快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 婆耆舍相應 Vaṅgīsasaṃyuttaṃ

本經目錄八、婆耆舍相應一、出離經二、不樂經三、善良經四、阿難經五、善說經六、舍利弗經七、自恣經八、千餘經九、憍陳如經十、目犍連經十一、伽伽羅經十二、婆耆舍經《婆耆舍相應》完畢。

已對照

八、婆耆舍相應

8. Vaṅgīsasaṃyuttaṃ
已對照

一、出離經

1. Nikkhantasuttaṃ
209PTS 1.185緬 1.187已對照

二百零九、如是我聞——一時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)與戒師具壽尼拘陀劫波(Nigrodhakappa)一起,住在阿羅毗(Āḷavī)的阿伽羅婆塔廟(Aggāḷava cetiya)。那時,具壽婆耆舍是新學、出家不久的,是被留下的守精舍者。那時,眾多女人盛裝打扮之後,為觀看精舍而來到阿伽羅婆園。那時,具壽婆耆舍看見那些女人之後,生起了不樂,貪侵奪他的心。那時,具壽婆耆舍這樣想:“我實無所得,我實非有所得;我實所得惡,我實非所得善——我生起了不樂,貪侵奪我的心;在此哪裡得到那[事]:別人為我除去不樂、生起欣樂?我何不自己為自己除去不樂、生起欣樂呢?”那時,具壽婆耆舍自己為自己除去不樂、生起欣樂之後,在那時說了這些偈——

209. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso navako hoti acirapabbajito ohiyyako vihārapālo. Atha kho sambahulā itthiyo samalaṅkaritvā yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṃsu vihārapekkhikāyo. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa tā itthiyo disvā anabhirati uppajjati, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti, taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“對我這確已從家出離、[入於]無家者,

‘‘Nikkhantaṃ vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ;
已對照

這些從黑[分]而來的放肆諸尋卻奔襲而來。

Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.
已對照

“出身高貴者之子、大射手們,受過訓練、持強弓者,

‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino;
已對照

一千個不退逃者,或會從四周射[箭]包圍[我]。

Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ.
已對照

“縱使比這更多的女人到來,

‘‘Sacepi etato [ettato (sī. pī. ka.), ettakā (syā. kaṃ.)] bhiyyo, āgamissanti itthiyo;
已對照

她們也絕不能動搖我——[我]已安住於自己的法中。

Neva maṃ byādhayissanti [byāthayissanti (?)], dhamme samhi patiṭṭhitaṃ.
PTS 1.186已對照

“因為這是我親自聽聞於日種佛陀的:

‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno;
已對照

趣向涅槃之道,於那[道]我的意喜樂。

Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano.
已對照

“波旬,若你來接近如此而住的我,

‘‘Evañce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi;
已對照

死[王]啊,我將如此行事:你連我的路徑也見不到。”

Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasī’’ti.
已對照

二、不樂經

2. Aratisuttaṃ
210緬 1.188已對照

二百一十、一時……乃至……具壽婆耆舍與戒師具壽尼拘陀劫波一起,住在阿羅毗的阿伽羅婆塔廟。那時,具壽尼拘陀劫波食後從乞食處回來,便進入精舍,傍晚或次日之時才出來。那時,具壽婆耆捨生起了不樂,貪侵奪他的心。那時,具壽婆耆舍這樣想:“我實無所得,我實非有所得;我實所得惡,我實非所得善——我生起了不樂,貪侵奪我的心;在此哪裡得到那[事]:別人為我除去不樂、生起欣樂?我何不自己為自己除去不樂、生起欣樂呢?”那時,具壽婆耆舍自己為自己除去不樂、生起欣樂之後,在那時說了這些偈——

210. Ekaṃ samayaṃ…pe… āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā nigrodhakappo pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisati, sāyaṃ vā nikkhamati aparajju vā kāle. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti; taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“舍斷了不樂與樂,以及一切依家的尋,

‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;
已對照

不應於任何處造作叢林;無叢林、無樂著者,他才是比丘。

Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho arato sa hi bhikkhu [sa bhikkhu (ka.)].
已對照

“凡在此地上與空中,屬色的、深入大地的,

‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagatañca jagatogadhaṃ;
已對照

任何[物]都衰老,一切無常——如是會知之後,已覺知自身者們而行。

Kiñci parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.
已對照

“人們貪著於諸所依,於所見所聞、所碰撞的與所覺的;

‘‘Upadhīsu janā gadhitāse [gathitāse (sī.)], diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;
已對照

於此當除去欲,[成為]不動者;於此不被染著者,他們稱他為牟尼。

Ettha vinodaya chandamanejo, yo ettha na limpati taṃ munimāhu.
PTS 1.187已對照

“再者,依止於六[所緣]的諸尋,眾多非法的,安住於眾人之中;

‘‘Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā;
已對照

不應於任何處歸入[其]群,也不說粗惡語——他是比丘。

Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullabhāṇī sa bhikkhu.
已對照

“有能者、長夜等持、不詭詐、審慎、無貪求,

‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;
已對照

牟尼證得了寂靜之境,緣於[它]已般涅槃,等待著時候。”

Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni paṭicca, parinibbuto kaṅkhati kāla’’nti.
已對照

三、善良經

3. Pesalasuttaṃ
211緬 1.189已對照

二百一十一、一時,具壽婆耆舍與戒師具壽尼拘陀劫波一起,住在阿羅毗的阿伽羅婆塔廟。那時,具壽婆耆舍以自己的辯才輕慢其他善良的比丘。那時,具壽婆耆舍這樣想:“我實無所得,我實非有所得;我實所得惡,我實非所得善——我竟以自己的辯才輕慢其他善良的比丘。”那時,具壽婆耆舍自己為自己生起追悔之後,在那時說了這些偈——

211. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yvāhaṃ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“喬達摩,舍斷慢吧,也舍斷慢之路;

‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu;
已對照

完全迷醉於慢之路,你長夜曾是追悔者。

Asesaṃ mānapathasmiṃ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ.
已對照

“為覆蔑所塗抹的眾生,為慢所害,墮入地獄;

‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti;
已對照

為慢所害而生於地獄的人們,長夜憂愁。

Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā.
已對照

“因為以道勝[煩惱]、正行道的比丘,從不憂愁;

‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno;
已對照

他享受名聲與安樂,人們稱那自策勵者為‘見法者’。

Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṃ.
PTS 1.188已對照

“所以,在此無荒蕪、具精勤,舍斷諸蓋而清淨;

‘‘Tasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;
已對照

無餘地舍斷慢,以明作終結者、寂止者。”

Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī’’ti.
已對照

四、阿難經

4. Ānandasuttaṃ
212已對照

二百一十二、一時,具壽阿難住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽阿難在上午穿好[下衣],取了缽與衣,以具壽婆耆舍為隨行沙門,進入舍衛城乞食。那時,具壽婆耆捨生起了不樂,貪侵奪他的心。那時,具壽婆耆舍以偈對具壽阿難說——

212. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi āyasmatā vaṅgīsena pacchāsamaṇena. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“我被欲貪所燒,我的心遍被燒燃;

‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;
已對照

善哉,喬達摩,請出於憐憫而說熄滅[之法]。”

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti.
已對照

“由於想的顛倒,你的心遍被燒燃;

‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;
已對照

當迴避那伴隨貪的淨相。

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.
已對照

“當把諸行視為他者、視為苦,而莫[視為]自我;

‘‘Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato;
已對照

熄滅大貪,莫一再被燒。

Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ.
緬 1.190已對照

“以不淨修心,[使之]一境、善得等持;

‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;
已對照

願你有身至念,當成為多厭離者。

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.
已對照

“也當修習無相,捨棄慢隨眠;

‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;
已對照

然後由於現觀慢,你將寂止而行。”

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti.
已對照

五、善說經

5. Subhāsitasuttaṃ
213PTS 1.189緬 1.191已對照

二百一十三、因緣在舍衛城。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,具足四支的語是善說的,不是惡說的;是無過失的,且不為諸有智者所呵責。哪四[支]呢?諸比丘,在此,比丘只說善說的,不說惡說的;只說法,不說非法;只說可愛的,不說不可愛的;只說真實的,不說虛妄的。諸比丘,具足這四支的語是善說的,不是惡說的;是無過失的,且不為諸有智者所呵責。”世尊說了這[番話]。善逝說了這[番話]之後,導師又接著這樣說:

“諸善人說善說是最上的,

應說法,不[說]非法,那是第二;

應說可愛的,不[說]不可愛的,那是第三,

應說真實的,不[說]虛妄的,那是第四。”

於是,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[一些話];善逝,我心中現起[一些話]。”“婆耆舍,就讓它現起吧。”世尊說。於是,具壽婆耆舍在世尊面前以合宜的諸偈讚歎——

“應只說那樣的語:以它不令自己熱惱;

也不傷害他人——那確實是善說的語。

“應只說可愛的語,那為人所歡迎的語;

說它時不取諸惡,對他人說可愛的[話]。

“真實確實是不死之語,這是自古之法;

[人們]說諸善人住立於真實、利益與法。

“佛陀所說安穩的語,為證得涅槃;

為作苦之邊際——那確實是諸語中最上的。”

213. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā; anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṃyeva bhāsati no dubbhāsitaṃ, dhammaṃyeva bhāsati no adhammaṃ, piyaṃyeva bhāsati no appiyaṃ, saccaṃyeva bhāsati no alikaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘Subhāsitaṃ uttamamāhu santo,
Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ;
Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ,
Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catuttha’’nti.
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye;
Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā.
‘‘Piyavācaṃva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā;
Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ.
‘‘Saccaṃ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano;
Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.
‘‘Yaṃ buddho bhāsate vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā;
Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā’’ti.
已對照

六、舍利弗經

6. Sāriputtasuttaṃ
214PTS 1.190已對照

二百一十四、一時,具壽舍利弗住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽舍利弗以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜,以雅緻的、流暢的、無過失流出的、能令義理被了知的言語。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。那時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)這樣想:“這位具壽舍利弗以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜,以雅緻的、流暢的、無過失流出的、能令義理被了知的言語。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。我何不在具壽舍利弗面前以合宜的諸偈讚歎[他]呢?”

214. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya [aneḷagalāya (sī. ka.), anelagaḷāya (syā. kaṃ. pī.)] atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.
已對照

於是,具壽婆耆舍從座而起,把上衣偏袒一肩,向具壽舍利弗合掌,對具壽舍利弗這樣說——“賢友舍利弗,我心中現起[一些話];賢友舍利弗,我心中現起[一些話]。”“賢友婆耆舍,就讓它現起吧。”於是,具壽婆耆舍在具壽舍利弗面前以合宜的諸偈讚歎——

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāyasmā sāriputto tenañjaliṃ paṇāmetvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputta, paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputtā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, āvuso vaṅgīsā’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
已對照

“甚深慧者、有智慧者,善巧於道與非道;

‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido;
已對照

大慧者舍利弗,為諸比丘說法。

Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ.
已對照

“也以略而教說,也以廣而說;

‘‘Saṃkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;
已對照

其聲如八哥,宣發了辯才。

Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayi [udīriyi (syā. kaṃ.) udīriyati (sāmaññaphalasuttaṭīkānurūpaṃ)].
緬 1.192已對照

“當他這樣教說時,[諸比丘]聽那甜美的言語;

‘‘Tassa taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ;
已對照

以令人悅樂的、動聽的、美妙的聲音;

Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;
已對照

心踴躍、歡喜的諸比丘傾耳[而聽]。”

Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo’’ti.
已對照

七、自恣經

7. Pavāraṇāsuttaṃ
215已對照

二百一十五、一時,世尊住在舍衛城東園(Pubbārāma)鹿子母講堂(Migāramātupāsāda),與約五百位比丘組成的大比丘僧團一起,[他們]全都是阿羅漢。那時,正值布薩日,十五日,[在]自恣之時,世尊被比丘僧團圍繞,坐在露地。於是,世尊環視了靜默的比丘僧團之後,召喚諸比丘:“來吧,諸比丘,現在我向你們作自恣:你們對我沒有任何身上的或語上的[事]要呵責嗎?”

215. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, pavāremi vo. Na ca me kiñci garahatha kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.
PTS 1.191已對照

這樣說時,具壽舍利弗從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“尊者,我們對世尊沒有任何身上的或語上的[事]要呵責。尊者,因為世尊是未生之道的令生者、未起之道的令起者、未宣說之道的宣說者,是知道者、通道者、善巧於道者;尊者,而今諸弟子隨道而行,隨後具足[道]而住。而尊者,我向世尊作自恣:世尊對我沒有任何身上的或語上的[事]要呵責嗎?”

Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho mayaṃ, bhante, bhagavato kiñci garahāma kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Bhagavā hi, bhante, anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido. Maggānugā ca, bhante, etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā; ahañca kho, bhante, bhagavantaṃ pavāremi. Na ca me bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.
已對照

“舍利弗,我對你沒有任何身上的或語上的[事]要呵責。舍利弗,你是智者;舍利弗,你是大慧者;舍利弗,你是廣慧者;舍利弗,你是喜慧者;舍利弗,你是速慧者;舍利弗,你是利慧者;舍利弗,你是洞察慧者。舍利弗,猶如轉輪王的長子正確地隨轉父親所轉的輪;舍利弗,正是這樣,你正確地隨轉了我所轉的無上法輪。”

‘‘Na khvāhaṃ te, sāriputta, kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Paṇḍito tvaṃ, sāriputta, mahāpañño tvaṃ, sāriputta, puthupañño tvaṃ, sāriputta, hāsapañño tvaṃ, sāriputta, javanapañño tvaṃ, sāriputta, tikkhapañño tvaṃ, sāriputta, nibbedhikapañño tvaṃ, sāriputta. Seyyathāpi, sāriputta, rañño cakkavattissa jeṭṭhaputto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ sammadeva anuppavatteti; evameva kho tvaṃ, sāriputta, mayā anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattesī’’ti.
緬 1.193已對照

“尊者,如果世尊對我確實沒有任何身上的或語上的[事]要呵責,那麼,尊者,世尊對這五百位比丘也沒有任何身上的或語上的[事]要呵責嗎?”“舍利弗,我對這五百位比丘也沒有任何身上的或語上的[事]要呵責。舍利弗,因為在這五百位比丘中,六十位比丘是三明者,六十位比丘是六神通者,六十位比丘是俱分解脫者,而其餘的是慧解脫者。”

‘‘No ce kira me, bhante, bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesaṃ pana, bhante, bhagavā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. ‘‘Imesampi khvāhaṃ, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesañhi, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ saṭṭhi bhikkhū tevijjā, saṭṭhi bhikkhū chaḷabhiññā, saṭṭhi bhikkhū ubhatobhāgavimuttā, atha itare paññāvimuttā’’ti.
已對照

於是,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[一些話];善逝,我心中現起[一些話]。”“婆耆舍,就讓它現起吧。”世尊說。於是,具壽婆耆舍在世尊面前以合宜的諸偈讚歎——

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
已對照

“今日十五日,為了清淨,五百位比丘已集會;

‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā;
已對照

[他們是]斷結與繫縛者、無苦者、再有已盡的諸仙人。

Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī.
PTS 1.192已對照

“猶如轉輪王,為大臣們所圍繞;

‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito;
已對照

周遍巡行這以海為邊際的大地。

Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ.
已對照

“如是,對那戰勝者、無上的商隊之主;

‘‘Evaṃ vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ;
已對照

諸弟子——三明者、舍離死者——承事[他]。

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.
已對照

“一切都是世尊之子,此中沒有秕子;

‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati;
已對照

渴愛之箭的摧毀者、日種之親——我禮敬[他]。”

Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhuna’’nti.
已對照

八、千餘經

8. Parosahassasuttaṃ
216PTS 1.193緬 1.194已對照

二百一十六、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園,與一千二百五十位比丘組成的大比丘僧團一起。那時,世尊以與涅槃相關的法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。那時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)這樣想:“這位世尊以與涅槃相關的法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。我何不在世尊面前以合宜的諸偈讚歎[他]呢?”

於是,具壽婆耆舍從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[一些話];善逝,我心中現起[一些話]。”“婆耆舍,就讓它現起吧。”世尊說。於是,具壽婆耆舍在世尊面前以合宜的諸偈讚歎——

“一千餘位比丘,承事著善逝;

[聽他]宣說無塵之法、無所畏懼的涅槃。

“[他們]聽聞無垢之法,正等正覺者所宣說的;

被比丘僧團恭敬圍繞的正覺者,確實光輝照耀。

“世尊,你名為龍象,是諸仙人中的第七仙人;

猶如成為大雲,[你]向諸弟子降雨。

“從日間住處出來,由於想見導師;

大雄,你的弟子婆耆舍禮敬[你的]雙足。”

“婆耆舍,你的這些偈是先前思慮過的呢,還是當場在你心中現起的?”“尊者,我的這些偈不是先前思慮過的,而是當場在我心中現起的。”“那麼,婆耆舍,就讓先前未思慮過的偈更進一步在你心中現起吧。”“是的,尊者。”具壽婆耆舍應諾世尊之後,更進一步以先前未思慮過的諸偈讚歎世尊——

“勝伏魔的[煩惱]湧起之路,破除諸荒穢而行;

請看他——解開繫縛者、無所依著者、分部分別[法]者。

“為了度脫暴流,[他]宣說了種種道;

在那不死被宣說之時,見法者們安住而不可動搖。

“作光明者洞徹之後,見到了一切住的超越;

知道並作證之後,他向十之半[者]宣說了最上[之法]。

“法既如此被善說,

了知法者還有什麼放逸?

因此,在那位世尊的教法中;

應當常常不放逸、禮敬而隨學。”

216. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati;
Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ.
‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;
Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.
‘‘Nāganāmosi bhagavā, isīnaṃ isisattamo;
Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassati.
‘‘Divāvihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā [satthudassanakāmatā (sī. syā. kaṃ.)];
Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgīso’’ti.
‘‘Kiṃ nu te, vaṅgīsa, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, udāhu ṭhānasova taṃ paṭibhantī’’ti? ‘Na kho me, bhante, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, atha kho ṭhānasova maṃ paṭibhantī’ti. ‘Tena hi taṃ, vaṅgīsa, bhiyyosomattāya pubbe aparivitakkitā gāthāyo paṭibhantū’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho āyasmā vaṅgīso bhagavato paṭissutvā bhiyyosomattāya bhagavantaṃ pubbe aparivitakkitāhi gāthāhi abhitthavi –
‘‘Ummaggapathaṃ [ummaggasataṃ (syā. kaṃ. ka.)] mārassa abhibhuyya, carati pabhijja khilāni;
Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃ bhāgaso pavibhajaṃ.
‘‘Oghassa nittharaṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi;
Tasmiñce amate akkhāte, dhammaddasā ṭhitā asaṃhīrā.
‘‘Pajjotakaro ativijjha [ativijjha dhammaṃ (sī. syā. kaṃ.)], sabbaṭṭhitīnaṃ atikkamamaddasa;
Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ.
‘‘Evaṃ sudesite dhamme,
Ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ [ko pamādo vijānataṃ (sī. syā. kaṃ.)];
Tasmā hi tassa bhagavato sāsane;
Appamatto sadā namassamanusikkhe’’ti.
已對照

九、憍陳如經

9. Koṇḍaññasuttaṃ
217PTS 1.194已對照

二百一十七、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,具壽阿若憍陳如(Aññāsikoṇḍañña)隔了很久才來到世尊之處;到了之後,以頭伏於世尊足下,以口親吻世尊雙足、以雙手撫摩[之],並自報其名——“世尊,我是憍陳如;善逝,我是憍陳如。”那時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)這樣想:“這位具壽阿若憍陳如隔了很久才來到世尊之處;到了之後,以頭伏於世尊足下,以口親吻世尊雙足、以雙手撫摩[之],並自報其名——‘世尊,我是憍陳如;善逝,我是憍陳如。’我何不在世尊面前以合宜(sāruppa)的諸偈讚歎具壽阿若憍陳如呢?”

217. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño [aññākoṇḍañño (sī. syā. kaṃ.)] sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’’ti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’ti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.
已對照

於是,具壽婆耆舍從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[偈];善逝,我心中現起[偈]。”“婆耆舍,願它[在你心中]現起吧。”世尊[這樣]說。於是,具壽婆耆舍在世尊面前以合宜的諸偈讚歎具壽阿若憍陳如——

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
已對照

“那位長老是隨佛而覺者(buddhānubuddha),憍陳如勇進強烈;

‘‘Buddhānubuddho so thero, koṇḍañño tibbanikkamo;
已對照

是諸樂住的獲得者,屢屢[獲得]諸遠離。

Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso.
已對照

“凡奉行導師教誡的弟子所應達到的;

‘‘Yaṃ sāvakena pattabbaṃ, satthusāsanakārinā;
已對照

那一切都已被這不放逸修學者所達到。

Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato.
已對照

“具大威力、具三明,善巧於心之歷程(cetopariyāya);

‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyāyakovido;
已對照

憍陳如這位佛之嗣(buddhadāyāda),禮敬導師的雙足。”

Koṇḍañño buddhadāyādo [buddhasāvako (pī.)], pāde vandati satthuno’’ti.
已對照

十、目犍連經

10. Moggallānasuttaṃ
218緬 1.196已對照

二百一十八、一時,世尊住在王舍城仙人山(Isigili)側的黑石(Kāḷasilā)上,與大比丘僧五百位比丘俱,全都是阿羅漢。具壽大目犍連(Mahāmoggallāna)以心探尋他們那已解脫、無依(nirupadhi)的心。那時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)這樣想:“這位世尊住在王舍城仙人山側的黑石上,與大比丘僧五百位比丘俱,全都是阿羅漢。具壽大目犍連以心探尋他們那已解脫、無依的心。我何不在世尊面前以合宜的諸偈讚歎具壽大目犍連呢?”

218. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati [samanvesati (syā. aṭṭha.)] vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.
PTS 1.195已對照

於是,具壽婆耆舍從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[偈];善逝,我心中現起[偈]。”“婆耆舍,願它[在你心中]現起吧。”世尊[這樣]說。於是,具壽婆耆舍在世尊面前以合宜的諸偈讚歎具壽大目犍連——

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
已對照

“坐于山嶽(naga)之側、到達苦之彼岸的牟尼,

‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;
已對照

諸弟子——三明者、舍離死者(maccuhāyin)——承事[他]。

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.
已對照

“大神通的目犍連以心遍巡他們;

‘‘Te cetasā anupariyeti [anupariyesati (sī. syā. kaṃ.)], moggallāno mahiddhiko;
已對照

探尋著他們的心——已解脫、無依的[心]。

Cittaṃ nesaṃ samannesaṃ [samanvesaṃ (syā. aṭṭha.)], vippamuttaṃ nirūpadhiṃ.
已對照

“如是一切支具足、到達苦之彼岸的牟尼,

‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;
已對照

具足眾多行相的喬達摩,[他們]承事[他]。”

Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotama’’nti.
已對照

十一、伽伽羅經

11. Gaggarāsuttaṃ
219PTS 1.196緬 1.197已對照

二百一十九、一時,世尊住在瞻波(Campā)伽伽羅蓮池(Gaggarā pokkharaṇī)岸,與大比丘僧五百位比丘、七百位優婆塞、七百位優婆夷以及數千天神俱。世尊以容色、以榮光勝過他們而照耀。那時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)這樣想:“這位世尊住在瞻波伽伽羅蓮池岸,與大比丘僧五百位比丘、七百位優婆塞、七百位優婆夷以及數千天神俱。世尊以容色、以榮光勝過他們而照耀。我何不當面以合宜的偈讚歎世尊呢?”

於是,具壽婆耆舍從座而起,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“世尊,我心中現起[偈];善逝,我心中現起[偈]。”“婆耆舍,願它[在你心中]現起吧。”世尊[這樣]說。於是,具壽婆耆舍當面以合宜的偈讚歎世尊——

“猶如月亮在雲已離去的天空中,

照耀,如離垢的具光者(bhāṇumant);

同樣,鴦耆羅娑(Aṅgīrasa)啊,大牟尼你,

以榮光勝過一切世間而照耀。”

219. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati [ativirocati (ka.)] vaṇṇena ceva yasasā ca. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthaveyya’’nti.
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthavi –
‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe,
Virocati vigatamalova bhāṇumā;
Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni,
Atirocasi yasasā sabbaloka’’nti.
已對照

十二、婆耆舍經

12. Vaṅgīsasuttaṃ
220已對照

二百二十、一時,具壽婆耆舍(Vaṅgīsa)住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,具壽婆耆舍證得阿羅漢[果]不久,感受著解脫之樂,在那時說了這些偈——

220. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso aciraarahattappatto hutvā [hoti (sī. syā. kaṃ.)] vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī [vimuttisukhapaṭisaṃvedī (sī. pī.)] tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“從前我們醉於作詩(kāveyyamatta)而遊行,從村到村、從城到城;

‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;
已對照

後來我們見到了正覺者,信在我們[心中]生起。

Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha.
已對照

“他為我開示了法——諸蘊、諸處、諸界;

‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo [khandhe āyatanāni dhātuyo (syā. kaṃ. pī. ka.)];
已對照

我聽了他的法之後,便出家成為無家者。

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
已對照

“確實是為了眾多[人]的利益,牟尼證得了覺悟;

‘‘Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni;
已對照

為了諸比丘與諸比丘尼——那些已入決定、已見決定者(niyāmagataddasa)。

Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye niyāmagataddasā.
緬 1.198已對照

“我來到佛陀跟前,確實是善來;

‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
已對照

三明已被證得,佛陀的教誡已被奉行。

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
已對照

“我知宿住,天眼已被清淨;

‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ;
已對照

我是具三明者、已得神通者,善巧於心之歷程。”

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido’’ti.
已對照

《婆耆舍相應》完畢。

Vaṅgīsasaṃyuttaṃ samattaṃ.
已對照

其攝頌——

出離與不樂,輕慢善良者;

與阿難、善說,舍利弗、自恣;

千餘、憍陳如,與目犍連、伽伽羅;

連同婆耆舍共十二。

Tassuddānaṃ –
Nikkhantaṃ arati ceva, pesalā atimaññanā;
Ānandena subhāsitā, sāriputtapavāraṇā;
Parosahassaṃ koṇḍañño, moggallānena gaggarā;
Vaṅgīsena dvādasāti.