快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 魔相應 Mārasaṃyuttaṃ

本經目錄四、魔相應一、第一品一、苦行經二、象王之形經三、美麗經四、第一魔之罥索經五、第二魔之罥索經六、蛇經七、睡眠經八、歡喜經九、第一壽命經十、第二壽命經第一品。二、第二品一、岩石經二、為何如獅子經三、石片經四、相稱經五、意經六、缽經七、六觸處經八、團食經九、農夫經十、治國經第二品。三、第三品一、眾多[比丘]經二、三彌提經三、瞿低迦經四、七年隨逐經五、魔女經第三品。《魔相應》完畢。

已對照

四、魔相應

4. Mārasaṃyuttaṃ
已對照

一、第一品

1. Paṭhamavaggo
已對照

一、苦行經

1. Tapokammasuttaṃ
137PTS 1.103緬 1.104已對照

一百三十七、如是我聞——一時,世尊住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。那時,世尊獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“我確已從那難行中解脫了。善哉,我確已從那無益的難行中解脫了。善哉,我確已解脫,證得了菩提。”

137. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘mutto vatamhi tāya dukkarakārikāya. Sādhu mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya. Sādhu vatamhi mutto bodhiṃ samajjhaga’’nti [sādhu ṭhito sato bodhiṃ samajjheganti (sī. pī.), sādhu vatamhi satto bodhisamajjhagūti (syā. kaṃ.)].
已對照

那時,魔波旬以心了知世尊心中的思慮,來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“你離開了苦行——青年們由此不得清淨;

‘‘Tapokammā apakkamma, yena na sujjhanti māṇavā;
已對照

你不清淨卻以為清淨,已偏離了清淨之道。”

Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ [suddhimaggamaparaddho (sī. syā. kaṃ. pī.)] ti.
已對照

那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以諸偈對魔波旬說——

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
已對照

“我了知任何不死的苦行都是無益的,

‘‘Anatthasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ [aparaṃ tapaṃ (ka.)];
已對照

一切都不帶來利益,如沙漠中的槳與篙。

Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani [vammani (sī.), dhammaniṃ (pī.), jammaniṃ (ka.) etthāyaṃ dhammasaddo sakkate dhanvanaṃ-saddena sadiso maruvācakoti veditabbo, yathā daḷhadhammātipadaṃ].
已對照

“戒、定與慧——為覺而修習道,

‘‘Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ;
已對照

我已達到最上的清淨,終結者,你已被擊敗。”

Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti, dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

二、象王之形經

2. Hatthirājavaṇṇasuttaṃ
138PTS 1.104緬 1.105已對照

一百三十八、如是我聞——一時,世尊住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。那時,世尊在夜晚令人目盲的黑暗中坐在露地,天也一點一滴地下著雨。那時,魔波旬想要令世尊生起怖畏、驚愕、身毛豎立,化現巨大的象王之形,來到世尊之處。猶如巨大的黑摩尼,它的頭就是那樣;猶如純淨的銀,它的牙就是那樣;猶如巨大的犁轅,它的鼻就是那樣。那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以偈對魔波旬說——

138. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahāariṭṭhako maṇi, evamassa sīsaṃ hoti. Seyyathāpi nāma suddhaṃ rūpiyaṃ, evamassa dantā honti. Seyyathāpi nāma mahatī naṅgalīsā [naṅgalasīsā (pī. ka.)], evamassa soṇḍo hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“[你]長久流轉,作出美麗與不美麗之形;

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;
已對照

波旬,你那已夠了;終結者,你已被擊敗。”

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

三、美麗經

3. Subhasuttaṃ
139緬 1.106已對照

一百三十九、如是我聞——一時,世尊住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。那時,世尊在夜晚令人目盲的黑暗中坐在露地,天也一點一滴地下著雨。那時,魔波旬想要令世尊生起怖畏、驚愕、身毛豎立,來到世尊之處;到了之後,在世尊不遠處顯現種種高下的容光,有美麗的,也有不美麗的。那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以諸偈對魔波旬說——

“[你]長久流轉,作出美麗與不美麗之形;

波旬,你那已夠了;終結者,你已被擊敗。

“凡是以身、語與意善加防護者,

他們不隨順魔的支配,他們不是魔的附隨者。”

那時,魔……乃至……就在那裡隱沒了。

139. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā, bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti, subhā ceva asubhā ca. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;
Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka.
‘‘Ye ca kāyena vācāya, manasā ca susaṃvutā;
Na te māravasānugā, na te mārassa baddhagū’’ [baddhabhū (ka.), paccagū (sī. syā. kaṃ. pī.)] ti.
Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

四、第一魔之罥索經

4. Paṭhamamārapāsasuttaṃ
140PTS 1.105已對照

一百四十、如是我聞——一時,世尊住在波羅奈仙人墮處鹿野苑。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,我由如理作意、由如理正勤,達到了無上解脫,作證了無上解脫。諸比丘,你們也要由如理作意、由如理正勤,達到無上解脫,作證無上解脫。”那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“你被魔之罥索所縛——凡天上的、人間的[罥索];

你被魔縛所縛,沙門,你逃不出我。”

“我已從魔之罥索解脫——凡天上的、人間的[罥索];

我已從魔縛解脫,終結者,你已被擊敗。”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

140. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Mayhaṃ kho, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttarā vimutti anuppattā, anuttarā vimutti sacchikatā. Tumhepi, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttaraṃ vimuttiṃ anupāpuṇātha, anuttaraṃ vimuttiṃ sacchikarothā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Baddhosi mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;
Mārabandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.
‘‘Muttāhaṃ [muttohaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;
Mārabandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

五、第二魔之罥索經

5. Dutiyamārapāsasuttaṃ
141PTS 1.106緬 1.107已對照

一百四十一、一時,世尊住在波羅奈仙人墮處鹿野苑。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,我已從一切罥索解脫——凡天上的、人間的[罥索]。諸比丘,你們也已從一切罥索解脫——凡天上的、人間的[罥索]。諸比丘,你們遊行去吧,為眾人的利益,為眾人的安樂,出於對世間的悲愍,為諸天與人的義利、利益與安樂;不要兩人同行一路。諸比丘,你們要教導初善、中善、後善,有義、有文的法,宣說全然圓滿遍淨的梵行。有少塵垢性的眾生,因不聞法而衰退;[若得聞法,]他們將成為法的了知者。諸比丘,我也要前往優樓頻螺的軍村說法。”那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“你被一切罥索所縛——凡天上的、人間的[罥索];

你被大縛所縛,沙門,你逃不出我。”

“我已從一切罥索解脫——凡天上的、人間的[罥索];

我已從大縛解脫,終結者,你已被擊敗。”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

141. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Muttāhaṃ, bhikkhave, sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Tumhepi, bhikkhave, muttā sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Caratha, bhikkhave, cārikaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Mā ekena dve agamittha. Desetha, bhikkhave, dhammaṃ ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetha. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro. Ahampi, bhikkhave, yena uruvelā senānigamo tenupasaṅkamissāmi dhammadesanāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Baddhosi sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;
Mahābandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.
‘‘Muttāhaṃ sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;
Mahābandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

六、蛇經

6. Sappasuttaṃ
142PTS 1.107緬 1.108已對照

一百四十二、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,世尊在夜晚令人目盲的黑暗中坐在露地,天也一點一滴地下著雨。

那時,魔波旬想要令世尊生起怖畏、驚愕、身毛豎立,化現巨大的蛇王之形,來到世尊之處。猶如巨大的獨木舟,它的身就是那樣;猶如巨大的釀酒者的席,它的頸冠就是那樣;猶如巨大的憍薩羅[王]的銅盤,它的眼就是那樣;猶如天雷鳴時閃電迸出,它的舌從口中迸出就是那樣;猶如鼓動鐵匠的風箱時有聲音,它的出入息之聲就是那樣。

那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以諸偈對魔波旬說——

“凡親近諸空舍者,

為了臥息——那自身制御的牟尼;

他應在那裡放舍而行,

因為那對如此者是相稱的。

“遊行者多,可怖者多,

又有虻與爬蟲眾多;

他在那裡連一根毛也不動,

那入於空屋的大牟尼。

“縱使天空裂開、大地震動,

或一切眾生都驚怖;

縱使[有人]把箭抵向胸膛,

諸佛不於諸所依中作庇護。”

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

142. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati.
Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ sapparājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahatī ekarukkhikā nāvā, evamassa kāyo hoti. Seyyathāpi nāma mahantaṃ soṇḍikākiḷañjaṃ, evamassa phaṇo hoti. Seyyathāpi nāma mahatī kosalikā kaṃsapāti, evamassa akkhīni bhavanti. Seyyathāpi nāma deve gaḷagaḷāyante vijjullatā niccharanti, evamassa mukhato jivhā niccharati. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya saddo hoti, evamassa assāsapassāsānaṃ saddo hoti.
Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘Yo suññagehāni sevati,
Seyyo so muni attasaññato;
Vossajja careyya tattha so,
Patirūpañhi tathāvidhassa taṃ.
‘‘Carakā bahū bheravā bahū,
Atho ḍaṃsasarīsapā [ḍaṃsa siriṃsapā (sī. syā. kaṃ. pī.)] bahū;
Lomampi na tattha iñjaye,
Suññāgāragato mahāmuni.
‘‘Nabhaṃ phaleyya pathavī caleyya,
Sabbepi pāṇā uda santaseyyuṃ;
Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ,
Upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti.
Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

七、睡眠經

7. Supatisuttaṃ
143已對照

一百四十三、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,世尊在露地經行了大半夜,在夜的破曉時分洗了腳,進入住處,以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知,作意起身之想。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“你睡什麼?你為何睡呢?

你為何這樣睡,如失福者一般;

你以為‘[得了]空屋’而睡,

太陽已升起,你為何這樣睡?”

“凡羅網般的、貪著的

渴愛——引往任何處的——已不存在者,

由於一切所依已盡滅,[那]佛陀

睡了——魔啊,這與你何干?”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

143. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā bahudevarattiṃ abbhokāse caṅkamitvā rattiyā paccūsasamayaṃ pāde pakkhāletvā vihāraṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Kiṃ soppasi kiṃ nu soppasi,
Kimidaṃ soppasi dubbhago [dubbhato (syā. kaṃ.), dubbhayo (pī.)] viya;
Suññamagāranti soppasi,
Kimidaṃ soppasi sūriye uggate’’ti.
‘‘Yassa jālinī visattikā,
Taṇhā natthi kuhiñci netave;
Sabbūpadhiparikkhayā buddho,
Soppati kiṃ tavettha mārā’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

八、歡喜經

8. Nandatisuttaṃ
144緬 1.109已對照

一百四十四、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,在世尊面前說了這首偈——

144. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“有子者因諸子而歡喜,有牛者也同樣因諸牛而歡喜;

‘‘Nandati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva nandati;
PTS 1.108已對照

諸所依(upadhi)是人的歡喜[處],無所依者則不歡喜。”

Upadhīhi narassa nandanā, na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.
已對照

“有子者因諸子而憂愁,有牛者也同樣因諸牛而憂愁;

‘‘Socati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva socati;
已對照

諸所依是人的憂愁[處],無所依者則不憂愁。”

Upadhīhi narassa socanā, na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

九、第一壽命經

9. Paṭhamaāyusuttaṃ
145已對照

一百四十五、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,人的壽命是短少的。來世是必去的,應當作善,應當行梵行。已生者沒有不死的。諸比丘,凡長壽者,[也只活]一百年,或稍多一點。”

那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“人的壽命是長的,善人不應輕視它;

應如飲飽了奶的[嬰兒]一般而行,死不會到來。”

“人的壽命是短的,善人應輕視它;

應如頭上著火者一般而行,沒有死不來的。”

那時,魔……乃至……就在那裡隱沒了。

145. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti.
Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Dīghamāyu manussānaṃ, na naṃ hīḷe suporiso;
Careyya khīramattova, natthi maccussa āgamo’’ti.
‘‘Appamāyu manussānaṃ, hīḷeyya naṃ suporiso;
Careyyādittasīsova, natthi maccussa nāgamo’’ti.
Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

十、第二壽命經

10. Dutiyaāyusuttaṃ
146緬 1.110已對照

一百四十六、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。在那裡,世尊……乃至……這樣說——

146. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā…pe… etadavoca –
已對照

“諸比丘,人的壽命是短少的。來世是必去的,應當作善,應當行梵行。已生者沒有不死的。諸比丘,凡長壽者,[也只活]一百年,或稍多一點。”

‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti.
已對照

那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
PTS 1.109已對照

“晝夜不流逝,命不止息;

‘‘Nāccayanti ahorattā, jīvitaṃ nūparujjhati;
已對照

有死者的壽命隨之旋轉,如輪輞[隨]車轅。”

Āyu anupariyāyati, maccānaṃ nemīva rathakubbara’’nti.
已對照

“晝夜在流逝,命在止息;

‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
已對照

有死者的壽命耗盡,如小河之水。”

Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odaka’’nti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

第一品。

Paṭhamo vaggo.
已對照

其攝頌——

苦行與象王之形,美麗,以魔之罥索[說了]那兩[經];

蛇、睡眠、歡喜,以壽命[說了]另兩[經]。

Tassuddānaṃ –
Tapokammañca nāgo ca, subhaṃ pāsena te duve;
Sappo supati nandanaṃ, āyunā apare duveti.
已對照

二、第二品

2. Dutiyavaggo
已對照

一、岩石經

1. Pāsāṇasuttaṃ
147緬 1.111已對照

一百四十七、一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,世尊在夜晚令人目盲的黑暗中坐在露地,天也一點一滴地下著雨。那時,魔波旬想要令世尊生起怖畏、驚愕、身毛豎立,來到世尊之處;到了之後,在世尊不遠處崩裂了巨大的岩石。

147. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahante pāsāṇe padālesi.
已對照

那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以偈對魔波旬說——

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“縱使你要震動整個、全部的靈鷲山,

‘‘Sacepi kevalaṃ sabbaṃ, gijjhakūṭaṃ calessasi [gaḷeyyasi (syā. kaṃ.), caleyyāsi (ka.)];
已對照

正解脫的諸佛也全無動搖。”

Neva sammāvimuttānaṃ, buddhānaṃ atthi iñjita’’nti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

二、為何如獅子經

2. Kinnusīhasuttaṃ
148已對照

一百四十八、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,世尊為大會眾所圍繞而說法。

148. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti.
PTS 1.110已對照

那時,魔波旬這樣想:“這位沙門喬達摩為大會眾所圍繞而說法。我何不為令[會眾]失眼而前往沙門喬達摩之處呢?”那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“你為何如獅子般吼叫,在會眾中無所畏懼?

‘‘Kinnu sīhova nadasi, parisāyaṃ visārado;
已對照

因為你是有對手的,你以為[自己]是已得勝者嗎?”

Paṭimallo hi te atthi, vijitāvī nu maññasī’’ti.
已對照

“諸大雄確實在諸會眾中無所畏懼地吼叫,

‘‘Nadanti ve mahāvīrā, parisāsu visāradā;
已對照

已得力的諸如來,已渡世間之貪著。”

Tathāgatā balappattā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

三、石片經

3. Sakalikasuttaṃ
149PTS 1.111緬 1.112已對照

一百四十九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城馬達古奇(Maddakucchi)的鹿野苑(Migadāya)。當時,世尊的腳被石片(sakalikā)所傷。世尊有猛烈的[苦]受在轉起——身體的諸受,苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意;世尊具念、正知地忍受它們,不為所惱。於是世尊把僧伽梨(saṅghāṭi)疊作四層而敷設,以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“你是因愚鈍而臥,還是醉於作詩?

難道你的事務不眾多嗎;

獨自在遠離的臥坐處,

面帶睡意,你為何這樣睡著?”

“我不是因愚鈍而臥,也不是醉於作詩,

我已到達目標,憂愁已離;

獨自在遠離的臥坐處,

我憐憫一切眾生而臥。

“即使那些箭已刺入胸中、

心臟一再顫動的人,

他們帶著箭,在此也得入睡;

那麼,已離箭的我為何不睡?

“醒著時我不憂懼,也不怕入睡,

日夜不折磨我;

我不見世間任何處有損失,

所以我憐憫一切眾生而睡。”

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

149. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti, bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā. Tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Mandiyā nu kho sesi udāhu kāveyyamatto,
Atthā nu te sampacurā na santi;
Eko vivitte sayanāsanamhi,
Niddāmukho kimidaṃ soppase vā’’ti.
‘‘Na mandiyā sayāmi nāpi kāveyyamatto,
Atthaṃ sameccāhamapetasoko;
Eko vivitte sayanāsanamhi,
Sayāmahaṃ sabbabhūtānukampī.
‘‘Yesampi sallaṃ urasi paviṭṭhaṃ,
Muhuṃ muhuṃ hadayaṃ vedhamānaṃ;
Tepīdha soppaṃ labhare sasallā,
Tasmā ahaṃ na supe vītasallo.
‘‘Jaggaṃ na saṅke napi bhemi sottuṃ,
Rattindivā nānutapanti māmaṃ;
Hāniṃ na passāmi kuhiñci loke,
Tasmā supe sabbabhūtānukampī’’ti.
Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

四、相稱經

4. Patirūpasuttaṃ
150已對照

一百五十、一時,世尊住在憍薩羅國一娑羅婆羅門村。那時,世尊為大在家會眾所圍繞而說法。

150. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati ekasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti.
緬 1.113已對照

那時,魔波旬這樣想:“這位沙門喬達摩為大在家會眾所圍繞而說法。我何不為令[會眾]失眼而前往沙門喬達摩之處呢?”那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“這與你不相稱,[即]你教誡他人;

‘‘Netaṃ tava patirūpaṃ, yadaññamanusāsasi;
已對照

行此[事]時,勿粘著於隨順與相違。”

Anurodhavirodhesu, mā sajjittho tadācara’’nti.
已對照

“正覺者懷著利益的悲憫,教誡他人;

‘‘Hitānukampī sambuddho, yadaññamanusāsati;
已對照

如來已從隨順與相違中解脫。”

Anurodhavirodhehi, vippamutto tathāgato’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

五、意經

5. Mānasasuttaṃ
151已對照

一百五十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

151. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“飛行於空中的罥索,這遊行著的意之[罥索];

‘‘Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso;
已對照

我要以它縛住你,沙門,你逃不出我。”

Tena taṃ bādhayissāmi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.
已對照

“色、聲、味、香,以及悅意的觸;

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;
已對照

於此,我的意欲已離去,終結者,你已被擊敗。”

Ettha me vigato chando, nihato tvamasi antakā’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

六、缽經

6. Pattasuttaṃ
152PTS 1.112緬 1.114已對照

一百五十二、因緣在舍衛城。那時,世尊就五取蘊,以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。

那時,魔波旬這樣想:“這位沙門喬達摩就五取蘊,以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。我何不為令[他們]失眼而前往沙門喬達摩之處呢?”

那時,有許多缽放置在露地。那時,魔波旬化現公牛之形,走向那些缽[所在]之處。那時,某位比丘對另一位比丘這樣說——“比丘,比丘,那頭公牛會打破缽的!”這樣說時,世尊對那位比丘這樣說——“比丘,那不是公牛。那是魔波旬,為令你們失眼而來。”那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以偈對魔波旬說——

“色、所受、想,識,以及凡有為者——

這不是我,這不是我的,如是於彼離貪。

“如是離貪、自身安穩、超越一切結者,

魔軍在一切處遍尋也未找到[他]。”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

152. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti [samādāpeti (?)] samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā [aṭṭhikatvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] manasi katvā sabbacetasā [sabbacetaso (sī. syā. kaṃ. pī.), sabbaṃ cetasā (ka.)] samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti.
Tena kho pana samayena sambahulā pattā abbhokāse nikkhittā honti. Atha kho māro pāpimā balībaddavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena te pattā tenupasaṅkami. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, eso balībaddo patte bhindeyyā’’ti. Evaṃ vutte bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na so, bhikkhu, balībaddo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Rūpaṃ vedayitaṃ saññā, viññāṇaṃ yañca saṅkhataṃ;
Nesohamasmi netaṃ me, evaṃ tattha virajjati.
‘‘Evaṃ virattaṃ khemattaṃ, sabbasaṃyojanātigaṃ;
Anvesaṃ sabbaṭṭhānesu, mārasenāpi nājjhagā’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

七、六觸處經

7. Chaphassāyatanasuttaṃ
153PTS 1.113緬 1.115已對照

一百五十三、一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,世尊就六觸處,以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。

那時,魔波旬這樣想:“這位沙門喬達摩就六觸處,以法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。我何不為令[他們]失眼而前往沙門喬達摩之處呢?”那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,在世尊不遠處發出巨大的怖駭之聲,大地彷彿裂開一般。那時,某位比丘對另一位比丘這樣說——“比丘,比丘,這大地彷彿要裂開了!”這樣說時,世尊對那位比丘這樣說——“比丘,這大地並沒有裂開。那是魔波旬,為令你們失眼而來。”那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以偈對魔波旬說——

“色、聲、味、香、觸,以及一切法——

這是可怕的世間之餌,世間於此迷醉。

“具唸的佛陀弟子超越了這[一切],

超越魔之領域,如太陽一般光耀。”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

153. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sappahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati [udrīyati (sī. syā. kaṃ. pī) u + dara + ya + ti = udrīyati]. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, esā pathavī maññe undrīyatī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘nesā bhikkhu pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā;
Etaṃ lokāmisaṃ ghoraṃ, ettha loko vimucchito.
‘‘Etañca samatikkamma, sato buddhassa sāvako;
Māradheyyaṃ atikkamma, ādiccova virocatī’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

八、團食經

8. Piṇḍasuttaṃ
154PTS 1.114已對照

一百五十四、一時,世尊住在摩揭陀[國]五娑羅(Pañcasālā)婆羅門村。那時,在五娑羅婆羅門村,少女們有贈禮(pāhunaka)[往來]。那時,世尊於上午穿好[下衣],取了缽與衣,入五娑羅婆羅門村乞食。那時,五娑羅的婆羅門居士們被魔波旬附入了:“但願沙門喬達摩得不到團食(piṇḍa)。”

154. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme kumārikānaṃ pāhunakāni bhavanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena pañcasāleyyakā brāhmaṇagahapatikā mārena pāpimatā anvāviṭṭhā bhavanti – mā samaṇo gotamo piṇḍamalatthāti.
緬 1.116已對照

那時,世尊以洗淨的缽入五娑羅婆羅門村乞食,[又]以同樣洗淨的缽返回。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,你得到團食了嗎?”“波旬,你豈不是這樣做了,使我得不到團食?”“那麼,尊者,請世尊第二次入五娑羅婆羅門村乞食。我會這樣做,使世尊得到團食。”

Atha kho bhagavā yathādhotena pattena pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi tathādhotena [yathādhotena (?)] pattena paṭikkami. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api tvaṃ, samaṇa, piṇḍamalatthā’’ti? ‘‘Tathā nu tvaṃ, pāpima, akāsi yathāhaṃ piṇḍaṃ na labheyya’’nti. ‘‘Tena hi, bhante, bhagavā dutiyampi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisatu. Tathāhaṃ karissāmi yathā bhagavā piṇḍaṃ lacchatī’’ti.
已對照

“魔生出了非福,冒犯了那如來;

‘‘Apuññaṃ pasavi māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;
已對照

波旬,你難道以為,我的惡不會成熟?

Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.
已對照

“我們實在活得極為安樂,我們沒有任何障(kiñcana);

‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;
已對照

我們將以喜為食,猶如光音天諸天。”

Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

九、農夫經

9. Kassakasuttaṃ
155PTS 1.115緬 1.117已對照

一百五十五、因緣在舍衛城。那時,世尊以與涅槃相關的法語對諸比丘開示、勸導、激勵、令歡喜。那些比丘作成有所求、作意、以全心貫注、側耳而聽法。

那時,魔波旬這樣想:“這位沙門喬達摩以與涅槃相關的法語對諸比丘……乃至……我何不為擾亂[他們]的眼目(vicakkhukamma)而去沙門喬達摩那裡呢?”那時,魔波旬化作農夫之形,把大犁扛在肩上,拿著長的趕牛棒,頭髮蓬亂,穿著麻布衣,雙腳沾滿泥,來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,你看見公牛了嗎?”“波旬,你要公牛做什麼?”“沙門,眼正是我的,色是我的,眼觸識處是我的。沙門,你要去哪裡才能逃出我?沙門,耳正是我的,聲是我的……乃至……沙門,鼻正是我的,香是我的;沙門,舌正是我的,味是我的;沙門,身正是我的,所觸是我的;沙門,意正是我的,法是我的,意觸識處是我的。沙門,你要去哪裡才能逃出我?”

“波旬,眼正是你的,色是你的,眼觸識處是你的。波旬,凡是沒有眼、沒有色、沒有眼觸識處之處,波旬,那裡是你去不到的。波旬,耳正是你的,聲是你的,耳觸識處是你的。波旬,凡是沒有耳、沒有聲、沒有耳觸識處之處,波旬,那裡是你去不到的。波旬,鼻正是你的,香是你的,鼻觸識處是你的。波旬,凡是沒有鼻、沒有香、沒有鼻觸識處之處,波旬,那裡是你去不到的。波旬,舌正是你的,味是你的,舌觸識處是你的……乃至……波旬,身正是你的,所觸是你的,身觸識處是你的……乃至……波旬,意正是你的,法是你的,意觸識處是你的。波旬,凡是沒有意、沒有法、沒有意觸識處之處,波旬,那裡是你去不到的。”

“凡[人們]說‘這是我的’的[東西],以及凡說‘我的’的人;

若你的心在此,沙門,你逃不出我。”

“凡[人們]說的[東西],那不是我的;凡說的人,他們不是我;

波旬,你當這樣知道:你連我的道路也看不見。”

那時,魔波旬……乃至……就在那裡隱沒了。

155. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya…pe… yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā kassakavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantaṃ naṅgalaṃ khandhe karitvā dīghapācanayaṭṭhiṃ gahetvā haṭahaṭakeso sāṇasāṭinivattho kaddamamakkhitehi pādehi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api, samaṇa, balībadde addasā’’ti? ‘‘Kiṃ pana, pāpima, te balībaddehī’’ti? ‘‘Mameva, samaṇa, cakkhu, mama rūpā, mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasi? Mameva, samaṇa, sotaṃ, mama saddā…pe… mameva, samaṇa, ghānaṃ, mama gandhā; mameva, samaṇa, jivhā, mama rasā; mameva, samaṇa, kāyo, mama phoṭṭhabbā; mameva, samaṇa, mano, mama dhammā, mama manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasī’’ti?
‘‘Taveva, pāpima, cakkhu, tava rūpā, tava cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, sotaṃ, tava saddā, tava sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi sotaṃ, natthi saddā, natthi sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, ghānaṃ, tava gandhā, tava ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi ghānaṃ, natthi gandhā, natthi ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, jivhā, tava rasā, tava jivhāsamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, kāyo, tava phoṭṭhabbā, tava kāyasamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, mano, tava dhammā, tava manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi mano, natthi dhammā, natthi manosamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpimā’’ti.
‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;
Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.
‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;
Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.
Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.
已對照

十、治國經

10. Rajjasuttaṃ
156PTS 1.117緬 1.118已對照

一百五十六、一時,世尊住在憍薩羅[國]雪山地區的一間林野小屋。那時,世尊獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“能否治理王國——不殺、不令殺,不侵奪、不令侵奪,不憂、不令憂,如法地[治理]呢?”

那時,魔波旬以心了知世尊心中的思慮,來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“尊者,請世尊治理王國,請善逝治理王國——不殺、不令殺,不侵奪、不令侵奪,不憂、不令憂,如法地[治理]。”“波旬,你在我身上看見了什麼,以致你這樣對我說:‘尊者,請世尊治理王國,請善逝治理王國——不殺、不令殺,不侵奪、不令侵奪,不憂、不令憂,如法地[治理]’?”“尊者,世尊的四神足是已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤的。尊者,世尊若願意,就能把雪山王勝解為純是金,而它也就會是金。”

“縱使有山,是金的,全然是黃金的,

即使兩倍,對一人也不足,如是了知者應行於平等。

“凡見到苦以及它以何為因緣的人,

那人怎會傾向於諸欲?

了知所依是世間的執著,

人應為調伏正是它而修學。”

那時,魔波旬[想]:“世尊知道我了,善逝知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

156. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati himavantapadese [himavantapasse (sī.)] araññakuṭikāyaṃ. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘sakkā nu kho rajjaṃ kāretuṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti?
Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu, sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti. ‘‘Kiṃ pana me tvaṃ, pāpima, passasi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi – ‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’’ti? ‘‘Bhagavatā kho, bhante, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno ca, bhante, bhagavā himavantaṃ pabbatarājaṃ suvaṇṇaṃ tveva adhimucceyya suvaṇṇañca panassā’’ti [suvaṇṇapabbatassāti (sī. syā. kaṃ.), suvaṇṇañca pabbatassāti (pī.)].
‘‘Pabbatassa suvaṇṇassa, jātarūpassa kevalo;
Dvittāva nālamekassa, iti vidvā samañcare.
‘‘Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,
Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;
Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,
Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.
Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

第二品。

Dutiyo vaggo.
已對照

其攝頌——

岩石、獅子、石片,相稱與意;

缽、處、團食,農夫連同治國,這些為十[經]。

Tassuddānaṃ –
Pāsāṇo sīho sakalikaṃ [sakkhalikaṃ (ka.)], patirūpañca mānasaṃ;
Pattaṃ āyatanaṃ piṇḍaṃ, kassakaṃ rajjena te dasāti.
已對照

三、第三品

3. Tatiyavaggo
已對照

一、眾多[比丘]經

1. Sambahulasuttaṃ
157PTS 1.118緬 1.119已對照

一百五十七、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國]石主(Silāvatī)。那時,眾多比丘在世尊不遠處不放逸、熱勤、自策勵而住。那時,魔波旬化作婆羅門之形,[頂著]巨大的髮髻團,穿著羚羊皮條衣,衰老、如屋椽般佝僂、喘息呼嚕作響,拿著優曇婆羅木杖,來到那些比丘之處;到了之後,對那些比丘這樣說——“諸位年少而出家,[正當]年幼、發黑,具足美好的青春,[正當]初期的年齡,未曾在諸欲中游戲過。請諸位享受人間的諸欲。莫舍現見的而追逐有時的。”“婆羅門,我們並不舍現見的而追逐有時的。婆羅門,我們正是舍有時的而追逐現見的。婆羅門,諸欲是世尊所說的有時的、多苦的、多惱的,此中過患更多。此法是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。”這樣說時,魔波旬垂下頭、伸出舌頭[舞弄]、在額上現起三叉的皺紋,倚著杖離去了。

那時,那些比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——“尊者,我們在此於世尊不遠處不放逸、熱勤、自策勵而住。尊者,那時,有一位婆羅門,[頂著]巨大的髮髻團,穿著羚羊皮條衣,衰老、如屋椽般佝僂、喘息呼嚕作響,拿著優曇婆羅木杖,來到我們之處;到了之後,對我們這樣說:‘諸位年少而出家,[正當]年幼、發黑,具足美好的青春,[正當]初期的年齡,未曾在諸欲中游戲過。請諸位享受人間的諸欲。莫舍現見的而追逐有時的。’尊者,這樣說時,我們對那位婆羅門這樣說:‘婆羅門,我們並不舍現見的而追逐有時的。婆羅門,我們正是舍有時的而追逐現見的。婆羅門,諸欲是世尊所說的有時的、多苦的、多惱的,此中過患更多。此法是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’尊者,這樣說時,那位婆羅門垂下頭、伸出舌頭[舞弄]、在額上現起三叉的皺紋,倚著杖離去了。”

“諸比丘,那不是婆羅門。那是魔波旬為擾亂你們的眼目而來的。”於是,世尊了知這件事之後,在那時說了這首偈——

“凡見到苦以及它以何為因緣的人,

那人怎會傾向於諸欲?

了知所依是世間的執著,

人應為調伏正是它而修學。”

157. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharanti. Atha kho māro pāpimā brāhmaṇavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘daharā bhavanto pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’’ti. ‘‘Na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Evaṃ vutte, māro pāpimā sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.
Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharāma. Atha kho, bhante, aññataro brāhmaṇo mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena mayaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā amhe etadavoca – ‘daharā bhavanto pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’ti. Evaṃ vutte, mayaṃ, bhante, taṃ brāhmaṇaṃ etadavocumha – ‘na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Evaṃ vutte, bhante, so brāhmaṇo sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkanto’’ti.
‘‘Neso, bhikkhave, brāhmaṇo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,
Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;
Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,
Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.
已對照

二、三彌提經

2. Samiddhisuttaṃ
158PTS 1.119已對照

一百五十八、一時,世尊住在釋迦[國]石主。那時,具壽三彌提(Samiddhi)在世尊不遠處不放逸、熱勤、自策勵而住。那時,具壽三彌提獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“我實有所得,我實所得善——我的導師是阿羅漢、正等正覺者。我實有所得,我實所得善——我在這樣善說的法與律中出家。我實有所得,我實所得善——我的同梵行者們持戒、具善法。”那時,魔波旬以心了知具壽三彌提心中的思慮,來到具壽三彌提之處;到了之後,在具壽三彌提不遠處發出巨大的怖駭之聲,簡直就像大地崩裂了一般。

158. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā samiddhi bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharati. Atha kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’’ti. Atha kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato samiddhissa avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati.
已對照

那時,具壽三彌提來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽三彌提對世尊這樣說——“尊者,我在此於世尊不遠處不放逸、熱勤、自策勵而住。尊者,我獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:‘我實有所得,我實所得善——我的導師是阿羅漢、正等正覺者。我實有所得,我實所得善——我在這樣善說的法與律中出家。我實有所得,我實所得善——我的同梵行者們持戒、具善法。’尊者,在我不遠處起了巨大的怖駭之聲,簡直就像大地崩裂了一般。”

Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, avidūre mahābhayabheravasaddo ahosi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyatī’’ti.
PTS 1.120緬 1.121已對照

“三彌提,那不是大地在崩裂。那是魔波旬為擾亂你的眼目而來的。三彌提,你去吧,就在那裡不放逸、熱勤、自策勵而住。”“是的,尊者。”具壽三彌提應諾世尊之後,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。具壽三彌提第二次也就在那裡不放逸、熱勤、自策勵而住。具壽三彌提第二次也獨處靜坐時……乃至……魔波旬第二次也以心了知具壽三彌提心中的思慮……乃至……簡直就像大地崩裂了一般。那時,具壽三彌提以偈對魔波旬說——

‘‘Nesā, samiddhi, pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tuyhaṃ vicakkhukammāya āgato. Gaccha tvaṃ, samiddhi, tattheva appamatto ātāpī pahitatto viharāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Dutiyampi kho āyasmā samiddhi tattheva appamatto ātāpī pahitatto vihāsi. Dutiyampi kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa…pe… dutiyampi kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya…pe… apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho āyasmā samiddhi māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“我出於信心,從家出家為無家者;

‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmā anagāriyaṃ;
已對照

我已覺知念與慧,心也善得定;

Sati paññā ca me buddhā, cittañca susamāhitaṃ;
已對照

你儘可隨意作出諸形相,你絕不能驚擾我。”

Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti.
已對照

那時,魔波旬[想]:“三彌提比丘知道我了。”——痛苦、憂惱,就在那裡隱沒了。

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ samiddhi bhikkhū’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
已對照

三、瞿低迦經

3. Godhikasuttaṃ
159PTS 1.121緬 1.122已對照

一百五十九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,具壽瞿低迦(Godhika)住在仙人山側的黑石。那時,具壽瞿低迦不放逸、熱勤、自策勵而住,觸證了暫時的心解脫(sāmayika cetovimutti)。那時,具壽瞿低迦從那暫時的心解脫退失了。第二次,具壽瞿低迦也不放逸、熱勤、自策勵而住,觸證了暫時的心解脫。第二次,具壽瞿低迦也從那暫時的心解脫退失了。第三次,具壽瞿低迦也不放逸、熱勤、自策勵而住,觸證了暫時的心解脫。第三次,具壽瞿低迦也從那……乃至……退失了。第四次,具壽瞿低迦也不放逸……乃至……觸證了[心]解脫。第四次,具壽瞿低迦也從那……乃至……退失了。第五次,具壽瞿低迦也……乃至……觸證了心解脫。第五次,具壽……乃至……從[心]解脫退失了。第六次,具壽瞿低迦也不放逸、熱勤、自策勵而住,觸證了暫時的心解脫。第六次,具壽瞿低迦也從那暫時的心解脫退失了。第七次,具壽瞿低迦也不放逸、熱勤、自策勵而住,觸證了暫時的心解脫。

那時,具壽瞿低迦這樣想:“我直到第六次,都從暫時的心解脫退失了。我何不用刀[自盡]呢?”那時,魔波旬以心了知具壽瞿低迦心中的思慮,來到世尊之處;到了之後,以諸偈對世尊說——

“大雄者,大慧者,以神通與聲譽熾然者;

超越一切怨與怖畏者,具眼者,我禮敬[您的]雙足。

“大雄者,征服死者啊,您的弟子於死,

希求[它]、思量[它];持光者啊,請制止他。

“世尊啊,您的弟子樂於教法,怎麼能夠——

心願未達的有學,眾所聞者啊,[就]作時[命終]?”

那時,具壽瞿低迦已用刀[自盡]了。那時,世尊知道了“這是魔波旬”之後,以偈對魔波旬說——

“堅固者們確是這樣作的,他們不希求生命;

拔除了連根的渴愛,瞿低迦已般涅槃。”

那時,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,來,我們前往仙人山側的黑石——善男子瞿低迦在那裡用刀[自盡]了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾了世尊。

那時,世尊與眾多比丘一起前往仙人山側的黑石。世尊遠遠看見具壽瞿低迦在小床上肩頭扭轉、躺臥著。那時,有一股煙霧般的狀態、昏暗般的狀態,正向東方而去,向西方而去,向北方而去,向南方而去,向上方而去,向下方而去,向諸中間方位而去。

那時,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,你們看見這煙霧般的狀態、昏暗般的狀態正向東方而去,向西方而去,向北方而去,向南方而去,向上方而去,向下方而去,向諸中間方位而去嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,那是魔波旬在尋覓善男子瞿低迦的識:‘善男子瞿低迦的識住立於何處?’諸比丘,善男子瞿低迦是以不住立的識而般涅槃的。”那時,魔波旬拿著貝盧瓦黃色琵琶(beluvapaṇḍuvīṇā),來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“上方、下方與橫方,諸方與諸中間方位,我

尋求卻找不到:那瞿低迦去了哪裡?”

“那堅固者、具足堅毅,是修禪者,常樂於禪那,

晝夜勤修,不貪求生命;

“戰勝了死的軍隊,不再來受再有,

拔除了連根的渴愛,瞿低迦已般涅槃。”

“他為憂所逼,琵琶從腋下掉落;

於是那憂惱的夜叉,就在那裡隱沒了。”

159. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā godhiko isigilipasse viharati kāḷasilāyaṃ. Atha kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Atha kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Catutthampi kho āyasmā godhiko appamatto…pe… vimuttiṃ phusi. Catutthampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Pañcamampi kho āyasmā godhiko…pe… cetovimuttiṃ phusi. Pañcamampi kho āyasmā…pe… vimuttiyā parihāyi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Sattamampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi.
Atha kho āyasmato godhikassa etadahosi – ‘‘yāva chaṭṭhaṃ khvāhaṃ sāmayikāya cetovimuttiyā parihīno. Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyya’’nti. Atha kho māro pāpimā āyasmato godhikassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘Mahāvīra mahāpañña, iddhiyā yasasā jala;
Sabbaverabhayātīta, pāde vandāmi cakkhuma.
‘‘Sāvako te mahāvīra, maraṇaṃ maraṇābhibhū;
Ākaṅkhati cetayati, taṃ nisedha jutindhara.
‘‘Kathañhi bhagavā tuyhaṃ, sāvako sāsane rato;
Appattamānaso sekkho, kālaṃ kayirā janesutā’’ti.
Tena kho pana samayena āyasmato godhikena satthaṃ āharitaṃ hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Evañhi dhīrā kubbanti, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ;
Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma yattha godhikena kulaputtena satthaṃ āharita’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ godhikaṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ [seyyamānaṃ (syā. kaṃ.), soppamānaṃ (ka.)]. Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisaṃ.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati – ‘kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhita’nti? Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto’’ti. Atha kho māro pāpimā beluvapaṇḍuvīṇaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, disā anudisā svahaṃ;
Anvesaṃ nādhigacchāmi, godhiko so kuhiṃ gato’’ti.
‘‘Yo [so (sī. pī.)] dhīro dhitisampanno, jhāyī jhānarato sadā;
Ahorattaṃ anuyuñjaṃ, jīvitaṃ anikāmayaṃ.
‘‘Jetvāna maccuno [bhetvā namucino (sī.)] senaṃ, anāgantvā punabbhavaṃ;
Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.
‘‘Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha;
Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti [tatthevantaradhāyithāti (syā. kaṃ.), tattheva antaradhāyīti (ka.)].
已對照

四、七年隨逐經

4. Sattavassānubandhasuttaṃ
160PTS 1.123緬 1.124已對照

一百六十、如是我聞——一時,世尊住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下。那時,魔波旬已七年隨逐世尊,尋求可乘之隙,得不到可乘之隙。那時,魔波旬來到世尊之處;到了之後,以偈對世尊說——

“你是陷於憂愁而在林中禪思嗎,

是失去了財物,還是在希求[財物]?

你是在村中作了什麼罪嗎,

為何不與人結交友誼?

你與任何人都不成友誼。”

“我已掘除了憂的一切根,

無罪地禪思,無有憂愁;

斷除了一切有之貪求,

我無漏地禪思,放逸者之親族啊。”

“凡[人們]說‘這是我的’的[東西],以及凡說‘我的’的人;

若你的心在此,沙門,你逃不出我。”

“凡[人們]說的[東西],那不是我的;凡說的人,他們不是我;

波旬,你當這樣知道:你連我的道路也看不見。”

“若你已覺悟了道,那安穩、趣向不死的[道],

你就走開吧,你獨自去吧,為何還教誡別人?”

“凡是趣向彼岸的人們,詢問非死之領域,

被他們問到時,我便宣說:那真實的,那無所依的。”

“尊者,猶如離村莊或市鎮不遠處有一個蓮池,那裡有一隻蟹。尊者,那時許多男童或女童從那村莊或市鎮出來,走到那蓮池那裡;到了之後,把那隻蟹從水中撈出來放在陸地上。尊者,那隻蟹無論伸出哪一隻螯,那些男童或女童就用木棒或瓦片把它砍斷、折斷、徹底折斷。尊者,這樣,那隻蟹的所有螯都被砍斷、折斷、徹底折斷,便不能走下那蓮池了。尊者,正是如此,凡是任何乖諍、詭行、異動,全都已被世尊砍斷、折斷、徹底折斷。尊者,如今我再也不能懷著尋求可乘之隙[之心]來親近世尊了。”那時,魔波旬在世尊面前說了這些令[人]厭離的偈——

“有一塊脂肪色的石頭,烏鴉繞著[它飛]轉了;

或許我們在這裡能找到柔軟的[東西],或許會有美味。

“在那裡得不到美味,烏鴉便從這裡離去;

如烏鴉碰上岩石,我們厭離而離開喬達摩。”

160. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe. Tena kho pana samayena māro pāpimā sattavassāni bhagavantaṃ anubandho hoti otārāpekkho otāraṃ alabhamāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,
Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;
Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,
Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;
Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.
‘‘Sokassa mūlaṃ palikhāya sabbaṃ,
Anāgu jhāyāmi asocamāno;
Chetvāna sabbaṃ bhavalobhajappaṃ,
Anāsavo jhāyāmi pamattabandhū’’ti.
‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;
Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.
‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;
Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.
‘‘Sace maggaṃ anubuddhaṃ, khemaṃ amatagāminaṃ;
Apehi gaccha tvameveko, kimaññamanusāsasī’’ti.
‘‘Amaccudheyyaṃ pucchanti, ye janā pāragāmino;
Tesāhaṃ puṭṭho akkhāmi, yaṃ saccaṃ taṃ nirūpadhi’’nti.
‘‘Seyyathāpi, bhante, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī. Tatrassa kakkaṭako. Atha kho, bhante, sambahulā kumārakā vā kumārikāyo vā tamhā gāmā vā nigamā vā nikkhamitvā yena sā pokkharaṇī tenupasaṅkameyyuṃ; upasaṅkamitvā taṃ kakkaṭakaṃ udakā uddharitvā thale patiṭṭhapeyyuṃ. Yaṃ yadeva hi so, bhante, kakkaṭako aḷaṃ abhininnāmeyya taṃ tadeva te kumārakā vā kumārikāyo vā kaṭṭhena vā kathalāya vā sañchindeyyuṃ sambhañjeyyuṃ sampalibhañjeyyuṃ. Evañhi so, bhante, kakkaṭako sabbehi aḷehi sañchinnehi sambhaggehi sampalibhaggehi abhabbo taṃ pokkharaṇiṃ otarituṃ. Evameva kho, bhante, yāni kānici visūkāyikāni [yāni visukāyikāni (sī. pī. ka.)] visevitāni vipphanditāni, sabbāni tāni [kānici kānici sabbāni (sī. pī. ka.)] bhagavatā sañchinnāni sambhaggāni sampalibhaggāni. Abhabbo dānāhaṃ, bhante, puna bhagavantaṃ upasaṅkamituṃ yadidaṃ otārāpekkho’’ti. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsi –
‘‘Medavaṇṇañca pāsāṇaṃ, vāyaso anupariyagā;
Apettha muduṃ vindema, api assādanā siyā.
‘‘Aladdhā tattha assādaṃ, vāyasetto apakkame;
Kākova selamāsajja, nibbijjāpema gotamā’’ti.
已對照

五、魔女經

5. Māradhītusuttaṃ
161PTS 1.125緬 1.126已對照

一百六十一、那時,魔波旬在世尊面前說了這些令[人]厭離的偈之後,從那處離開,在離世尊不遠處的地上結跏趺坐,默然、神情沮喪、垂肩、低頭、沉鬱而無言以對,用木棒划著地面。那時,魔女渴愛(Taṇhā)、不樂(Arati)與貪染(Ragā)來到魔波旬之處;到了之後,以偈對魔波旬說——

“父親,你為何憂惱?你在為哪個人而憂愁?

我們將以貪之罥索,如[捕]林野之象一般,

把他縛住帶來,他將受你支配。”

“他是世間的阿羅漢、善逝,不易以貪引來;

已超越了魔之領域,所以我極為憂愁。”

那時,魔女渴愛、不樂與貪染來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,讓我們侍奉你的雙足。”那時,世尊沒有作意,正如於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。

那時,魔女渴愛、不樂與貪染退到一旁,這樣一起思量:“男人們的意趣是種種高下的。我們何不各自一百、一百地化現一百種少女之形呢?”那時,魔女渴愛、不樂與貪染各自一百、一百地化現一百種少女之形之後,來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,讓我們侍奉你的雙足。”世尊對那也沒有作意,正如於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。

那時,魔女渴愛、不樂與貪染退到一旁,這樣一起思量:“男人們的意趣是種種高下的。我們何不各自一百、一百地化現一百種未生育婦女之形呢?”那時,魔女渴愛、不樂與貪染各自一百、一百地化現一百種未生育婦女之形之後,來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,讓我們侍奉你的雙足。”世尊對那也沒有作意,正如於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。

那時,渴愛與……乃至……我們何不各自一百、一百地化現一百種生育過一次的婦女之形呢?那時,渴愛與……乃至……化現一百種生育過一次的婦女之形之後,來到世尊之處;到了之後,對世尊這樣說——“沙門,讓我們侍奉你的雙足。”世尊對那也沒有作意,正如於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。

那時,渴愛與……乃至……我們何不各自一百、一百地化現一百種生育過兩次的婦女之形呢?那時,渴愛與……乃至……化現一百種生育過兩次的婦女之形之後,來到世尊之處……乃至……正如於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。那時,渴愛與……乃至……化現一百種中年婦女之形呢?那時,渴愛與……乃至……化現一百種中年婦女之形之後……乃至……於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。

那時,渴愛與……乃至……化現一百種年長婦女之形呢?那時,渴愛與……乃至……化現一百種年長婦女之形之後,來到世尊之處……乃至……於無上的所依之滅盡中已解脫者[那樣]。那時,魔女渴愛、不樂與貪染退到一旁,這樣說——我們的父親所說的確實是真的——

“他是世間的阿羅漢、善逝,不易以貪引來;

已超越了魔之領域,所以我極為憂愁。”

“若我們以這種手段對付任何未離貪的沙門或婆羅門,他的心臟或會破裂,或熱血會從口中湧出,或會陷入瘋狂、心智錯亂。又猶如青綠的蘆葦被割下之後,枯萎、乾枯、凋萎;同樣,他會枯萎、乾枯、凋萎。”

那時,魔女渴愛、不樂與貪染來到世尊之處;到了之後,站在一旁。站在一旁的魔女渴愛以偈對世尊說——

“你是陷於憂愁而在林中禪思嗎,

是失去了財物,還是在希求[財物]?

你是在村中作了什麼罪嗎,

為何不與人結交友誼?

你與任何人都不成友誼。”

“目標的達成、心的寂靜——

戰勝了可愛之相、可意之相的軍隊之後,

我獨自禪思,覺悟了安樂,

所以我不與人結交友誼;

我與任何人都不成友誼。”

那時,魔女不樂以偈對世尊說——

“在此比丘多作何種住,

已渡五暴流,在此又渡過第六?

多作何種禪思者,諸欲想

得不到他,而被摒於其外?”

“身已輕安,心善解脫,

不造作,具念,無棲處;

了知了法,是無尋的修禪者,

不動怒,不流轉,不昏沉。

“在此比丘多作這樣的住,

已渡五暴流,在此又渡過第六;

多作這樣禪思者,諸欲想

得不到他,而被摒於其外。”

那時,魔女貪染在世尊面前以偈說——

“他斷了渴愛,行於徒眾與僧團中;

確實,許多有信者也將[隨]行;

這位無棲處者,確實將[把]眾多的人們

奪離死王,引向彼岸。”

“諸大雄如來,確實以正法引導;

當[他們]以法引導時,對了知者有何嫉妒?”

那時,魔女渴愛、不樂與貪染來到魔波旬之處。魔波旬遠遠看見魔女渴愛、不樂與貪染走來。看見之後,以諸偈說——

“愚人們,你們以白睡蓮的莖,去摧磨山嶽;

用指甲挖掘高山,用牙齒啃嚼鐵。

“如以頭頂起岩石,在深淵中尋求立足處;

如以胸撞上木樁,你們厭離而離開喬達摩。”

“渴愛、不樂與貪染熾然閃耀著來了;

導師在那裡驅散了她們,如風[吹散]脫落的棉絮。”

161. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsitvā tamhā ṭhānā apakkamma bhagavato avidūre pathaviyaṃ pallaṅkena nisīdi tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno kaṭṭhena bhūmiṃ vilikhanto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
‘‘Kenāsi dummano tāta, purisaṃ kaṃ nu socasi;
Mayaṃ taṃ rāgapāsena, āraññamiva kuñjaraṃ;
Bandhitvā ānayissāma, vasago te bhavissatī’’ti.
‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;
Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.
Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Atha kho bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.
Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.
Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ avijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ avijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.
Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.
Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ duvijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… duvijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.
Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma etadavocuṃ – saccaṃ kira no pitā avoca –
‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;
Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.
‘‘Yañhi mayaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā avītarāgaṃ iminā upakkamena upakkameyyāma hadayaṃ vāssa phaleyya, uṇhaṃ lohitaṃ vā mukhato uggaccheyya, ummādaṃ vā pāpuṇeyya cittakkhepaṃ vā. Seyyathā vā pana naḷo harito luto ussussati visussati milāyati; evameva ussusseyya visusseyya milāyeyyā’’ti.
Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho taṇhā māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,
Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;
Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,
Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;
Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.
‘‘Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ,
Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ;
Ekohaṃ [ekāhaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,
Tasmā janena na karomi sakkhiṃ;
Sakkhī na sampajjati kenaci me’’ti.
Atha kho arati [arati ca (ka.)] māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Kathaṃ vihārībahulodha bhikkhu,
Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;
Kathaṃ jhāyiṃ [kathaṃ jhāyaṃ (syā. kaṃ. pī.), kathajjhāyaṃ (ka.)] bahulaṃ kāmasaññā,
Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.
‘‘Passaddhakāyo suvimuttacitto,
Asaṅkharāno satimā anoko;
Aññāya dhammaṃ avitakkajhāyī,
Na kuppati na sarati na thino [na kuppatī nassaratī na thīno (sī.)].
‘‘Evaṃvihārībahulodha bhikkhu,
Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;
Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,
Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.
Atha kho ragā [ragāca (ka.)] māradhītā bhagavato santike gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Acchejja taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī,
Addhā carissanti [tarissanti (sī.)] bahū ca saddhā;
Bahuṃ vatāyaṃ janataṃ anoko,
Acchejja nessati maccurājassa pāra’’nti.
‘‘Nayanti ve mahāvīrā, saddhammena tathāgatā;
Dhammena nayamānānaṃ, kā usūyā vijānata’’nti.
Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho māro pāpimā taṇhañca aratiñca ragañca māradhītaro dūratova āgacchantiyo. Disvāna gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘Bālā kumudanāḷehi, pabbataṃ abhimatthatha [abhimanthatha (sī.)];
Giriṃ nakhena khanatha, ayo dantehi khādatha.
‘‘Selaṃva sirasūhacca [sirasi ūhacca (sī.), sirasi ohacca (syā. kaṃ.)], pātāle gādhamesatha;
Khāṇuṃva urasāsajja, nibbijjāpetha gotamā’’ti.
‘‘Daddallamānā āgañchuṃ, taṇhā ca aratī ragā;
Tā tattha panudī satthā, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto’’ti.
已對照

第三品。

Tatiyo vaggo.
已對照

其攝頌——

眾多、三彌提,瞿低迦、七年;

魔女,最勝佛陀所開示的,這魔五[經]。

Tassuddānaṃ –
Sambahulā samiddhi ca, godhikaṃ sattavassāni;
Dhītaraṃ desitaṃ buddha, seṭṭhena imaṃ mārapañcakanti.
已對照

《魔相應》完畢。

Mārasaṃyuttaṃ samattaṃ.