快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 天神相應·沙睹羅巴身天品 4. Satullapakāyikavaggo

本經目錄四、沙睹羅巴身天品一、善人經二、慳吝經三、善哉經四、無有經五、嫌責想經六、信經七、集會經八、石片經九、第一帕俱那女經十、第二帕俱那女經

已對照

四、沙睹羅巴身天品

4. Satullapakāyikavaggo
已對照

一、善人經

1. Sabbhisuttaṃ
31PTS 1.17已對照

三十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,有眾多沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說了這首偈——

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha [krubbetha (ka.)] santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,便更善而非更惡。”

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,得慧而不從他處得。”

Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati [paññaṃ labhati (syā. kaṃ.)] nāññato’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,處憂愁中而不憂愁。”

Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti.
緬 1.17已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,於親族中顯耀。”

Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,眾生得往善趣。”

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,眾生常住[安樂]。”

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.
已對照

那時,另一位天神對世尊這樣說——“世尊,是誰說得善呢?”“你們全體所說,依[各別的]理由都是善說;不過也請聽我[所說]——

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
PTS 1.18已對照

“應當只與善人共坐,應當與善人結交;

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
已對照

了知諸善人之正法,便從一切苦解脫。”

Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
已對照

世尊說了這[話]。那些天神心意自適,禮敬世尊,右繞之後,就在那裡隱沒了。

Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti.
已對照

二、慳吝經

2. Maccharisuttaṃ
32已對照

三十二、一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,有眾多沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說了這首偈——

32. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“由慳吝、由放逸,布施便如是不施;

‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati [diyyati (ka.)];
已對照

希求福者若了知,便應有所施與。”

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
緬 1.18已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這些偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“慳吝者因怖畏[某事]而不施,那[事]正是不施者的怖畏;

‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ;
已對照

慳吝者所怖畏的飢與渴,

Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī;
已對照

正觸及那愚痴人,於此世與他世。

Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca.
已對照

“故應調伏慳吝,克伏[慳吝之]垢而行施;

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;
已對照

諸福在他世,是眾生的依止處。”

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這些偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“他們於諸死者中不死,猶如同行之旅人[分其行糧];

‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ;
已對照

凡於[所有]不多時仍施與者,這便是自古之法。

Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano.
已對照

“有些人於少[物]中施與,有些人於多[財]中不施;

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;
已對照

從微少[所有]所施之供施,與千[之施]等量。”

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
PTS 1.19已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這些偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“於施難施之物者、作難作之事者,

‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;
已對照

非善人不能隨作,善人之法難以隨行。

Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo [durannayo (sī.)].
已對照

“故善人與非善人,從此而往之趣各異;

‘‘Tasmā satañca asataṃ [asatañca (sī. syā. kaṃ.)], nānā hoti ito gati;
已對照

非善人往地獄,善人以天界為歸趣。”

Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti.
已對照

那時,另一位天神對世尊這樣說——“世尊,是誰說得善呢?”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
已對照

“你們全體所說,依[各別的]理由都是善說;不過也請聽我[所說]——

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha –
已對照

“縱是以拾谷為業者,[若]行法,

‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care,
已對照

又養妻[兒],於少[物]中施與;

Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ;
已對照

[則]十萬個行千[次]祭祀者,

Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,
已對照

也不及那樣[之人]的一分。”

Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
緬 1.19已對照

那時,另一位天神以偈對世尊說——

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“是以何故,這廣大、達於宏大的祭祀,

‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato,
已對照

不及以正[理]所施[之施]之值;

Samena dinnassa na agghameti;
已對照

[又]何故十萬個行千[次]祭祀者,

Kathaṃ [idaṃ padaṃ katthaci sīhaḷapotthake natthi] sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,
已對照

也不及那樣[之人]的一分呢?”

Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
已對照

“有些人立於不正[之業]而施,

‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā,
已對照

打擊、殺害,又令[他]悲泣;

Chetvā vadhitvā atha socayitvā;
已對照

那含淚而帶杖的供施,

Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā,
已對照

不及以正[理]所施[之施]之值。

Samena dinnassa na agghameti.
已對照

“這樣,十萬個行千[次]祭祀者;

‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ;
已對照

也不及那樣[之人]的一分。”

Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
已對照

三、善哉經

3. Sādhusuttaṃ
33PTS 1.20已對照

三十三、因緣在舍衛城。那時,有眾多沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

33. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕(mārisa),布施真是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;
已對照

由慳吝、由放逸,布施便如是不施;

Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati;
已對照

希求福者若了知,便應有所施與。”

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕,布施真是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;
已對照

而且縱於少[物]中,布施亦是善哉。”

Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’.
已對照

“有些人於少[物]中施與,有些人於多[財]中不施;

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;
已對照

從微少[所有]所施之供施,與千[之施]等量。”

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
緬 1.20已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕,布施真是善哉;縱於少[物]中,布施亦是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
已對照

而且以信[心]布施,亦是善哉。”

Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’.
已對照

“布施與戰鬥,[古人]說二者相等,

‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu,
已對照

[人]縱少,也能戰勝多[人];

Appāpi santā bahuke jinanti;
已對照

若人懷信而施,縱只少許,

Appampi ce saddahāno dadāti,
已對照

他便正因此而在他世得安樂。”

Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕,布施真是善哉;縱於少[物]中,布施亦是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
PTS 1.21已對照

以信[心]布施亦是善哉;而且以如法所得[之物]布施,亦是善哉。”

Saddhāyapi sāhu dānaṃ; api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’.
已對照

“凡以如法所得[之物]行施者,

‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ,
已對照

[即]以奮起與精進而獲得[財]之人;

Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu;
已對照

他越過閻摩(Yama)的毗多羅尼(Vetaraṇī)[河],

Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa,
已對照

這必死者[得]往諸天之處。”

Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕,布施真是善哉;縱於少[物]中,布施亦是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
已對照

以信[心]布施亦是善哉;以如法所得[之物]布施亦是善哉;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;
已對照

而且揀擇而施,亦是善哉。”

Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’.
已對照

“揀擇而施是善逝所讚歎的,

‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ,
已對照

[即施於]此有生之世間中諸應受供施者;

Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;
已對照

施於這些[人]者[得]大果,

Etesu dinnāni mahapphalāni,
已對照

猶如諸種子播於良田。”

Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
已對照

“尊駕,布施真是善哉;縱於少[物]中,布施亦是善哉;

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
已對照

以信[心]布施亦是善哉;以如法所得[之物]布施亦是善哉;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;
已對照

揀擇而施亦是善哉;而且於諸有命者[有所]節制,亦是善哉。”

Viceyya dānampi sāhu dānaṃ; api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’.
緬 1.21已對照

“凡行而不害諸眾生生命(pāṇabhūta)者,

‘‘Yo pāṇabhūtāni [pāṇabhūtesu (sī. pī.)] aheṭhayaṃ caraṃ,
已對照

[他們]因[怖畏]他人的責難而不作惡;

Parūpavādā na karonti pāpaṃ;
已對照

[人所]稱讚的是怯者,而非於此[作惡]中的勇者,

Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ,
已對照

因為善人正是因怖畏而不作惡。”

Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti.
PTS 1.22已對照

那時,另一位天神對世尊這樣說——“世尊,是誰說得善呢?”

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
已對照

“你們全體所說,依[各別的]理由都是善說;不過也請聽我[所說]——

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
已對照

“以信[而行]的布施,多方受讚歎,

‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ,
已對照

然而比布施更勝的,唯是法句;

Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo;
已對照

因為在從前、在更早以前的諸善人,

Pubbe ca hi pubbatare ca santo,
已對照

[那些]有慧者唯已證得涅槃。”

Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti.
已對照

四、無有經

4. Nasantisuttaṃ
34已對照

三十四、一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,有眾多沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說了這首偈——

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“人間諸欲無有常者,

‘‘Na santi kāmā manujesu niccā,
已對照

此[世]有可愛[之物],[人]被縛於其中;

Santīdha kamanīyāni yesu [kāmesu (ka.)] baddho;
已對照

於其中放逸者[不至]那「不再來[之處]」——

Yesu pamatto apunāgamanaṃ,
已對照

[此]人不從死之領域(maccudheyya)[來至彼]。”

Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti.
已對照

“苦患(agha)由欲求而生,苦由欲求而生;

‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ;
已對照

由調伏欲求[而有]苦患之調伏;

Chandavinayā aghavinayo;
已對照

由調伏苦患[而有]苦之調伏。”

Aghavinayā dukkhavinayo’’ti.
已對照

“世間那些絢麗[之物]並非諸欲,

‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,
已對照

人之慾乃是[其]所思念之貪;

Saṅkapparāgo purisassa kāmo;
已對照

世間諸絢麗[之物]一如故住,

Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,
已對照

而諸堅固者於此調伏欲求。

Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ.
PTS 1.23緬 1.22已對照

“應舍忿,應徹底舍慢,

‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,
已對照

應超越一切結(saṃyojana);

Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;
已對照

[對]那不著於名色、

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,
已對照

一無所有者,諸苦不隨落[其身]。

Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.
已對照

“他已捨棄計量,不落於驕慢,

‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā [na ca mānamajjhagā (ka. sī.), na vimānamāgā (syā. kaṃ.)],
已對照

於此名色中斷除了渴愛;

Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;
已對照

[對]那已斷繫縛、無苦患、無希求者,

Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ,
已對照

[諸人]遍尋而不能得——

Pariyesamānā nājjhagamuṃ;
已對照

諸天與諸人,於此[世]或他[世],

Devā manussā idha vā huraṃ vā,
已對照

或於諸天界,或於一切住處。”

Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti.
已對照

“若他們未見到那樣解脫者(具壽摩伽羅闍[如是說]),

‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā),
已對照

諸天與諸人,於此[世]或他[世];

Devā manussā idha vā huraṃ vā;
已對照

[則]那為諸人行利益的人中最上者,

Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ,
已對照

凡禮敬他的[人],是否值得稱讚呢?”

Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti.
已對照

“比丘[啊],他們也成為值得稱讚的(世尊[說]:摩伽羅闍啊),

‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā),
已對照

[即]凡禮敬那樣解脫者的[人];

Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ;
已對照

了知法已、捨棄疑惑,

Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya,
已對照

比丘[啊],他們也成為超越執著者。”

Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti.
已對照

五、嫌責想經

5. Ujjhānasaññisuttaṃ
35PTS 1.24已對照

三十五、一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,有眾多懷嫌責想(ujjhānasaññikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,[便]站在空中。站在空中的一位天神在世尊面前說了這首偈——

35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“自身[實]狀是這樣,[他]卻宣說成另一樣;

‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye;
已對照

[他]以誑騙如捕鳥者,其所受用[實]是偷竊而來。

Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ.
已對照

“凡所作者應說之,凡不作者不應說;

‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
已對照

對說而不作者,諸智者[皆能]遍知。”

Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti.
已對照

[世尊:]“並非僅以言說、或僅以聽聞,

‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā;
已對照

便能進入這條堅固的行道;

Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā;
已對照

憑這條[行道],諸修禪的堅固者才從魔的束縛中解脫。

Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā.
緬 1.23已對照

“諸堅固者了知世間之理趣,確不如是作;

‘‘Na ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ;
已對照

諸堅固者以證知而寂滅,[已]渡世間之貪著。”

Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
已對照

於是那些天神落到地上,以頭禮敬世尊雙足,對世尊這樣說——“尊者,我們犯了過失,我們如愚痴、如迷惑、如不善巧[之人],竟以為世尊是可冒犯的。尊者,願世尊接受我們這過失為過失,以便[我們]於未來防護。”於是世尊現出了微笑。於是那些天神更加嫌責,騰身飛入空中。一位天神在世尊面前說了這首偈——

Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ [yathābālā yathāmūḷhā yathāakusalā (sabbattha)], yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“對坦陳過失者,若有人不接受;

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;
已對照

內懷忿、以瞋為重者,他便把怨結縛[於己身]。”

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti.
已對照

“若無過失,此[世]亦無所謂罪過,

‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ [nocīdha apahataṃ (syā. kaṃ.), nocidhāpakataṃ (?)] siyā;
已對照

諸怨也不會平息;那麼此[世]憑何[得]成無過者呢?”

Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha [verāni ca sammeyyuṃ, tenidha (sī.)] kusalo siyā’’ti.
已對照

“誰沒有諸過失?誰沒有罪過?

‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ;
已對照

誰不陷入迷亂?誰又是常具唸的堅固者呢?”

Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro [kodha dhīro (syā. kaṃ.)] sadā sato’’ti.
PTS 1.25已對照

[世尊:]“對一切眾生懷憐憫的如來、佛陀,

‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino;
已對照

他沒有諸過失,他沒有罪過;

Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ;
已對照

他不陷入迷亂,唯他才是常具唸的堅固者。”

So na sammohamāpādi, sova [sodha (syā. kaṃ.)] dhīro sadā sato’’ti.
已對照

“‘對坦陳過失者,若有人不接受;

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;
已對照

內懷忿、以瞋為重者,他便把怨結縛[於己身]’——

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati;
已對照

我不欣喜那怨結,[而]接受你們的過失。”

Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti.
已對照

六、信經

6. Saddhāsuttaṃ
36緬 1.24已對照

三十六、一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。那時,有眾多沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座祇樹林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說了這首偈——

36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“信是人的第二[伴],

‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti,
已對照

若不信不住立;

No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati;
已對照

他便由此而有名聲與稱譽,

Yaso ca kittī ca tatvassa hoti,
已對照

且他捨身之後得往天界。”

Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這些偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“應舍忿,應徹底舍慢,

‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,
已對照

應超越一切結(saṃyojana);

Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;
已對照

[對]那不著於名色、

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,
已對照

一無所有者,諸執著不隨落[其身]。”

Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti.
已對照

“諸愚人、無慧之人耽於放逸,

‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;
已對照

而有慧者守護不放逸,如[守護]最上之財。

Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
已對照

“勿耽於放逸,勿[耽於]欲樂之結交;

‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;
已對照

因為不放逸而修禪者,得最上之樂。”

Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti.
已對照

七、集會經

7. Samayasuttaṃ
37PTS 1.26已對照

三十七、如是我聞:一時,世尊住在釋迦國的迦毘羅衛大林(Mahāvana)中,與大比丘僧五百位比丘俱,全都是阿羅漢;又有十個世界的天神大多集會而來,為見世尊與比丘僧。那時,四位屬淨居天身(suddhāvāsakāyika)的天神這樣想:“這位世尊住在釋迦國的迦毘羅衛大林中,與大比丘僧五百位比丘俱,全都是阿羅漢;又有十個世界的天神大多集會而來,為見世尊與比丘僧。我們何不也到世尊那裡去;到了之後,在世尊面前各說一偈呢?”

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ [paccekagāthaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhāseyyāmā’’ti.
緬 1.25已對照

那時,那些天神猶如有力之人伸出彎曲的臂、或彎回伸出的臂那樣,從淨居天諸天中隱沒,出現在世尊面前。那時,那些天神禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說了這偈——

Atha kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“大林中有大會,諸天眾已集來;

‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā;
已對照

我們來赴此法會,為見那不敗的僧團。”

Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“於彼處諸比丘攝心入定,使自己的心正直;

‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu [ujukamakaṃsu (sī. syā. kaṃ. pī.)];
已對照

猶如御者執持韁繩,智者們守護諸根。”

Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti.
PTS 1.27已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“斷了閂木,斷了橫木,拔起界柱而不動搖;

‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā;
已對照

他們清淨、無垢而行,是具眼者所善調伏的年少龍象。”

Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說了這偈——

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“凡已歸依佛者,他們不會去惡趣地;

‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;
已對照

捨棄人身之後,將使天眾充滿。”

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti.
已對照

八、石片經

8. Sakalikasuttaṃ
38已對照

三十八、如是我聞——一時,世尊住在王舍城馬達古奇(Maddakucchi)的鹿野苑(Migadāya)。當時,世尊的腳被石片(sakalikā)所傷。世尊有猛烈的[苦]受在轉起——身體的諸受,苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意;世尊具念、正知地忍受它們,不為所惱。於是世尊把僧伽梨(saṅghāṭi)疊作四層而敷設,以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知。

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya [sakkhalikāya (ka.)] khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā [tippā (sī. syā. kaṃ. pī.)] kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
PTS 1.28緬 1.26已對照

那時,有七百位沙睹羅巴身天(satullapakāyikā)的天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座馬達古奇,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是龍象(nāga)!而[他]以龍象之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是獅子(sīha)!而[他]以獅子之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是良駿(ājānīya)!而[他]以良駿之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是最上牛(nisabha)!而[他]以最上牛之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是堪任荷負者(dhorayha)!而[他]以堪任荷負之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“諸君,沙門喬達摩真是已調伏者(danta)!而[他]以已調伏之性,縱有身體的諸受生起——苦、劇、粗、辛辣、不悅、不合意——[仍]具念、正知地忍受,不為所惱。”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
PTS 1.29緬 1.27已對照

那時,另一位天神在世尊面前說出了這段感興語——“看這善修的定與善解脫的心![它]既不傾前,也不傾後,也不是以有行[之加行]抑制[諸煩惱]而遮止[它們]才成的。凡以為這樣的人中龍象、人中獅子、人中良駿、人中最上牛、人中堪任荷負者、人中已調伏者是可以逾越的,除了無見[之外]還能是什麼呢?”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ [sasaṅkhāraniggayhavāritavataṃ (sī. syā. kaṃ. pī.), sasaṅkhāraniggayhavārivāvataṃ (ka.)]. Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti.
已對照

“[縱有]持五吠陀、百年修苦行的諸婆羅門而行,

‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ;
已對照

他們的心也未正解脫;[那些]自性低劣者不得至彼岸。

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
已對照

“為渴愛所勝、被禁戒與戒所縛,百年修粗苦行者,

‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā;
已對照

他們的心也未正解脫;[那些]自性低劣者不得至彼岸。

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
已對照

“貪求慢者於此沒有調伏,心不等持者沒有牟尼[智](monaṃ);

‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa;
已對照

獨住林野而放逸,他渡不到死之領域(maccudheyya)的彼岸。”

Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
已對照

“捨棄了慢、內心善等持,心美善、於一切處解脫;

‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto;
已對照

獨住林野而不放逸,他才能渡到死之領域的彼岸。”

Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
已對照

九、第一帕俱那女經

9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ
39已對照

三十九、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離(Vesālī)大林(Mahāvana)的重閣講堂(Kūṭāgārasālā)。那時,帕俱那(Pajjunna)之女拘迦那陀(Kokanadā)在夜將盡時容色殊勝,遍照整座大林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位天神——帕俱那之女拘迦那陀——在世尊面前說了這些偈——

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“[向那]住在毘舍離林中的、眾生中最上的正等覺者,

‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ;
PTS 1.30已對照

我拘迦那陀禮敬——[我是]帕俱那之女拘迦那陀。

Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā.
已對照

“從前[我]只是聽聞:[這]法為具眼者所隨覺;

‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho;
已對照

而今我親自證知[它]——牟尼、善逝所宣說的[法]。

Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa.
已對照

“凡是那些無慧者,詆譭聖法而行,

‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā;
已對照

[他們]往可怖的號叫[地獄],長夜受苦。

Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti.
已對照

“而凡於聖法中具足認可與寂止者,

‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā;
已對照

捨棄人身之後,將使天眾充滿。”

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti.
已對照

十、第二帕俱那女經

10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ
40緬 1.28已對照

四十、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離(Vesālī)大林(Mahāvana)的重閣講堂(Kūṭāgārasālā)。那時,帕俱那(Pajjunna)之女小拘迦那陀(Cūḷakokanadā)在夜將盡時容色殊勝,遍照整座大林,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位天神——帕俱那之女小拘迦那陀——在世尊面前說了這些偈——

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā [cullakokanadā (sī. syā. kaṃ.)] pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“帕俱那之女拘迦那陀,容色如電光,[曾]來到此處;

‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā;
已對照

禮敬佛與法,說了這些有義之偈。

Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi.
PTS 1.31已對照

“那法我縱以許多法門也[能]分別[解說],因為[世尊之]法正是這樣的;

‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo;
已對照

[但]我將簡略說其義,就我心中所領會的[範圍]。

Saṃkhittamatthaṃ [saṃkhittamattaṃ (ka.)] lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ.
已對照

“不應以語、以意造惡,

‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,
已對照

或以身於一切世間[造]任何[惡];

Kāyena vā kiñcana sabbaloke;
已對照

舍諸欲而具念、正知,

Kāme pahāya satimā sampajāno,
已對照

不應受用[那]與無益相連的苦。”

Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.
已對照

沙睹羅巴身天品第四。

Satullapakāyikavaggo catuttho.
已對照

其攝頌——

Tassuddānaṃ –
已對照

善人、慳吝、善哉,無有、嫌責想者;

Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino;
已對照

信、集會、石片,以及帕俱那二女。

Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti.