快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 諦相應·現觀品 6. Abhisamayavaggo

本經目錄六、現觀品一、指甲尖經二、蓮池經三、第一合流經四、第二合流經五、第一大地經六、第二大地經七、第一大海經八、第二大海經九、第一山喻經十、第二山喻經現觀品第六。

已對照

六、現觀品

6. Abhisamayavaggo
已對照

一、指甲尖經

1. Nakhasikhasuttaṃ
1121PTS 5.460緬 3.400已對照

一千一百二十一、那時,世尊把少許塵土放到指甲尖上,召喚諸比丘:“諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——我放到指甲尖上的這少許塵土,還是這大地?”“尊者,更多的正是這個,即大地;世尊放到指甲尖上的少許塵土是微少的。比起大地,世尊放到指甲尖上的少許塵土不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子、見具足之人、已現觀者來說,更多的正是這苦,即已遍盡、已遍取的[苦];所餘的是微少的。比起已遍盡、已遍取的先前的苦蘊,[所餘的]不及於計數,不及於比較,不及於分毫——即以七次為極限;[他是]如實了知‘此是苦’……乃至……如實了知‘此是導至苦滅之道’者。”

1121. Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ – mahāpathavī; appamattakāyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第一[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、蓮池經

2. Pokkharaṇīsuttaṃ
1122已對照

一千一百二十二、“諸比丘,譬如有一個蓮池,長五十由旬,寬五十由旬,深五十由旬,水滿盈,與岸齊平,烏鴉可飲。有人從那裡以茅草尖取出水來。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——以茅草尖取出的水,還是蓮池中的水?”“尊者,更多的正是這個,即蓮池中的水;以茅草尖取出的水是微少的。比起蓮池中的水,以茅草尖取出的水不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第二[經]。

1122. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pokkharaṇī paññāsayojanāni āyāmena, paññāsayojanāni vitthārena, paññāsayojanāni ubbedhena, puṇṇā udakassa samatittikā kākapeyyā. Tato puriso kusaggena udakaṃ uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā kusaggena ubbhataṃ, yaṃ vā pokkharaṇiyā udaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – pokkharaṇiyā udakaṃ; appamattakaṃ kusaggena udakaṃ ubbhataṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti pokkharaṇiyā udakaṃ upanidhāya kusaggena udakaṃ ubbhata’’nti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、第一合流經

3. Paṭhamasaṃbhejjasuttaṃ
1123PTS 5.461緬 3.401已對照

一千一百二十三、“諸比丘,譬如這些大河——即恆河、耶牟那、阿夷羅婆提、薩羅由、摩醯——相合、相會之處,有人從那裡取出兩個或三個水滴。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——取出的兩個或三個水滴,還是合流之水?”“尊者,更多的正是這個,即合流之水;取出的兩個或三個水滴是微少的。比起合流之水,取出的兩個或三個水滴不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第三[經]。

1123. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, tato puriso dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni, yaṃ vā saṃbhejjaudaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – saṃbhejjaudakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti saṃbhejjaudakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二合流經

4. Dutiyasaṃbhejjasuttaṃ
1124已對照

一千一百二十四、“諸比丘,譬如這些大河——即恆河、耶牟那、阿夷羅婆提、薩羅由、摩醯——相合、相會之處,那水會趨於遍盡、遍取,除了兩個或三個水滴。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——已遍盡、已遍取的合流之水,還是餘下的兩個或三個水滴?”“尊者,更多的正是合流之水,即已遍盡、已遍取的[水];餘下的兩個或三個水滴是微少的。比起已遍盡、已遍取的合流之水,餘下的兩個或三個水滴不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第四[經]。

1124. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, taṃ udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā saṃbhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ saṃbhejjaudakaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti saṃbhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一大地經

5. Paṭhamamahāpathavīsuttaṃ
1125PTS 5.462已對照

一千一百二十五、“諸比丘,譬如有人從大地[取出]七個棗核大小的丸子,放置[於一處]。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——放置的七個棗核大小的丸子,還是這大地?”“尊者,更多的正是這個,即大地;放置的七個棗核大小的丸子是微少的。比起大地,放置的七個棗核大小的丸子不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第五[經]。

1125. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahāpathaviyā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāpathavī; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāpathaviṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二大地經

6. Dutiyamahāpathavīsuttaṃ
1126緬 3.402已對照

一千一百二十六、“諸比丘,譬如大地會趨於遍盡、遍取,除了七個棗核大小的丸子。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——大地已遍盡、已遍取的[部分],還是餘下的七個棗核大小的丸子?”“尊者,大地中更多的正是這個,即已遍盡、已遍取的[部分];餘下的七個棗核大小的丸子是微少的。比起大地已遍盡、已遍取的[部分],餘下的七個棗核大小的丸子不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第六[經]。

1126. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya ṭhapetvā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ mahāpathaviyā yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第一大海經

7. Paṭhamamahāsamuddasuttaṃ
1127PTS 5.463已對照

一千一百二十七、“諸比丘,譬如有人從大海取出兩個或三個水滴。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——取出的兩個或三個水滴,還是大海中的水?”“尊者,更多的正是這個,即大海中的水;取出的兩個或三個水滴是微少的。比起大海中的水,取出的兩個或三個水滴不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第七[經]。

1127. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahāsamuddato dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni, yaṃ vā mahāsamudde udaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāsamudde udakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāsamudde udakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二大海經

8. Dutiyamahāsamuddasuttaṃ
1128緬 3.403已對照

一千一百二十八、“諸比丘,譬如大海中的水會趨於遍盡、遍取,除了兩個或三個水滴。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——大海中已遍盡、已遍取的水,還是餘下的兩個或三個水滴?”“尊者,更多的正是大海中的水,即已遍盡、已遍取的[水];餘下的兩個或三個水滴是微少的。比起大海中已遍盡、已遍取的水,餘下的兩個或三個水滴不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第八[經]。

1128. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde udakaṃ parikkhayaṃ [mahāsamuddo parikkhayaṃ (sī. syā. kaṃ.) saṃ. ni. 2.81] pariyādānaṃ gaccheyya ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ mahāsamudde udakaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一山喻經

9. Paṭhamapabbatūpamasuttaṃ
1129PTS 5.464已對照

一千一百二十九、“諸比丘,譬如有人在雪山王[旁]放置七顆芥子大小的石子。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——放置的七顆芥子大小的石子,還是雪山王?”“尊者,更多的正是這個,即雪山王;放置的七顆芥子大小的石子是微少的。比起雪山王,放置的七顆芥子大小的石子不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子……乃至……應當致力。”第九[經]。

1129. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso himavato pabbatarājassa satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā, ayaṃ vā himavā pabbatarājā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – himavā pabbatarājā; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti himavantaṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二山喻經

10. Dutiyapabbatūpamasuttaṃ
1130PTS 5.465已對照

一千一百三十、“諸比丘,譬如雪山王會趨於遍盡、遍取,除了七顆芥子大小的石子。諸比丘,你們認為怎樣?哪一個更多呢——雪山王已遍盡、已遍取的[部分],還是餘下的七顆芥子大小的石子?”“尊者,雪山王中更多的正是這個,即已遍盡、已遍取的[部分];餘下的七顆芥子大小的石子是微少的。比起雪山王已遍盡、已遍取的[部分],餘下的七顆芥子大小的石子不及於計數,不及於比較,不及於分毫。”“諸比丘,正是這樣,對於聖弟子、見具足之人、已現觀者來說,更多的正是這苦,即已遍盡、已遍取的[苦];所餘的是微少的。比起已遍盡、已遍取的先前的苦蘊,[所餘的]不及於計數,不及於比較,不及於分毫——即以七次為極限;[他是]如實了知‘此是苦’……乃至……如實了知‘此是導至苦滅之道’者。”

1130. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavā pabbatarājā parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ himavato pabbatarājassa yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
緬 3.404已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第十[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
已對照

現觀品第六。

Abhisamayavaggo chaṭṭho.
已對照

其攝頌——

指甲尖、蓮池,合流另二[經];

大地二[經]、大海二[經],以及這兩個山喻。

Tassuddānaṃ –
Nakhasikhā pokkharaṇī, saṃbhejja apare duve;
Pathavī dve samuddā dve, dvemā ca pabbatūpamāti.