快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 諦相應·轉法輪品 2. Dhammacakkappavattanavaggo

本經目錄二、轉法輪品一、轉法輪經二、如來經三、蘊經四、內處經五、第一受持經六、第二受持經七、無明經八、明經九、顯示經十、如是經轉法輪品第二。

已對照

二、轉法輪品

2. Dhammacakkappavattanavaggo
已對照

一、轉法輪經

1. Dhammacakkappavattanasuttaṃ
1081PTS 5.421緬 3.369已對照

一千零八十一、一時,世尊住在波羅奈的仙人墮處鹿野苑。在那裡,世尊召喚五比丘:“諸比丘,有這兩邊,出家者不應親近。哪兩[邊]呢?即這於諸欲中的欲樂之樂的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的;以及這自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的。諸比丘,不趨近這兩邊,有為如來所現正覺的中道,能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃。”

1081. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi – ‘‘dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati’’.
已對照

“諸比丘,那為如來所現正覺的、能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃的中道是什麼呢?就是這八支聖道,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。諸比丘,這就是那為如來所現正覺的、能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃的中道。

‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
PTS 5.422已對照

“諸比丘,而這就是苦聖諦——生是苦,老是苦,病是苦,死是苦,與不可愛者會合是苦,與可愛者別離是苦,所求不得也是苦——略言之,五取蘊是苦。諸比丘,而這就是苦集聖諦——那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,即:欲愛、有愛、無有愛。諸比丘,而這就是苦滅聖諦——那同一渴愛的無餘離貪、滅,捨棄、舍離、解脫、無執藏。諸比丘,而這就是導至苦滅之道聖諦——就是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。

‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ – jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ – saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [pañcupādānakkhandhāpi (pī. ka.)] dukkhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā [ponobhavikā (sī. pī.)] nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ [seyyathīdaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“諸比丘,‘此是苦聖諦’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦聖諦應遍知’——我於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦聖諦已遍知’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
緬 3.370已對照

“諸比丘,‘此是苦集聖諦’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦集聖諦應舍斷’——我於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦集聖諦已舍斷’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已對照

“諸比丘,‘此是苦滅聖諦’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦滅聖諦應作證’——我於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦滅聖諦已作證’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已對照

“諸比丘,‘此是導至苦滅之道聖諦’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這導至苦滅之道聖諦應修習’——我於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這導至苦滅之道聖諦已修習’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
PTS 5.423已對照

“諸比丘,只要我對這四聖諦如此三轉十二行相的如實智見還未善清淨,諸比丘,我就未曾自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。

‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ [abhisambuddho paccaññāsiṃ (sī. syā. kaṃ.)].
緬 3.371已對照

“諸比丘,而當我對這四聖諦如此三轉十二行相的如實智見已善清淨時,諸比丘,我才自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。而我生起了智與見:‘我的解脫不動搖,這是最後一生,如今不再有後有。’”世尊說了這[番話]。五比丘滿意,歡喜世尊之所說。

‘‘Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī.)], ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

而當這記說正被宣說之時,具壽憍陳如生起了遠塵離垢的法眼:“凡任何集法,一切皆是滅法。”

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
PTS 5.424已對照

而當世尊已轉起法輪時,地居諸天傳揚其聲:“世尊在波羅奈仙人墮處鹿野苑轉起了這無上法輪,那是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”聽到地居諸天的聲音,四大王天諸天傳揚其聲:“世尊在波羅奈仙人墮處鹿野苑轉起了這無上法輪,那是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”聽到四大王天諸天的聲音,三十三天諸天……乃至……夜摩天諸天……乃至……兜率天諸天……乃至……化樂天諸天……乃至……他化自在天諸天……乃至……梵身天諸天傳揚其聲:“世尊在波羅奈仙人墮處鹿野苑轉起了這無上法輪,那是沙門、婆羅門、天、魔、梵天或世間任何人都不能逆轉的。”

Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti.
已對照

如是,在那一剎那、(那一須臾、)那一瞬間,聲音上升,直到梵天界。這一萬世界震動、遍震動、極震動,無量、廣大的光明顯現於世間,超越諸天的天威力。

Itiha tena khaṇena (tena layena) [( ) natthi (sī. syā. kaṃ.)] tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi. Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṃ devānubhāvanti.
已對照

於是,世尊說出了這段感興語:“諸君,憍陳如確實已了知了!諸君,憍陳如確實已了知了!”如是,具壽憍陳如便有了“阿若憍陳如”這個名字。第一[經]。

Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aññāsi vata, bho, koṇḍañño, aññāsi vata, bho, koṇḍañño’’ti! Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘aññāsikoṇḍañño’ tveva nāmaṃ ahosīti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、如來經

2. Tathāgatasuttaṃ
1082緬 3.372已對照

一千零八十二、“諸比丘,‘此是苦聖諦’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦聖諦應遍知’——諸如來於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦聖諦已遍知’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

1082. ‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已對照

“諸比丘,‘此是苦集聖諦’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦集聖諦應舍斷’——諸如來於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦集聖諦已舍斷’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
PTS 5.425已對照

“諸比丘,‘此是苦滅聖諦’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這苦滅聖諦應作證’——諸如來於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這苦滅聖諦已作證’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe. … udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已對照

“諸比丘,‘此是導至苦滅之道聖諦’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這導至苦滅之道聖諦應修習’——諸如來於前……乃至……生起了。諸比丘,‘這導至苦滅之道聖諦已修習’——諸如來於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第二[經]。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、蘊經

3. Khandhasuttaṃ
1083已對照

一千零八十三、“諸比丘,有這四聖諦。哪四[聖諦]呢?苦聖諦、苦集聖諦、苦滅聖諦、導至苦滅之道聖諦。

1083. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ [dukkhasamudayo ariyasaccaṃ dukkhanirodho ariyasaccaṃ (syā.)] dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
緬 3.373已對照

“諸比丘,什麼是苦聖諦呢?應當說[它]是‘五取蘊’,即:色取蘊……乃至……識取蘊。諸比丘,這稱為苦聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ [katame pañca (sī. syā. kaṃ.)] – rūpupādānakkhandho…pe… viññāṇupādānakkhandho. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦集聖諦呢?就是那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,即:欲愛、有愛、無有愛。諸比丘,這稱為苦集聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦滅聖諦呢?就是那同一渴愛的無餘離貪、滅,捨棄、舍離、解脫、無執藏——諸比丘,這稱為苦滅聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
PTS 5.426已對照

“諸比丘,什麼是導至苦滅之道聖諦呢?就是這八支聖道,即:正見……乃至……正定——諸比丘,這稱為導至苦滅之道聖諦。諸比丘,這些就是四聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第三[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、內處經

4. Ajjhattikāyatanasuttaṃ
1084已對照

一千零八十四、“諸比丘,有這四聖諦。哪四[聖諦]呢?苦聖諦、苦集聖諦、苦滅聖諦、導至苦滅之道聖諦。

1084. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦聖諦呢?應當說[它]是‘六內處’。哪六[處]呢?眼處……乃至……意處——諸比丘,這稱為苦聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Cha ajjhattikāni āyatanānī’ tissa vacanīyaṃ. Katamāni cha? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦集聖諦呢?就是那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,即:欲愛、有愛、無有愛——諸比丘,這稱為苦集聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
緬 3.374已對照

“諸比丘,什麼是苦滅聖諦呢?就是那同一渴愛的無餘離貪、滅,捨棄、舍離、解脫、無執藏——諸比丘,這稱為苦滅聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是導至苦滅之道聖諦呢?就是這八支聖道,即:正見……乃至……正定——諸比丘,這稱為導至苦滅之道聖諦。諸比丘,這些就是四聖諦。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第四[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一受持經

5. Paṭhamadhāraṇasuttaṃ
1085PTS 5.427已對照

一千零八十五、“諸比丘,你們受持我所開示的四聖諦嗎?”這樣說時,某位比丘對世尊這樣說——“尊者,我受持世尊所開示的四聖諦。”“比丘,那麼你是怎樣受持我所開示的四聖諦的呢?”“尊者,我受持苦為世尊所開示的第一聖諦;尊者,我受持苦集為世尊所開示的第二聖諦;尊者,我受持苦滅為世尊所開示的第三聖諦;尊者,我受持導至苦滅之道為世尊所開示的第四聖諦。尊者,我就是這樣受持世尊所開示的四聖諦。”

1085. ‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
已對照

“善哉,善哉,比丘!比丘,你受持我所開示的四聖諦,受持得好。比丘,苦是我所開示的第一聖諦,你要如是受持它;比丘,苦集是我所開示的第二聖諦,你要如是受持它;比丘,苦滅是我所開示的第三聖諦,你要如是受持它;比丘,導至苦滅之道是我所開示的第四聖諦,你要如是受持它。比丘,你要這樣受持我所開示的四聖諦。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhasamudayaṃ [dukkhasamudayo (syā. kaṃ.)] kho, bhikkhu, mayā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhaṃ [dukkhanirodho (syā. kaṃ.)] kho, bhikkhu, mayā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhagāminī paṭipadā [dukkhanirodhagāminipaṭipadaṃ (pī.), dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ (ka.)] kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Evaṃ kho, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
緬 3.375已對照

“因此,比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第五[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二受持經

6. Dutiyadhāraṇasuttaṃ
1086已對照

一千零八十六、“諸比丘,你們受持我所開示的四聖諦嗎?”這樣說時,某位比丘對世尊這樣說——“尊者,我受持世尊所開示的四聖諦。”

1086. ‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
PTS 5.428已對照

“比丘,那麼你是如何受持我所開示的四聖諦的呢?”“尊者,苦,我受持為世尊所開示的第一聖諦。尊者,若有任何沙門或婆羅門這樣說:‘這不是沙門喬達摩所開示的第一聖諦——苦。我要拒斥這第一聖諦——苦,另施設一個第一聖諦——苦’——這[種]處是不存在的。尊者,苦集,我[受持]為世尊……乃至……尊者,導至苦滅之道,我受持為世尊所開示的第四聖諦。尊者,若有任何沙門或婆羅門這樣說:‘這不是沙門喬達摩所開示的第四聖諦——導至苦滅之道。我要拒斥這第四聖諦——導至苦滅之道,另施設一個第四聖諦——導至苦滅之道’——這[種]處是不存在的。尊者,我就是這樣受持世尊所開示的四聖諦的。”

‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
PTS 5.429緬 3.376已對照

“善哉,善哉,比丘!比丘,你這樣受持我所開示的四聖諦,真是善哉。比丘,苦是我所開示的第一聖諦,你就這樣受持它。比丘,若有任何沙門或婆羅門這樣說:‘這不是沙門喬達摩所開示的第一聖諦——苦。我要拒斥這第一聖諦——苦,另施設一個第一聖諦——苦’——這[種]處是不存在的。比丘,苦集……乃至……比丘,苦滅……乃至……比丘,導至苦滅之道是我所開示的第四聖諦,你就這樣受持它。比丘,若有任何沙門或婆羅門這樣說:‘這不是沙門喬達摩所開示的第四聖諦——導至苦滅之道。我要拒斥這第四聖諦——導至苦滅之道,另施設一個第四聖諦——導至苦滅之道’——這[種]處是不存在的。比丘,你就這樣受持我所開示的四聖諦吧。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ kho tvaṃ, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
已對照

“因此,比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第六[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、無明經

7. Avijjāsuttaṃ
1087已對照

一千零八十七、坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,人們說‘無明、無明’。尊者,什麼是無明?又到什麼程度是入於無明者呢?”“比丘,凡是對苦的無知、對苦集的無知、對苦滅的無知、對導至苦滅之道的無知——比丘,這稱為無明;到這個程度即是入於無明者。”

1087. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, avijjā; kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
已對照

“因此,比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第七[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、明經

8. Vijjāsuttaṃ
1088PTS 5.430已對照

一千零八十八、那時,某位比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,人們說‘明、明’。尊者,什麼是明?又到什麼程度是入於明者呢?”“比丘,凡是對苦的智、對苦集的智、對苦滅的智、對導至苦滅之道的智——比丘,這稱為明;到這個程度即是入於明者。”

1088. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, vijjā; kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti.
已對照

“因此,比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第八[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、顯示經

9. Saṅkāsanasuttaṃ
1089緬 3.377已對照

一千零八十九、“諸比丘,‘此是苦聖諦’——[這]是我所施設的。於此中,有無量的字、無量的文、無量的顯示:‘這亦即是苦聖諦’;‘此是苦集[聖諦]’……乃至……‘此是苦滅[聖諦]’……乃至……諸比丘,‘此是導至苦滅之道聖諦’——[這]是我所施設的。於此中,有無量的字、無量的文、無量的顯示:‘這亦即是導至苦滅之道聖諦’。

1089. ‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti; idaṃ dukkhasamudayaṃ…pe… idaṃ dukkhanirodhaṃ…pe… ‘idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti.
已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第九[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、如是經

10. Tathasuttaṃ
1090PTS 5.431已對照

一千零九十、“諸比丘,有這四種如是的、不虛的、不異的[法]。哪四種呢?諸比丘,‘此是苦’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的;‘此是苦集’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的;‘此是苦滅’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的;‘此是導至苦滅之道’——這是如是的,這是不虛的,這是不異的。諸比丘,這就是四種如是的、不虛的、不異的[法]。

1090. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni.
已對照

“因此,諸比丘,應當致力於‘此是苦’……乃至……應當致力於‘此是導至苦滅之道’。”第十[經]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
已對照

轉法輪品第二。

Dhammacakkappavattanavaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

轉法輪、如來,蘊與處;

兩受持與無明,明、顯示、如是。

Tassuddānaṃ –
Dhammacakkaṃ tathāgataṃ, khandhā āyatanena ca;
Dhāraṇā ca dve avijjā, vijjā saṅkāsanā tathāti.