快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 須陀洹相應·薩羅那尼品 3. Saraṇānivaggo

本經目錄三、薩羅那尼品一、第一摩訶男經二、第二摩訶男經三、瞿陀釋迦人經四、第一薩羅那尼釋迦人經五、第二薩羅那尼釋迦人經六、第一給孤獨經七、第二給孤獨經八、第一怖畏怨平息經九、第二怖畏怨平息經十、難陀迦離車人經薩羅那尼品第三。

已對照

三、薩羅那尼品

3. Saraṇānivaggo
已對照

一、第一摩訶男經

1. Paṭhamamahānāmasuttaṃ
1017PTS 5.369緬 3.322已對照

一千零一十七、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園。那時,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,這迦毘羅衛興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密、死巷擁擠。尊者,我在親近世尊、或親近令意增長的比丘之後,傍晚時分進入迦毘羅衛時,會遇到狂亂的象;會遇到狂亂的馬;會遇到狂亂的車;會遇到狂亂的貨車;會遇到狂亂的人。尊者,那時我關於世尊的念忘失了,關於法的念忘失了,關於僧的念忘失了。尊者,我這樣想:‘若我在這個時候命終,我的趣是什麼?我的來世如何?’”

1017. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ. So khvāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto; bhantenapi [vibbhantenapi (sī.), bhamantenapi (ka.)] hatthinā samāgacchāmi; bhantenapi assena samāgacchāmi; bhantenapi rathena samāgacchāmi; bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi; bhantenapi purisena samāgacchāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, tasmiṃ samaye mussateva [musateva (?)] bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati [musati (?)] dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’’ti?
PTS 5.370已對照

“莫怕,摩訶男!莫怕,摩訶男!你的死將是不惡的,[你的]命終將是不惡的。摩訶男,凡是誰的心長夜以信遍燻修、心以戒遍燻修、心以聞遍燻修、心以舍遍燻修、心以慧遍燻修,他的這個身體——有色的,由四大所成,為父母所生,由飯與粥堆積而成,是無常、塗拭、按摩、破壞、離散之法——就在這裡,烏鴉吃它、或鷲吃它、或鷹吃它、或狗吃它、或豺吃它、或種種小生類吃它;而他那長夜以信遍燻修……乃至……以慧遍燻修的心,那是往上去的、往殊勝去的。

‘‘Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃkiriyā [kālakiriyā (sī. syā. kaṃ.)]. Yassa kassaci, mahānāma, dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ sīlaparibhāvitaṃ cittaṃ sutaparibhāvitaṃ cittaṃ cāgaparibhāvitaṃ cittaṃ paññāparibhāvitaṃ cittaṃ, tassa yo hi khvāyaṃ kāyo rūpī cātumahābhūtiko [cātummahābhūtiko (sī. syā. kaṃ.)] mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo. Taṃ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā [sigālā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti; yañca khvassa cittaṃ dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ taṃ uddhagāmi hoti visesagāmi.
PTS 5.371緬 3.323已對照

“摩訶男,猶如有人把一甕酥油或一甕油帶入深水湖中打破。那裡面凡是有的石子或瓦片,那會是往下去的;而那裡面凡是有的酥油或油,那會是往上去的、往殊勝去的。摩訶男,正是這樣,凡是誰的心長夜以信遍燻修……乃至……以慧遍燻修,他的這個身體——有色的,由四大所成,為父母所生,由飯與粥堆積而成,是無常、塗拭、按摩、破壞、離散之法——就在這裡,烏鴉吃它、或鷲吃它、或鷹吃它、或狗吃它、或豺吃它、或種種小生類吃它;而他那長夜以信遍燻修……乃至……以慧遍燻修的心,那是往上去的、往殊勝去的。摩訶男,而你的心長夜以信遍燻修……乃至……以慧遍燻修。莫怕,摩訶男!莫怕,摩訶男!你的死將是不惡的,[你的]命終將是不惡的。”第一[經]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, puriso sappikumbhaṃ vā telakumbhaṃ vā gambhīraṃ udakarahadaṃ ogāhitvā bhindeyya. Tatra yā assa sakkharā vā kaṭhalā [kathalā (pī. ka.)] vā sā adhogāmī assa, yañca khvassa tatra sappi vā telaṃ vā taṃ uddhagāmi assa visesagāmi. Evameva kho, mahānāma, yassa kassaci dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ cittaṃ tassa yo hi khvāyaṃ kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo taṃ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti; yañca khvassa cittaṃ dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ taṃ uddhagāmi hoti visesagāmi. Tuyhaṃ kho pana, mahānāma, dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ cittaṃ. Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati, apāpikā kālaṃkiriyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二摩訶男經

2. Dutiyamahānāmasuttaṃ
1018已對照

一千零一十八、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國]迦毘羅衛的尼拘陀園。那時,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,這迦毘羅衛興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密、死巷擁擠。尊者,我在親近世尊、或親近令意增長的比丘之後,傍晚時分進入迦毘羅衛時,會遇到狂亂的象;會遇到狂亂的馬;會遇到狂亂的車;會遇到狂亂的貨車;會遇到狂亂的人。尊者,那時我關於世尊的念忘失了,關於法的念忘失了,關於僧的念忘失了。尊者,我這樣想:‘若我在這個時候命終,我的趣是什麼?我的來世如何?’”

1018. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ. So khvāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto; bhantenapi hatthinā samāgacchāmi; bhantenapi assena samāgacchāmi; bhantenapi rathena samāgacchāmi; bhante, napi sakaṭena samāgacchāmi; bhante, napi purisena samāgacchāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, tasmiṃ samaye mussateva bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’’ti?
已對照

“莫怕,摩訶男!莫怕,摩訶男!你的死將是不惡的,[你的]命終將是不惡的。摩訶男,具足四法的聖弟子傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃。哪四[法]呢?摩訶男,在此,聖弟子對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。

‘‘Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃkiriyā. Catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Katamehi catūhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe …pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi.
已對照

“摩訶男,猶如一棵樹傾向東方、趨向東方、朝向東方,它若被斷了根,會向哪裡倒下?”“尊者,[會向]它所傾向、所趨向、所朝向的那裡。”“摩訶男,正是這樣,具足這四法的聖弟子傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃。”第二[經]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, rukkho pācīnaninno pācīnapoṇo pācīnapabbhāro, so mūlacchinno katamena papateyyā’’ti? ‘‘Yena, bhante, ninno yena poṇo yena pabbhāro’’ti. ‘‘Evameva kho, mahānāma, imehi catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、瞿陀釋迦人經

3. Godhasakkasuttaṃ
1019PTS 5.372緬 3.324已對照

一千零一十九、因緣在迦毘羅衛。那時,釋迦人摩訶男來到釋迦人瞿陀(Godhā)之處;到了之後,對釋迦人瞿陀這樣說——“瞿陀,你認知具足幾法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣?”

1019. Kapilavatthunidānaṃ. Atha kho mahānāmo sakko yena godhā sakko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘katihi [katīhi (pī. ka.) rūpasiddhi oloketabbā] tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
已對照

“摩訶男,我認知具足三法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。哪三[法]呢?摩訶男,在此,聖弟子對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧具足不壞淨信——世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世間無上的福田。摩訶男,我認知具足這三法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。

‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi tīhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
已對照

“摩訶男,那麼你認知具足幾法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣?”“瞿陀,我認知具足四法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。哪四[法]呢?瞿陀,在此,聖弟子對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。瞿陀,我認知具足這四法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。”

‘‘Tvaṃ pana, mahānāma, katihi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti? ‘‘Catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi catūhi? Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti.
PTS 5.373已對照

“摩訶男,你且住;摩訶男,你且住!唯世尊才會知道這[人]是具足這些法的、或不具足的。”“瞿陀,來,我們去世尊之處;去了之後,把這件事稟告世尊。”那時,釋迦人摩訶男與釋迦人瞿陀來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——

‘‘Āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma! Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’ti. ‘‘Āyāma, godhe, yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmā’’ti. Atha kho mahānāmo sakko godhā ca sakko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca –
緬 3.325已對照

“尊者,我曾來到釋迦人瞿陀之處;到了之後,對釋迦人瞿陀這樣說:‘瞿陀,你認知具足幾法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣?’尊者,這樣說時,釋迦人瞿陀對我這樣說——

‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena godhā sakko tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ – ‘katihi tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ’? Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca –
已對照

“‘摩訶男,我認知具足三法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。哪三[法]呢?摩訶男,在此,聖弟子對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧具足不壞淨信——世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世間無上的福田。摩訶男,我認知具足這三法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。摩訶男,那麼你認知具足哪些法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣?’

‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi tīhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Tvaṃ pana, mahānāma, katamehi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
已對照

“尊者,被這樣說時,我對釋迦人瞿陀這樣說:‘瞿陀,我認知具足四法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。哪四[法]呢?瞿陀,在此,聖弟子對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。瞿陀,我認知具足這四法的須陀洹人——不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ – ‘catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi catūhi? Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’’nti.
PTS 5.374緬 3.326已對照

“尊者,這樣說時,釋迦人瞿陀對我這樣說:‘摩訶男,你且住;摩訶男,你且住!唯世尊才會知道這[人]是具足這些法的、或不具足的。’”“尊者,在此若生起某個法的事端,世尊在一邊,比丘僧團在一邊,世尊在哪一邊,我就在那一邊。尊者,願世尊憶持我是這樣淨信的。尊者,在此若生起某個法的事端,世尊在一邊,比丘僧團與比丘尼僧團在一邊,世尊在哪一邊,我就在那一邊。尊者,願世尊憶持我是這樣淨信的。尊者,在此若生起某個法的事端,世尊在一邊,比丘僧團、比丘尼僧團與優婆塞們在一邊,世尊在哪一邊,我就在那一邊。尊者,願世尊憶持我是這樣淨信的。尊者,在此若生起某個法的事端,世尊在一邊,比丘僧團、比丘尼僧團、優婆塞們與優婆夷們在一邊,世尊在哪一邊,我就在那一邊。尊者,願世尊憶持我是這樣淨信的。尊者,在此若生起某個法的事端,世尊在一邊,比丘僧團、比丘尼僧團、優婆塞們、優婆夷們,以及有天、有魔、有梵天的世間,有沙門婆羅門、有天與人的人眾在一邊,世尊在哪一邊,我就在那一邊。尊者,願世尊憶持我是這樣淨信的。”“瞿陀,作如是說的你,對釋迦人摩訶男要說什麼?”“尊者,對作如是說的釋迦人摩訶男,我除了好的、除了善的之外,不說任何[話]。”第三[經]。

‘‘Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca – ‘āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma! Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’’ti. ‘‘Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca upāsakā ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo sadevako ca loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretū’’ti. ‘‘Evaṃvādī tvaṃ, godhe, mahānāmaṃ sakkaṃ kiṃ vadesī’’ti? ‘‘Evaṃvādāhaṃ, bhante, mahānāmaṃ sakkaṃ na kiñci vadāmi, aññatra kalyāṇā aññatra kusalā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第一薩羅那尼釋迦人經

4. Paṭhamasaraṇānisakkasuttaṃ
1020PTS 5.375已對照

一千零二十、因緣在迦毘羅衛。那時,釋迦人薩羅那尼(Saraṇāni)已命終。他被世尊記說為:“須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。”在那裡,眾多釋迦人聚集、會合起來,譏嫌、抱怨、四處宣揚:“諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!如今在這裡,誰會不成為須陀洹呢!竟連釋迦人薩羅那尼命終了,也被世尊記說為:‘須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’釋迦人薩羅那尼陷於學之羸弱,喝了酒。”

1020. Kapilavatthunidānaṃ. Tena kho pana samayena saraṇāni [sarakāni (sī. syā. kaṃ. pī.)] sakko kālaṅkato hoti. So bhagavatā byākato – ‘‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Tatra sudaṃ sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; so bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti.
緬 3.327已對照

那時,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——“尊者,在此,釋迦人薩羅那尼已命終。他被世尊記說為:‘須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’尊者,在那裡,眾多釋迦人聚集、會合起來,譏嫌、抱怨、四處宣揚:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!如今在這裡,誰會不成為須陀洹呢!竟連釋迦人薩羅那尼命終了,也被世尊記說為:“須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。”釋迦人薩羅那尼陷於學之羸弱,喝了酒。’”

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ, bhante, sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ettha dāni ko na sotapanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; so bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti.
PTS 5.376已對照

“摩訶男,凡長夜是優婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧者,他怎麼會去墮處呢!摩訶男,若有人要正確地說出這樣的話——‘長夜是優婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧’——那麼正確地說出這話所指的正是釋迦人薩羅那尼。摩訶男,釋迦人薩羅那尼長夜是優婆塞,已皈依佛,已皈依法,已皈依僧。他怎麼會去墮處呢!

‘‘Yo so, mahānāma, dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya! Yañhi taṃ, mahānāma, sammā vadamāno vadeyya – ‘dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato’ti, saraṇāni sakkaṃ sammā vadamāno vadeyya. Saraṇāni, mahānāma, sakko dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato. So kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya!
已對照

“摩訶男,此處有一種人對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……是喜慧者(hāsapañña)、速慧者(javanapañña),並且具足解脫。他由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。摩訶男,這種人也已從地獄解脫,已從畜生胎解脫,已從餓鬼界解脫,已從苦界、惡趣、墮處解脫。

‘‘Idha, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño vimuttiyā ca samannāgato. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已對照

“摩訶男,又此處有一種人對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……是喜慧者、速慧者,但不具足解脫。他由於五下分結的滅盡而成為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。摩訶男,這種人也已從地獄解脫,已從畜生胎解脫,已從餓鬼界解脫,已從苦界、惡趣、墮處解脫。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā [asmā (syā. kaṃ. pī. ka.)] lokā. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
PTS 5.377緬 3.328已對照

“摩訶男,又此處有一種人對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。對法……乃至……對僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脫。他由於三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而成為斯陀含,只再來此世間一次便作苦的終結。摩訶男,這種人也已從地獄解脫,已從畜生胎解脫,已從餓鬼界解脫,已從苦界、惡趣、墮處解脫。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已對照

“摩訶男,又此處有一種人對佛具足不壞淨信——那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊;對法……乃至……對僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脫。他由於三結的滅盡而成為須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。摩訶男,這種人也已從地獄解脫,已從畜生胎解脫,已從餓鬼界解脫,已從苦界、惡趣、墮處解脫。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti; dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已對照

“摩訶男,又此處有一種人並不對佛具足不壞淨信……不對法……乃至……不對僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脫。然而他有這些法:信根、精進根、念根、定根、慧根;並且如來所宣說的諸法,對他而言以慧適度地堪於諦觀。摩訶男,這種人也是不往地獄者、不往畜生胎者、不往餓鬼界者、不往苦界、惡趣、墮處者。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. Api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
已對照

“摩訶男,又此處有一種人並不對佛具足不壞淨信……不對法……乃至……不對僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脫;然而他有這些法:信根……乃至……慧根;並且他對如來唯有信量、唯有愛量。摩訶男,這種人也是不往地獄者、不往畜生胎者、不往餓鬼界者、不往苦界、惡趣、墮處者。摩訶男,若這些大娑羅樹也能了知善說與惡說,我也會記說這些大娑羅樹為:‘須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣’;何況釋迦人薩羅那尼呢!摩訶男,釋迦人薩羅那尼在臨死時受持了學。”第四[經]。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato, api cassa ime dhammā honti saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ. Ime cepi, mahānāma, mahāsālā subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyuṃ, ime cāhaṃ [imevāhaṃ (syā. kaṃ.), imesāhaṃ (ka.)] mahāsāle byākareyyaṃ – ‘sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti; kimaṅgaṃ [kimaṅga (sī. syā. kaṃ. pī.)] pana saraṇāniṃ sakkaṃ. Saraṇāni, mahānāma, sakko maraṇakāle sikkhaṃ samādiyī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第二薩羅那尼釋迦人經

5. Dutiyasaraṇānisakkasuttaṃ
1021PTS 5.378緬 3.329已對照

一千零二十一、因緣在迦毘羅衛。那時,釋迦人薩羅那尼命終了。他被世尊記說——“須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。”在那裡,眾多釋迦人聚集會合,譏嫌、抱怨、四處宣揚——“諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!如今在這裡,誰還不會成為須陀洹呢!釋迦人薩羅那尼竟命終了,他被世尊記說:‘須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’釋迦人薩羅那尼曾是於學不作圓滿者。”於是,釋迦人摩訶男來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦人摩訶男對世尊這樣說——

1021. Kapilavatthunidānaṃ. Tena kho pana samayena saraṇāni sakko kālaṅkato hoti. So bhagavatā byākato – ‘‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Tatra sudaṃ sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,這裡,釋迦人薩羅那尼命終了。他被世尊記說:‘須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’尊者,在那裡,眾多釋迦人聚集會合,譏嫌、抱怨、四處宣揚:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!如今在這裡,誰還不會成為須陀洹呢!釋迦人薩羅那尼竟命終了,他被世尊記說:須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。釋迦人薩羅那尼曾是於學不作圓滿者。’”

‘‘Idha, bhante, saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ, bhante, sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇoti. Saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’’ti.
已對照

“摩訶男,凡長久以來是優婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧者,他怎麼會去往墮處呢!摩訶男,凡正確而說者會就[某人]說‘長久以來是優婆塞,已皈依佛、已皈依法、已皈依僧’,正確而說者會就釋迦人薩羅那尼說那[話]。摩訶男,釋迦人薩羅那尼長久以來是優婆塞,已皈依佛、已皈依法、已皈依僧,他怎麼會去往墮處呢!

‘‘Yo so, mahānāma, dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya! Yañhi taṃ, mahānāma, sammā vadamāno vadeyya – ‘dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato’, saraṇāniṃ sakkaṃ sammā vadamāno vadeyya. Saraṇāni, mahānāma, sakko dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya!
緬 3.330已對照

“摩訶男,於此,某人對佛一向趣入、深具淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……是喜慧者、速慧者,並且具足解脫。他由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。摩訶男,這個人也已脫離地獄,已脫離畜生胎,已脫離餓鬼界,已脫離苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño vimuttiyā ca samannāgato. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已對照

“摩訶男,又於此,某人對佛一向趣入、深具淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……是喜慧者、速慧者,但不具足解脫。他以五下分結的滅盡,為中般涅槃者,為生般涅槃者,為無行般涅槃者,為有行般涅槃者,為上流至色究竟者。摩訶男,這個人也已脫離地獄,已脫離畜生胎,已脫離餓鬼界,已脫離苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, upahaccaparinibbāyī hoti, asaṅkhāraparinibbāyī hoti, sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
PTS 5.379已對照

“摩訶男,又於此,某人對佛一向趣入、深具淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脫。他以三結的滅盡、貪瞋痴的薄弱而為斯陀含,只再來此世間一次便作苦的邊際。摩訶男,這個人也已脫離地獄,已脫離畜生胎,已脫離餓鬼界,已脫離苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已對照

“摩訶男,又於此,某人對佛一向趣入、深具淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脫。他以三結的滅盡而為須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。摩訶男,這個人也已脫離地獄,已脫離畜生胎,已脫離餓鬼界,已脫離苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
緬 3.331已對照

“摩訶男,又於此,某人對佛並非一向趣入、深具淨信……乃至……對法不[是]……乃至……對僧不[是]……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脫;然而他有這些法——信根……乃至……慧根。並且對他而言,如來所宣說的諸法以慧適度地堪於諦觀。摩訶男,這個人也不會去往地獄,不會去往畜生胎,不會去往餓鬼界,不會去往苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe ekantagato hoti abhippasanno…pe… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato; api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ …pe… paññindriyaṃ. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
已對照

“摩訶男,又於此,某人對佛並非一向趣入、深具淨信……對法不[是]……乃至……對僧不[是]……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脫;然而他有這些法——信根……乃至……慧根。並且他對如來唯有信量、唯有愛量。摩訶男,這個人也不會去往地獄,不會去往畜生胎,不會去往餓鬼界,不會去往苦界、惡趣、墮處。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe ekantagato hoti abhippasanno… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato; api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
PTS 5.380已對照

“摩訶男,猶如惡田、惡地、未清除樹樁的[田],而種子是破碎的、腐爛的、被風日所損的、未取得實的、不安適存放的,天又不適時降下好雨。那些種子會達到增長、增廣、廣大嗎?”“並非如此,尊者。”“正是這樣,摩訶男,於此,法是惡說的、惡宣說的、不導向出離的、不導向寂靜的、非正等正覺者所宣說的——我說這[相當於]惡田。而弟子於那法中法隨法行而住、正當行道、隨法而行——我說這[相當於]惡種子。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, dukkhettaṃ dubbhūmaṃ avihatakhāṇukaṃ, bījāni cassu khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asārādāni asukhasayitāni [asukhāpassayitāni (ka.)], devo ca na sammā [devo pana sammā (syā. kaṃ.), devo na sammā (ka.) dī. ni. 2.438] dhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahānāma, idha dhammo durakkhāto [dvākkhāto (pī. ka.)] hoti duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito – idamahaṃ dukkhettasmiṃ vadāmi. Tasmiñca dhamme sāvako viharati dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī – idamahaṃ dubbījasmiṃ vadāmi’’.
已對照

“摩訶男,猶如良田、良地、已善清除樹樁的[田],而種子是未破碎的、未腐爛的、未被風日所損的、已取得實的、安適存放的,天又適時降下好雨。那些種子會達到增長、增廣、廣大嗎?”“是的,尊者。”“正是這樣,摩訶男,於此,法是善說的、善宣說的、導向出離的、導向寂靜的、正等正覺者所宣說的——我說這[相當於]良田。而弟子於那法中法隨法行而住、正當行道、隨法而行——我說這[相當於]良種子。何況釋迦人薩羅那尼呢!摩訶男,釋迦人薩羅那尼在臨終時是於學作圓滿者。”第五[經]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, sukhettaṃ subhūmaṃ suvihatakhāṇukaṃ, bījāni cassu akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni; devo ca [devo cassa (syā. kaṃ. ka.)] sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahānāma, idha dhammo svākkhāto hoti suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito – idamahaṃ sukhettasmiṃ vadāmi. Tasmiñca dhamme sāvako viharati dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī – idamahaṃ subījasmiṃ vadāmi. Kimaṅgaṃ pana saraṇāniṃ sakkaṃ! Saraṇāni, mahānāma, sakko maraṇakāle sikkhāya paripūrakārī ahosī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第一給孤獨經

6. Paṭhamaanāthapiṇḍikasuttaṃ
1022緬 3.332已對照

一千零二十二、因緣在舍衛城。那時,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身。於是,給孤獨居士召喚某人——“喂,人啊,你來,前往具壽舍利弗那裡;到了之後,以我的名義以頭禮敬具壽舍利弗雙足,[說]:‘尊者,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽舍利弗雙足。’並且這樣說:‘尊者,若具壽舍利弗能哀愍而前往給孤獨居士的住處,那就好了。’”

1022. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vanda – ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.
PTS 5.381已對照

“是的,主人。”那人應諾了給孤獨居士,便前往具壽舍利弗那裡;到了之後,禮敬具壽舍利弗,坐在一旁。坐在一旁的那人對具壽舍利弗這樣說——

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso anāthapiṇḍikassa gahapatissa paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽舍利弗雙足;並且這樣說:‘尊者,若具壽舍利弗能哀愍而前往給孤獨居士的住處,那就好了。’”具壽舍利弗以沉默接受了。

‘‘Anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati. Evañca vadati – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.
已對照

於是,具壽舍利弗在上午穿好[下衣],取了缽與衣,以具壽阿難為隨行沙門,前往給孤獨居士的住處;到了之後,坐在所設的座位上。坐下之後,具壽舍利弗對給孤獨居士這樣說——“居士,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”“尊者,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘kacci te, gahapati, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
緬 3.333已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的對佛的不淨信,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的對佛的不淨信,你是沒有的。居士,而你有對佛的不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’而當你在自身中觀見那對佛的不壞淨信時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, buddhe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tathārūpo te buddhe appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, buddhe aveccappasādo – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.382已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的對法的不淨信,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的對法的不淨信,你是沒有的。居士,而你有對法的不壞淨信——‘法是世尊所善說的……乃至……智者應各自證知的。’而當你在自身中觀見那對法的不壞淨信時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, dhamme appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te dhamme appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, dhamme aveccappasādo – svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Tañca pana te dhamme aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的對僧的不淨信,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的對僧的不淨信,你是沒有的。居士,而你有對僧的不壞淨信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世間無上的福田。’而當你在自身中觀見那對僧的不壞淨信時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, saṅghe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te saṅghe appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, saṅghe aveccappasādo – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Tañca pana te saṅghe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的惡戒,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的惡戒,你是沒有的。居士,而你有聖者所愛樂的諸戒……乃至……導向定[的諸戒]。而當你在自身中觀見那些聖者所愛樂的諸戒時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, dussīlyena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpaṃ te dussīlyaṃ natthi. Atthi ca kho te, gahapati, ariyakantāni sīlāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Tāni ca pana te ariyakantāni sīlāni attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪見,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪見,你是沒有的。居士,而你有正見。而當你在自身中觀見那正見時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchādiṭṭhiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchādiṭṭhi natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammādiṭṭhi. Tañca pana te sammādiṭṭhiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
緬 3.334已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪思惟,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪思惟,你是沒有的。居士,而你有正思惟。而當你在自身中觀見那正思惟時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāsaṅkappena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāsaṅkappo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsaṅkappo. Tañca pana te sammāsaṅkappaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.383已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪語,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪語,你是沒有的。居士,而你有正語。而當你在自身中觀見那正語時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāvācāya samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāvācā natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvācā. Tañca pana te sammāvācaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪業,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪業,你是沒有的。居士,而你有正業。而當你在自身中觀見那正業時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchākammantena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchākammanto natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammākammanto. Tañca pana te sammākammantaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪命,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪命,你是沒有的。居士,而你有正命。而當你在自身中觀見那正命時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāājīvena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāājīvo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāājīvo. Tañca pana te sammāājīvaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪精進,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪精進,你是沒有的。居士,而你有正精進。而當你在自身中觀見那正精進時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāvāyāmena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāvāyāmo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvāyāmo. Tañca pana te sammāvāyāmaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪念,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪念,你是沒有的。居士,而你有正念。而當你在自身中觀見那正念時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāsatiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāsati natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsati. Tañca pana te sammāsatiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
緬 3.335已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪定,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪定,你是沒有的。居士,而你有正定。而當你在自身中觀見那正定時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāsamādhinā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāsamādhi natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsamādhi. Tañca pana te sammāsamādhiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.384已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪智,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪智,你是沒有的。居士,而你有正智。而當你在自身中觀見那正智時,受會即時止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāñāṇena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpaṃ te micchāñāṇaṃ natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāñāṇaṃ. Tañca pana te sammāñāṇaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已對照

“居士,無聞凡夫具足怎樣的邪解脫,身壞命終之後便投生於苦界、惡趣、墮處、地獄,那樣的邪解脫,你是沒有的。居士,而你有正解脫。而當你在自身中觀見那正解脫時,受會即時止息。”

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāvimuttiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāvimutti natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvimutti. Tañca pana te sammāvimuttiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyā’’ti.
已對照

於是,給孤獨居士的受即時止息了。於是,給孤獨居士以自家鍋中的飯食供養了具壽舍利弗與具壽阿難。於是,當具壽舍利弗食畢、手已離缽時,給孤獨居士取了一個低座,坐在一旁。具壽舍利弗以這些偈對坐在一旁的給孤獨居士隨喜:

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa ṭhānaso vedanā paṭippassambhiṃsu. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati āyasmantañca sāriputtaṃ āyasmantañca ānandaṃ sakeneva thālipākena parivisi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcāsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ āyasmā sāriputto imāhi gāthāhi anumodi –
已對照

“凡對如來有信,不動搖、善安立,

‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
已對照

凡有善戒,為聖者所愛樂、所稱讚。

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
已對照

“凡對僧團有淨信,且見已正直,

‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
已對照

人們稱他為‘不貧窮者’,他的生命不空過。

Adaliddoti [adaḷiddoti (sī. syā. kaṃ.)] taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
已對照

“所以,信與戒,淨信與見法;

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
已對照

賢明者應當致力,憶念諸佛的教法。”

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsana’’nti.
已對照

於是,具壽舍利弗以這些偈對給孤獨居士隨喜之後,從座而起離去了。

Atha kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
PTS 5.385緬 3.336已對照

於是,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿難這樣說——“喂,阿難,你這是從哪裡來,在這日中時分?”“尊者,給孤獨居士被具壽舍利弗以如此如此的教誡教誡了。”“阿難,舍利弗是智者;阿難,舍利弗是大慧者——他竟以十種行相分別四須陀洹支。”第六[經]。

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa! Kuto nu tvaṃ, ānanda, āgacchasi divādivassā’’ti? ‘‘Āyasmatā, bhante, sāriputtena anāthapiṇḍiko gahapati iminā ca iminā ca ovādena ovadito’’ti. ‘‘Paṇḍito, ānanda, sāriputto; mahāpañño, ānanda, sāriputto, yatra hi nāma cattāri sotāpattiyaṅgāni dasahākārehi vibhajissatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第二給孤獨經

7. Dutiyaanāthapiṇḍikasuttaṃ
1023已對照

一千零二十三、因緣在舍衛城。那時,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身。於是,給孤獨居士召喚某人——“喂,人啊,你來,前往具壽阿難那裡;到了之後,以我的名義以頭禮敬具壽阿難雙足,[說]:‘尊者,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽阿難雙足。’並且這樣說:‘尊者,若具壽阿難能哀愍而前往給孤獨居士的住處,那就好了。’”

1023. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vanda – ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.
已對照

“是的,主人。”那人應諾了給孤獨居士,便前往具壽阿難那裡;到了之後,禮敬具壽阿難,坐在一旁。坐在一旁的那人對具壽阿難這樣說——“尊者,給孤獨居士生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽阿難雙足;並且這樣說:‘尊者,若具壽阿難能哀愍而前往給孤獨居士的住處,那就好了。’”具壽阿難以沉默接受了。

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso anāthapiṇḍikassa gahapatissa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati. Evañca vadati – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
緬 3.337已對照

於是,具壽阿難在上午穿好[下衣],取了缽與衣,前往給孤獨居士的住處;到了之後,坐在所設的座位上。坐下之後,具壽阿難對給孤獨居士這樣說——“居士,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”“尊者,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā ānando anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘kacci te, gahapati, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
PTS 5.386已對照

“居士,具足四法的無聞凡夫,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。哪四[法]呢?居士,於此,無聞凡夫對佛具足不淨信。當他在自身中觀見那對佛的不淨信時,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。

‘‘Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgatassa assutavato puthujjanassa hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, assutavā puthujjano buddhe appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa buddhe appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已對照

“再者,居士,無聞凡夫對法具足不淨信。當他在自身中觀見那對法的不淨信時,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano dhamme appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa dhamme appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已對照

“再者,居士,無聞凡夫對僧具足不淨信。當他在自身中觀見那對僧的不淨信時,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano saṅghe appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa saṅghe appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已對照

“再者,居士,無聞凡夫具足惡戒。當他在自身中觀見那惡戒時,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。居士,具足這四法的無聞凡夫,有驚駭,有驚愕,有來世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano dussīlyena samannāgato hoti. Tañca panassa dussīlyaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgatassa assutavato puthujjanassa hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已對照

“居士,具足四法的有聞的聖弟子,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。哪四[法]呢?居士,於此,有聞的聖弟子對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’當他在自身中觀見那對佛的不壞淨信時,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。

‘‘Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgatassa sutavato ariyasāvakassa na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Tañca panassa buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
緬 3.338已對照

“再者,居士,有聞的聖弟子對法具足不壞淨信——‘法是世尊所善說的……乃至……智者應各自證知的。’當他在自身中觀見那對法的不壞淨信時,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Tañca panassa dhamme aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已對照

“再者,居士,有聞的聖弟子對僧具足不壞淨信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世間無上的福田。’當他在自身中觀見那對僧的不壞淨信時,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Tañca panassa saṅghe aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
PTS 5.387已對照

“再者,居士,有聞的聖弟子具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。當他在自身中觀見那些聖者所愛樂的諸戒時,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。居士,具足這四法的有聞的聖弟子,沒有驚駭,沒有驚愕,沒有來世的死亡怖畏。”

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Tāni ca panassa ariyakantāni sīlāni attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgatassa sutavato ariyasāvakassa na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhaya’’nti.
已對照

“尊者阿難,我不害怕。我為什麼要害怕呢!尊者,因為我對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧具足不壞淨信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世間無上的福田。’尊者,世尊所教示的那些適宜於在家人的學處,我在自身中觀見不到其中任何一條有毀損。”“居士,這是你的所得;居士,這是你的善得!居士,須陀洹果已被你記說了。”第七[經]。

‘‘Nāhaṃ, bhante ānanda, bhāyāmi. Kyāhaṃ bhāyissāmi! Ahañhi, bhante, buddhe aveccappasādena samannāgato homi – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato homi – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Yāni cimāni, bhante, bhagavatā gihisāmīcikāni sikkhāpadāni desitāni, nāhaṃ tesaṃ kiñci attani khaṇḍaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Sotāpattiphalaṃ tayā, gahapati, byākata’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、第一怖畏怨平息經

8. Paṭhamabhayaverūpasantasuttaṃ
1024緬 3.339已對照

一千零二十四、因緣在舍衛城。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——“居士,當聖弟子的五種怖畏與怨已平息,並且具足四須陀洹支,並且他的聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”

1024. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni ca honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni [khīṇatiracchānayoniyo (sabbattha)] khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’.
PTS 5.388已對照

“哪五種怖畏與怨已平息呢?居士,凡殺生者以殺生為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離殺生者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。居士,凡取不與者……乃至……居士,凡欲邪行者……乃至……居士,凡虛妄語者……乃至……居士,凡住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者,以[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。這五種怖畏與怨已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyati. Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Yaṃ, gahapati, adinnādāyī…pe… yaṃ, gahapati, kāmesumicchācārī…pe… yaṃ, gahapati, musāvādī…pe… yaṃ, gahapati, surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyati. Surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已對照

“具足哪四須陀洹支呢?居士,於此,聖弟子對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。他具足這四須陀洹支。

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
PTS 5.389已對照

“什麼是他以慧已善見、已善通達的聖正理呢?居士,於此,聖弟子正對緣起好好地如理作意:如是,此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起;如是,此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅……乃至……以觸之滅而有受之滅;以受之滅而有愛之滅……這樣,這整個苦蘊就滅了。這就是他以慧已善見、已善通達的聖正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; iti imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati; yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho…pe… phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
緬 3.340已對照

“居士,當聖弟子的這五種怖畏與怨已平息,具足這四須陀洹支,並且他的這聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”第八[經]。

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. So ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第二怖畏怨平息經

9. Dutiyabhayaverūpasantasuttaṃ
1025已對照

一千零二十五、因緣在舍衛城……乃至……“諸比丘,當聖弟子的這五種怖畏與怨已平息,具足這四須陀洹支,並且他的這聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”第九[經]。

1025. Sāvatthinidānaṃ…pe… ‘‘yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho; so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、難陀迦離車人經

10. Nandakalicchavisuttaṃ
1026已對照

一千零二十六、一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,離車大臣難陀迦來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的離車大臣難陀迦這樣說——

1026. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho nandako licchavimahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nandakaṃ licchavimahāmattaṃ bhagavā etadavoca –
PTS 5.390已對照

“難陀迦,具足四法的聖弟子是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。哪四[法]呢?難陀迦,於此,聖弟子對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人導師、佛陀、世尊。’對法……乃至……對僧……乃至……具足聖者所愛樂的諸戒——無毀……乃至……導向定。難陀迦,具足這四法的聖弟子是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。

‘‘Catūhi kho, nandaka, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Katamehi catūhi? Idha, nandaka, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi kho, nandaka, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
緬 3.341已對照

“難陀迦,而具足這四法的聖弟子,與壽命相連,無論天的還是人的;與容色相連,無論天的還是人的;與樂相連,無論天的還是人的;與名聲相連,無論天的還是人的;與權勢相連,無論天的還是人的。難陀迦,而我說這[事],並不是從其他沙門或婆羅門那裡聽來而說的;而是凡我自己所知、自己所見、自己所了達的,我就說那個。”

‘‘Imehi ca pana, nandaka, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako āyunā saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; vaṇṇena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; sukhena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; yasena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; ādhipateyyena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi. Taṃ kho panāhaṃ, nandaka, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Api ca yadeva mayā sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ, tadevāhaṃ vadāmī’’ti.
已對照

這樣說時,某人對離車大臣難陀迦這樣說——“主人,沐浴的時候到了。”“喂,如今這外在的沐浴已經夠了。這內在的沐浴將是足夠的,那就是:對世尊的淨信。”第十[經]。

Evaṃ vutte aññataro puriso nandakaṃ licchavimahāmattaṃ etadavoca – ‘‘nahānakālo, bhante’’ti. ‘‘Alaṃ dāni, bhaṇe, etena bāhirena nahānena. Alamidaṃ ajjhattaṃ nahānaṃ bhavissati, yadidaṃ – bhagavati pasādo’’ti. Dasamaṃ.
已對照

薩羅那尼品第三。

Saraṇānivaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

與摩訶男說了兩[經],瞿陀[經],薩羅那尼兩[經];

給孤獨兩[經],怨與怖畏兩[經];

離車[經]第十所說,此品即由此而稱說。

Tassuddānaṃ –
Mahānāmena dve vuttā, godhā ca saraṇā duve;
Duve anāthapiṇḍikā, duve verabhayena ca;
Licchavī dasamo vutto, vaggo tena pavuccatīti.