快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 阿那律相應 Anuruddhasaṃyuttaṃ

本經目錄八、阿那律相應一、獨處品一、第一獨處經二、第二獨處經三、須多奴經四、第一荊棘林經五、第二荊棘林經六、第三荊棘林經七、渴愛滅盡經八、松林精舍經九、庵婆巴利林經十、重病經獨處品第一。二、第二品一、千劫經二、神變經三、天耳經四、他心經五、處經六、業受經七、趣向一切處經八、種種界經九、種種意向經十、根上下經十一、禪等經十二、宿住經十三、天眼經十四、漏盡經第二品。阿那律相應第八。

已對照

八、阿那律相應

8. Anuruddhasaṃyuttaṃ
已對照

一、獨處品

1. Rahogatavaggo
已對照

一、第一獨處經

1. Paṭhamarahogatasuttaṃ
899PTS 5.294緬 3.257已對照

八百九十九、如是我聞——一時,具壽阿那律住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽阿那律獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“凡任何人錯失了四念處,他們也就錯失了正確導向苦之滅盡的聖道。凡任何人發起了四念處,他們也就發起了正確導向苦之滅盡的聖道。”

899. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
已對照

那時,具壽大目犍連以心了知具壽阿那律心中的思慮,便猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,出現在具壽阿那律面前。那時,具壽大目犍連對具壽阿那律這樣說——“賢友阿那律,到什麼程度,比丘的四念處才算是發起了呢?”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
PTS 5.295已對照

“賢友,在此,比丘於內身隨觀集法而住,於內身隨觀壞滅法而住,於內身隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於外身隨觀集法而住,於外身隨觀壞滅法而住,於外身隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於內外身隨觀集法而住,於內外身隨觀壞滅法而住,於內外身隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṃ kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
緬 3.258已對照

“他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我於不可厭惡者與可厭惡者[二者]皆住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者與不可厭惡者[二者]皆住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
PTS 5.296已對照

“於內諸受隨觀集法而住,於內諸受隨觀壞滅法而住,於內諸受隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於外諸受隨觀集法而住,於外諸受隨觀壞滅法而住,於外諸受隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於內外諸受隨觀集法而住,於內外諸受隨觀壞滅法而住,於內外諸受隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已對照

“他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我於不可厭惡者與可厭惡者[二者]皆住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者與不可厭惡者[二者]皆住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
已對照

“於內心……乃至……於外心……乃至……於內外心隨觀集法而住……於內外心隨觀壞滅法而住……於內外心隨觀集與壞滅法而住,熱勤……乃至……貪與憂。

‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī…pe… abhijjhādomanassaṃ.
緬 3.259已對照

“他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想……乃至……他便於其中住於舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
已對照

“於內諸法……乃至……於外諸法……乃至……於內外諸法隨觀集法而住……於內外諸法隨觀壞滅法而住……於內外諸法隨觀集與壞滅法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已對照

“他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想……乃至……他便於其中住於舍,具念、正知。賢友,到此為止,比丘的四念處就是發起了。”第一[經]。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二獨處經

2. Dutiyarahogatasuttaṃ
900已對照

九百、因緣在舍衛城。那時,具壽阿那律獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“凡任何人錯失了四念處,他們也就錯失了正確導向苦之滅盡的聖道;凡任何人發起了四念處,他們也就發起了正確導向苦之滅盡的聖道。”

900. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī; yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
PTS 5.297已對照

那時,具壽大目犍連以心了知具壽阿那律心中的思慮,便猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,出現在具壽阿那律面前。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi.
已對照

那時,具壽大目犍連對具壽阿那律這樣說——“賢友阿那律,到什麼程度,比丘的四念處才算是發起了呢?”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
已對照

“賢友,在此,比丘於內身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於外身隨觀身而住……乃至……於內外身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye kāyānupassī viharati…pe… ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
緬 3.260已對照

“於內諸受隨觀受而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於外諸受隨觀受而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。於內外諸受隨觀受而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已對照

“於內心……乃至……於外心……乃至……於內外心隨觀心而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。

‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已對照

“於內諸法……乃至……於外諸法……乃至……於內外諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。賢友,到此為止,比丘的四念處就是發起了。”第二[經]。

‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、須多奴經

3. Sutanusuttaṃ
901PTS 5.298已對照

九百零一、一時,具壽阿那律住在舍衛城須多奴(Sutanu)河岸。那時,眾多比丘來到具壽阿那律之處;到了之後,與具壽阿那律互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對具壽阿那律這樣說——“具壽阿那律由於已修習、已多作哪些法而已達大證知?”

901. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati sutanutīre. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti?
已對照

“賢友們,我由於已修習、已多作四念處而已達大證知。哪四[念處]呢?賢友們,在此,我於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友們,我由於已修習、已多作這四念處而已達大證知。賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,證知劣法為劣,證知中法為中,證知殊勝法為殊勝。”第三[經]。

‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā hīnaṃ dhammaṃ hīnato abbhaññāsiṃ, majjhimaṃ dhammaṃ majjhimato abbhaññāsiṃ, paṇītaṃ dhammaṃ paṇītato abbhaññāsi’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第一荊棘林經

4. Paṭhamakaṇḍakīsuttaṃ
902緬 3.261已對照

九百零二、一時,具壽阿那律、具壽舍利弗與具壽大目犍連住在娑雞多荊棘林(Kaṇḍakīvana)。那時,具壽舍利弗與具壽大目犍連於傍晚時分從靜坐起身,來到具壽阿那律之處;到了之後,與具壽阿那律互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對具壽阿那律這樣說——“賢友阿那律,有學比丘應成就並住於哪些法?”

902. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sākete viharanti kaṇḍakīvane. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘sekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti?
PTS 5.299已對照

“賢友舍利弗,有學比丘應成就並住於四念處。哪四[念處]呢?賢友,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友舍利弗,有學比丘應成就並住於這四念處。”第四[經]。

‘‘Sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu …pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第二荊棘林經

5. Dutiyakaṇḍakīsuttaṃ
903已對照

九百零三、因緣在娑雞多。坐在一旁的具壽舍利弗對具壽阿那律這樣說——“賢友阿那律,無學比丘應成就並住於哪些法?”“賢友舍利弗,無學比丘應成就並住於四念處。哪四[念處]呢?賢友,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友舍利弗,無學比丘應成就並住於這四念處。”第五[經]。

903. Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘asekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti? ‘‘Asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第三荊棘林經

6. Tatiyakaṇḍakīsuttaṃ
904緬 3.262已對照

九百零四、因緣在娑雞多。坐在一旁的具壽舍利弗對具壽阿那律這樣說——“具壽阿那律由於已修習、已多作哪些法而已達大證知?”“賢友,我由於已修習、已多作四念處而已達大證知。哪四[念處]呢?賢友,在此,我於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友,我由於已修習、已多作這四念處而已達大證知。賢友,而且我由於已修習、已多作這四念處,證知千世界。”第六[經]。

904. Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sahassaṃ lokaṃ abhijānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、渴愛滅盡經

7. Taṇhakkhayasuttaṃ
905PTS 5.300已對照

九百零五、因緣在舍衛城。在那裡,具壽阿那律召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽阿那律。具壽阿那律這樣說——

905. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato anuruddhassa paccassosuṃ. Āyasmā anuruddho etadavoca –
已對照

“賢友們,這四念處若修習、多作,導向渴愛滅盡。哪四[念處]呢?賢友們,在此,比丘於身隨觀身而住……乃至……於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友們,這四念處若修習、多作,導向渴愛滅盡。”第七[經]。

‘‘Cattārome, āvuso, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ime kho, āvuso, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、松林精舍經

8. Salaḷāgārasuttaṃ
906已對照

九百零六、一時,具壽阿那律住在舍衛城松林精舍(Salaḷāgāra)。在那裡,具壽阿那律召喚諸比丘……乃至……這樣說——“賢友們,猶如恆河傾向東方、趨向東方、朝向東方。這時有一大群人取了鋤與筐而來——‘我們要使這恆河傾向西方、趨向西方、朝向西方。’賢友們,你們認為怎樣,那一大群人能使恆河傾向西方、趨向西方、朝向西方嗎?”“不能,賢友。”“這是什麼緣故呢?”“賢友,恆河傾向東方、趨向東方、朝向東方;它不容易被使得傾向西方、趨向西方、朝向西方。而那一大群人只會分得疲勞與惱害罷了。”

906. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati salaḷāgāre. Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi…pe… etadavoca – ‘‘seyyathāpi, āvuso, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ [kuddālapiṭakaṃ (bahūsu)] ādāya – ‘mayaṃ imaṃ gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’nti. Taṃ kiṃ maññathāvuso, api nu so mahājanakāyo gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’’nti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā, āvuso, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Sā na sukarā pacchāninnaṃ kātuṃ pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāraṃ. Yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti.
PTS 5.301緬 3.263已對照

“正是這樣,賢友們,若國王、或王之大臣、或朋友、或同僚、或親族、或血親,以財富捧上而奉請修習四念處、多作四念處的比丘——‘來吧,男子啊,這些袈裟為何燒灼你?你為何剃著頭隨持缽而行?來吧,還俗之後享用財富,並作諸福德吧!’”

‘‘Evameva kho, āvuso, bhikkhuṃ cattāro satipaṭṭhāne bhāventaṃ cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarontaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehambho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti? Kiṃ muṇḍo kapālamanusañcarasi? Ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī’’’ti.
已對照

“賢友們,修習四念處、多作四念處的那比丘會舍學而還俗——這[種]處是不存在的。這是什麼緣故呢?賢友們,因為那長夜以來傾向遠離、趨向遠離、朝向遠離的心,它會還俗——這[種]處是不存在的。賢友們,比丘如何修習四念處、多作四念處呢?賢友們,在此,比丘於身隨觀身而住……乃至……於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。賢友們,比丘就是這樣修習四念處、多作四念處。”第八[經]。

‘‘So vata, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāvento cattāro satipaṭṭhāne bahulīkaronto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Yañhi taṃ, āvuso, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ taṃ vata hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Kathañcāvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotīti? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、庵婆巴利林經

9. Ambapālivanasuttaṃ
907已對照

九百零七、一時,具壽阿那律與具壽舍利弗住在毘舍離庵婆巴利林。那時,具壽舍利弗於傍晚時分從靜坐起身……乃至……坐在一旁的具壽舍利弗對具壽阿那律這樣說——

907. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto vesāliyaṃ viharanti ambapālivane. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
PTS 5.302緬 3.264已對照

“賢友阿那律,你的諸根甚是明淨,面色清淨皎潔。具壽阿那律如今多以何種住而住呢?”“賢友,我如今多以於四念處心善安住而住。哪四[念處]呢?賢友,在此,我於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友,我如今多以於這四念處心善安住而住。賢友,凡是阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫的比丘,他多以於這四念處心善安住而住。”

‘‘Vippasannāni kho te, āvuso anuruddha, indriyāni, parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto. Katamenāyasmā anuruddho vihārena etarahi bahulaṃ viharatī’’ti? ‘‘Catūsu khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu khvāhaṃ, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, so imesu catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto bahulaṃ viharatī’’ti.
已對照

“賢友,這對我們真是所得!賢友,這對我們真是善得!——我們親自當面聽到了具壽阿那律說牛王之語。”第九[經]。

‘‘Lābhā vata no, āvuso, suladdhaṃ vata no, āvuso! Ye mayaṃ āyasmato anuruddhassa sammukhāva assumha āsabhiṃ vācaṃ bhāsamānassā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、重病經

10. Bāḷhagilānasuttaṃ
908已對照

九百零八、一時,具壽阿那律住在舍衛城安陀林,生病、痛苦、重病纏身。那時,眾多比丘來到具壽阿那律之處;到了之後,對具壽阿那律這樣說——

908. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati andhavanasmiṃ ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
已對照

“具壽阿那律以何種住而住,已生起的身體苦受便不遍取心而住?”“賢友們,我於四念處心善安住而住,已生起的身體苦受便不遍取心而住。哪四[念處]呢?賢友們,在此,我於身隨觀身而住……乃至……於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友們,我於這四念處心善安住而住,已生起的身體苦受便不遍取心而住。”第十[經]。

‘‘Katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti? ‘‘Catūsu kho me, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu kho me, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

獨處品第一。

Rahogatavaggo paṭhamo.
PTS 5.303已對照

其攝頌——

以獨處說二[經],須多奴、荊棘林三[經];

渴愛滅盡、松林精舍,庵婆巴利與病[經]。

Tassuddānaṃ –
Rahogatena dve vuttā, sutanu kaṇḍakī tayo;
Taṇhakkhayasalaḷāgāraṃ, ambapāli ca gilānanti.
已對照

二、第二品

2. Dutiyavaggo
已對照

一、千劫經

1. Kappasahassasuttaṃ
909緬 3.265已對照

九百零九、一時,具壽阿那律住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,眾多比丘來到具壽阿那律之處;到了之後,與具壽阿那律……乃至……坐在一旁的那些比丘對具壽阿那律這樣說——

909. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
已對照

“具壽阿那律由於已修習、已多作哪些法而已達大證知?”“賢友們,我由於已修習、已多作四念處而已達大證知。哪四[念處]呢?賢友們,在此,我於身隨觀身而住……乃至……於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂——賢友們,我由於已修習、已多作這四念處而已達大證知。賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,回憶起千劫。”第一[經]。

‘‘Katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、神變經

2. Iddhividhasuttaṃ
910已對照

九百一十、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,體驗多種神變——一身變成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。”第二[經]。

910. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi – ekopi hutvā bahudhā homi…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、天耳經

3. Dibbasotasuttaṃ
911PTS 5.304已對照

九百一十一、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,以清淨、超人的天耳界,聽見天的與人的兩種聲音,無論遠的還是近的。”第三[經]。

911. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāmi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、他心經

4. Cetopariyasuttaṃ
912緬 3.266已對照

九百一十二、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,以自己的心遍知其他眾生、其他人的心——有貪的心,了知為‘有貪的心’……乃至……未解脫的心,了知為‘未解脫的心’。”第四[經]。

912. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāmi…pe… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、處經

5. Ṭhānasuttaṃ
913已對照

九百一十三、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知處為處、非處為非處。”第五[經]。

913. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、業受經

6. Kammasamādānasuttaṃ
914已對照

九百一十四、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知過去、未來、現在諸業受的依處、依因的果報。”第六[經]。

914. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、趣向一切處經

7. Sabbatthagāminisuttaṃ
915已對照

九百一十五、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知趣向一切處的行道。”第七[經]。

915. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sabbatthagāminippaṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、種種界經

8. Nānādhātusuttaṃ
916已對照

九百一十六、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知有多界、有種種界的世間。”第八[經]。

916. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、種種意向經

9. Nānādhimuttisuttaṃ
917PTS 5.305已對照

九百一十七、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知眾生的種種意向性。”第九[經]。

917. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、根上下經

10. Indriyaparopariyattasuttaṃ
918已對照

九百一十八、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知其他眾生、其他人的諸根上下。”第十[經]。

918. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、禪等經

11. Jhānādisuttaṃ
919緬 3.267已對照

九百一十九、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,如實了知諸禪、諸解脫、諸定、諸等至的雜染、淨白與出起。”第十一[經]。

919. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

十二、宿住經

12. Pubbenivāsasuttaṃ
920已對照

九百二十、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,回憶起多種宿住,即:一生、二生……乃至……如此,我回憶起具有行相、具有細節的多種宿住。”第十二[經]。

920. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmī’’ti. Dvādasamaṃ.
已對照

十三、天眼經

13. Dibbacakkhusuttaṃ
921已對照

九百二十一、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生……乃至……如此,我以清淨、超人的天眼了知眾生隨業而去。”第十三[經]。

921. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne…pe… iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yathākammūpage satte pajānāmī’’ti. Terasamaṃ.
已對照

十四、漏盡經

14. Āsavakkhayasuttaṃ
922PTS 5.306已對照

九百二十二、“賢友們,而且我由於已修習、已多作這四念處,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。”第十四[經]。

922. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭhe dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’’ti. Cuddasamaṃ.
已對照

第二品。

Dutiyo vaggo.
已對照

其攝頌——

大證知、神變、天[耳],他心、處、業;

趣向一切處、界、意向,根、禪、三明。

Tassuddānaṃ –
Mahābhiññaṃ iddhi dibbaṃ, cetopariyaṃ ṭhānaṃ kammaṃ;
Sabbatthadhātudhimutti, indriyaṃ jhānaṃ tisso vijjāti.
已對照

阿那律相應第八。

Anuruddhasaṃyuttaṃ aṭṭhamaṃ.