快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 根相應·樂根品 4. Sukhindriyavaggo

本經目錄四、樂根品一、純粹經二、須陀洹經三、阿羅漢經四、第一沙門婆羅門經五、第二沙門婆羅門經六、第一分別經七、第二分別經八、第三分別經九、木柴喻經十、逆次第經樂根品第四。

已對照

四、樂根品

4. Sukhindriyavaggo
已對照

一、純粹經

1. Suddhikasuttaṃ
501緬 3.183已對照

五百零一、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根——諸比丘,這就是五根。”第一[經]。

501. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、須陀洹經

2. Sotāpannasuttaṃ
502已對照

五百零二、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。諸比丘,當聖弟子如實了知這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第二[經]。

502. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、阿羅漢經

3. Arahantasuttaṃ
503PTS 5.208已對照

五百零三、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。諸比丘,當比丘如實知道這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離之後,以不執取而解脫時,諸比丘,這稱為阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫的比丘。”第三[經]。

503. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第一沙門婆羅門經

4. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
504已對照

五百零四、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不如實了知這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。

504. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
緬 3.184已對照

“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,如實了知這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第四[經]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第二沙門婆羅門經

5. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
505PTS 5.209已對照

五百零五、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不了知樂根,不了知樂根之集起,不了知樂根之滅,不了知導至樂根滅之道;不了知苦根……乃至……不了知喜悅根……乃至……不了知憂根……乃至……不了知舍根,不了知舍根之集起,不了知舍根之滅,不了知導至舍根滅之道;諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。

505. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṃ nappajānanti, sukhindriyasamudayaṃ nappajānanti, sukhindriyanirodhaṃ nappajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; dukkhindriyaṃ nappajānanti…pe… somanassindriyaṃ nappajānanti…pe… domanassindriyaṃ nappajānanti …pe… upekkhindriyaṃ nappajānanti, upekkhindriyasamudayaṃ nappajānanti, upekkhindriyanirodhaṃ nappajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
已對照

“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,了知樂根,了知樂根之集起,了知樂根之滅,了知導至樂根滅之道;了知苦根……乃至……了知喜悅根……了知憂根……了知舍根,了知舍根之集起,了知舍根之滅,了知導至舍根滅之道,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第五[經]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṃ pajānanti, sukhindriyasamudayaṃ pajānanti, sukhindriyanirodhaṃ pajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; dukkhindriyaṃ pajānanti…pe… somanassindriyaṃ pajānanti… domanassindriyaṃ pajānanti… upekkhindriyaṃ pajānanti, upekkhindriyasamudayaṃ pajānanti, upekkhindriyanirodhaṃ pajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te ca kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第一分別經

6. Paṭhamavibhaṅgasuttaṃ
506已對照

五百零六、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。

506. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
緬 3.185已對照

“諸比丘,什麼是樂根呢?諸比丘,凡是身的樂、身的適,由身觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為樂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦根呢?諸比丘,凡是身的苦、身的不適,由身觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是喜悅根呢?諸比丘,凡是心的樂、心的適,由意觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為喜悅根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是憂根呢?諸比丘,凡是心的苦、心的不適,由意觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為憂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是舍根呢?諸比丘,凡是身的或心的既非適亦非不適的感受——諸比丘,這稱為舍根。諸比丘,這就是五根。”第六[經]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā nevasātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第二分別經

7. Dutiyavibhaṅgasuttaṃ
507已對照

五百零七、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。

507. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
PTS 5.210已對照

“諸比丘,什麼是樂根呢?諸比丘,凡是身的樂、身的適,由身觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為樂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦根呢?諸比丘,凡是身的苦、身的不適,由身觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是喜悅根呢?諸比丘,凡是心的樂、心的適,由意觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為喜悅根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
緬 3.186已對照

“諸比丘,什麼是憂根呢?諸比丘,凡是心的苦、心的不適,由意觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為憂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是舍根呢?諸比丘,凡是身的或心的既非適亦非不適的感受——諸比丘,這稱為舍根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā nevasātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,此中,凡是樂根與凡是喜悅根,應視那為樂受。諸比丘,此中,凡是苦根與凡是憂根,應視那為苦受。諸比丘,此中,凡是舍根,應視那為不苦不樂受。諸比丘,這就是五根。”第七[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṃ yañca somanassindriyaṃ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṃ yañca domanassindriyaṃ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yadidaṃ upekkhindriyaṃ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第三分別經

8. Tatiyavibhaṅgasuttaṃ
508已對照

五百零八、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。

508. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是樂根呢?諸比丘,凡是身的樂、身的適,由身觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為樂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是苦根呢?諸比丘,凡是身的苦、身的不適,由身觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是喜悅根呢?諸比丘,凡是心的樂、心的適,由意觸所生的樂、適的感受——諸比丘,這稱為喜悅根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
PTS 5.211已對照

“諸比丘,什麼是憂根呢?諸比丘,凡是心的苦、心的不適,由意觸所生的苦、不適的感受——諸比丘,這稱為憂根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是舍根呢?諸比丘,凡是身的或心的既非適亦非不適的感受——諸比丘,這稱為舍根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā neva sātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ.
緬 3.187已對照

“諸比丘,此中,凡是樂根與凡是喜悅根,應視那為樂受。諸比丘,此中,凡是苦根與凡是憂根,應視那為苦受。諸比丘,此中,凡是舍根,應視那為不苦不樂受。諸比丘,如是,這五根依理趣,是五而成為三,是三而成為五。”第八[經]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṃ yañca somanassindriyaṃ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṃ yañca domanassindriyaṃ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yadidaṃ upekkhindriyaṃ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Iti kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni pañca hutvā tīṇi honti, tīṇi hutvā pañca honti pariyāyenā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、木柴喻經

9. Kaṭṭhopamasuttaṃ
509已對照

五百零九、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根。諸比丘,緣於能感受樂的觸,樂根生起。他正當安樂時,了知‘我安樂’。由那能感受樂的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受樂的觸而生起的樂根——它滅,它寂止。’”

509. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
PTS 5.212已對照

“諸比丘,緣於能感受苦的觸,苦根生起。他正當痛苦時,了知‘我痛苦’。由那能感受苦的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受苦的觸而生起的苦根——它滅,它寂止。’”

‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhindriyaṃ. So dukkhitova samāno ‘dukkhitosmī’ti pajānāti. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ dukkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已對照

“諸比丘,緣於能感受喜悅的觸,喜悅根生起。他正當意悅時,了知‘我意悅’。由那能感受喜悅的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受喜悅的觸而生起的喜悅根——它滅,它寂止。’”

‘‘Somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati somanassindriyaṃ. So sumanova samāno ‘sumanosmī’ti pajānāti. Tasseva somanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ somanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ somanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已對照

“諸比丘,緣於能感受憂的觸,憂根生起。他正當意不悅時,了知‘我意不悅’。由那能感受憂的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受憂的觸而生起的憂根——它滅,它寂止。’”

‘‘Domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati domanassindriyaṃ. So dummanova samāno ‘dummanosmī’ti pajānāti. Tasseva domanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ domanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ domanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已對照

“諸比丘,緣於能感受舍的觸,舍根生起。他正當為舍者時,了知‘我是舍者’。由那能感受舍的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受舍的觸而生起的舍根——它滅,它寂止。’”

‘‘Upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
PTS 5.213緬 3.188已對照

“諸比丘,譬如由兩根木柴的相擦、結合,熱生起,火產生;由那兩根木柴的分開、分離,凡與之相應的熱,它滅,它寂止。同樣地,諸比丘,緣於能感受樂的觸,樂根生起。他正當安樂時,了知‘我安樂’。由那能感受樂的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受樂的觸而生起的樂根——它滅,它寂止。’”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā [saṃghaṭṭanāsamodhānā (pī. ka.), saṃghaṭanasamodhānā (syā. kaṃ.)] usmā jāyati, tejo abhinibbattati; tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhāvāvinikkhepā yā [nānābhāvanikkhepā (syā. kaṃ. pī. ka.)] tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已對照

“諸比丘,緣於能感受苦的觸……乃至……諸比丘,緣於能感受喜悅的觸……乃至……諸比丘,緣於能感受憂的觸……乃至……諸比丘,緣於能感受舍的觸,舍根生起。他正當為舍者時,了知‘我是舍者’。由那能感受舍的觸之滅,他了知:‘凡與之相應的所感受——緣於能感受舍的觸而生起的舍根——它滅,它寂止。’”第九[經]。

‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’. Navamaṃ.
已對照

十、逆次第經

10. Uppaṭipāṭikasuttaṃ
510已對照

五百一十、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?苦根、憂根、樂根、喜悅根、舍根。諸比丘,在此,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,生起苦根。他這樣了知:‘我這苦根已生起,而它是有相、有因緣、有行、有緣的。說無相、無因緣、無行、無緣的苦根會生起——無此可能。’他了知苦根,了知苦根之集起,了知苦根之滅,也了知已生起的苦根於何處無餘滅盡。已生起的苦根於何處無餘滅盡呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪,已生起的苦根於此無餘滅盡。諸比丘,這稱為‘比丘已了知苦根之滅,為此而導引心’。”

510. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Dukkhindriyaṃ, domanassindriyaṃ, sukhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Idha, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ dukkhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ dukkhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So dukkhindriyañca pajānāti, dukkhindriyasamudayañca pajānāti, dukkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi dukkhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.214緬 3.189已對照

“諸比丘,而在此,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,生起憂根。他這樣了知:‘我這憂根已生起,而它是有相、有因緣、有行、有緣的。說無相、無因緣、無行、無緣的憂根會生起——無此可能。’他了知憂根,了知憂根之集起,了知憂根之滅,也了知已生起的憂根於何處無餘滅盡。已生起的憂根於何處無餘滅盡呢?諸比丘,在此,比丘尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪,已生起的憂根於此無餘滅盡。諸比丘,這稱為‘比丘已了知憂根之滅,為此而導引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati domanassindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ domanassindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ domanassindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So domanassindriyañca pajānāti, domanassindriyasamudayañca pajānāti, domanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi domanassindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
已對照

“諸比丘,而在此,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,生起樂根。他這樣了知:‘我這樂根已生起,而它是有相、有因緣、有行、有緣的。說無相、無因緣、無行、無緣的樂根會生起——無此可能。’他了知樂根,了知樂根之集起,了知樂根之滅,也了知已生起的樂根於何處無餘滅盡。已生起的樂根於何處無餘滅盡呢?諸比丘,在此,比丘離喜,住於舍,具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪,已生起的樂根於此無餘滅盡。諸比丘,這稱為‘比丘已了知樂根之滅,為此而導引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ sukhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ sukhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So sukhindriyañca pajānāti, sukhindriyasamudayañca pajānāti, sukhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi sukhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.215已對照

“諸比丘,而在此,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,生起喜悅根。他這樣了知:‘我這喜悅根已生起,而它是有相、有因緣、有行、有緣的。說無相、無因緣、無行、無緣的喜悅根會生起——無此可能。’他了知喜悅根,了知喜悅根之集起,了知喜悅根之滅,也了知已生起的喜悅根於何處無餘滅盡。已生起的喜悅根於何處無餘滅盡呢?諸比丘,在此,比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪,已生起的喜悅根於此無餘滅盡。諸比丘,這稱為‘比丘已了知喜悅根之滅,為此而導引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati somanassindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ somanassindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ somanassindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So somanassindriyañca pajānāti, somanassindriyasamudayañca pajānāti, somanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi somanassindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.216緬 3.190已對照

“諸比丘,而在此,比丘不放逸、熱勤、自策勵而住時,生起舍根。他這樣了知:‘我這舍根已生起,而它是有相、有因緣、有行、有緣的。說無相、無因緣、無行、無緣的舍根會生起——無此可能。’他了知舍根,了知舍根之集起,了知舍根之滅,也了知已生起的舍根於何處無餘滅盡。已生起的舍根於何處無餘滅盡呢?諸比丘,在此,比丘由於一切方面超越非想非非想處而成就並住於想受滅,已生起的舍根於此無餘滅盡。諸比丘,這稱為‘比丘已了知舍根之滅,為此而導引心’。”第十[經]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati upekkhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ upekkhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ upekkhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So upekkhindriyañca pajānāti, upekkhindriyasamudayañca pajānāti, upekkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi upekkhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharatī’’’ti. Dasamaṃ.
已對照

樂根品第四。

Sukhindriyavaggo catuttho.
已對照

其攝頌——

純粹、須陀洹、阿羅漢,兩[經]沙門婆羅門;

以分別說了三[經],木柴喻、逆次第。

Tassuddānaṃ –
Suddhikañca soto arahā, duve samaṇabrāhmaṇā;
Vibhaṅgena tayo vuttā, kaṭṭho uppaṭipāṭikanti.