快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 根相應·六根品 3. Chaḷindriyavaggo

本經目錄三、六根品一、後有經二、命根經三、已知根經四、一種子者經五、純粹經六、須陀洹經七、阿羅漢經八、正覺者經九、第一沙門婆羅門經十、第二沙門婆羅門經六根品第三。

已對照

三、六根品

3. Chaḷindriyavaggo
已對照

一、後有經

1. Punabbhavasuttaṃ
491PTS 5.204已對照

四百九十一、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?信根……乃至……慧根。諸比丘,只要我還未如實證知這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,我就未曾自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。諸比丘,而當我如實證知了這五根的集起、滅沒、味著、過患與出離時,諸比丘,我才自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。而我生起了智與見:‘我的解脫不動搖,這是最後一生,如今不再有後有。’”第一[經]。

491. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ [abhisambuddho paccaññāsiṃ (sī. syā. kaṃ.)]. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī. ka.)], ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、命根經

2. Jīvitindriyasuttaṃ
492緬 3.180已對照

四百九十二、“諸比丘,有這三根。哪三[根]呢?女根、男根、命根——諸比丘,這就是三根。”第二[經]。

492. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、已知根經

3. Aññindriyasuttaṃ
493已對照

四百九十三、“諸比丘,有這三根。哪三[根]呢?未知當知根、已知根、具知根——諸比丘,這就是三根。”第三[經]。

493. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、一種子者經

4. Ekabījīsuttaṃ
494PTS 5.205已對照

四百九十四、“諸比丘,有這五根。哪五[根]呢?信根……乃至……慧根——諸比丘,這就是五根。諸比丘,由於這五根的完成、圓滿,成為阿羅漢;以比那更軟的[根],成為中般涅槃者;以比那更軟的[根],成為生般涅槃者;以比那更軟的[根],成為無行般涅槃者;以比那更軟的[根],成為有行般涅槃者;以比那更軟的[根],成為上流至色究竟者;以比那更軟的[根],成為斯陀含;以比那更軟的[根],成為一種子者;以比那更軟的[根],成為家家者;以比那更軟的[根],成為極七有者;以比那更軟的[根],成為隨法行者;以比那更軟的[根],成為隨信行者。”第四[經]。

494. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ indriyānaṃ samattā paripūrattā arahaṃ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi ekabījī [ekabīji (ka.)] hoti, tato mudutarehi kolaṃkolo hoti, tato mudutarehi sattakkhattuparamo hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hotī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、純粹經

5. Suddhakasuttaṃ
495已對照

四百九十五、“諸比丘,有這六根。哪六[根]呢?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根——諸比丘,這就是六根。”第五[經]。

495. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, cha indriyānī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、須陀洹經

6. Sotāpannasuttaṃ
496已對照

四百九十六、“諸比丘,有這六根。哪六[根]呢?眼根……乃至……意根。諸比丘,當聖弟子如實了知這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第六[經]。

496. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ…pe… manindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、阿羅漢經

7. Arahantasuttaṃ
497緬 3.181已對照

四百九十七、“諸比丘,有這六根。哪六[根]呢?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。諸比丘,當比丘如實知道這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離之後,以不執取而解脫時,諸比丘,這稱為‘阿羅漢、諸漏已盡、[梵行]已立、所作已辦、重擔已卸、己利已達、有結已盡、以正智解脫的比丘’。”第七[經]。

497. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、正覺者經

8. Sambuddhasuttaṃ
498PTS 5.206已對照

四百九十八、“諸比丘,有這六根。哪六[根]呢?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。諸比丘,只要我還未如實證知這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,我就未曾自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。諸比丘,而當我如實證知了這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離時,諸比丘,我才自稱於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,已現正覺無上正等正覺。而我生起了智與見:‘我的解脫不動搖,這是最後一生,如今不再有後有。’”第八[經]。

498. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassa maṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一沙門婆羅門經

9. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
499緬 3.182已對照

四百九十九、“諸比丘,有這六根。哪六[根]呢?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不如實了知這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。”“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,如實了知這六根的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第九[經]。

499. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti’’. ‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二沙門婆羅門經

10. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
500已對照

五百、“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不了知眼根,不了知眼根之集起,不了知眼根之滅,不了知導至眼根滅之道;耳根……乃至……鼻根……乃至……舌根……乃至……身根……乃至……不了知意根,不了知意根之集起,不了知意根之滅,不了知導至意根滅之道。諸比丘,那些[人]在我[看來]既不是……乃至……自己以證智作證、成就並住。

500. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṃ nappajānanti, cakkhundriyasamudayaṃ nappajānanti, cakkhundriyanirodhaṃ nappajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ…pe… manindriyaṃ nappajānanti, manindriyasamudayaṃ nappajānanti, manindriyanirodhaṃ nappajānanti, manindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
PTS 5.207已對照

“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,了知眼根,了知眼根之集起,了知眼根之滅,了知導至眼根滅之道;耳根……乃至……鼻根……乃至……舌根……乃至……身根……乃至……了知意根,了知意根之集起,了知意根之滅,了知導至意根滅之道,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第十[經]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṃ pajānanti, cakkhundriyasamudayaṃ pajānanti, cakkhundriyanirodhaṃ pajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ…pe… manindriyaṃ pajānanti, manindriyasamudayaṃ pajānanti, manindriyanirodhaṃ pajānanti, manindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

六根品第三。

Chaḷindriyavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

後有、命根、已知根,一種子者與純粹;

須陀洹、阿羅漢、正覺者,以及兩[經]沙門婆羅門。

Tassuddānaṃ –
Punabbhavo jīvitaññāya, ekabījī ca suddhakaṃ;
Soto arahasambuddho, dve ca samaṇabrāhmaṇāti.