快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 念處相應·不死品 5. Amatavaggo

本經目錄五、不死品一、不死經二、集起經三、道經四、唸經五、善聚經六、波羅提木叉律儀經七、惡行經八、朋友經九、受經十、漏經不死品第五。

已對照

五、不死品

5. Amatavaggo
已對照

一、不死經

1. Amatasuttaṃ
407已對照

四百零七、因緣在舍衛城。“諸比丘,你們要於四念處心善安住而住。不要讓你們失去不死。於哪四[念處]呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,你們要於這四念處心善安住而住。不要讓你們失去不死。”第一[經]。

407. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Catūsu, bhikkhave, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharatha. Mā vo amataṃ panassa. Katamesu catūsu? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesu, bhikkhave, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharatha. Mā vo amataṃ panassā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、集起經

2. Samudayasuttaṃ
408已對照

四百零八、“諸比丘,我要為你們說四念處的集起與滅沒。你們要諦聽。諸比丘,而什麼是身之集起?由食之集起而有身之集起;由食之滅而有身之滅沒。由觸之集起而有諸受之集起;由觸之滅而有諸受之滅沒。由名色之集起而有心之集起;由名色之滅而有心之滅沒。由作意之集起而有諸法之集起;由作意之滅而有諸法之滅沒。”第二[經]。

408. ‘‘Catunnaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhānānaṃ samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha. Ko ca, bhikkhave, kāyassa samudayo? Āhārasamudayā kāyassa samudayo; āhāranirodhā kāyassa atthaṅgamo. Phassasamudayā vedanānaṃ samudayo; phassanirodhā vedanānaṃ atthaṅgamo. Nāmarūpasamudayā cittassa samudayo; nāmarūpanirodhā cittassa atthaṅgamo. Manasikārasamudayā dhammānaṃ samudayo; manasikāranirodhā dhammānaṃ atthaṅgamo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、道經

3. Maggasuttaṃ
409PTS 5.185緬 3.162已對照

四百零九、因緣在舍衛城。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,有一次,我住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。諸比丘,那時,我獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:‘此是唯一之道(ekāyano maggo),為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。

409. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’’.
已對照

“哪四[念處]呢?或於身,比丘應隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;或於諸受,比丘應隨觀受而住……乃至……或於心,比丘應隨觀心而住……乃至……或於諸法,比丘應隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。’

‘‘Katame cattāro? Kāye vā bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā bhikkhu vedanānupassī vihareyya…pe… citte vā bhikkhu cittānupassī vihareyya…pe… dhammesu vā bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
PTS 5.186已對照

“諸比丘,那時,娑婆主梵天(Brahmā Sahampati)以心了知我心中的思慮,便猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現在我面前。諸比丘,那時,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,向我合掌,對我這樣說——‘正是這樣,世尊;正是這樣,善逝!尊者,此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。

‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’’.
已對照

“哪四[念處]呢?尊者,或於身,比丘應隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;或於諸受……乃至……或於心……乃至……尊者,或於諸法,比丘應隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。尊者,此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。’

‘‘Katame cattāro? Kāye vā, bhante, bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā…pe… citte vā …pe… dhammesu vā, bhante, bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
已對照

“諸比丘,娑婆主梵天說了這[番話]。說了這[番話]之後,又接著這樣說:

‘‘Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
已對照

‘見生之滅盡邊際者、有悲憫饒益[心]者,了知唯一之道;

‘Ekāyanaṃ jātikhayantadassī, maggaṃ pajānāti hitānukampī;
已對照

往昔[諸人]以此道渡過,凡渡暴流者[今]渡、[未來]亦將渡。’”第三[經]。

Etena maggena tariṃsu pubbe, tarissanti ye ca taranti ogha’’’nti. tatiyaṃ;
已對照

四、唸經

4. Satisuttaṃ
410緬 3.163已對照

四百一十、“諸比丘,比丘應當具念而住,這是我們對你們的教誡。諸比丘,比丘如何是具念呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是具念。諸比丘,比丘應當具念而住,這是我們對你們的教誡。”第四[經]。

410. ‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、善聚經

5. Kusalarāsisuttaṃ
411已對照

四百一十一、“諸比丘,說‘善聚(kusalarāsi)’的人,若要正確地說,便應說[那是]四念處。諸比丘,因為這全然是善聚,即:四念處。

411. ‘‘‘Kusalarāsī’ti, bhikkhave, vadamāno cattāro satipaṭṭhāne sammā vadamāno vadeyya. Kevalo hāyaṃ, bhikkhave, kusalarāsi, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā.
PTS 5.187已對照

“哪四[念處]呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……隨觀心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,說‘善聚’的人,若要正確地說,便應說[那是]這四念處。諸比丘,因為這全然是善聚,即:四念處。”第五[經]。

‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. ‘Kusalarāsī’ti, bhikkhave, vadamāno ime cattāro satipaṭṭhāne sammā vadamāno vadeyya. Kevalo hāyaṃ, bhikkhave, kusalarāsi, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、波羅提木叉律儀經

6. Pātimokkhasaṃvarasuttaṃ
412已對照

四百一十二、那時,某位比丘來到世尊之處……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——

412. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
緬 3.164已對照

“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽了世尊的法之後,能獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”“比丘,因此,你於此要先淨化諸善法之初。而什麼是諸善法之初?比丘,在此,你要以波羅提木叉(pātimokkha)律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習。比丘,當你以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習時,比丘,那時你當依於戒、立於戒,修習四念處。”

‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Idha tvaṃ, bhikkhu, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharāhi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhassu sikkhāpadesu. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissasi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhissu sikkhāpadesu; tato tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
已對照

“哪四[念處]呢?比丘,在此,你要於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。比丘,當你依於戒、立於戒,如是修習這四念處時,那時,比丘,無論夜或晝到來,於諸善法唯有增長是可預期的,而非退減。”

‘‘Katame cattāro? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tuyhaṃ, bhikkhu, yā ratti vā divaso vā āgamissati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihānī’’ti.
PTS 5.188已對照

於是那位比丘歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。於是那位比丘獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而那位比丘也成為阿羅漢之一。第六[經]。

Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、惡行經

7. Duccaritasuttaṃ
413已對照

四百一十三、那時,某位比丘來到世尊之處……乃至……“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽了世尊的法之後,能獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”“比丘,因此,你於此要先淨化諸善法之初。而什麼是諸善法之初?比丘,在此,你當舍斷身惡行,修習身善行;舍斷語惡行,修習語善行;舍斷意惡行,修習意善行。比丘,當你舍斷身惡行、修習身善行,舍斷語惡行、修習語善行,舍斷意惡行、修習意善行時,比丘,那時你當依於戒、立於戒,修習四念處。”

413. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāvessasi. Vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāvessasi. Manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāvessasi. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāvessasi, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāvessasi, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāvessasi, tato tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
緬 3.165已對照

“哪四[念處]呢?比丘,在此,你要於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。比丘,當你依於戒、立於戒,如是修習這四念處時,那時,比丘,無論夜或晝到來,於諸善法唯有增長是可預期的,而非退減。”……乃至……而那位比丘也成為阿羅漢之一。第七[經]。

‘‘Katame cattāro? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tuyhaṃ, bhikkhu, yā ratti vā divaso vā āgamissati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihānī’’ti…pe… aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
已對照

八、朋友經

8. Mittasuttaṃ
414PTS 5.189已對照

四百一十四、“諸比丘,凡你們所憐憫的、以及認為[你們的話]值得聽從的人——或朋友、或同僚、或親族、或血親——諸比丘,你們應勸導、安置、令他們住立於四念處的修習。

414. ‘‘Ye, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca kho sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, te vo, bhikkhave, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
已對照

“哪四[念處]的[修習]呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,凡你們所憐憫的、以及認為[你們的話]值得聽從的人——或朋友、或同僚、或親族、或血親——諸比丘,你們應勸導、安置、令他們住立於這四念處的修習。”第八[經]。

‘‘Katamesaṃ, catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ye, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, te vo, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、受經

9. Vedanāsuttaṃ
415已對照

四百一十五、“諸比丘,有這三受。哪三[受]呢?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這就是三受。諸比丘,為了遍知這三受,應修習四念處。

415. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā.
已對照

“哪四[念處]呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,為了遍知這三受,應修習這四念處。”第九[經]。

‘‘Katame cattāro? Idha bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、漏經

10. Āsavasuttaṃ
416PTS 5.190緬 3.166已對照

四百一十六、“諸比丘,有這三漏。哪三[漏]呢?欲漏、有漏、無明漏——諸比丘,這就是三漏。諸比丘,為了舍斷這三漏,應修習四念處。

416. ‘‘Tayome, bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, bhikkhave, tayo āsavā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ āsavānaṃ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā.
已對照

“哪四[念處]呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,為了舍斷這三漏,應修習這四念處。”第十[經]。

‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ āsavānaṃ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

不死品第五。

Amatavaggo pañcamo.
已對照

其攝頌——

不死、集起、道,念與善聚;

波羅提木叉、惡行,朋友、受,連同漏。

Tassuddānaṃ –
Amataṃ samudayo maggo, sati kusalarāsi ca;
Pātimokkhaṃ duccaritaṃ, mittavedanā āsavena cāti.