快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 念處相應·那爛陀品 2. Nālandavaggo

本經目錄二、那爛陀品一、大丈夫經二、那爛陀經三、純陀經四、鬱伽支羅經五、婆希迦經六、鬱低迦經七、聖經八、梵天經九、私伽陀經十、國中第一美女經那爛陀品第二。

已對照

二、那爛陀品

2. Nālandavaggo
已對照

一、大丈夫經

1. Mahāpurisasuttaṃ
377已對照

三百七十七、因緣在舍衛城。那時,具壽舍利弗來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,人們說‘大丈夫、大丈夫’。尊者,到什麼程度是大丈夫呢?”“舍利弗,我由於心已解脫而說[他]是‘大丈夫’;由於心未解脫而說[他]‘不是大丈夫’。”

377. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘mahāpuriso, mahāpuriso’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, mahāpuriso hotī’’ti? ‘‘Vimuttacittattā khvāhaṃ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi. Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmi’’.
已對照

“舍利弗,如何是心已解脫者呢?舍利弗,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。當他於身隨觀身而住時,心離貪,由不執取而從諸漏解脫。於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。當他於諸法隨觀法而住時,心離貪,由不執取而從諸漏解脫。舍利弗,如是[比丘]是心已解脫者。舍利弗,我由於心已解脫而說[他]是‘大丈夫’;由於心未解脫而說[他]‘不是大丈夫’。”第一[經]。

‘‘Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti? Idha, sāriputta, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṃ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi. Vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṃ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi. Evaṃ kho, sāriputta, vimuttacitto hoti. Vimuttacittattā khvāhaṃ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi. Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、那爛陀經

2. Nālandasuttaṃ
378PTS 5.159緬 3.138已對照

三百七十八、一時,世尊住在那爛陀的波婆離迦芒果林。那時,具壽舍利弗來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,我對世尊有這樣的淨信!無論過去、未來或現在,都不曾有、不會有、也不存在另一位在正覺方面比世尊有更高證智的沙門或婆羅門。”“舍利弗,你說了這句宏大的牛王之語(āsabhī vācā),作了一向的斷定,吼出了獅子吼——‘尊者,我對世尊有這樣的淨信!無論過去、未來或現在,都不曾有、不會有、也不存在另一位在正覺方面比世尊有更高證智的沙門或婆羅門。’”

378. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nālandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati! Na cāhu, na ca bhavissati, na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro, yadidaṃ – sambodhiya’’nti. ‘‘Uḷārā kho tyāyaṃ, sāriputta, āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati! Na cāhu, na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro, yadidaṃ – sambodhiya’’’nti.
已對照

“舍利弗,你是否對過去世那些成為阿羅漢、正等正覺者的世尊們,全都以心遍知其心而了知:‘那些世尊有這樣的戒’,或‘那些世尊有這樣的法’,或‘那些世尊有這樣的慧’,或‘那些世尊有這樣的住’,或‘那些世尊有這樣的解脫’呢?”“尊者,並非如此!”

‘‘Kiṃ nu te, sāriputta, ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā – ‘evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ’ iti vā, ‘evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ’ iti vā, ‘evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ’ iti vā, ‘evaṃvihārino te bhagavanto ahesuṃ’ iti vā, ‘evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ’ iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’!
PTS 5.160已對照

“那麼,舍利弗,你是否對未來世那些將成為阿羅漢、正等正覺者的世尊們,全都以心遍知其心而了知:‘那些世尊將有這樣的戒’,或‘那些世尊將有這樣的法’,或‘那些世尊將有這樣的慧’,或‘那些世尊將有這樣的住’,或‘那些世尊將有這樣的解脫’呢?”“尊者,並非如此。”

‘‘Kiṃ pana te, sāriputta, ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā – ‘evaṃsīlā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṃdhammā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṃpaññā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṃvihārino te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṃvimuttā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“那麼,舍利弗,你是否對現在的我這位阿羅漢、正等正覺者,以心遍知其心而了知:‘世尊有這樣的戒’,或‘世尊有這樣的法’,或‘世尊有這樣的慧’,或‘世尊有這樣的住’,或‘世尊有這樣的解脫’呢?”“尊者,並非如此。”

‘‘Kiṃ pana tyāhaṃ [kiṃ pana te (sī.)], sāriputta, etarahi, arahaṃ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito – ‘evaṃsīlo bhagavā’ iti vā, ‘evaṃdhammo bhagavā’ iti vā, ‘evaṃpañño bhagavā’ iti vā, ‘evaṃvihārī bhagavā’ iti vā, ‘evaṃvimutto bhagavā’ iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“舍利弗,在此,你對過去、未來、現在的諸阿羅漢、正等正覺者並沒有他心智(cetopariyañāṇa)。那麼究竟為什麼,舍利弗,你說了這句宏大的牛王之語,作了一向的斷定,吼出了這樣的獅子吼——‘尊者,我對世尊有這樣的淨信!無論過去、未來或現在,都不曾有、不會有、也不存在另一位在正覺方面比世尊有更高證智的沙門或婆羅門’呢?”

‘‘Ettha ca te, sāriputta, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ [cetopariyāyañāṇaṃ (bahūsu)] natthi. Atha kiñcarahi tyāyaṃ, sāriputta, uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati! Na cāhu, na ca bhavissati, na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā’ bhiyyobhiññataro, yadidaṃ – sambodhiya’’nti?
PTS 5.161緬 3.139已對照

“尊者,我對過去、未來、現在的諸阿羅漢、正等正覺者雖沒有他心智,但我了知法的類推(dhammanvaya)。尊者,譬如國王的邊境城市,有堅固的城基、堅固的城牆與城門樓,只有一道門;那裡有一位賢明、幹練、有智慧的守門人,阻攔不認識的人,放入認識的人。他沿著這座城市四周的巡行道次第巡視,看不見城牆的接縫或裂口,甚至連一隻貓能鑽出去的[缺口]都沒有。他會這樣想:‘凡是任何粗大的生物出入這座城市,它們全都是從這一道門出入的。’尊者,我所了知的法的類推正是如此:‘尊者,過去世那些成為阿羅漢、正等正覺者的世尊們,那些世尊也全都是舍斷了五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——,於四念處心善安住,如實修習七覺支之後,現正覺了無上正等正覺。尊者,未來世那些將成為阿羅漢、正等正覺者的世尊們,那些世尊也全都將是舍斷了五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——,於四念處心善安住,如實修習七覺支之後,現正覺無上正等正覺。尊者,現在是阿羅漢、正等正覺者的世尊,也是舍斷了五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——,於四念處心善安住,如實修習七覺支之後,已現正覺無上正等正覺。’”

‘‘Na kho me [na kho me taṃ (syā. kaṃ. ka.)], bhante, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ atthi, api ca me dhammanvayo vidito. Seyyathāpi, bhante, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [daḷhuddāpaṃ (sī. pī. ka.), daḷhaddhāpaṃ (syā. kaṃ.)] daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ pavesetā. So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi. Tassa evamassa – ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te imināva dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti. Evameva kho me, bhante, dhammanvayo vidito – ‘yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhiṃsu. Yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’’’ti.
已對照

“善哉,善哉,舍利弗!所以,舍利弗,你要向諸比丘、諸比丘尼、諸優婆塞、諸優婆夷屢屢宣說這一法門。舍利弗,那些愚痴人若對如來有疑惑或猶豫,他們聽聞這一法門之後,對如來的那疑惑或猶豫便將被舍斷。”第二[經]。

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Tasmātiha tvaṃ, sāriputta, imaṃ dhammapariyāyaṃ abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Yesampi hi, sāriputta, moghapurisānaṃ bhavissati tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, tesampimaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā yā tathāgate kaṅkhā vā vimati vā sā pahīyissatī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、純陀經

3. Cundasuttaṃ
379緬 3.140已對照

三百七十九、一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,具壽舍利弗住在摩揭陀[國]那羅迦村(Nālakagāmaka),生病、痛苦、重病纏身。純陀沙彌(Cunda samaṇuddesa)是具壽舍利弗的侍者。

379. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Cundo ca samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa upaṭṭhāko hoti.
PTS 5.162已對照

於是,具壽舍利弗就以那病般涅槃了。於是,純陀沙彌取了具壽舍利弗的缽與衣,前往舍衛城祇樹林給孤獨園,來到具壽阿難之處;到了之後,禮敬具壽阿難,坐在一旁。坐在一旁的純陀沙彌對具壽阿難這樣說——“尊者,具壽舍利弗已般涅槃了。這是他的缽與衣。”

Atha kho āyasmā sāriputto teneva ābādhena parinibbāyi. Atha kho cundo samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa pattacīvaramādāya yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, sāriputto parinibbuto. Idamassa pattacīvara’’nti.
已對照

“賢友純陀,這確是一件可以帶去謁見世尊的談話之資。來吧,賢友純陀,我們前往世尊之處;到了之後,把這件事稟告世尊。”“是的,尊者。”純陀沙彌應諾具壽阿難。

‘‘Atthi kho idaṃ, āvuso cunda, kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya. Āyāmāvuso cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.
已對照

於是,具壽阿難與純陀沙彌來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,這位純陀沙彌這樣說:‘尊者,具壽舍利弗已般涅槃了;這是他的缽與衣。’不過,尊者,我的身體像是麻木沉重了一般;諸方對我也不明瞭;聽到‘具壽舍利弗已般涅槃了’,諸法對我也不顯現。”

Atha kho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, cundo samaṇuddeso evamāha – ‘āyasmā, bhante, sāriputto parinibbuto; idamassa pattacīvara’nti. Api ca me, bhante, madhurakajāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti ‘āyasmā sāriputto parinibbuto’ti sutvā’’.
已對照

“阿難,舍利弗是帶走了你的戒蘊而般涅槃的嗎?或是帶走了定蘊而般涅槃的嗎?或是帶走了慧蘊而般涅槃的嗎?或是帶走了解脫蘊而般涅槃的嗎?或是帶走了解脫知見蘊而般涅槃的嗎?”“尊者,具壽舍利弗並不是帶走了我的戒蘊而般涅槃的,[也不是帶走了]定蘊……乃至……慧蘊……解脫蘊……解脫知見蘊而般涅槃的。不過,尊者,具壽舍利弗曾是我的教誡者、深入者、使瞭解者、開示者、勸導者、激勵者、令歡喜者,說法不倦,是同梵行者的攝益者。我們憶念具壽舍利弗那法之滋養、法之受用、法之攝益。”

‘‘Kiṃ nu kho te, ānanda, sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, paññākkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimuttikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto’’ti? ‘‘Na ca kho me, bhante, āyasmā sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā…pe… paññākkhandhaṃ vā… vimuttikkhandhaṃ vā… vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto. Api ca me, bhante, āyasmā sāriputto ovādako ahosi otiṇṇo viññāpako sandassako samādapako samuttejako sampahaṃsako, akilāsu dhammadesanāya, anuggāhako sabrahmacārīnaṃ. Taṃ mayaṃ āyasmato sāriputtassa dhammojaṃ dhammabhogaṃ dhammānuggahaṃ anussarāmā’’ti.
PTS 5.163緬 3.141已對照

“阿難,我不是早已對你說過嗎:‘與一切可愛、可意的[人事],[終有]別異、別離、變異。阿難,於此如何能得[不然]呢?凡已生、已成、有為、崩壞之法,[要它]“不要崩壞”,這是不可能的。阿難,猶如一棵挺立的、有心材的大樹,其中較大的那根枝幹會崩壞;正是這樣,阿難,在挺立的、有心材的大比丘僧團中,舍利弗般涅槃了。阿難,於此如何能得[不然]呢?凡已生、已成、有為、崩壞之法,[要它]“不要崩壞”’——這是不可能的。所以,阿難,你們要以自己為洲而住,以自己為歸依,不以他者為歸依;以法為洲,以法為歸依,不以他者為歸依。

‘‘Nanu taṃ, ānanda, mayā paṭikacceva [paṭigacceva (sī. pī.)] akkhātaṃ – ‘sabbehi piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo. Taṃ kutettha, ānanda, labbhā! Yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata mā palujjīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, ānanda, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato yo mahantataro khandho so palujjeyya; evameva kho ānanda, mahato bhikkhusaṅghassa tiṭṭhato sāravato sāriputto parinibbuto. Taṃ kutettha, ānanda, labbhā! Yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata mā palujjī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Tasmātihānanda, attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
已對照

“阿難,比丘如何是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依呢?阿難,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。阿難,這樣,比丘就是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依。阿難,無論現在或我去世之後,凡能以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依的——阿難,凡樂於學的那些比丘,將是我[弟子中]最上的。”第三[經]。

‘‘Kathañcānanda, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idhānanda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. Ye hi keci, ānanda, etarahi vā mamaccaye vā attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā; tamatagge mete, ānanda, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、鬱伽支羅經

4. Ukkacelasuttaṃ
380已對照

三百八十、一時,世尊住在跋耆[國]鬱伽支羅(Ukkacelā)的恆河岸邊,與大比丘僧團一同,[那時]舍利弗、目犍連般涅槃未久。那時,世尊為比丘僧團所圍繞,坐在露地。

380. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati ukkacelāyaṃ gaṅgāya nadiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aciraparinibbutesu sāriputtamoggallānesu. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto ajjhokāse nisinno hoti.
PTS 5.164緬 3.142已對照

於是,世尊環視了靜默的比丘僧團之後,召喚諸比丘——“諸比丘,舍利弗、目犍連般涅槃了,我這會眾在我看來就像是空的。諸比丘,[他們在時,]我的會眾是不空的,對舍利弗、目犍連所住的那一方也無所掛慮。諸比丘,凡過去世的那些阿羅漢、正等正覺者,那些世尊也都有以此為最上的一對弟子,猶如我的舍利弗、目犍連。諸比丘,凡未來世將有的那些阿羅漢、正等正覺者,那些世尊也都將有以此為最上的一對弟子,猶如我的舍利弗、目犍連。諸比丘,諸弟子真是稀有!諸比丘,諸弟子真是未曾有!他們竟能成為導師教法的奉行者、教誡的遵行者,並且為四眾所愛、所可意、所尊重欽敬!諸比丘,如來真是稀有!諸比丘,如來真是未曾有!如此這般的一對弟子般涅槃了,如來竟沒有愁或悲!諸比丘,於此如何能得[不然]呢?凡已生、已成、有為、崩壞之法,[要它]‘不要崩壞’,這是不可能的。諸比丘,猶如一棵挺立的、有心材的大樹,其中較大的那些枝幹會崩壞;正是這樣,諸比丘,在挺立的、有心材的大比丘僧團中,舍利弗、目犍連般涅槃了。諸比丘,於此如何能得[不然]呢?凡已生、已成、有為、崩壞之法,[要它]‘不要崩壞’,這是不可能的。所以,諸比丘,你們要以自己為洲而住,以自己為歸依,不以他者為歸依;以法為洲,以法為歸依,不以他者為歸依。

Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘api myāyaṃ, bhikkhave, parisā suññā viya khāyati parinibbutesu sāriputtamoggallānesu. Asuññā me, bhikkhave, parisā hoti, anapekkhā tassaṃ disāyaṃ hoti, yassaṃ disāyaṃ sāriputtamoggallānā viharanti. Ye hi te, bhikkhave, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṃ etapparamaṃyeva sāvakayugaṃ [etaparamaṃyeva (sī. syā. kaṃ. pī.)] ahosi – seyyathāpi mayhaṃ sāriputtamoggallānā. Yepi te, bhikkhave, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṃ etapparamaṃyeva sāvakayugaṃ bhavissati – seyyathāpi mayhaṃ sāriputtamoggallānā. Acchariyaṃ, bhikkhave, sāvakānaṃ! Abbhutaṃ, bhikkhave, sāvakānaṃ! Satthu ca nāma sāsanakarā bhavissanti ovādappaṭikarā, catunnañca parisānaṃ piyā bhavissanti manāpā garubhāvanīyā ca! Acchariyaṃ, bhikkhave, tathāgatassa, abbhutaṃ, bhikkhave, tathāgatassa! Evarūpepi nāma sāvakayuge parinibbute natthi tathāgatassa soko vā paridevo vā! Taṃ kutettha, bhikkhave, labbhā! Yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata mā palujjīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, bhikkhave, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato ye mahantatarā khandhā te palujjeyyuṃ; evameva kho, bhikkhave, mahato bhikkhusaṅghassa tiṭṭhato sāravato sāriputtamoggallānā parinibbutā. Taṃ kutettha, bhikkhave, labbhā! Yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata mā palujjīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Tasmātiha, bhikkhave, attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
PTS 5.165已對照

“諸比丘,比丘如何是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依。諸比丘,無論現在或我去世之後,凡能以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依的——諸比丘,凡樂於學的那些比丘,將是我[弟子中]最上的。”第四[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi vā mamaccaye vā attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā; tamatagge mete, bhikkhave, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、婆希迦經

5. Bāhiyasuttaṃ
381緬 3.143已對照

三百八十一、因緣在舍衛城。那時,具壽婆希迦(Bāhiya)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽婆希迦對世尊這樣說——“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽了世尊的法之後,能獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”“婆希迦,因此,你於此要先淨化諸善法之初。而什麼是諸善法之初?即極清淨的戒與正直的見。婆希迦,當你的戒極清淨、見正直時,婆希迦,那時你當依止戒、住立於戒,修習四念處。”

381. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā bāhiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā bāhiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bāhiya, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Sīlañca suvisuddhaṃ, diṭṭhi ca ujukā. Yato ca kho te, bāhiya, sīlañca suvisuddhaṃ bhavissati, diṭṭhi ca ujukā, tato tvaṃ, bāhiya, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
已對照

“哪四種?婆希迦,在此,你要於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。婆希迦,當你依止戒、住立於戒,如是修習這四念處時,那時,婆希迦,對你來說,無論夜或晝到來,於諸善法唯可期增長,而非退減。”

‘‘Katame cattāro? Idha, tvaṃ, bāhiya, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yato kho tvaṃ, bāhiya, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tuyhaṃ, bāhiya, yā ratti vā divaso vā āgamissati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihānī’’ti.
PTS 5.166已對照

於是,具壽婆希迦歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。於是,具壽婆希迦獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而具壽婆希迦也成為阿羅漢之一。第五[經]。

Atha kho āyasmā bāhiyo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā bāhiyo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bāhiyo arahataṃ ahosīti. Pañcamaṃ.
已對照

六、鬱低迦經

6. Uttiyasuttaṃ
382緬 3.144已對照

三百八十二、因緣在舍衛城。那時,具壽鬱低迦(Uttiya)來到世尊之處……乃至……坐在一旁的具壽鬱低迦對世尊這樣說——“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽了世尊的法之後,能獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”“鬱低迦,因此,你於此要先淨化諸善法之初。而什麼是諸善法之初?即極清淨的戒與正直的見。鬱低迦,當你的戒極清淨、見正直時,鬱低迦,那時你當依止戒、住立於戒,修習四念處。”

382. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā uttiyo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā uttiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, uttiya, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Sīlañca suvisuddhaṃ, diṭṭhi ca ujukā. Yato ca kho te, uttiya, sīlañca suvisuddhaṃ bhavissati, diṭṭhi ca ujukā, tato tvaṃ, uttiya, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
已對照

“哪四種?鬱低迦,在此,你要於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。鬱低迦,當你依止戒、住立於戒,如是修習這四念處時,那時,鬱低迦,你將去到死之領域的彼岸。”

‘‘Katame cattāro? Idha tvaṃ, uttiya, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yato kho tvaṃ, uttiya, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tvaṃ, uttiya, gamissasi maccudheyyassa pāra’’nti.
已對照

於是,具壽鬱低迦歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。於是,具壽鬱低迦獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而具壽鬱低迦也成為阿羅漢之一。第六[經]。

Atha kho āyasmā uttiyo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā uttiyo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā uttiyo arahataṃ ahosīti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、聖經

7. Ariyasuttaṃ
383PTS 5.167已對照

三百八十三、“諸比丘,這四念處若修習、多作,是聖的、能出離的,引導其實行者正確地到達苦之滅盡。哪四種呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於心……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這四念處若修習、多作,是聖的、能出離的,引導其實行者正確地到達苦之滅盡。”第七[經]。

383. ‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、梵天經

8. Brahmasuttaṃ
384緬 3.145已對照

三百八十四、一時,世尊住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。那時,世尊獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“此是唯一之道(ekāyano maggo),為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理(ñāya),為現證涅槃,此即四念處。”

384. Ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’.
已對照

“哪四種呢?或比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;或比丘於諸受……乃至……或比丘於心……乃至……或比丘於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。”

‘‘Katame cattāro? Kāye vā bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā bhikkhu…pe… citte vā bhikkhu…pe… dhammesu vā bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
PTS 5.168已對照

那時,娑婆主梵天(Brahmā Sahampati)以心了知世尊心中的思慮,便猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現在世尊面前。那時,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“正是這樣,世尊;正是這樣,善逝!尊者,此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。”

Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’.
緬 3.146已對照

“哪四種呢?尊者,或比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;尊者,或比丘於諸受……乃至……尊者,或比丘於心……乃至……尊者,或比丘於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。尊者,此是唯一之道,為令眾生清淨,為超越愁與悲,為滅沒苦與憂,為證得正理,為現證涅槃,此即四念處。”

‘‘Katame cattāro? Kāye vā, bhante, bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā, bhante, bhikkhu…pe… citte vā, bhante, bhikkhu…pe… dhammesu vā, bhante, bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
已對照

娑婆主梵天說了這[番話]。說了這[番話]之後,又接著這樣說:

Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
已對照

“見生之滅盡邊際者、有悲憫饒益[心]者,了知唯一之道;

‘‘Ekāyanaṃ jātikhayantadassī, maggaṃ pajānāti hitānukampī;
已對照

往昔[諸人]以此道渡過,凡渡暴流者[今]渡、[未來]亦將渡。”第八[經]。

Etena maggena tariṃsu pubbe, tarissanti ye ca taranti ogha’’nti. aṭṭhamaṃ;
已對照

九、私伽陀經

9. Sedakasuttaṃ
385PTS 5.169已對照

三百八十五、一時,世尊住在蘇婆(Sumbha)[國],[有]一座名叫私伽陀(Sedaka)的蘇婆人市鎮。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,從前,有一位旃陀羅竹竿技師豎起旃陀羅竹竿,召喚徒弟彌達迦他利迦(Medakathālikā):‘來,朋友彌達迦他利迦,你爬上旃陀羅竹竿,站在我的肩上。’諸比丘,徒弟彌達迦他利迦應諾旃陀羅竹竿技師:‘是的,老師。’便爬上旃陀羅竹竿,站在老師的肩上。諸比丘,於是旃陀羅竹竿技師對徒弟彌達迦他利迦這樣說:‘朋友彌達迦他利迦,你守護我,我將守護你。這樣,我們互相防護、互相守護,既能表演技藝,又能獲得利養,並能平安地從旃陀羅竹竿下來。’諸比丘,這樣說時,徒弟彌達迦他利迦對旃陀羅竹竿技師這樣說:‘老師,這不會是這樣的。老師,你守護自己,我將守護自己。這樣,我們自己防護、自己守護,既能表演技藝,又能獲得利養,並能平安地從旃陀羅竹竿下來。’”“那就是此中的正理,”世尊這樣說,“正如徒弟彌達迦他利迦對老師所說的。諸比丘,[想著]‘我將守護自己’,應親近念處;[想著]‘我將守護他人’,應親近念處。諸比丘,守護自己者守護他人,守護他人者守護自己。”

385. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sumbhesu viharati sedakaṃ nāma sumbhānaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, caṇḍālavaṃsiko caṇḍālavaṃsaṃ ussāpetvā medakathālikaṃ antevāsiṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma medakathālike, caṇḍālavaṃsaṃ abhiruhitvā mama uparikhandhe tiṭṭhāhī’ti. ‘Evaṃ, ācariyā’ti kho, bhikkhave, medakathālikā antevāsī caṇḍālavaṃsikassa paṭissutvā caṇḍālavaṃsaṃ abhiruhitvā ācariyassa uparikhandhe aṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, caṇḍālavaṃsiko medakathālikaṃ antevāsiṃ etadavoca – ‘tvaṃ, samma medakathālike, mamaṃ rakkha, ahaṃ taṃ rakkhissāmi. Evaṃ mayaṃ aññamaññaṃ guttā aññamaññaṃ rakkhitā sippāni ceva dassessāma, lābhañca [lābhe ca (sī.)] lacchāma, sotthinā ca caṇḍālavaṃsā orohissāmā’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, medakathālikā antevāsī caṇḍālavaṃsikaṃ etadavoca – ‘na kho panetaṃ, ācariya, evaṃ bhavissati. Tvaṃ, ācariya, attānaṃ rakkha, ahaṃ attānaṃ rakkhissāmi. Evaṃ mayaṃ attaguttā attarakkhitā sippāni ceva dassessāma, lābhañca lacchāma, sotthinā ca caṇḍālavaṃsā orohissāmā’’’ti. ‘‘So tattha ñāyo’’ti bhagavā etadavoca, ‘‘yathā medakathālikā antevāsī ācariyaṃ avoca. Attānaṃ, bhikkhave, rakkhissāmīti satipaṭṭhānaṃ sevitabbaṃ; paraṃ rakkhissāmīti satipaṭṭhānaṃ sevitabbaṃ. Attānaṃ, bhikkhave, rakkhanto paraṃ rakkhati, paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati’’.
緬 3.147已對照

“諸比丘,守護自己者如何守護他人呢?以習行,以修習,以多作——諸比丘,這樣,守護自己者守護他人。諸比丘,守護他人者如何守護自己呢?以忍,以不害,以慈心性,以護念性——諸比丘,這樣,守護他人者守護自己。諸比丘,[想著]‘我將守護自己’,應親近念處;[想著]‘我將守護他人’,應親近念處。諸比丘,守護自己者守護他人,守護他人者守護自己。”第九[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, attānaṃ rakkhanto paraṃ rakkhati? Āsevanāya, bhāvanāya, bahulīkammena – evaṃ kho, bhikkhave, attānaṃ rakkhanto paraṃ rakkhati. Kathañca, bhikkhave, paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati? Khantiyā, avihiṃsāya, mettacittatāya, anudayatāya – evaṃ kho, bhikkhave, paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati. Attānaṃ, bhikkhave, rakkhissāmīti satipaṭṭhānaṃ sevitabbaṃ; paraṃ rakkhissāmīti satipaṭṭhānaṃ sevitabbaṃ. Attānaṃ, bhikkhave, rakkhanto paraṃ rakkhati, paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhatī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、國中第一美女經

10. Janapadakalyāṇīsuttaṃ
386PTS 5.170已對照

三百八十六、如是我聞——一時,世尊住在蘇婆[國],[有]一座名叫私伽陀的蘇婆人市鎮。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

386. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sumbhesu viharati sedakaṃ nāma sumbhānaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,猶如[人們說]‘國中第一美女,國中第一美女’,諸比丘,大群人會聚集。‘而那國中第一美女於舞蹈有最上的表現,於歌唱有最上的表現;國中第一美女在跳舞、在唱歌’,諸比丘,[於是]大群人會更多地聚集。這時來了一個想活、不想死、想樂、厭苦的人。[有人]對他這樣說——‘喂,人啊,這滿到齊緣的油缽[交]給你,[你]要從大集會與國中第一美女之間端著走過。而且有一個舉著刀的人會在你後面緊緊追隨;在哪裡把它灑出哪怕一點,他就在那裡砍落你的頭。’諸比丘,你們認為怎樣,那人會不作意那油缽,而在外招致放逸嗎?”“不會,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ‘janapadakalyāṇī, janapadakalyāṇī’ti kho, bhikkhave, mahājanakāyo sannipateyya. ‘Sā kho panassa janapadakalyāṇī paramapāsāvinī nacce, paramapāsāvinī gīte. Janapadakalyāṇī naccati gāyatī’ti kho, bhikkhave, bhiyyosomattāya mahājanakāyo sannipateyya. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo. Tamenaṃ evaṃ vadeyya – ‘ayaṃ te, ambho purisa, samatittiko telapatto antarena ca mahāsamajjaṃ antarena ca janapadakalyāṇiyā pariharitabbo. Puriso ca te ukkhittāsiko piṭṭhito piṭṭhito anubandhissati. Yattheva naṃ thokampi chaḍḍessati tattheva te siro pātessatī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso amuṃ telapattaṃ amanasikaritvā bahiddhā pamādaṃ āhareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 3.148已對照

“諸比丘,我作這譬喻是為了使[你們]了知其義。此中之義正是這樣——諸比丘,‘滿到齊緣的油缽’,這是身至唸的增語。因此,諸比丘,應當這樣修學:‘我們的身至念將是已修習、已多作、已作車乘、已作基地、已確立、已積習、已善精勤的。’諸比丘,正應這樣修學。”第十[經]。

‘‘Upamā kho myāyaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. Ayaṃ cevettha attho – samatittiko telapattoti kho, bhikkhave, kāyagatāya etaṃ satiyā adhivacanaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāyagatā sati no bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dasamaṃ.
已對照

那爛陀品第二。

Nālandavaggo dutiyo.
PTS 5.171已對照

其攝頌——

大丈夫、那爛陀,純陀、[鬱伽]支羅與婆希迦;

鬱低迦、聖、梵天,私伽陀與國中[第一美女]。

Tassuddānaṃ –
Mahāpuriso nālandaṃ, cundo celañca bāhiyo;
Uttiyo ariyo brahmā, sedakaṃ janapadena cāti.