快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 覺支相應·論議品 6. Sākacchavaggo

本經目錄六、論議品一、食經二、理趣經三、火經四、與慈俱經五、僧迦羅婆經六、無畏經論議品第六。

已對照

六、論議品

6. Sākacchavaggo
已對照

一、食經

1. Āhārasuttaṃ
232PTS 5.103已對照

二百三十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,我要說五蓋與七覺支的食與非食。你們要諦聽。諸比丘,而什麼是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之食呢?諸比丘,有淨相;對它多作不如理作意——這就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之食。

232. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañcannañca, bhikkhave, nīvaraṇānaṃ sattannañca bojjhaṅgānaṃ āhārañca anāhārañca desessāmi; taṃ suṇātha. Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
緬 3.91已對照

“諸比丘,而什麼是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之食呢?諸比丘,有瞋相;對它多作不如理作意——這就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之食呢?諸比丘,有不樂、懈怠、頻申、食後困頓、心的退縮;對它多作不如理作意——這就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之食呢?諸比丘,有心的不寂止;對它多作不如理作意——這就是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之食呢?諸比丘,有疑之處的諸法;對它多作不如理作意——這就是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.104已對照

“諸比丘,而什麼是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為念覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有善與不善法、有罪與無罪法、劣與勝法、黑白相對法;對它多作如理作意——這就是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
緬 3.92已對照

“諸比丘,而什麼是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有發勤界、出離界、勇猛界;對它多作如理作意——這就是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為喜覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有身輕安、心輕安;對它多作如理作意——這就是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyappassaddhi cittappassaddhi. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.105已對照

“諸比丘,而什麼是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有止相、不散亂相;對它多作如理作意——這就是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ abyagganimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為舍覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
緬 3.93已對照

“諸比丘,而什麼是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之非食呢?諸比丘,有不淨相;對它多作如理作意——這就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, asubhanimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之非食呢?諸比丘,有慈心解脫;對它多作如理作意——這就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, mettācetovimutti. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.106已對照

“諸比丘,而什麼是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之非食呢?諸比丘,有發勤界、出離界、勇猛界;對它多作如理作意——這就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之非食呢?諸比丘,有心的寂止;對它多作如理作意——這就是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso vūpasamo. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之非食呢?諸比丘,有善與不善法、有罪與無罪法、劣與勝法、黑白相對法;對它多作如理作意——這就是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有作為念覺支之處的諸法;對它多作不作意——這就是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
緬 3.94已對照

“諸比丘,而什麼是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有善與不善法、有罪與無罪法、劣與勝法、黑白相對法;對它多作不作意——這就是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.107已對照

“諸比丘,而什麼是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有發勤界、出離界、勇猛界;對它多作不作意——這就是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有作為喜覺支之處的諸法;對它多作不作意——這就是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有身輕安、心輕安;對它多作不作意——這就是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyappassaddhi cittappassaddhi. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有止相、不散亂相;對它多作不作意——這就是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ abyagganimittaṃ. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
緬 3.95已對照

“諸比丘,而什麼是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之非食呢?諸比丘,有作為舍覺支之處的諸法;對它多作不作意——這就是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之非食。”第一[經]。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、理趣經

2. Pariyāyasuttaṃ
233PTS 5.108已對照

二百三十三、那時,眾多比丘在上午穿好[下衣],取了缽與衣,為乞食而入舍衛城。那時,那些比丘心中這樣想——“現在為乞食而行於舍衛城還太早,我們何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?”

233. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti.
已對照

於是那些比丘便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。那些比丘坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對他們這樣說——

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
已對照

“賢友們,沙門喬達摩這樣為弟子們說法:‘諸比丘,來吧,你們舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,如實修習七覺支!’賢友們,我們也這樣為弟子們說法:‘賢友們,來吧,你們舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,如實修習七覺支!’賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢——就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?”

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
PTS 5.109已對照

那時,那些比丘對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——“我們要到世尊那裡去了知這話的義。”那時,那些比丘在舍衛城行乞食之後,於食後從乞食[處]返回,前往世尊之處;到了之後禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——

Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu nappaṭikkosiṃsu; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū sāvatthiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
緬 3.96已對照

“尊者,我們在上午穿好[下衣],取了缽與衣,為乞食而入舍衛城。尊者,那時我們心中這樣想——‘現在為乞食而行於舍衛城還太早,我們何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?’尊者,於是我們便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。尊者,我們坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對我們這樣說——

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
已對照

“‘賢友們,沙門喬達摩這樣為弟子們說法:“諸比丘,來吧,你們舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,如實修習七覺支!”賢友們,我們也這樣為弟子們說法:“賢友們,來吧,你們舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,如實修習七覺支!”賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢——就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?’

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已對照

“尊者,那時我們對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——‘我們要到世尊那裡去了知這話的義。’”

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’’ti.
已對照

“諸比丘,對這樣說的其他外道的遊方者們,應當這樣說——‘賢友們,那麼,可有一種理趣——憑那理趣,五蓋成為十個,七覺支成為十四個?’諸比丘,被這樣問時,那些其他外道的遊方者既答不上來,還會陷於更多的苦惱。這是什麼緣故呢?諸比丘,正如[所問]在[他們的]非境之中[便會如此]。諸比丘,在有天、有魔、有梵天的世間,在有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,我不見有誰能以這些問題的解答使[人]心滿意——除了如來,或如來的弟子,或從此[教法]聽聞[而知]者。

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘atthi panāvuso, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti, satta bojjhaṅgā catuddasā’ti. Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. ‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā’’.
PTS 5.110緬 3.97已對照

“諸比丘,而什麼是理趣——憑那理趣,五蓋成為十個呢?諸比丘,凡是內在的欲欲,那也是蓋;凡是外在的欲欲,那也是蓋。‘欲欲蓋’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,凡是內在的瞋恚,那也是蓋;凡是外在的瞋恚,那也是蓋。‘瞋恚蓋’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,凡是昏沉,那也是蓋;凡是睡眠,那也是蓋。‘昏沉睡眠蓋’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,凡是掉舉,那也是蓋;凡是追悔,那也是蓋。‘掉舉追悔蓋’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,凡是於內在諸法的疑,那也是蓋;凡是於外在諸法的疑,那也是蓋。‘疑蓋’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,這就是理趣——憑那理趣,五蓋成為十個。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti? Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ kāmacchando tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā kāmacchando tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Kāmacchandanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ byāpādo tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā byāpādo tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Byāpādanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, thinaṃ tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi middhaṃ tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Thinamiddhanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, uddhaccaṃ tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi kukkuccaṃ tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Uddhaccakukkuccanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Vicikicchānīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti.
已對照

“諸比丘,而什麼是理趣——憑那理趣,七覺支成為十四個呢?諸比丘,凡是於內在諸法的念,那也是念覺支;凡是於外在諸法的念,那也是念覺支。‘念覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasa honti? Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo. ‘Satisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
PTS 5.111已對照

“諸比丘,凡是於內在諸法以慧簡擇、遍察、遍審察,那也是擇法覺支;凡是於外在諸法以慧簡擇、遍察、遍審察,那也是擇法覺支。‘擇法覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu paññāya pavicinati [pavicināti (ka.)] pavicarati parivīmaṃsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo. ‘Dhammavicayasambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,凡是身的精進,那也是精進覺支;凡是心的精進,那也是精進覺支。‘精進覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Yadapi, bhikkhave, kāyikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo, yadapi cetasikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo. ‘Vīriyasambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
緬 3.98已對照

“諸比丘,凡是有尋、有伺的喜,那也是喜覺支;凡是無尋、無伺的喜,那也是喜覺支。‘喜覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Yadapi, bhikkhave, savitakkasavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo. ‘Pītisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,凡是身輕安,那也是輕安覺支;凡是心輕安,那也是輕安覺支。‘輕安覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Yadapi, bhikkhave, kāyappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo, yadapi cittappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo. ‘Passaddhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,凡是有尋、有伺的定,那也是定覺支;凡是無尋、無伺的定,那也是定覺支。‘定覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。

‘‘Yadapi, bhikkhave, savitakko savicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo. ‘Samādhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,凡是於內在諸法的舍,那也是舍覺支;凡是於外在諸法的舍,那也是舍覺支。‘舍覺支’——如是這[二者]歸入[一個]總說;憑這一理趣,這也成為兩個。諸比丘,這就是理趣——憑那理趣,七覺支成為十四個。”第二[經]。

‘‘Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo. ‘Upekkhāsambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasā’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、火經

3. Aggisuttaṃ
234PTS 5.112已對照

二百三十四、那時,眾多比丘在上午穿好[下衣],取了缽與衣,為乞食而入舍衛城。(與《理趣經》相同。)

234. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. (Pariyāyasuttasadisaṃ).
已對照

“諸比丘,對這樣說的其他外道的遊方者們,應當這樣說——‘賢友們,當心退縮之時,那時哪些覺支不是修習之時,那時哪些覺支是修習之時?賢友們,而當心掉舉之時,那時哪些覺支不是修習之時,那時哪些覺支是修習之時?’諸比丘,被這樣問時,那些其他外道的遊方者既答不上來,還會陷於更多的苦惱。這是什麼緣故呢?諸比丘,正如[所問]在[他們的]非境之中[便會如此]。

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘yasmiṃ, āvuso, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ akālo bhāvanāya, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ kālo bhāvanāya? Yasmiṃ panāvuso, samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ akālo bhāvanāya, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ kālo bhāvanāyā’ti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ.
緬 3.99已對照

“諸比丘,在有天、有魔、有梵天的世間,在有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,我不見有誰能以這些問題的解答使[人]心滿意——除了如來,或如來的弟子,或從此[教法]聽聞[而知]者。

‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
已對照

“諸比丘,當心退縮之時,那時不是修習輕安覺支之時、不是修習定覺支之時、不是修習舍覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,退縮之心由這些法而難以被策舉起來。

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṃ hoti.
PTS 5.113已對照

“諸比丘,譬如有人想要點燃小火,他若在其中放入溼草、放入溼牛糞、放入溼柴,又吹以水風,又以塵土覆蓋它——這人能點燃那小火嗎?”“不能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṃsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjālitu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“正是這樣,諸比丘,當心退縮之時,那時不是修習輕安覺支之時、不是修習定覺支之時、不是修習舍覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,退縮之心由這些法而難以被策舉起來。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye līnaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,而當心退縮之時,那時正是修習擇法覺支之時、是修習精進覺支之時、是修習喜覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,退縮之心由這些法而容易被策舉起來。

‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,譬如有人想要點燃小火,他若在其中放入乾草、放入幹牛糞、放入乾柴,又用口吹氣,而不以塵土覆蓋它——這人能點燃那小火嗎?”“能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṃsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjālitu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“正是這樣,諸比丘,當心退縮之時,那時正是修習擇法覺支之時、是修習精進覺支之時、是修習喜覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,退縮之心由這些法而容易被策舉起來。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye līnaṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṃ hoti.
PTS 5.114緬 3.100已對照

“諸比丘,當心掉舉之時,那時不是修習擇法覺支之時、不是修習精進覺支之時、不是修習喜覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,掉舉之心由這些法而難以被平息。

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye uddhattaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi duvūpasamayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,譬如有人想要熄滅大火聚,他若在其中放入乾草、放入幹牛糞、放入乾柴,又用口吹氣,而不以塵土覆蓋它——這人能熄滅那大火聚嗎?”“不能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṃsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“正是這樣,諸比丘,當心掉舉之時,那時不是修習擇法覺支之時、不是修習精進覺支之時、不是修習喜覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,掉舉之心由這些法而難以被平息。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi duvūpasamayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,而當心掉舉之時,那時正是修習輕安覺支之時、是修習定覺支之時、是修習舍覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,掉舉之心由這些法而容易被平息。

‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi suvūpasamayaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,譬如有人想要熄滅大火聚,他若在其中放入溼草、放入溼牛糞、放入溼柴,又吹以水風,又以塵土覆蓋它——這人能熄滅那大火聚嗎?”“能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṃsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 5.115已對照

“正是這樣,諸比丘,當心掉舉之時,那時正是修習輕安覺支之時、是修習定覺支之時、是修習舍覺支之時。這是什麼緣故呢?諸比丘,掉舉之心由這些法而容易被平息。諸比丘,而我說念是一切處所需的。”第三[經]。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi suvūpasamayaṃ hoti. Satiñca khvāhaṃ, bhikkhave, sabbatthikaṃ vadāmī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、與慈俱經

4. Mettāsahagatasuttaṃ
235緬 3.101已對照

二百三十五、一時,世尊住在拘利[國](Koliya),[有]一座名叫訶梨達婆娑那(Haliddavasana)的拘利人市鎮。那時,眾多比丘在上午穿好[下衣],取了缽與衣,為乞食而入訶梨達婆娑那。那時,那些比丘心中這樣想——“現在為乞食而行於訶梨達婆娑那還太早,我們何不前往其他外道的遊方者(aññatitthiya paribbājaka)們的園林呢?”

235. Ekaṃ samayaṃ bhagavā koliyesu viharati haliddavasanaṃ nāma koliyānaṃ nigamo. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasanaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti.
已對照

於是那些比丘便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。那些比丘坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對他們這樣說——

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
PTS 5.116已對照

“賢友們,沙門喬達摩這樣為弟子們說法——‘來吧,諸比丘,你們要舍斷五蓋(pañca nīvaraṇa)——心的隨煩惱(cetaso upakkilesa)、令慧羸弱者——之後,以與慈(mettā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲(karuṇā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與悲俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與喜(muditā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與喜俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與舍(upekkhā)俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。’”

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’’’ti.
PTS 5.117緬 3.102已對照

“賢友們,我們也這樣為弟子們說法——‘來吧,賢友們,你們要舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,以與慈俱的心遍滿一方而住……乃至……以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。’賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢——就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?”

‘‘Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已對照

那時,那些比丘對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——“我們要到世尊那裡去了知這話的義。”那時,那些比丘在訶梨達婆娑那行乞食之後,於食後從乞食[處]返回,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——

Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu nappaṭikkosiṃsu. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū haliddavasane piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
已對照

“尊者,我們在上午穿好[下衣],取了缽與衣,為乞食而入訶梨達婆娑那。尊者,那時我們心中這樣想——‘現在為乞食而行於訶梨達婆娑那還太早,我們何不前往其他外道的遊方者們的園林呢?’”

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasane piṇḍāya pavisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’’ti.
已對照

“尊者,於是我們便前往其他外道的遊方者們的園林;到了之後,與那些其他外道的遊方者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。尊者,我們坐在一旁時,那些其他外道的遊方者對我們這樣說——

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha, upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
PTS 5.118緬 3.103已對照

‘賢友們,沙門喬達摩這樣為弟子們說法——“來吧,諸比丘,你們要舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,以與慈俱的心遍滿一方而住……乃至……以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。”’

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā … muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’’’ti.
已對照

‘賢友們,我們也這樣為弟子們說法——“來吧,賢友們,你們要舍斷五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,以與慈俱的心遍滿一方而住……乃至……以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。”賢友們,那麼在這裡,沙門喬達摩與我們之間有什麼差別、有什麼殊異、有什麼不同呢——就說法與說法而言,或就教誡與教誡而言?’

‘‘Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ, dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已對照

尊者,那時我們對那些其他外道的遊方者所說的話既不歡喜,也不呵斥;不歡喜、不呵斥而從座而起離去——‘我們要到世尊那裡去了知這話的義。’”

Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’ti.
緬 3.104已對照

“諸比丘,對這樣說的其他外道的遊方者們,應當這樣說——‘那麼賢友們,慈心解脫(mettācetovimutti)如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?那麼賢友們,悲心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?那麼賢友們,喜心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?那麼賢友們,舍心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?’諸比丘,被這樣問時,那些其他外道的遊方者既答不上來,還會陷於更多的苦惱。這是什麼緣故呢?諸比丘,正如[所問]在[他們的]非境之中[便會如此]。諸比丘,在有天、有魔、有梵天的世間,在有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,我不見有誰能以這些問題的解答使[人]心滿意——除了如來,或如來的弟子,或從此[教法]聽聞[而知]者。”

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘kathaṃ bhāvitā panāvuso, mettācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, karuṇācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, muditācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, upekkhācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā’’’ti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. ‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā’’.
PTS 5.119已對照

“諸比丘,而慈心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?諸比丘,在此,比丘修習與慈俱的念覺支……乃至……修習與慈俱的、依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想(paṭikūlasaññī)’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我於不可厭惡者與可厭惡者[二者]皆住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者與不可厭惡者[二者]皆住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知;或者成就並住於淨解脫(subha vimokkha)。諸比丘,我說慈心解脫以淨為最上——對慧在此[世間]的、未通達更上解脫的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, mettācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… mettāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako ca tattha viharati sato sampajāno, subhaṃ vā kho pana vimokkhaṃ upasampajja viharati. Subhaparamāhaṃ, bhikkhave, mettācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
PTS 5.120緬 3.105已對照

“諸比丘,而悲心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?諸比丘,在此,比丘修習與悲俱的念覺支……乃至……修習與悲俱的、依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。……乃至……若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知。或者,完全超越色想,有對想滅沒,不作意種種想,[知]‘虛空是無邊的’,成就並住於空無邊處。諸比丘,我說悲心解脫以空無邊處為最上——對慧在此[世間]的、未通達更上解脫的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, karuṇācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu karuṇāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… karuṇāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ākāsānañcāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, karuṇācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
已對照

“諸比丘,而喜心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?諸比丘,在此,比丘修習與喜俱的念覺支……乃至……修習與喜俱的、依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。……乃至……若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知。或者,完全超越空無邊處,[知]‘識是無邊的’,成就並住於識無邊處。諸比丘,我說喜心解脫以識無邊處為最上——對慧在此[世間]的、未通達更上解脫的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, muditācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu muditāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… muditāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe… sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Viññāṇañcāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, muditācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
PTS 5.121已對照

“諸比丘,而舍心解脫如何修習時,有什麼趣向、以什麼為最上、有什麼果、以什麼為終點?諸比丘,在此,比丘修習與舍俱的、依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支……乃至……修習與舍俱的、依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。他若希望:‘願我於不可厭惡者住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我於不可厭惡者與可厭惡者[二者]皆住於厭惡想’,他便於其中住於厭惡想。若希望:‘願我於可厭惡者與不可厭惡者[二者]皆住於不厭惡想’,他便於其中住於不厭惡想。若希望:‘願我回避不可厭惡與可厭惡這二者,住於舍,具念、正知’,他便於其中住於舍,具念、正知。或者,完全超越識無邊處,[知]‘什麼都沒有’,成就並住於無所有處。諸比丘,我說舍心解脫以無所有處為最上——對慧在此[世間]的、未通達更上解脫的比丘[而言]。”第四[經]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, upekkhācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu upekkhāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ākiñcaññāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, upekkhācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、僧迦羅婆經

5. Saṅgāravasuttaṃ
236緬 3.106已對照

二百三十六、因緣在舍衛城。那時,僧迦羅婆(Saṅgārava)婆羅門來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的僧迦羅婆婆羅門對世尊這樣說——

236. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“喬達摩尊師,是什麼因、什麼緣,使得有時連長久誦習過的聖典(mantā)也不現起,何況未誦習過的?而喬達摩尊師,又是什麼因、什麼緣,使得有時連長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的?”

‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā? Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā’’ti?
已對照

“婆羅門,在[人]以被欲貪(kāmarāga)所纏縛、被欲貪所壓制的心而住,也不如實了知已生起的欲貪的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,那時對他人利益也不如實知、不如實見,那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Yasmiṃ kho, brāhmaṇa, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.122已對照

“婆羅門,猶如水缽混入了紫膠、或薑黃、或靛青、或茜草。有眼的人在其中省察自己的面影(mukhanimitta)時,會不如實知、不如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以被欲貪所纏縛、被欲貪所壓制的心而住,也不如實了知已生起的欲貪的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto saṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以被瞋恚(byāpāda)所纏縛、被瞋恚所壓制的心而住,也不如實了知已生起的瞋恚的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
緬 3.107已對照

“婆羅門,猶如水缽被火燒熱、沸騰、蒸騰冒氣。有眼的人在其中省察自己的面影時,會不如實知、不如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以被瞋恚所纏縛、被瞋恚所壓制的心而住,也不如實了知已生起的瞋恚的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,那時對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto agginā santatto pakkuthito [pakkudhito (ka.), ukkaṭṭhito (sī.), ukkuṭṭhito (syā.)] usmudakajāto [ussadakajāto (sī.), usmādakajāto (syā.)]. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以被昏沉睡眠(thinamiddha)所纏縛、被昏沉睡眠所壓制的心而住,也不如實了知已生起的昏沉睡眠的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.123已對照

“婆羅門,猶如水缽被水苔與浮萍覆蓋。有眼的人在其中省察自己的面影時,會不如實知、不如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以被昏沉睡眠所纏縛、被昏沉睡眠所壓制的心而住,也不如實了知已生起的昏沉睡眠的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以被掉舉追悔(uddhaccakukkucca)所纏縛、被掉舉追悔所壓制的心而住,也不如實了知已生起的掉舉追悔的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
緬 3.108已對照

“婆羅門,猶如水缽被風吹動、搖動、晃盪、起了波紋。有眼的人在其中省察自己的面影時,會不如實知、不如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以被掉舉追悔所纏縛、被掉舉追悔所壓制的心而住,也不如實了知已生起的掉舉追悔的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto vāterito calito bhanto ūmijāto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以被疑(vicikicchā)所纏縛、被疑所壓制的心而住,也不如實了知已生起的疑的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.124已對照

“婆羅門,猶如水缽渾濁、被攪動、成為泥漿,被放置於黑暗中。有眼的人在其中省察自己的面影時,會不如實知、不如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以被疑所纏縛、被疑所壓制的心而住,也不如實了知已生起的疑的出離之時,那時他對自己利益也不如實知、不如實見,那時對他人利益也不如實知、不如實見,那時對兩者利益也不如實知、不如實見;長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。婆羅門,這就是因,這就是緣,使得有時連長久誦習過的聖典也不現起,何況未誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto āvilo luḷito kalalībhūto andhakāre nikkhitto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenekadā dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,而在[人]以不被欲貪所纏縛、不被欲貪所壓制的心而住,且如實了知已生起的欲貪的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,那時對他人利益也如實知、如實見,那時對兩者利益也如實知、如實見;長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Yasmiñca kho, brāhmaṇa, samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
緬 3.109已對照

“婆羅門,猶如水缽未混入紫膠、或薑黃、或靛青、或茜草。有眼的人在其中省察自己的面影時,會如實知、如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以不被欲貪所纏縛、不被欲貪所壓制的心而住,且如實了知已生起的欲貪的出離……乃至……。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto asaṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti…pe….
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以不被瞋恚所纏縛、不被瞋恚所壓制的心而住,且如實了知已生起的瞋恚的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
PTS 5.125已對照

“婆羅門,猶如水缽未被火燒熱、未沸騰、未蒸騰冒氣。有眼的人在其中省察自己的面影時,會如實知、如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以不被瞋恚所纏縛、不被瞋恚所壓制的心而住,且如實了知已生起的瞋恚的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na agginā santatto na pakkuthito na usmudakajāto, tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以不被昏沉睡眠所纏縛、不被昏沉睡眠所壓制的心而住,且如實了知已生起的昏沉睡眠的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi … dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,猶如水缽未被水苔與浮萍覆蓋。有眼的人在其中省察自己的面影時,會如實知、如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以不被昏沉睡眠所纏縛、不被昏沉睡眠所壓制的心而住,且如實了知已生起的昏沉睡眠的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na sevālapaṇakapariyonaddho. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
緬 3.110已對照

“婆羅門,再者,在[人]以不被掉舉追悔所纏縛、不被掉舉追悔所壓制的心而住,且如實了知已生起的掉舉追悔的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,猶如水缽未被風吹動、未搖動、未晃盪、未起波紋。有眼的人在其中省察自己的面影時,會如實知、如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以不被掉舉追悔所纏縛、不被掉舉追悔所壓制的心而住,且如實了知已生起的掉舉追悔的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,對他人利益也……乃至……對兩者利益也……長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na vāterito na calito na bhanto na ūmijāto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已對照

“婆羅門,再者,在[人]以不被疑所纏縛、不被疑所壓制的心而住,且如實了知已生起的疑的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,那時對他人利益也如實知、如實見;那時對兩者利益也如實知、如實見;長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti [pajānāti passati (syā.)], attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
PTS 5.126已對照

“婆羅門,猶如水缽清澈、明淨、不渾濁,被放置於光明中。有眼的人在其中省察自己的面影時,會如實知、如實見。正是這樣,婆羅門,在[人]以不被疑所纏縛、不被疑所壓制的心而住,且如實了知已生起的疑的出離之時,那時他對自己利益也如實知、如實見,那時對他人利益也如實知、如實見,那時對兩者利益也如實知、如實見;長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。婆羅門,這就是因,這就是緣,使得有時連長久未誦習過的聖典也現起,何況誦習過的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto accho vippasanno anāvilo āloke nikkhitto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenekadā dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
緬 3.111已對照

“婆羅門,這七覺支是非障礙的、非蓋的、非心的隨煩惱的,若修習、多作,導向作證明與解脫之果。哪七[覺支]呢?婆羅門,念覺支是非障礙的、非蓋的、非心的隨煩惱的,若修習、多作,導向作證明與解脫之果……乃至……婆羅門,舍覺支是非障礙的、非蓋的、非心的隨煩惱的,若修習、多作,導向作證明與解脫之果。婆羅門,這七覺支是非障礙的、非蓋的、非心的隨煩惱的,若修習、多作,導向作證明與解脫之果。”這樣說時,僧迦羅婆婆羅門對世尊這樣說——“奇哉!喬達摩尊師……乃至……願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第五[經]。

‘‘Sattime, brāhmaṇa, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati. Ime kho, brāhmaṇa, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattantī’’ti. Evaṃ vutte saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、無畏經

6. Abhayasuttaṃ
237PTS 5.127已對照

二百三十七、如是我聞——一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,無畏王子來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的無畏王子對世尊這樣說——“尊者,富蘭那·迦葉這樣說:‘對於無知、不見,沒有因,沒有緣。無知、不見是無因、無緣的。對於知、見,沒有因,沒有緣。知、見是無因、無緣的。’對此,世尊怎麼說?”“王子,對於無知、不見,有因,有緣。無知、不見是有因、有緣的。王子,對於知、見,有因,有緣。知、見是有因、有緣的。”

237. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho abhayo rājakumāro yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pūraṇo, bhante, kassapo evamāha – ‘natthi hetu, natthi paccayo aññāṇāya adassanāya. Ahetu, appaccayo [appaccayā (sī.), appaccayaṃ (?)] aññāṇaṃ adassanaṃ hoti. Natthi hetu, natthi paccayo ñāṇāya dassanāya. Ahetu, appaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’ti. Idha bhagavā kimāhā’’ti? ‘‘Atthi, rājakumāra, hetu, atthi paccayo aññāṇāya adassanāya. Sahetu, sappaccayo [sappaccayā (sī.), sappaccayaṃ (?)] aññāṇaṃ adassanaṃ hoti. Atthi, rājakumāra, hetu, atthi paccayo ñāṇāya dassanāya. Sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti.
緬 3.112已對照

“尊者,那麼對於無知、不見,什麼是因,什麼是緣?無知、不見如何是有因、有緣的?”“王子,當[人]以被欲貪所纏、為欲貪所迫的心而住,對已生起的欲貪的出離不如實知、不如實見之時——王子,這也是對於無知、不見的因,這是緣。如是,無知、不見也是有因、有緣的。

‘‘Katamo pana, bhante, hetu, katamo paccayo aññāṇāya adassanāya? Kathaṃ sahetu, sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hotī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, rājakumāra, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ na jānāti na passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo aññāṇāya adassanāya. Evampi sahetu sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hoti.
已對照

“再者,王子,當[人]以被瞋恚所纏、為瞋恚所迫的心而住……乃至……以被昏沉睡眠所纏的……以被掉舉追悔所纏的……以被疑所纏、為疑所迫的心而住,對已生起的疑的出離不如實知、不如實見之時——王子,這也是對於無知、不見的因,這是緣。如是,無知、不見也是有因、有緣的。”

‘‘Puna caparaṃ, rājakumāra, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena…pe… thinamiddhapariyuṭṭhitena… uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena… vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ na jānāti na passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo aññāṇāya adassanāya. Evampi sahetu sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hotī’’ti.
已對照

“尊者,這法門叫什麼名字呢?”“王子,這些名為蓋。”“世尊,確實是蓋;善逝,確實是蓋!尊者,即使被一一蓋所征服,也會不如實知、不如實見,何況被五蓋[所征服]呢?

‘‘Ko nāmāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Nīvaraṇā nāmete, rājakumārā’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, nīvaraṇā; taggha, sugata, nīvaraṇā! Ekamekenapi kho, bhante, nīvaraṇena abhibhūto yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya, ko pana vādo pañcahi nīvaraṇehi?
PTS 5.128已對照

“尊者,那麼對於知、見,什麼是因,什麼是緣?知、見如何是有因、有緣的?”“王子,在此,比丘修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支。他以已修習念覺支的心如實知、如實見——王子,這也是對於知、見的因,這是緣。如是,知、見也是有因、有緣的。

‘‘Katamo pana, bhante, hetu, katamo paccayo ñāṇāya dassanāya? Kathaṃ sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti? ‘‘Idha, rājakumāra, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So satisambojjhaṅgaṃ bhāvitena cittena yathābhūtaṃ jānāti passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo ñāṇāya dassanāya. Evampi sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hoti.
已對照

“再者,王子,比丘……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。他以已修習舍覺支的心如實知、如實見——王子,這也是對於知、見的因,這是緣。如是,知、見是有因、有緣的。”

‘‘Puna caparaṃ, rājakumāra, bhikkhu…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāvitena cittena yathābhūtaṃ jānāti passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo ñāṇāya dassanāya. Evaṃ sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti.
緬 3.113已對照

“尊者,這法門叫什麼名字呢?”“王子,這些名為覺支。”“世尊,確實是覺支;善逝,確實是覺支!尊者,即使具足一一覺支,也會如實知、如實見,何況具足七覺支呢?尊者,我登靈鷲山時所有的身疲勞、心疲勞,那也已止息了,而且我已現觀了法。”第六[經]。

‘‘Ko nāmāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Bojjhaṅgā nāmete, rājakumārā’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā! Ekamekenapi kho, bhante, bojjhaṅgena samannāgato yathābhūtaṃ jāneyya passeyya, ko pana vādo sattahi bojjhaṅgehi? Yopi me, bhante, gijjhakūṭaṃ pabbataṃ ārohantassa kāyakilamatho cittakilamatho, sopi me paṭippassaddho, dhammo ca me abhisamito’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

論議品第六。

Sākacchavaggo chaṭṭho.
已對照

其攝頌——

食、理趣、火,慈,連同僧迦羅婆;

無畏於靈鷲山問了問題。

Tassuddānaṃ –
Āhārā pariyāyamaggi, mettaṃ saṅgāravena ca;
Abhayo pucchito pañhaṃ, gijjhakūṭamhi pabbateti.