快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 覺支相應·病品 2. Gilānavaggo

本經目錄二、病品一、生物經二、第一日喻經三、第二日喻經四、第一病經五、第二病經六、第三病經七、到彼岸經八、錯失經九、聖經十、厭離經病品第二。

已對照

二、病品

2. Gilānavaggo
已對照

一、生物經

1. Pāṇasuttaṃ
192PTS 5.78緬 3.70已對照

一百九十二、“諸比丘,猶如凡任何生物安排四威儀——時而行走,時而站立,時而坐下,時而躺臥——它們全都依於大地、立於大地,而這樣安排這四威儀;正是這樣,諸比丘,比丘依於戒、立於戒,修習七覺支,多作七覺支。

192. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pāṇā cattāro iriyāpathe kappenti – kālena gamanaṃ, kālena ṭhānaṃ, kālena nisajjaṃ, kālena seyyaṃ, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete cattāro iriyāpathe kappenti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti.
已對照

“諸比丘,比丘如何依於戒、立於戒,修習七覺支、多作七覺支呢?諸比丘,在此,比丘修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。諸比丘,比丘就是這樣依於戒、立於戒,修習七覺支,多作七覺支。”第一[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第一日喻經

2. Paṭhamasūriyūpamasuttaṃ
193已對照

一百九十三、“諸比丘,對太陽昇起來說,這是先導,這是前兆,即:明相出現;正是這樣,諸比丘,對比丘的七覺支生起來說,這是先導,這是前兆,即:善友性(kalyāṇamittatā)。諸比丘,對有善友的比丘,這[事]是可預期的——他將修習七覺支,將多作七覺支。

193. ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati.
PTS 5.79已對照

“諸比丘,有善友的比丘如何修習七覺支、多作七覺支呢?諸比丘,在此,比丘修習依遠離……的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。諸比丘,有善友的比丘就是這樣修習七覺支、多作七覺支。”第二[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、第二日喻經

3. Dutiyasūriyūpamasuttaṃ
194緬 3.71已對照

一百九十四、“諸比丘,對太陽昇起來說,這是先導,這是前兆,即:明相出現;正是這樣,諸比丘,對比丘的七覺支生起來說,這是先導,這是前兆,即:如理作意。諸比丘,對具足如理作意的比丘,這[事]是可預期的——他將修習七覺支,將多作七覺支。

194. ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – yonisomanasikāro. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati.
已對照

“諸比丘,具足如理作意的比丘如何修習七覺支、多作七覺支呢?諸比丘,在此,比丘修習依遠離……的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。諸比丘,具足如理作意的比丘就是這樣修習七覺支、多作七覺支。”第三[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第一病經

4. Paṭhamagilānasuttaṃ
195已對照

一百九十五、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,具壽大迦葉住在畢缽利窟(Pippaliguhā),生病、痛苦、重病纏身。於是,世尊於傍晚時分從靜坐起身,來到具壽大迦葉之處;到了之後,坐在所設的座位上。坐下之後,世尊對具壽大迦葉這樣說——

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ [vipphaliguhāyaṃ (sī.)] viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca –
PTS 5.80已對照

“迦葉,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”“尊者,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

‘‘Kacci te, kassapa, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
緬 3.72已對照

“迦葉,這七覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。哪七種呢?迦葉,念覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃……乃至……迦葉,舍覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。迦葉,這七覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。”“世尊,確實是覺支!善逝,確實是覺支!”

‘‘Sattime, kassapa, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, kassapa, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā’’ti.
已對照

世尊說了這[番話]。具壽大迦葉滿意,歡喜世尊之所說。具壽大迦葉從那病中康復了。具壽大迦葉的那病就這樣斷了。第四[經]。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā mahākassapo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Vuṭṭhahi cāyasmā mahākassapo tamhā ābādhā. Tathāpahīno cāyasmato mahākassapassa so ābādho ahosīti. Catutthaṃ.
已對照

五、第二病經

5. Dutiyagilānasuttaṃ
196已對照

一百九十六、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,具壽大目犍連住在靈鷲山,生病、痛苦、重病纏身。於是,世尊於傍晚時分從靜坐起身,來到具壽大目犍連之處;到了之後,坐在所設的座位上。坐下之後,世尊對具壽大目犍連這樣說——

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭe pabbate viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
已對照

“目犍連,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”“尊者,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

‘‘Kacci te, moggallāna, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
已對照

“目犍連,這七覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。哪七種呢?目犍連,念覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃……乃至……目犍連,舍覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。目犍連,這七覺支是我所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。”“世尊,確實是覺支!善逝,確實是覺支!”

‘‘Sattime, moggallāna, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, moggallāna, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā’’ti.
緬 3.73已對照

世尊說了這[番話]。具壽大目犍連滿意,歡喜世尊之所說。具壽大目犍連從那病中康復了。具壽大目犍連的那病就這樣斷了。第五[經]。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā mahāmoggallāno bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Vuṭṭhahi cāyasmā mahāmoggallāno tamhā ābādhā. Tathāpahīno cāyasmato mahāmoggallānassa so ābādho ahosīti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第三病經

6. Tatiyagilānasuttaṃ
197PTS 5.81已對照

一百九十七、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,世尊生病、痛苦、重病纏身。於是,具壽大純陀(Mahācunda)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽大純陀這樣說——“純陀,願覺支顯現於你[心中]。”

197. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā mahācundo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahācundaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘paṭibhantu taṃ, cunda, bojjhaṅgā’’ti.
已對照

“尊者,這七覺支是世尊所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。哪七種呢?尊者,念覺支是世尊所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃……乃至……尊者,舍覺支是世尊所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。尊者,這七覺支是世尊所正說的,若修習、多作,導向證智、正覺、涅槃。”“純陀,確實是覺支!純陀,確實是覺支!”

‘‘Sattime, bhante, bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, bhante, satta bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, cunda, bojjhaṅgā; taggha, cunda, bojjhaṅgā’’ti.
已對照

具壽純陀說了這[番話]。導師表示贊同。世尊從那病中康復了。世尊的那病就這樣斷了。第六[經]。

Idamavocāyasmā cundo. Samanuñño satthā ahosi. Vuṭṭhahi ca bhagavā tamhā ābādhā. Tathāpahīno ca bhagavato so ābādho ahosīti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、到彼岸經

7. Pāraṅgamasuttaṃ
198已對照

一百九十八、“諸比丘,這七覺支若修習、多作,導向從此岸到彼岸。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,這七覺支若修習、多作,導向從此岸到彼岸。”

198. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattantī’’ti.
PTS 5.82緬 3.74已對照

“於諸人中,那些趣向彼岸的人是少數;

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
已對照

而其餘這些人眾,只是沿著岸奔跑。

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
已對照

“而凡於善說的法中隨法而行者,

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
已對照

那些人將到彼岸,[渡過]極難渡的死[王]領域。

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
已對照

“智者舍斷黑法之後,應修習白[法];

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
已對照

緣於從家[至]無家,於那難以喜樂的遠離中,

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
已對照

“捨棄諸欲、無所有的[他],應於那裡希求喜樂;

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
已對照

智者應淨化自己,[離於]心的諸垢染。

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
已對照

“凡於諸正覺支中,心已被正確地善加修習者,

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
已對照

凡無執取而樂於執取之舍遣者,

Ādānappaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
已對照

漏已盡、具光輝的他們,於世間已般涅槃。”第七[經]。

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. sattamaṃ;
已對照

八、錯失經

8. Viraddhasuttaṃ
199已對照

一百九十九、“諸比丘,凡任何人錯失(viraddhā)了七覺支,他們也就錯失了正確導向苦之滅盡的聖道。諸比丘,凡任何人發起了七覺支,他們也就發起了正確導向苦之滅盡的聖道。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,凡任何人錯失了這七覺支,他們也就錯失了正確導向苦之滅盡的聖道。諸比丘,凡任何人發起了這七覺支,他們也就發起了正確導向苦之滅盡的聖道。”第八[經]。

199. ‘‘Yesaṃ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、聖經

9. Ariyasuttaṃ
200已對照

二百、“諸比丘,這七覺支若修習、多作,是聖的、能出離的,引導其實行者正確地到達苦之滅盡。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,這七覺支若修習、多作,是聖的、能出離的,引導其實行者正確地到達苦之滅盡。”第九[經]。

200. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、厭離經

10. Nibbidāsuttaṃ
201緬 3.75已對照

二百零一、“諸比丘,這七覺支若修習、多作,導向一向厭離、離貪、滅、寂靜、證智、正覺、涅槃。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,這七覺支若修習、多作,導向一向厭離、離貪、滅、寂靜、證智、正覺、涅槃。”第十[經]。

201. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.
PTS 5.83已對照

病品第二。

Gilānavaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

生物、日喻二[經],另有三病[經];

到彼岸以及錯失,聖以及厭離。

Tassuddānaṃ –
Pāṇā sūriyūpamā dve, gilānā apare tayo;
Pāraṅgāmī viraddho ca, ariyo nibbidāya cāti.