快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 覺支相應·山品 1. Pabbatavaggo

本經目錄二、覺支相應一、山品一、雪山經二、身經三、戒經四、衣經五、比丘經六、軍荼利經七、尖頂屋經八、優波婆那經九、第一已生經十、第二已生經山品第一。

已對照未對底本

二、覺支相應

已對照

一、山品

1. Pabbatavaggo
已對照

一、雪山經

1. Himavantasuttaṃ
182PTS 5.64緬 3.58已對照

一百八十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,猶如依於雪山王,諸龍增長身體、獲得力量;它們在那裡增長了身體、獲得了力量之後,便下到小坑;下到小坑之後,便下到大坑;下到大坑之後,便下到小河;下到小河之後,便下到大河;下到大河之後,便下到大海大洋;它們在那裡就身體而言達到宏大、廣大。正是這樣,諸比丘,比丘依於戒、立於戒,修習七覺支、多作七覺支時,於諸法中達到宏大、廣大。諸比丘,比丘如何依於戒、立於戒,修習七覺支、多作七覺支時,於諸法中達到宏大、廣大呢?諸比丘,在此,比丘修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支;修習擇法覺支……乃至……修習精進覺支……乃至……修習喜覺支……乃至……修習輕安覺支……乃至……修習定覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。諸比丘,比丘就是這樣依於戒、立於戒,修習七覺支、多作七覺支時,於諸法中達到宏大、廣大。”第一[經]。

182. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājānaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti; te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṃ otaranti; te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesūti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、身經

2. Kāyasuttaṃ
183已對照

一百八十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,猶如這身體依食而住,緣食而住,無食則不住;正是這樣,諸比丘,五蓋依食而住,緣食而住,無食則不住。

183. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
緬 3.59已對照

“諸比丘,而什麼是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之食呢?諸比丘,有淨相;對它多作不如理作意——這就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之食呢?諸比丘,有瞋相;對它多作不如理作意——這就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.65已對照

“諸比丘,而什麼是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之食呢?諸比丘,有不樂、懈怠、頻申、食後困頓、心的退縮;對它多作不如理作意——這就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之食呢?諸比丘,有心的不寂止;對它多作不如理作意——這就是未生的掉舉追悔生起、或已生的掉舉追悔增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之食呢?諸比丘,有疑之處的諸法;對它多作不如理作意——這就是未生的疑生起、或已生的疑增多廣大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
已對照

“諸比丘,猶如這身體依食而住,緣食而住,無食則不住;正是這樣,諸比丘,這五蓋依食而住,緣食而住,無食則不住。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
緬 3.60已對照

“諸比丘,猶如這身體依食而住,緣食而住,無食則不住;正是這樣,諸比丘,七覺支依食而住,緣食而住,無食則不住。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為念覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的念覺支生起、或已生的念覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.66已對照

“諸比丘,而什麼是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有善與不善法、有罪與無罪法、劣與勝法、黑白相對法;對它多作如理作意——這就是未生的擇法覺支生起、或已生的擇法覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā, sāvajjānavajjā dhammā, hīnapaṇītā dhammā, kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有發勤界、出離界、勇猛界;對它多作如理作意——這就是未生的精進覺支生起、或已生的精進覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu [ārabbhadhātu (syā. ka.)] nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為喜覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的喜覺支生起、或已生的喜覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
緬 3.61已對照

“諸比丘,而什麼是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有身輕安、心輕安;對它多作如理作意——這就是未生的輕安覺支生起、或已生的輕安覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyapassaddhi, cittapassaddhi. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,而什麼是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有止相、不散亂相;對它多作如理作意——這就是未生的定覺支生起、或已生的定覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ [samādhinimittaṃ (syā.)] abyagganimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.67已對照

“諸比丘,而什麼是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之食呢?諸比丘,有作為舍覺支之處的諸法;對它多作如理作意——這就是未生的舍覺支生起、或已生的舍覺支修習圓滿之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已對照

“諸比丘,猶如這身體依食而住,緣食而住,無食則不住;正是這樣,諸比丘,這七覺支依食而住,緣食而住,無食則不住。”第二[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhantī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、戒經

3. Sīlasuttaṃ
184PTS 5.68緬 3.62已對照

一百八十四、“諸比丘,那些具足戒、具足定、具足智、具足解脫、具足解脫知見的比丘——諸比丘,我說,對那些比丘的見也是多所助益(bahukāra)的;諸比丘,我說,對那些比丘的聞也是多所助益的;諸比丘,我說,對那些比丘的親近也是多所助益的;諸比丘,我說,對那些比丘的承事也是多所助益的;諸比丘,我說,對那些比丘的憶念也是多所助益的;諸比丘,我說,對那些比丘的隨之出家(anupabbajjā)也是多所助益的。這是什麼緣故呢?諸比丘,聽聞了這類比丘的法之後,[他]以二種遠離(vūpakāsa)——身遠離與心遠離——遠離而住。他這樣遠離而住,隨念那法、隨尋那法。

“諸比丘,當比丘這樣遠離而住、隨念那法、隨尋那法時,那時,比丘的念覺支是已發起的;那時,比丘修習念覺支;那時,比丘的念覺支達到修習的圓滿。他這樣具念而住,以慧簡擇那法、遍察[那法]、進行遍審察。

“諸比丘,當比丘這樣具念而住,以慧簡擇那法、遍察[那法]、進行遍審察時,那時,比丘的擇法覺支是已發起的;那時,比丘修習擇法覺支;那時,比丘的擇法覺支達到修習的圓滿。當他以慧簡擇那法、遍察[那法]、進行遍審察時,精進是已發起的、不退縮的。

“諸比丘,當比丘以慧簡擇那法、遍察[那法]、進行遍審察,精進是已發起的、不退縮的時,那時,比丘的精進覺支是已發起的;那時,比丘修習精進覺支;那時,比丘的精進覺支達到修習的圓滿。對發起精進者,生起無食的喜(nirāmisā pīti)。

“諸比丘,當對發起精進的比丘生起無食的喜時,那時,比丘的喜覺支是已發起的;那時,比丘修習喜覺支;那時,比丘的喜覺支達到修習的圓滿。意有喜者,身也輕安,心也輕安。

“諸比丘,當意有喜的比丘身也輕安、心也輕安時,那時,比丘的輕安覺支是已發起的;那時,比丘修習輕安覺支;那時,比丘的輕安覺支達到修習的圓滿。身輕安而有樂者,心得定。

“諸比丘,當身輕安而有樂的比丘心得定時,那時,比丘的定覺支是已發起的;那時,比丘修習定覺支;那時,比丘的定覺支達到修習的圓滿。他對那樣得定的心好好地觀察。

“諸比丘,當比丘對那樣得定的心好好地觀察時,那時,比丘的舍覺支是已發起的;那時,比丘修習舍覺支;那時,比丘的舍覺支達到修習的圓滿。

“諸比丘,七覺支如是修習、如是多作時,有七果、七利益是可預期的。哪七果、七利益呢?就在現法中提早證得究竟智(aññā)。若不就在現法中提早證得究竟智,那麼在臨終時證得究竟智。若不就在現法中提早證得究竟智,若不在臨終時證得究竟智,那麼以五下分結的滅盡而成為中般涅槃者(antarāparinibbāyī)。若不就在現法中提早證得究竟智,若不在臨終時證得究竟智,若不以五下分結的滅盡而成為中般涅槃者,那麼以五下分結的滅盡而成為生般涅槃者(upahaccaparinibbāyī)。若不就在現法中提早證得究竟智,若不在臨終時證得究竟智,若不以五下分結的滅盡而成為中般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為生般涅槃者,那麼以五下分結的滅盡而成為無行般涅槃者(asaṅkhāraparinibbāyī)。若不就在現法中提早證得究竟智,若不在臨終時證得究竟智,若不以五下分結的滅盡而成為中般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為生般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為無行般涅槃者,那麼以五下分結的滅盡而成為有行般涅槃者(sasaṅkhāraparinibbāyī)。若不就在現法中提早證得究竟智,若不在臨終時證得究竟智,若不以五下分結的滅盡而成為中般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為生般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為無行般涅槃者,若不以五下分結的滅盡而成為有行般涅槃者,那麼以五下分結的滅盡而成為上流至色究竟者(uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī)。諸比丘,七覺支如是修習、如是多作時,這七果、七利益是可預期的。”第三[經]。

184. ‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā ñāṇasampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā, dassanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ [bahūpakāraṃ (syā.)] vadāmi; savanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; upasaṅkamanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; payirupāsanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anussatimpāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anupabbajjampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi. Taṃ kissa hetu? Tathārūpānaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena vūpakaṭṭho [dvayena vūpakaṭṭho (sī. syā.)] viharati – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. So tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu sambojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame satta phalā sattānisaṃsā? Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, atha maraṇakāle aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu bojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu ime satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、衣經

4. Vatthasuttaṃ
185PTS 5.71已對照

一百八十五、一時,具壽舍利弗住在舍衛城祇樹林給孤獨園。在那裡,具壽舍利弗召喚諸比丘:“賢友們,諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

185. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們,有這七覺支。哪七[覺支]呢?念覺支、擇法覺支、精進覺支、喜覺支、輕安覺支、定覺支、舍覺支——賢友們,這就是七覺支。賢友們,於這七覺支中,我願以哪一覺支度上午,便以那一覺支度上午;願以哪一覺支度中午,便以那一覺支度中午;願以哪一覺支度傍晚,便以那一覺支度傍晚。賢友們,若我有‘念覺支’[之想],我便有‘無量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而當它住立時,我了知它‘住立’。若它從我退失,我了知‘它以此為緣從我退失’……乃至……賢友們,若我有‘舍覺支’[之想],我便有‘無量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而當它住立時,我了知它‘住立’。若它從我退失,我了知‘它以此為緣從我退失’。

‘‘Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.
PTS 5.72緬 3.65已對照

“賢友們,猶如國王或王之大臣有一隻裝滿種種染色之衣的衣篋(dussakaraṇḍaka)。他願在上午披哪一對衣,便在上午披那一對衣;願在中午披哪一對衣,便在中午披那一對衣;願在傍晚披哪一對衣,便在傍晚披那一對衣。正是這樣,賢友們,於這七覺支中,我願以哪一覺支度上午,便以那一覺支度上午;願以哪一覺支度中午,便以那一覺支度中午;願以哪一覺支度傍晚,便以那一覺支度傍晚。賢友們,若我有‘念覺支’[之想],我便有‘無量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而當它住立時,我了知它‘住立’。若它從我退失,我了知‘它以此為緣從我退失’……乃至……賢友們,若我有‘舍覺支’[之想],我便有‘無量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而當它住立時,我了知它‘住立’。若它從我退失,我了知‘它以此為緣從我退失’。”第四[經]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikaṃ samayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikaṃ samayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、比丘經

5. Bhikkhusuttaṃ
186已對照

一百八十六、因緣在舍衛城。那時,某位比丘來到世尊之處……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,人們說‘覺支、覺支’。尊者,到什麼程度稱為‘覺支’呢?”“比丘,[它們]導向覺悟,所以稱為‘覺支’。比丘,在此,[比丘]修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。當他修習這七覺支時,心也從欲漏解脫,心也從有漏解脫,心也從無明漏解脫。於解脫時,有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’比丘,[它們]導向覺悟,所以稱為‘覺支’。”第五[經]。

186. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘bojjhaṅgā, bojjhaṅgā’ti, bhante, vuccanti. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti? ‘‘Bodhāya saṃvattantīti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccanti. Idha, bhikkhu, satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Tassime satta bojjhaṅge bhāvayato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Bodhāya saṃvattantīti, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、軍荼利經

6. Kuṇḍaliyasuttaṃ
187PTS 5.73緬 3.66已對照

一百八十七、一時,世尊住在娑雞多安闍那林鹿野苑。那時,遊方者軍荼利(Kuṇḍaliya)來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者軍荼利對世尊這樣說——“喬達摩尊師,我是依園而住者(ārāmanissayī)、行於會眾者(parisāvacara)。喬達摩尊師,我食後、用過早飯時,有這樣的行止:我經由園而至園、經由園林而至園林,隨處漫步、隨處遊行。我在那裡看見一些沙門、婆羅門,談論以脫免他說(itivādappamokkha)為利益、以求過(upārambha)為利益的言論——‘那麼,喬達摩尊師是以什麼為利益而住呢?’”“軍荼利,如來以明與解脫之果為利益而住。”

187. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kuṇḍaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahamasmi, bho gotama, ārāmanissayī [ārāmanisādī (sī.), ārāmaniyādī (syā.)] parisāvacaro. Tassa mayhaṃ, bho gotama, pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro [ayamāhāro (syā. ka.)] hoti – ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. So tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathente upārambhānisaṃsañca – ‘bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’’ti? ‘‘Vijjāvimuttiphalānisaṃso kho, kuṇḍaliya, tathāgato viharatī’’ti.
PTS 5.74已對照

“喬達摩尊師,那麼,哪些法若修習、多作,能使明與解脫圓滿呢?”“軍荼利,七覺支若修習、多作,能使明與解脫圓滿。”“喬達摩尊師,那麼,哪些法若修習、多作,能使七覺支圓滿呢?”“軍荼利,四念處若修習、多作,能使七覺支圓滿。”“喬達摩尊師,那麼,哪些法若修習、多作,能使四念處圓滿呢?”“軍荼利,三善行若修習、多作,能使四念處圓滿。”“喬達摩尊師,那麼,哪些法若修習、多作,能使三善行圓滿呢?”“軍荼利,根律儀(indriyasaṃvara)若修習、多作,能使三善行圓滿。”

‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti? ‘‘Satta kho, kuṇḍaliya, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti? ‘‘Cattāro kho, kuṇḍaliya, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā, bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti? ‘‘Tīṇi kho, kuṇḍaliya, sucaritāni bhāvitāni bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā tīṇi sucaritāni paripūrentī’’ti? ‘‘Indriyasaṃvaro kho, kuṇḍaliya, bhāvito bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretī’’ti.
已對照

“軍荼利,根律儀如何修習、如何多作,能使三善行圓滿呢?軍荼利,在此,比丘以眼見色後,對可意的[色]不貪求、不欣喜,不生起貪。他的身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫。而以眼見色後,對不可意的[色],他不沮喪,心不滯著,意不消沉,心無瞋恚。他的身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫。

‘‘Kathaṃ bhāvito ca, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro kathaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretīti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
緬 3.67已對照

“軍荼利,再者,比丘以耳聞聲後……乃至……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……乃至……以意識知法後,對可意的[法]不貪求、不欣喜,不生起貪。他的身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫。而以意識知法後,對不可意的[法],他不沮喪,心不滯著,意不消沉,心無瞋恚。他的身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫。

‘‘Puna caparaṃ, kuṇḍaliya, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
PTS 5.75已對照

“軍荼利,當比丘以眼見色後,於可意與不可意的諸色,身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫;以耳聞聲後……乃至……以鼻嗅香後……乃至……以舌嘗味後……乃至……以身觸所觸後……乃至……以意識知法後,於可意與不可意的諸法,身是住立的,心於內住立、善安住、善解脫。軍荼利,根律儀如是修習、如是多作,便使三善行圓滿。

‘‘Yato kho, kuṇḍaliya, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Evaṃ bhāvito kho, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro evaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūreti.
已對照

“軍荼利,三善行如何修習、如何多作,能使四念處圓滿呢?軍荼利,在此,比丘舍斷身惡行,修習身善行;舍斷語惡行,修習語善行;舍斷意惡行,修習意善行。軍荼利,三善行如是修習、如是多作,便使四念處圓滿。

‘‘Kathaṃ bhāvitāni ca, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni kathaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti. Evaṃ bhāvitāni kho, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni evaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti.
已對照

“軍荼利,四念處如何修習、如何多作,能使七覺支圓滿呢?軍荼利,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。軍荼利,四念處如是修習、如是多作,便使七覺支圓滿。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
緬 3.68已對照

“軍荼利,七覺支如何修習、如何多作,能使明與解脫圓滿呢?軍荼利,在此,比丘修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。軍荼利,七覺支如是修習、如是多作,便使明與解脫圓滿。”

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.
已對照

這樣說時,遊方者軍荼利對世尊這樣說——“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師。喬達摩尊師,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,喬達摩尊師以種種方式開顯了法。我皈依喬達摩尊師、法與比丘僧團。願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第六[經]。

Evaṃ vutte kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、尖頂屋經

7. Kūṭāgārasuttaṃ
188已對照

一百八十八、“諸比丘,猶如尖頂屋(kūṭāgāra)的凡任何椽子,全都傾向尖頂、趨向尖頂、朝向尖頂;正是這樣,諸比丘,比丘修習七覺支、多作七覺支時,傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃。

188. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo, sabbā tā kūṭaninnā kūṭapoṇā kūṭapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
PTS 5.76已對照

“諸比丘,比丘如何修習七覺支、多作七覺支時,傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃呢?諸比丘,在此,比丘修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的念覺支……乃至……修習依遠離、依離貪、依滅、成熟於舍遣的舍覺支。諸比丘,比丘就是這樣修習七覺支、多作七覺支時,傾向涅槃、趨向涅槃、朝向涅槃。”第七[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、優波婆那經

8. Upavānasuttaṃ
189已對照

一百八十九、一時,具壽優波婆那(Upavāna)與具壽舍利弗住在憍賞彌瞿師羅園。那時,具壽舍利弗於傍晚時分從靜坐起身,來到具壽優波婆那之處;到了之後,與具壽優波婆那互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對具壽優波婆那這樣說——

189. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca upavāno āyasmā ca sāriputto kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā upavāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā upavānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upavānaṃ etadavoca –
緬 3.69已對照

“優波婆那賢友,比丘能否知道:‘各自由如理作意,我的七覺支已如此善精勤,導向安樂住’呢?”“舍利弗賢友,比丘能知道:‘各自由如理作意,我的七覺支已如此善精勤,導向安樂住。’”

‘‘Jāneyya nu kho, āvuso upavāna, bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti? ‘‘Jāneyya kho, āvuso sāriputta, bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti.
PTS 5.77已對照

“賢友,比丘正在著手念覺支時,了知:‘我的心已善解脫,我的昏沉睡眠已善根除,我的掉舉追悔已善調伏,我的精進已發起,我作成有所求而作意,且不退縮。’……乃至……賢友,比丘正在著手舍覺支時,了知:‘我的心已善解脫,我的昏沉睡眠已善根除,我的掉舉追悔已善調伏,我的精進已發起,我作成有所求而作意,且不退縮。’舍利弗賢友,比丘就是這樣能知道:‘各自由如理作意,我的七覺支已如此善精勤,導向安樂住。’”第八[經]。

‘‘Satisambojjhaṅgaṃ kho, āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti. Evaṃ kho, āvuso sāriputta, bhikkhu jāneyya ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一已生經

9. Paṭhamauppannasuttaṃ
190已對照

一百九十、“諸比丘,這七覺支若修習、多作,未生者生起,不離如來的出現,[即]阿羅漢、正等正覺者的[出現]。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,這七覺支若修習、多作,未生者生起,不離如來的出現,[即]阿羅漢、正等正覺者的[出現]。”第九[經]。

190. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二已生經

10. Dutiyauppannasuttaṃ
191已對照

一百九十一、“諸比丘,這七覺支若修習、多作,未生者生起,不離善逝之律。哪七種呢?念覺支……乃至……舍覺支——諸比丘,這七覺支若修習、多作,未生者生起,不離善逝之律。”第十[經]。

191. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

山品第一。

Pabbatavaggo paṭhamo.
已對照

其攝頌——

雪山、身、戒、衣,比丘以及軍荼利;

尖頂屋以及優波婆那,另兩[經]已生。

Tassuddānaṃ –
Himavantaṃ kāyaṃ sīlaṃ, vatthaṃ bhikkhu ca kuṇḍali;
Kūṭañca upavānañca, uppannā apare duveti.