快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 受相應 Vedanāsaṃyuttaṃ

本經目錄二、受相應一、有偈品一、定經二、樂經三、舍斷經四、深淵經五、應見經六、箭經七、第一疾病經八、第二疾病經九、無常經十、以觸為根本經有偈品第一。二、獨處品一、獨處經二、第一虛空經三、第二虛空經四、屋舍經五、第一阿難經六、第二阿難經七、第一眾多經八、第二眾多經九、五支經十、比丘經獨處品第二。三、一百零八法門品一、屍婆迦經二、一百零八經三、某比丘經四、往昔經五、智經六、眾多比丘經七、第一沙門婆羅門經八、第二沙門婆羅門經九、第三沙門婆羅門經十、純粹經十一、無食經一百零八法門品第三。《受相應》完畢。

已對照

二、受相應

2. Vedanāsaṃyuttaṃ
已對照

一、有偈品

1. Sagāthāvaggo
已對照

一、定經

1. Samādhisuttaṃ
249緬 2.407已對照

二百四十九、“諸比丘,有這三受。哪三[受]?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這就是三受。

249. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanāti.
已對照

“得定、正知、具唸的佛弟子,

‘‘Samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako;
已對照

了知諸受,也[了知]諸受的生起;

Vedanā ca pajānāti, vedanānañca sambhavaṃ.
已對照

“[了知]這些於何處滅,與導向滅盡之道;

‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ;
已對照

由諸受之滅盡,比丘無飢渴、已般涅槃。”第一[經]。

Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti. paṭhamaṃ;
已對照

二、樂經

2. Sukhasuttaṃ
250已對照

二百五十、“諸比丘,有這三受。哪三[受]?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這就是三受。

250. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanāti.
PTS 4.205已對照

“或樂或苦,連同不苦不樂,

‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha;
已對照

內的與外的,凡是所感受的任何[受],

Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ.
已對照

“知道‘這是苦’之後,[知其為]虛妄之法、崩壞的,

‘‘Etaṃ dukkhanti ñatvāna, mosadhammaṃ palokinaṃ;
已對照

一再觸及,見[其]衰滅,如是他於彼離貪。”第二[經]。

Phussa phussa vayaṃ passaṃ, evaṃ tattha virajjatī’’ti. dutiyaṃ;
已對照

三、舍斷經

3. Pahānasuttaṃ
251緬 2.408已對照

二百五十一、“諸比丘,有這三受。哪三[受]?樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,於樂受應舍斷貪隨眠,於苦受應舍斷瞋隨眠,於不苦不樂受應舍斷無明隨眠。諸比丘,當比丘於樂受的貪隨眠已斷,於苦受的瞋隨眠已斷,於不苦不樂受的無明隨眠已斷——諸比丘,這便稱為:‘比丘無隨眠、正確見者,已斬斷渴愛,已解開結,由正現觀慢而作了苦的邊際。’”

251. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhāya, bhikkhave, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhāya vedanāya rāgānusayo pahīno hoti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahīno hoti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahīno hoti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu niranusayo sammaddaso acchecchi [acchejji (bahūsu)] taṇhaṃ, vivattayi [vāvattayi (sī.)] saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti.
已對照

“感受樂時,不了知受者,

‘‘Sukhaṃ vedayamānassa [vediyamānassa (sī. pī.)], vedanaṃ appajānato;
已對照

不見出離者,便有那貪隨眠;

So rāgānusayo hoti, anissaraṇadassino.
已對照

“感受苦時,不了知受者,

‘‘Dukkhaṃ vedayamānassa, vedanaṃ appajānato;
已對照

不見出離者,便有瞋隨眠;

Paṭighānusayo hoti, anissaraṇadassino.
已對照

“廣慧者所說的寂靜的不苦不樂,

‘‘Adukkhamasukhaṃ santaṃ, bhūripaññena desitaṃ;
已對照

若也歡喜它,便不能從苦解脫。

Tañcāpi abhinandati, neva dukkhā pamuccati.
PTS 4.206已對照

“而當比丘熱勤、不捨離正知,

‘‘Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riñcati;
已對照

那時,那位賢智者便遍知一切受。

Tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.
已對照

“他遍知諸受之後,於現法中無漏,

‘‘So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已對照

身壞之後,住於法者、達吠陀者不入於名數。”第三[經]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. tatiyaṃ;
已對照

四、深淵經

4. Pātālasuttaṃ
252已對照

二百五十二、“諸比丘,無聞凡夫所說的話——‘大海中有深淵’——諸比丘,無聞凡夫是就不存在的、不實有的[事]說這樣的話:‘大海中有深淵。’諸比丘,這是身體的諸苦受的增語——即所謂‘深淵’。諸比丘,無聞凡夫被身體的苦受所觸時,便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。諸比丘,這稱為:‘無聞凡夫未能於深淵中立住,也未得立足處。’諸比丘,而有聞的聖弟子被身體的苦受所觸時,不憂愁、不疲憊、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。諸比丘,這稱為:‘有聞的聖弟子於深淵中立住了,也得到了立足處。’”

252. ‘‘Assutavā, bhikkhave, puthujjano yaṃ vācaṃ bhāsati – ‘atthi mahāsamudde pātālo’ti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, assutavā puthujjano asantaṃ avijjamānaṃ evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘atthi mahāsamudde pātālo’ti. Sārīrikānaṃ kho etaṃ, bhikkhave, dukkhānaṃ vedanānaṃ adhivacanaṃ yadidaṃ ‘pātālo’ti. Assutavā, bhikkhave, puthujjano sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘assutavā puthujjano pātāle na paccuṭṭhāsi, gādhañca nājjhagā’. Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno neva socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sutavā ariyasāvako pātāle paccuṭṭhāsi, gādhañca ajjhagā’’’ti.
緬 2.409已對照

“凡不能忍受這些已生起的苦受——

‘‘Yo etā nādhivāseti, uppannā vedanā dukhā;
已對照

身體的、奪命的[苦受],被它們所觸便戰慄者,

Sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho pavedhati.
已對照

“號哭、啼泣,羸弱、少力;

‘‘Akkandati parodati, dubbalo appathāmako;
已對照

他未能於深淵中立住,也未得立足處。

Na so pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi nājjhagā.
PTS 4.207已對照

“而凡能忍受這些已生起的苦受——

‘‘Yo cetā adhivāseti, uppannā vedanā dukhā;
已對照

身體的、奪命的[苦受],被它們所觸而不戰慄者,

Sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho na vedhati;
已對照

他確實於深淵中立住了,也得到了立足處。”第四[經]。

Sa ve pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi ajjhagā’’ti. catutthaṃ;
已對照

五、應見經

5. Daṭṭhabbasuttaṃ
253已對照

二百五十三、“諸比丘,有這三受。哪三[受]?樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,樂受應見為苦,苦受應見為箭,不苦不樂受應見為無常。諸比丘,當比丘已見樂受為苦,已見苦受為箭,已見不苦不樂受為無常——諸比丘,這便稱為:‘比丘正確見者,已斬斷渴愛,已解開結,由正現觀慢而作了苦的邊際。’”

253. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhā, bhikkhave, vedanā dukkhato daṭṭhabbā, dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā, adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhā vedanā dukkhato diṭṭhā hoti, dukkhā vedanā sallato diṭṭhā hoti, adukkhamasukhā vedanā aniccato diṭṭhā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu sammaddaso acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti.
已對照

“凡見樂為苦,見苦為箭,

‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato;
已對照

見寂靜的不苦不樂,見它為無常,

Adukkhamasukhaṃ santaṃ, addakkhi naṃ aniccato.
已對照

“那比丘確是正確見者,他遍知諸受;

‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, parijānāti vedanā;
已對照

他遍知諸受之後,於現法中無漏,

So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已對照

身壞之後,住於法者、達吠陀者不入於名數。”第五[經]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. pañcamaṃ;
已對照

六、箭經

6. Sallasuttaṃ
254PTS 4.209緬 2.410已對照

二百五十四、“諸比丘,無聞凡夫也感受樂受,也感受苦受,也感受不苦不樂受。諸比丘,有聞的聖弟子也感受樂受,也感受苦受,也感受不苦不樂受。諸比丘,那麼此中,有聞的聖弟子與無聞凡夫之間,有什麼差別?有什麼更多的作為?有什麼不同?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……“諸比丘,無聞凡夫被苦受所觸時,便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。他感受兩種受——身的與心的。諸比丘,譬如[有人]以箭射一個人,又以第二支箭隨後再射他。諸比丘,如是那人便以兩箭感受受。諸比丘,同樣地,無聞凡夫被苦受所觸時,便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。他感受兩種受——身的與心的。而他被那同一苦受所觸時,便有瞋。對那於苦受有瞋者,凡於苦受的瞋隨眠,那便潛伏。他被苦受所觸時,便歡喜欲樂。這是什麼緣故呢?諸比丘,因為無聞凡夫不了知除了欲樂之外[另有]苦受的出離。當他歡喜欲樂時,凡於樂受的貪隨眠,那便潛伏。他不如實了知那些受的集起、滅沒、味著、過患與出離。當他不如實了知那些受的集起、滅沒、味著、過患與出離時,凡於不苦不樂受的無明隨眠,那便潛伏。若他感受樂受,他被繫縛著感受它;若感受苦受,他被繫縛著感受它;若感受不苦不樂受,他被繫縛著感受它。諸比丘,我說這稱為:‘無聞凡夫被生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱所繫縛,被苦所繫縛。’

“諸比丘,而有聞的聖弟子被苦受所觸時,不憂愁、不疲憊、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。他感受一種受——身的,不是心的。

“諸比丘,譬如[有人]以箭射一個人,卻不以第二支箭隨後再射他。諸比丘,如是那人便以一箭感受受。諸比丘,同樣地,有聞的聖弟子被苦受所觸時,不憂愁、不疲憊、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。他感受一種受——身的,不是心的。而他被那同一苦受所觸時,便沒有瞋。對那於苦受無瞋者,凡於苦受的瞋隨眠,那不潛伏。他被苦受所觸時,不歡喜欲樂。這是什麼緣故呢?諸比丘,因為有聞的聖弟子了知除了欲樂之外[另有]苦受的出離。當他不歡喜欲樂時,凡於樂受的貪隨眠,那不潛伏。他如實了知那些受的集起、滅沒、味著、過患與出離。當他如實了知那些受的集起、滅沒、味著、過患與出離時,凡於不苦不樂受的無明隨眠,那不潛伏。若他感受樂受,他離系地感受它;若感受苦受,他離系地感受它;若感受不苦不樂受,他離系地感受它。諸比丘,我說這稱為:‘有聞的聖弟子從生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱離系,從苦離系。’諸比丘,這就是有聞的聖弟子與無聞凡夫之間的差別、更多的作為、不同。”

“有慧者不感受[心的]受,

無論樂或苦,多聞者也[不感受];

而這[便是]賢者與凡夫之間,

善巧者所有的大差別。

“對已了法的、多聞的、

觀此世與他世的[人],

可喜之法不擾亂[其]心,

於不可喜者,他也不至於瞋礙。

“他的隨順或違逆,

已被驅散、已滅沒,不復存在;

知道了遠塵、無愁的境地,

到達有之彼岸者正確地了知[它]。”第六[經]。

254. ‘‘Assutavā, bhikkhave, puthujjano sukhampi vedanaṃ vedayati [vediyati (sī. pī.)], dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Sutavā, bhikkhave, ariyasāvako sukhampi vedanaṃ vedayati, dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Tatra, bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso [adhippāyo (sī. ka.), adhippāyaso (syā. kaṃ.), adhippāyoso (pī.)] kiṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… assutavā. Bhikkhave, puthujjano dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. So dve vedanā vedayati – kāyikañca, cetasikañca. Seyyathāpi, bhikkhave, purisaṃ sallena vijjheyya [sallena anuvijjheyyuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Tamenaṃ dutiyena sallena anuvedhaṃ vijjheyya [sallena anuvijjheyyuṃ (sī.), sallena anuvedhaṃ vijjheyyuṃ (syā. kaṃ.), sallena vijjheyyuṃ (pī.)]. Evañhi so, bhikkhave, puriso dvisallena vedanaṃ vedayati. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. So dve vedanā vedayati – kāyikañca, cetasikañca. Tassāyeva kho pana dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno paṭighavā hoti. Tamenaṃ dukkhāya vedanāya paṭighavantaṃ, yo dukkhāya vedanāya paṭighānusayo, so anuseti. So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno kāmasukhaṃ abhinandati. Taṃ kissa hetu? Na hi so, bhikkhave, pajānāti assutavā puthujjano aññatra kāmasukhā dukkhāya vedanāya nissaraṇaṃ, tassa kāmasukhañca abhinandato, yo sukhāya vedanāya rāgānusayo, so anuseti. So tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato, yo adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo, so anuseti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Dukkhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, saññutto naṃ vedayati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘assutavā puthujjano saññutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, saññutto dukkhasmā’ti vadāmi.
‘‘Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. So ekaṃ vedanaṃ vedayati – kāyikaṃ, na cetasikaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, purisaṃ sallena vijjheyya. Tamenaṃ dutiyena sallena anuvedhaṃ na vijjheyya. Evañhi so, bhikkhave, puriso ekasallena vedanaṃ vedayati. Evameva kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. So ekaṃ vedanaṃ vedayati – kāyikaṃ, na cetasikaṃ. Tassāyeva kho pana dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno paṭighavā na hoti. Tamenaṃ dukkhāya vedanāya appaṭighavantaṃ, yo dukkhāya vedanāya paṭighānusayo, so nānuseti. So dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno kāmasukhaṃ nābhinandati. Taṃ kissa hetu? Pajānāti hi so, bhikkhave, sutavā ariyasāvako aññatra kāmasukhā dukkhāya vedanāya nissaraṇaṃ. Tassa kāmasukhaṃ nābhinandato yo sukhāya vedanāya rāgānusayo, so nānuseti. So tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa tāsaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato, yo adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo, so nānuseti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Dukkhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sutavā ariyasāvako visaññutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, visaññutto dukkhasmā’ti vadāmi. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti.
‘‘Na vedanaṃ vedayati sapañño,
Sukhampi dukkhampi bahussutopi;
Ayañca dhīrassa puthujjanena,
Mahā [ayaṃ (syā. kaṃ. ka.)] viseso kusalassa hoti.
‘‘Saṅkhātadhammassa bahussutassa,
Vipassato [sampassato (sī. pī.)] lokamimaṃ parañca;
Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ,
Aniṭṭhato no paṭighātameti.
‘‘Tassānurodhā athavā virodhā,
Vidhūpitā atthagatā na santi;
Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ,
Sammā pajānāti bhavassa pāragū’’ti. chaṭṭhaṃ;
已對照

七、第一疾病經

7. Paṭhamagelaññasuttaṃ
255PTS 4.211已對照

二百五十五、一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,世尊於傍晚從靜坐中起身,前往病堂;到了之後,坐在所設的座上。坐下之後,世尊召喚諸比丘:

255. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
已對照

“諸比丘,比丘應當具念、正知地等候其時。這是我們對你們的教誡。

‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已對照

“諸比丘,比丘如何是具念呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受隨觀受而住……乃至……於心隨觀心而住……乃至……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是具念。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… citte cittānupassī viharati…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
緬 2.413已對照

“諸比丘,比丘如何是正知呢?諸比丘,在此,比丘於前進、後退時是正知而行者,於前視、旁視時是正知而行者,於屈、伸時是正知而行者,於持僧伽梨、缽與衣時是正知而行者,於食、飲、嚼、嘗時是正知而行者,於大小便利時是正知而行者,於行、住、坐、臥、醒、語、默時是正知而行者。諸比丘,這樣,比丘就是正知而行者。諸比丘,比丘應當具念、正知地等候其時。這是我們對你們的教誡。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajānakārī hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
PTS 4.212已對照

“諸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、熱勤、自策勵而住時,樂受生起,他這樣了知:‘我的這樂受已生起了。而它是有所緣的,不是無所緣的。緣於什麼呢?正是緣於這個身。而這個身是無常的、有為的、緣生的。緣於無常的、有為的、緣生的身而生起的樂受,怎麼會是常的呢!’他於身與樂受住於隨觀無常,住於隨觀衰滅,住於隨觀離貪,住於隨觀滅,住於隨觀舍離。當他於身與樂受住於隨觀無常、住於隨觀衰滅、住於隨觀離貪、住於隨觀滅、住於隨觀舍離時,凡於身與樂受的貪隨眠,它被舍斷。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhā vedanā, so evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ sukhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato, vayānupassino viharato, virāgānupassino viharato, nirodhānupassino viharato, paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca sukhāya ca vedanāya rāgānusayo, so pahīyati.
已對照

“諸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、熱勤、自策勵而住時,苦受生起,他這樣了知:‘我的這苦受已生起了。而它是有所緣的,不是無所緣的。緣於什麼呢?正是緣於這個身。而這個身是無常的、有為的、緣生的。緣於無常的、有為的、緣生的身而生起的苦受,怎麼會是常的呢!’他於身與苦受住於隨觀無常,住於隨觀衰滅,住於隨觀離貪,住於隨觀滅,住於隨觀舍離。當他於身與苦受住於隨觀無常……乃至……住於隨觀舍離時,凡於身與苦受的瞋隨眠,它被舍斷。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ dukkhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca dukkhāya vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca dukkhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato…pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca dukkhāya ca vedanāya paṭighānusayo, so pahīyati.
緬 2.414已對照

“諸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、熱勤、自策勵而住時,不苦不樂受生起,他這樣了知:‘我的這不苦不樂受已生起了。而它是有所緣的,不是無所緣的。緣於什麼呢?正是緣於這個身。而這個身是無常的、有為的、緣生的。緣於無常的、有為的、緣生的身而生起的不苦不樂受,怎麼會是常的呢!’他於身與不苦不樂受住於隨觀無常,住於隨觀衰滅,住於隨觀離貪,住於隨觀滅,住於隨觀舍離。當他於身與不苦不樂受住於隨觀無常……乃至……住於隨觀舍離時,凡於身與不苦不樂受的無明隨眠,它被舍斷。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati adukkhamasukhā vedanā, so evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ adukkhamasukhā vedanā. Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva kāyaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ kāyaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato…pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya avijjānusayo, so pahīyati.
PTS 4.213已對照

“他若感受樂受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’;若感受苦受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’;若感受不苦不樂受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’。他若感受樂受,離系地感受它;若感受苦受,離系地感受它;若感受不苦不樂受,離系地感受它。他感受以身為邊際的受時,了知‘我感受以身為邊際的受’;感受以命為邊際的受時,了知‘我感受以命為邊際的受’;了知‘身壞之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’。

‘‘So sukhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti; dukkhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti; adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti. So sukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati; dukkhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati; adukkhamasukhañce vedanaṃ vedayati, visaññutto naṃ vedayati. So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti [sītibhavissantīti (sī. pī. ka.)] pajānāti.
已對照

“諸比丘,譬如依油、依燈芯,油燈燃燒;由於那油與燈芯的耗盡,無食而熄滅。同樣地,諸比丘,比丘感受以身為邊際的受時,了知‘我感受以身為邊際的受’;感受以命為邊際的受時,了知‘我感受以命為邊際的受’;了知‘身壞之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’。”第七[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya, tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二疾病經

8. Dutiyagelaññasuttaṃ
256已對照

二百五十六、一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,世尊於傍晚從靜坐中起身,前往病堂;到了之後,坐在所設的座上。坐下之後,世尊召喚諸比丘:

256. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
緬 2.415已對照

“諸比丘,比丘應當具念、正知地等候其時。這是我們對你們的教誡。

‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已對照

“諸比丘,比丘如何是具念呢?諸比丘,在此,比丘於身隨觀身而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂;於諸受隨觀受而住……於心隨觀心而住……於諸法隨觀法而住,熱勤、正知、具念,調伏世間的貪與憂。諸比丘,這樣,比丘就是具念。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati… citte cittānupassī viharati… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
PTS 4.214已對照

“諸比丘,比丘如何是正知呢?諸比丘,在此,比丘於前進、後退時是正知而行者……乃至……於語、默時是正知而行者。諸比丘,這樣,比丘就是正知。諸比丘,比丘應當具念、正知地等候其時。這是我們對你們的教誡。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti…pe… bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.
已對照

“諸比丘,若那比丘如是具念、正知、不放逸、熱勤、自策勵而住時,樂受生起,他這樣了知:‘我的這樂受已生起了;而它是有所緣的,不是無所緣的。緣於什麼呢?正是緣於這個觸。而這個觸是無常的、有為的、緣生的。緣於無常的、有為的、緣生的觸而生起的樂受,怎麼會是常的呢!’他於觸與樂受住於隨觀無常,住於隨觀衰滅,住於隨觀離貪,住於隨觀滅,住於隨觀舍離。當他於觸與樂受住於隨觀無常、住於隨觀衰滅、住於隨觀離貪、住於隨觀滅、住於隨觀舍離時,凡於觸與樂受的貪隨眠,它被舍斷。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ sukhā vedanā; sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva phassaṃ paṭicca. Ayaṃ kho pana phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. Aniccaṃ kho pana saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti! So phasse ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. Tassa phasse ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato, vayānupassino viharato, virāgānupassino viharato, nirodhānupassino viharato, paṭinissaggānupassino viharato yo phasse ca sukhāya ca vedanāya rāgānusayo, so pahīyati.
緬 2.416已對照

“諸比丘,若那比丘如是具念……乃至……而住時,苦受生起……乃至……不苦不樂受生起,他這樣了知:‘我的這不苦不樂受已生起了;而它是有所緣的,不是無所緣的。緣於什麼呢?正是緣於這個觸……乃至……身壞之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’,他[如是]了知。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ satassa…pe… viharato uppajjati dukkhā vedanā…pe… uppajjati adukkhamasukhā vedanā. So evaṃ pajānāti – ‘uppannā kho myāyaṃ adukkhamasukhā vedanā; sā ca kho paṭicca, no appaṭicca. Kiṃ paṭicca? Imameva phassaṃ paṭicca…pe… kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti’’.
已對照

“諸比丘,譬如依油、依燈芯,油燈燃燒;由於那油與燈芯的耗盡,無食而熄滅。同樣地,諸比丘,比丘感受以身為邊際的受時,了知‘我感受以身為邊際的受’;感受以命為邊際的受時,了知‘我感受以命為邊際的受’;了知‘身壞之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’。”第八[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya, tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、無常經

9. Aniccasuttaṃ
257已對照

二百五十七、“諸比丘,這三受是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。哪三種呢?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這三受是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。”第九[經]。

257. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、以觸為根本經

10. Phassamūlakasuttaṃ
258PTS 4.215緬 2.417已對照

二百五十八、“諸比丘,這三受是由觸所生、以觸為根本、以觸為因緣、以觸為緣的。哪三種呢?樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,緣於能感受樂的觸,樂受生起。由那能感受樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受樂的觸而生起的樂受——它滅,它寂止。諸比丘,緣於能感受苦的觸,苦受生起。由那能感受苦的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受苦的觸而生起的苦受——它滅,它寂止。諸比丘,緣於能感受不苦不樂的觸,不苦不樂受生起。由那能感受不苦不樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受不苦不樂的觸而生起的不苦不樂受——它滅,它寂止。諸比丘,譬如由兩根木柴的相擦、結合,熱生起,火產生;由那兩根木柴的分開、分離,凡與之相應的熱,它滅,它寂止。同樣地,諸比丘,這三受是由觸所生、以觸為根本、以觸為因緣、以觸為緣的。緣於與之相應的觸,與之相應的諸受生起;由與之相應的觸之滅,與之相應的諸受滅。”第十[經]。

258. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Adukkhamasukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā [saṅkhattā tassa samodhānā (syā. kaṃ.) saṅghattā tassa samodhānā (ka.) saṃ. ni. 2.62 passitabbaṃ] usmā jāyati, tejo abhinibbattati. Tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhāvā vinikkhepā, yā tajjā usmā, sā nirujjhati, sā vūpasammati. Evameva kho, bhikkhave, imā tisso vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā. Tajjaṃ phassaṃ paṭicca tajjā vedanā uppajjanti. Tajjassa phassassa nirodhā tajjā vedanā nirujjhantī’’ti. Dasamaṃ.
PTS 4.216已對照

有偈品第一。

Sagāthāvaggo paṭhamo.
已對照

其攝頌——

定、樂與舍斷,深淵以及應見;

箭以及病,無常、以觸為根本。

Tassuddānaṃ –
Samādhi sukhaṃ pahānena, pātālaṃ daṭṭhabbena ca;
Sallena ceva gelaññā, anicca phassamūlakāti.
已對照

二、獨處品

2. Rahogatavaggo
已對照

一、獨處經

1. Rahogatasuttaṃ
259已對照

二百五十九、那時,某位比丘來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,我在此獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:‘世尊說了三受——樂受、苦受、不苦不樂受——世尊說了這三受。而世尊又說了這[話]:“凡任何所感受的,那都在苦之中。”世尊是針對什麼而說了這[話]:“凡任何所感受的,那都在苦之中”呢?’”

259. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā. Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Kiṃ nu kho etaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’’’nti?
PTS 4.218緬 2.418已對照

“善哉,善哉,比丘!比丘,我說了這三受——樂受、苦受、不苦不樂受——我說了這三受。比丘,而我又說了這[話]:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’比丘,而我這[話]正是針對諸行的無常性而說的:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’比丘,而我這[話]正是針對諸行的盡之法性……乃至……衰滅之法性……乃至……離貪之法性……乃至……滅之法性……乃至……變易之法性而說的:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’而且,比丘,我已宣說次第諸行之滅:入初禪者,語已滅;入第二禪者,尋、伺已滅;入第三禪者,喜已滅;入第四禪者,入息、出息已滅;入空無邊處者,色想已滅;入識無邊處者,空無邊處想已滅;入無所有處者,識無邊處想已滅;入非想非非想處者,無所有處想已滅;入想受滅者,想與受已滅;漏盡比丘的貪已滅,瞋已滅,痴已滅。而且,比丘,我已宣說次第諸行之寂止:入初禪者,語已寂止;入第二禪者,尋、伺已寂止……乃至……入想受滅者,想與受已寂止;漏盡比丘的貪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。比丘,有這六種止息:入初禪者,語已止息;入第二禪者,尋、伺已止息;入第三禪者,喜已止息;入第四禪者,入息、出息已止息;入想受滅者,想與受已止息;漏盡比丘的貪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第一[經]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Tisso imā, bhikkhu, vedanā vuttā mayā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā mayā. Vuttaṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ, taṃ dukkhasmi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṃyeva aniccataṃ sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṃyeva khayadhammataṃ…pe… vayadhammataṃ…pe… virāgadhammataṃ …pe… nirodhadhammataṃ…pe… vipariṇāmadhammataṃ sandhāya bhāsitaṃ – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’nti. Atha kho pana, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā vūpasantā honti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Chayimā, bhikkhu, passaddhiyo. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第一虛空經

2. Paṭhamaākāsasuttaṃ
260緬 2.419已對照

二百六十、“諸比丘,譬如於虛空中種種風吹拂:東風也吹拂,西風也吹拂,北風也吹拂,南風也吹拂,有塵風也吹拂,無塵風也吹拂,冷風也吹拂,熱風也吹拂,少風也吹拂,多風也吹拂。同樣地,諸比丘,於這個身中種種受生起:樂受也生起,苦受也生起,不苦不樂受也生起。”

260. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ākāse vividhā vātā vāyanti. Puratthimāpi vātā vāyanti, pacchimāpi vātā vāyanti, uttarāpi vātā vāyanti, dakkhiṇāpi vātā vāyanti, sarajāpi vātā vāyanti, arajāpi vātā vāyanti, sītāpi vātā vāyanti, uṇhāpi vātā vāyanti, parittāpi vātā vāyanti, adhimattāpi vātā vāyanti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti, sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjatī’’ti.
已對照

“猶如於虛空中,種種眾多的風吹拂,

‘‘Yathāpi vātā ākāse, vāyanti vividhā puthū;
已對照

東風與西風,北風以及南風;

Puratthimā pacchimā cāpi, uttarā atha dakkhiṇā.
已對照

“有塵風與無塵風,有時冷風與熱風,

‘‘Sarajā arajā capi, sītā uṇhā ca ekadā;
已對照

多風與少風,眾多的風吹拂。

Adhimattā parittā ca, puthū vāyanti mālutā.
已對照

“同樣於這個身中,諸受生起:

‘‘Tathevimasmiṃ kāyasmiṃ, samuppajjanti vedanā;
已對照

樂與苦的生起,以及凡不苦不樂的[受]。

Sukhadukkhasamuppatti, adukkhamasukhā ca yā.
已對照

“當比丘熱勤,不捨棄正知之時,

‘‘Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riñcati [sampajāno nirūpadhi (ka.)];
已對照

那時這位智者便遍知一切受。

Tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.
已對照

“他遍知諸受之後,於現法中成為無漏者;

‘‘So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
已對照

身壞之後,住於法的達吠陀者,不入於名數。”第二[經]。

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti. dutiyaṃ;
已對照

三、第二虛空經

3. Dutiyaākāsasuttaṃ
261PTS 4.219已對照

二百六十一、“諸比丘,譬如於虛空中種種風吹拂:東風也吹拂……乃至……多風也吹拂。同樣地,諸比丘,於這個身中種種受生起:樂受也生起,苦受也生起,不苦不樂受也生起。”第三[經]。

261. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ākāse vividhā vātā vāyanti. Puratthimāpi vātā vāyanti…pe… adhimattāpi vātā vāyanti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti, sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjatī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、屋舍經

4. Agārasuttaṃ
262緬 2.420已對照

二百六十二、“諸比丘,譬如客舍。在那裡,[人們]也從東方來而住宿,也從西方來而住宿,也從北方來而住宿,也從南方來而住宿;剎帝利也來而住宿,婆羅門也來而住宿,吠舍也來而住宿,首陀羅也來而住宿。同樣地,諸比丘,於這個身中種種受生起:樂受也生起,苦受也生起,不苦不樂受也生起;有食的樂受也生起,有食的苦受也生起,有食的不苦不樂受也生起;無食的樂受也生起,無食的苦受也生起,無食的不苦不樂受也生起。”第四[經]。

262. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āgantukāgāraṃ. Tattha puratthimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, pacchimāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, uttarāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti, dakkhiṇāyapi disāya āgantvā vāsaṃ kappenti. Khattiyāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, brāhmaṇāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, vessāpi āgantvā vāsaṃ kappenti, suddāpi āgantvā vāsaṃ kappenti. Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ kāyasmiṃ vividhā vedanā uppajjanti. Sukhāpi vedanā uppajjati, dukkhāpi vedanā uppajjati, adukkhamasukhāpi vedanā uppajjati. Sāmisāpi sukhā vedanā uppajjati, sāmisāpi dukkhā vedanā uppajjati, sāmisāpi adukkhamasukhā vedanā uppajjati. Nirāmisāpi sukhā vedanā uppajjati, nirāmisāpi dukkhā vedanā uppajjati, nirāmisāpi adukkhamasukhā vedanā uppajjatī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、第一阿難經

5. Paṭhamaānandasuttaṃ
263PTS 4.221緬 2.421已對照

二百六十三、那時,具壽阿難來到世尊那裡;到了之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難對世尊這樣說:“尊者,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?受的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?”“阿難,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受——阿難,這些稱為受。由觸之集起而有受之集起;由觸之滅而有受之滅。導至受滅之道正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。凡緣於受而生起的樂與喜悅,這是受的味著。凡受是無常的、苦的、變易之法,這是受的過患。凡於受的欲貪之調伏、欲貪之舍斷,這是受的出離。而且,阿難,我已宣說次第諸行之滅:入初禪者,語已滅……乃至……入想受滅者,想與受已滅;漏盡比丘的貪已滅,瞋已滅,痴已滅。而且,阿難,我已宣說次第諸行之寂止:入初禪者,語已寂止……乃至……入想受滅者,想與受已寂止;漏盡比丘的貪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。而且,阿難,我已宣說次第諸行之止息:入初禪者,語已止息……乃至……入空無邊處者,色想已止息;入識無邊處者,空無邊處想已止息;入無所有處者,識無邊處想已止息;入非想非非想處者,無所有處想已止息;入想受滅者,想與受已止息;漏盡比丘的貪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第五[經]。

263. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇanti? Tisso imā, ānanda, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, ānanda, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti…pe… saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Atha kho panānanda, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhi akkhātā. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti…pe… ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā paṭippassaddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā paṭippassaddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二阿難經

6. Dutiyaānandasuttaṃ
264已對照

二百六十四、那時,具壽阿難來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿難這樣說:“阿難,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?受的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本、以世尊為引導、以世尊為依止。尊者,若世尊親自解說這所說之義,那就好了;聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,阿難,你聽著,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”具壽阿難應諾了世尊。世尊這樣說:“阿難,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受——阿難,這些稱為受……乃至……由觸之集起……乃至……漏盡比丘的貪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第六[經]。

264. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, ānanda, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā. Sādhu, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, ānanda, suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘tisso imā, ānanda, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, ānanda, vedanā…pe… phassasamudayā…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第一眾多經

7. Paṭhamasambahulasuttaṃ
265PTS 4.222緬 2.422已對照

二百六十五、那時,眾多比丘來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?受的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?”“諸比丘,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這些稱為受。由觸之集起而有受之集起;由觸之滅而有受之滅。導至受滅之道正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。凡緣於受而生起的樂與喜悅,這是受的味著。凡受是無常的、苦的、變易之法,這是受的過患。凡於受的欲貪之調伏、欲貪之舍斷,這是受的出離。

265. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ.
已對照

“而且,諸比丘,我已宣說次第諸行之滅:入初禪者,語已滅……乃至……漏盡比丘的貪已滅,瞋已滅,痴已滅。而且,諸比丘,我已宣說次第諸行之寂止:入初禪者,語已寂止……乃至……漏盡比丘的貪已寂止,瞋已寂止,痴已寂止。諸比丘,有這六種止息:入初禪者,語已止息;入第二禪者,尋、伺已止息;入第三禪者,喜已止息;入第四禪者,入息、出息已止息;入想受滅者,想與受已止息;漏盡比丘的貪已止息,瞋已止息,痴已止息。”第七[經]。

‘‘Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ nirodho akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hoti…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti. Atha kho pana, bhikkhave, mayā anupubbasaṅkhārānaṃ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā vūpasantā hoti…pe… khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti. Chayimā, bhikkhave, passaddhiyo. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二眾多經

8. Dutiyasambahulasuttaṃ
266PTS 4.223已對照

二百六十六、那時,眾多比丘來到世尊那裡……乃至……世尊對坐在一旁的那些比丘這樣說:“諸比丘,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?受的味著是什麼,過患是什麼,出離是什麼?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這些稱為受……乃至……由觸之集起……乃至……。”(應依前一經那樣詳說。)第八[經]。

266. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhikkhave, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…’’ ‘‘tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, vedanā…pe… phassasamudayā…pe…. (Yathā purimasuttante, tathā vitthāretabbo.) Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、五支經

9. Pañcakaṅgasuttaṃ
267PTS 4.224緬 2.423已對照

二百六十七、那時,五支木匠來到具壽優陀夷那裡;到了之後,禮敬具壽優陀夷,坐在一旁。坐在一旁的五支木匠對具壽優陀夷這樣說:“尊者優陀夷,世尊說了多少受呢?”“木匠,世尊說了三受:樂受、苦受、不苦不樂受——木匠,世尊所說的就是這三受。”這樣說時,五支木匠對具壽優陀夷這樣說:“尊者優陀夷,世尊並沒有說三受。世尊說了二受:樂受、苦受。尊者,凡這不苦不樂受,世尊把它說在寂靜、殊勝的樂中。”具壽優陀夷第二次也對五支木匠這樣說:“木匠,世尊並沒有說二受。世尊說了三受:樂受、苦受、不苦不樂受——世尊所說的就是這三受。”五支木匠第二次也對具壽優陀夷這樣說:“尊者優陀夷,世尊並沒有說三受。世尊說了二受:樂受、苦受。尊者,凡這不苦不樂受,世尊把它說在寂靜、殊勝的樂中。”具壽優陀夷第三次也對五支木匠這樣說:“木匠,世尊並沒有說二受。世尊說了三受:樂受、苦受、不苦不樂受——世尊所說的就是這三受。”五支木匠第三次也對具壽優陀夷這樣說:“尊者優陀夷,世尊並沒有說三受。世尊說了二受:樂受、苦受。尊者,凡這不苦不樂受,世尊把它說在寂靜、殊勝的樂中。”具壽優陀夷不能使五支木匠瞭解,五支木匠也不能使具壽優陀夷瞭解。具壽阿難聽到了具壽優陀夷與五支木匠之間的這番交談。

267. Atha kho pañcakaṅgo thapati yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante udāyi, vedanā vuttā bhagavatā’’ti? ‘‘Tisso kho, thapati, vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, thapati, tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Evaṃ vutte, pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā. Tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Dutiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘na kho, thapati, dve vedanā vuttā bhagavatā. Tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā tisso vedanā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyampi kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘na kho, bhante udāyi, tisso vedanā vuttā bhagavatā. Dve vedanā vuttā bhagavatā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā. Yāyaṃ, bhante, adukkhamasukhā vedanā, santasmiṃ esā paṇīte sukhe vuttā bhagavatā’’ti. Neva sakkhi āyasmā udāyī pañcakaṅgaṃ thapatiṃ saññāpetuṃ, na panāsakkhi pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ udāyiṃ saññāpetuṃ. Assosi kho āyasmā ānando āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ.
緬 2.424已對照

於是具壽阿難來到世尊那裡;到了之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽阿難把具壽優陀夷與五支木匠之間所有的交談,全都告知了世尊。

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato udāyissa pañcakaṅgena thapatinā saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
PTS 4.225已對照

“阿難,五支木匠不隨喜優陀夷比丘那確實存在的法門;阿難,優陀夷比丘也不隨喜五支木匠那確實存在的法門。阿難,二受也是我依法門所說的;三受也是我依法門所說的;五受也是我依法門所說的;六受也是我依法門所說的;十八受也是我依法門所說的;三十六受也是我依法門所說的;一百零八受也是我依法門所說的。阿難,法就是這樣由我依法門而宣說的。阿難,在由我這樣依法門而宣說的法中,凡是對彼此的善說、善語不認同、不認可、不隨喜的人,對他們這是可預期的:他們將起糾紛、起爭吵、陷入爭論,以口舌之矛互相刺戳而住。阿難,法就是這樣由我依法門而宣說的。阿難,在由我這樣依法門而宣說的法中,凡是對彼此的善說、善語認同、認可、隨喜的人,對他們這是可預期的:他們將和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住。”

‘‘Santameva, ānanda, pariyāyaṃ pañcakaṅgo thapati udāyissa bhikkhuno nābbhanumodi; santañca panānanda, pariyāyaṃ udāyī bhikkhu pañcakaṅgassa thapatino nābbhanumodi. Dvepi mayā, ānanda, vedanā vuttā pariyāyena. Tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ, na samanumaññissanti, na samanujānissanti, na samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharissantīti [viharissanti (sī. pī. ka.)]. Evaṃ pariyāyadesito kho, ānanda, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, ānanda, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumaññissanti samanujānissanti samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharissantī’’ti.
已對照

“阿難,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。阿難,這就是五欲功德。阿難,緣這五欲功德而生起的樂與喜悅,這稱為欲樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Pañcime, ānanda, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, ānanda, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, ānanda, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – idaṃ vuccati kāmasukhaṃ. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.226緬 2.425已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘離喜,住於舍,具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.227已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
緬 2.426已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘完全超越色想,有對想滅沒,不作意種種想,[知]‘虛空是無邊的’,成就並住於空無邊處。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā, paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā, nānattasaññānaṃ amanasikārā, ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘完全超越空無邊處,[知]‘識是無邊的’,成就並住於識無邊處。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma, ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘完全超越識無邊處,[知]‘什麼都沒有’,成就並住於無所有處。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma, ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
PTS 4.228已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘完全超越無所有處,成就並住於非想非非想處。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。阿難,凡是會這樣說的人——‘[眾生]感受以此為最上的、寂靜的樂與喜悅’——這一點我不認可他們。那是什麼緣故呢?阿難,有比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. Ye kho, ānanda, evaṃ vadeyyuṃ – ‘etaṃparamaṃ santaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedentī’ti – idaṃ nesāhaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Atthānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
已對照

“阿難,什麼是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂呢?阿難,在此,比丘完全超越非想非非想處,成就並住於想受滅。阿難,這就是比這樂更超越、更殊勝的另一種樂。

‘‘Katamañcānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca? Idhānanda, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, ānanda, etamhā sukhā aññaṃ sukhaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
緬 2.427已對照

“阿難,而這樣的情形是有的:其他外道遊方者可能這樣說——‘沙門喬達摩說了想受滅,並且把它施設在樂中。那這究竟是什麼?那這究竟是怎樣的?’阿難,對這樣說的其他外道遊方者,應這樣回答——‘賢友,世尊並非只就樂受而施設在樂中。賢友,凡於何處何處、於任何所在有樂可得,如來就把那一一施設在樂中。’”第九[經]。

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, ānanda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘saññāvedayitanirodhaṃ samaṇo gotamo āha, tañca sukhasmiṃ paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū’ti? Evaṃvādino, ānanda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaññeva vedanaṃ sandhāya sukhasmiṃ paññapeti. Yattha yattha, āvuso, sukhaṃ upalabbhati, yahiṃ yahiṃ [yaṃ hiyaṃ hi sukhaṃ (sī. pī.), yahiṃ yahiṃ sukhaṃ (syā. kaṃ. ka.) ma. ni. 2.91], taṃ taṃ tathāgato sukhasmiṃ paññapetī’’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、比丘經

10. Bhikkhusuttaṃ
268PTS 4.229已對照

二百六十八、“諸比丘,二受也是我依法門所說的;三受也是我依法門所說的;五受也是我依法門所說的;六受也是我依法門所說的;十八受也是我依法門所說的;三十六受也是我依法門所說的;一百零八受也是我依法門所說的。諸比丘,法就是這樣由我依法門而宣說的。諸比丘,在由我這樣依法門而宣說的法中,凡是對彼此的善說、善語不認同、不認可、不隨喜的人,對他們這是可預期的:他們將起糾紛、起爭吵、陷入爭論,以口舌之矛互相刺戳而住。諸比丘,法就是這樣由我依法門而宣說的。諸比丘,在由我這樣依法門而宣說的法中,凡是對彼此的善說、善語認同、認可、隨喜的人,對他們這是可預期的:他們將和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住。”

268. ‘‘Dvepi mayā, bhikkhave, vedanā vuttā pariyāyena, tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena, pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena, chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena, aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena, chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena, aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. Evaṃ pariyāyadesito, bhikkhave, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, bhikkhave, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ na samanumaññissanti, na samanujānissanti, na samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharissantīti. Evaṃ pariyāyadesito, bhikkhave, mayā dhammo. Evaṃ pariyāyadesite kho, bhikkhave, mayā dhamme ye aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumaññissanti samanujānissanti samanumodissanti, tesaṃ etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharissantīti.
已對照

“諸比丘,有這五欲功德……乃至……諸比丘,而這樣的情形是有的:其他外道遊方者可能這樣說——‘沙門喬達摩說了想受滅,並且把它施設在樂中。那這究竟是什麼?那這究竟是怎樣的?’諸比丘,對這樣說的其他外道遊方者,應這樣回答——‘賢友,世尊並非只就樂受而施設在樂中。賢友,凡於何處何處、於任何所在有樂可得,如來就把那一一施設在樂中。’”第十[經]。

‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā…pe… ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘saññāvedayitanirodhaṃ samaṇo gotamo āha, tañca sukhasmiṃ paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū’ti? Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na kho, āvuso, bhagavā sukhaññeva vedanaṃ sandhāya sukhasmiṃ paññapeti. Yattha yattha, āvuso, sukhaṃ upalabbhati yahiṃ yahiṃ [yaṃ hi yaṃ hi (sī. pī.)], taṃ taṃ tathāgato sukhasmiṃ paññapetī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

獨處品第二。

Rahogatavaggo dutiyo.
緬 2.428已對照

其攝頌——

獨處、二虛空,屋舍與二阿難;

眾多[比丘]說二[經],五支以及比丘。

Tassuddānaṃ –
Rahogataṃ dve ākāsaṃ, agāraṃ dve ca ānandā;
Sambahulā duve vuttā, pañcakaṅgo ca bhikkhunāti.
已對照

三、一百零八法門品

3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
已對照

一、屍婆迦經

1. Sīvakasuttaṃ
269PTS 4.230已對照

二百六十九、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,遊方者牟犁屍婆迦來到世尊那裡;到了之後,與世尊互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者牟犁屍婆迦對世尊這樣說:“喬達摩尊師,有一些沙門婆羅門是這樣說、這樣見的:‘凡是這人所感受的任何[感受]——或樂、或苦、或不苦不樂——那一切都以宿作業為因’。於此,喬達摩尊師怎麼說呢?”

269. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Idha [idha pana (syā. kaṃ. pī. ka.)] bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti?
已對照

“屍婆迦,在此,有些由膽汁所起的感受也會生起。屍婆迦,這也應由自己得知:在此,有些由膽汁所起的感受也會生起;屍婆迦,這也是世間公認為真實的:在此,有些由膽汁所起的感受也會生起。屍婆迦,此中,那些是這樣說、這樣見的沙門婆羅門——‘凡是這人所感受的任何[感受]——或樂、或苦、或不苦不樂——那一切都以宿作業為因’——凡自己所知的,他們越過了它;凡在世間公認為真實的,他們也越過了它。因此我說那些沙門婆羅門是錯誤的。

‘‘Pittasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ [evaṃ veditabbaṃ (syā. kaṃ. ka.)] yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti, yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti. Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmi.
PTS 4.231緬 2.429已對照

“屍婆迦,由痰所起的……乃至……屍婆迦,由風所起的……乃至……屍婆迦,由聚合所生的……乃至……屍婆迦,由季候變化所生的……乃至……屍婆迦,由不當照護所生的……乃至……屍婆迦,由加害所生的……乃至……屍婆迦,在此,有些由業異熟所生的感受也會生起。屍婆迦,這也應由自己得知:在此,有些由業異熟所生的感受也會生起;屍婆迦,這也是世間公認為真實的:在此,有些由業異熟所生的感受也會生起。屍婆迦,此中,那些是這樣說、這樣見的沙門婆羅門——‘凡是這人所感受的任何[感受]——或樂、或苦、或不苦不樂——那一切都以宿作業為因’——凡自己所知的,他們越過了它;凡在世間公認為真實的,他們也越過了它。因此我說那些沙門婆羅門是錯誤的。”這樣說時,遊方者牟犁屍婆迦對世尊這樣說:“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師……乃至……願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”

‘‘Semhasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka…pe… vātasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka…pe… sannipātikānipi kho, sīvaka…pe… utupariṇāmajānipi kho, sīvaka…pe… visamaparihārajānipi kho, sīvaka…pe… opakkamikānipi kho, sīvaka…pe… kammavipākajānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti. Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ. Yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ. Yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti; tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti. Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmīti. Evaṃ vutte, moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama …pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’’nti.
已對照

“膽汁、痰與風,聚合與諸季候;

‘‘Pittaṃ semhañca vāto ca, sannipātā utūni ca;
已對照

不當、加害,以業異熟為第八。”第一[經]。

Visamaṃ opakkamikaṃ, kammavipākena aṭṭhamī’’ti. paṭhamaṃ;
已對照

二、一百零八經

2. Aṭṭhasatasuttaṃ
270PTS 4.232緬 2.430已對照

二百七十、“諸比丘,我將為你們宣說一百零八法門的法門。你們要聽。諸比丘,什麼是一百零八法門的法門呢?諸比丘,二受也是我依法門所說的;三受也是我依法門所說的;五受也是我依法門所說的;六受也是我依法門所說的;十八受也是我依法門所說的;三十六受也是我依法門所說的;一百零八受也是我依法門所說的。諸比丘,什麼是二受呢?身的與心的——諸比丘,這些稱為二受。諸比丘,什麼是三受呢?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這些稱為三受。諸比丘,什麼是五受呢?樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根——諸比丘,這些稱為五受。諸比丘,什麼是六受呢?眼觸所生的受……乃至……意觸所生的受——諸比丘,這些稱為六受。諸比丘,什麼是十八受呢?六喜悅近伺、六憂近伺、六舍近伺——諸比丘,這些稱為十八受。諸比丘,什麼是三十六受呢?六依家的喜悅、六依出離的喜悅、六依家的憂、六依出離的憂、六依家的舍、六依出離的舍——諸比丘,這些稱為三十六受。諸比丘,什麼是一百零八受呢?過去的三十六受、未來的三十六受、現在的三十六受——諸比丘,這些稱為一百零八受。諸比丘,這就是一百零八法門的法門。”第二[經]。

270. ‘‘Aṭṭhasatapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, aṭṭhasatapariyāyo, dhammapariyāyo? Dvepi mayā, bhikkhave, vedanā vuttā pariyāyena; tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena; pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena; chapi mayā vedanā vuttā pariyāyena; aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena; chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena; aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena. ‘‘Katamā ca, bhikkhave, dve vedanā? Kāyikā ca cetasikā ca – imā vuccanti, bhikkhave, dve vedanā. Katamā ca, bhikkhave, tisso vedanā? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, tisso vedanā. Katamā ca, bhikkhave, pañca vedanā? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ – imā vuccanti, bhikkhave, pañca vedanā. Katamā ca, bhikkhave, cha vedanā? Cakkhusamphassajā vedanā…pe… manosamphassajā vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, cha vedanā. Katamā ca, bhikkhave, aṭṭhārasa vedanā? Cha somanassūpavicārā, cha domanassūpavicārā, cha upekkhūpavicārā – imā vuccanti, bhikkhave, aṭṭhārasa vedanā. Katamā ca, bhikkhave, chattiṃsa vedanā? Cha gehasitāni [gehassitāni (aṭṭha.)] somanassāni, cha nekkhammasitāni [nekkhammassitāni (aṭṭha.)] somanassāni, cha gehasitāni domanassāni, cha nekkhammasitāni domanassāni, cha gehasitā upekkhā, cha nekkhammasitā upekkhā – imā vuccanti, bhikkhave, chattiṃsa vedanā. Katamañca, bhikkhave, aṭṭhasataṃ vedanā? Atītā chattiṃsa vedanā, anāgatā chattiṃsa vedanā, paccuppannā chattiṃsa vedanā – imā vuccanti, bhikkhave, aṭṭhasataṃ vedanā. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhasatapariyāyo dhammapariyāyo’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、某比丘經

3. Aññatarabhikkhusuttaṃ
271已對照

二百七十一、那時,某位比丘來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是導至受集之道?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?什麼是受的味著?什麼是過患?什麼是出離?”

271. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā? Katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti?
PTS 4.233已對照

“比丘,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受。比丘,這些稱為受。由觸之集起而有受之集起。導至受集之道是渴愛。由觸之滅而有受之滅。導至受滅之道正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。緣於受而生起的樂與喜悅,這是受的味著。受是無常的、苦的、變易之法,這是受的過患。凡於受的欲貪之調伏、欲貪之舍斷,這是受的出離。”第三[經]。

‘‘Tisso imā, bhikkhu, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti, bhikkhu, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā. Phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo; yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo; yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇa’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、往昔經

4. Pubbasuttaṃ
272已對照

二百七十二、“諸比丘,我在正覺之前,還是未成正覺的菩薩時,這樣想:‘什麼是受?什麼是受之集起?什麼是導至受集之道?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?什麼是受的味著?什麼是過患?什麼是出離?’諸比丘,我這樣想:‘有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受。這些稱為受。由觸之集起而有受之集起。導至受集之道是渴愛……乃至……凡於受的欲貪之調伏、欲貪之舍斷,這是受的出離。’”第四[經]。

272. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘katamā nu kho vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘tisso imā vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā…pe… yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ. Idaṃ vedanāya nissaraṇa’’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、智經

5. Ñāṇasuttaṃ
273PTS 4.234緬 2.431已對照

二百七十三、“諸比丘,‘這些是受’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。諸比丘,‘這是受之集起’——我於前所未聞之法生起了眼……乃至……生起了光。諸比丘,‘這是導至受集之道’——我於前所未聞之法生起了眼……乃至……諸比丘,‘這是受之滅’——我於前所未聞之法生起了眼……乃至……諸比丘,‘這是導至受滅之道’——我於前所未聞之法生起了眼……乃至……諸比丘,‘這是受的味著’——我於前所未聞之法……乃至……諸比丘,‘這是受的過患’——我於前所未聞之法……乃至……諸比丘,‘這就是出離’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第五[經]。

273. ‘‘‘Imā vedanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Ayaṃ vedanāsamudayo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Ayaṃ vedanāsamudayagāminī paṭipadā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… ‘ayaṃ vedanānirodho’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi …pe… ‘ayaṃ vedanānirodhagāminī paṭipadā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… ‘ayaṃ vedanāya assādo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu…pe… ‘ayaṃ vedanāya ādīnavo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu…pe… ‘idaṃ kho nissaraṇa’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、眾多比丘經

6. Sambahulabhikkhusuttaṃ
274已對照

二百七十四、那時,眾多比丘來到世尊那裡;到了之後……乃至……坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,什麼是受?什麼是受之集起?什麼是導至受集之道?什麼是受之滅?什麼是導至受滅之道?什麼是受的味著?什麼是過患?什麼是出離?”“諸比丘,有這三受——樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,這些稱為受。由觸之集起而有受之集起。導至受集之道是渴愛。由觸之滅……乃至……凡於受的欲貪之調伏、欲貪之舍斷,這是受的出離。”第六[經]。

274. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamā nu kho, bhante, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā? Katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’’nti? ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā vuccanti, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo. Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā. Phassanirodhā…pe… yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ. Idaṃ vedanāya nissaraṇa’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第一沙門婆羅門經

7. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
275緬 2.432已對照

二百七十五、“諸比丘,有這三受。哪三種呢?樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門不如實了知這三受的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門如實了知這三受的集起、滅沒、味著、過患與出離,諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第七[經]。

275. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca, diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二沙門婆羅門經

8. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
276PTS 4.235已對照

二百七十六、“諸比丘,有這三受。哪三種呢?樂受、苦受、不苦不樂受。諸比丘,凡任何沙門或婆羅門不如實了知這三受的集起、滅沒、味著、過患與出離……乃至……了知……乃至……自己以證智作證、成就並住。”第八[經]。

276. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… pajānanti…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第三沙門婆羅門經

9. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
277已對照

二百七十七、“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門不了知受,不了知受之集起,不了知受之滅,不了知導至受滅之道……乃至……了知……乃至……自己以證智作證、成就並住。”第九[經]。

277. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā vedanaṃ nappajānanti, vedanāsamudayaṃ nappajānanti, vedanānirodhaṃ nappajānanti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti…pe… pajānanti…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、純粹經

10. Suddhikasuttaṃ
278已對照

二百七十八、“諸比丘,有這三受。哪三種呢?樂受、苦受、不苦不樂受——諸比丘,這就是三受。”第十[經]。

278. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、無食經

11. Nirāmisasuttaṃ
279緬 2.433已對照

二百七十九、“諸比丘,存在有食的喜,存在無食的喜,存在比無食的[喜]更無食的喜;存在有食的樂,存在無食的樂,存在比無食的[樂]更無食的樂;存在有食的舍,存在無食的舍,存在比無食的[舍]更無食的舍;存在有食的解脫,存在無食的解脫,存在比無食的[解脫]更無食的解脫。諸比丘,什麼是有食的喜呢?諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,凡緣這五欲功德而生起的喜,諸比丘,這稱為有食的喜。

279. ‘‘Atthi, bhikkhave, sāmisā pīti, atthi nirāmisā pīti, atthi nirāmisā nirāmisatarā pīti; atthi sāmisaṃ sukhaṃ, atthi nirāmisaṃ sukhaṃ, atthi nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ; atthi sāmisā upekkhā, atthi nirāmisā upekkhā, atthi nirāmisā nirāmisatarā upekkhā; atthi sāmiso vimokkho, atthi nirāmiso vimokkho, atthi nirāmisā nirāmisataro vimokkho. Katamā ca, bhikkhave, sāmisā pīti? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yā kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati pīti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisā pīti.
PTS 4.236已對照

“諸比丘,什麼是無食的喜呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。諸比丘,這稱為無食的喜。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā pīti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā pīti.
已對照

“諸比丘,什麼是比無食的[喜]更無食的喜呢?諸比丘,凡當漏盡比丘省察心從貪解脫、省察心從瞋解脫、省察心從痴解脫時生起的喜,諸比丘,這稱為比無食的[喜]更無食的喜。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā pīti? Yā kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati pīti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā pīti.
已對照

“諸比丘,什麼是有食的樂呢?諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,凡緣這五欲功德而生起的樂與喜悅,諸比丘,這稱為有食的樂。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sāmisaṃ sukhaṃ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisaṃ sukhaṃ.
緬 2.434已對照

“諸比丘,什麼是無食的樂呢?諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍,具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。諸比丘,這稱為無食的樂。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nirāmisaṃ sukhaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisaṃ sukhaṃ.
PTS 4.237已對照

“諸比丘,什麼是比無食的[樂]更無食的樂呢?諸比丘,凡當漏盡比丘省察心從貪解脫、省察心從瞋解脫、省察心從痴解脫時生起的樂與喜悅,諸比丘,這稱為比無食的[樂]更無食的樂。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是有食的舍呢?諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的……乃至……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,凡緣這五欲功德而生起的舍,諸比丘,這稱為有食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sāmisā upekkhā? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yā kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati upekkhā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāmisā upekkhā.
已對照

“諸比丘,什麼是無食的舍呢?諸比丘,在此,比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪。諸比丘,這稱為無食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā upekkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā upekkhā.
已對照

“諸比丘,什麼是比無食的[舍]更無食的舍呢?諸比丘,凡當漏盡比丘省察心從貪解脫、省察心從瞋解脫、省察心從痴解脫時生起的舍,諸比丘,這稱為比無食的[舍]更無食的舍。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā upekkhā? Yā kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati upekkhā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisatarā upekkhā.
已對照

“諸比丘,什麼是有食的解脫呢?與色相應的解脫是有食的解脫。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sāmiso vimokkho? Rūpappaṭisaṃyutto vimokkho sāmiso vimokkho.
緬 2.435已對照

“諸比丘,什麼是無食的解脫呢?與無色相應的解脫是無食的解脫。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, nirāmiso vimokkho? Arūpappaṭisaṃyutto vimokkho nirāmiso vimokkho.
已對照

“諸比丘,什麼是比無食的[解脫]更無食的解脫呢?諸比丘,凡當漏盡比丘省察心從貪解脫、省察心從瞋解脫、省察心從痴解脫時生起的解脫,諸比丘,這稱為比無食的[解脫]更無食的解脫。”第十一[經]。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataro vimokkho? Yo kho, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato, mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati vimokkho, ayaṃ vuccati, bhikkhave, nirāmisā nirāmisataro vimokkho’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

一百零八法門品第三。

Aṭṭhasatapariyāyavaggo tatiyo.
PTS 4.238已對照

其攝頌——

屍婆迦、一百零八、比丘,往昔與智、以及比丘;

沙門婆羅門三[經],純粹與無食。

Tassuddānaṃ –
Sīvakaaṭṭhasataṃ bhikkhu, pubbe ñāṇañca bhikkhunā;
Samaṇabrāhmaṇā tīṇi, suddhikañca nirāmisanti.
已對照

《受相應》完畢。

Vedanāsaṃyuttaṃ samattaṃ.