快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·病品 8. Gilānavaggo

本經目錄八、病品一、第一病經二、第二病經三、羅陀無常經四、羅陀苦經五、羅陀無我經六、第一無明舍斷經七、第二無明舍斷經八、眾多比丘經九、世間問經十、破群那問經病品第八。

已對照

八、病品

8. Gilānavaggo
已對照

一、第一病經

1. Paṭhamagilānasuttaṃ
74PTS 4.46緬 2.273已對照

七十四、因緣在舍衛城。那時,某位比丘來到世尊那裡……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,在某某精舍中,某位比丘是新學的、不為人知的,生病、痛苦、重病纏身。尊者,若世尊能哀愍而前往那位比丘那裡,那就好了。”

於是,世尊聽了‘新學’之說與‘生病’之說,又知道‘[這是]不為人知的比丘’,便前往那位比丘那裡。那位比丘遠遠看見世尊走來;看見之後,便在小床上掙動。於是,世尊對那位比丘這樣說:“夠了,比丘,你不要在小床上掙動。有這些座位,已經設好,我就坐在那裡。”世尊坐在所設的座位上。坐下之後,世尊對那位比丘這樣說:“比丘,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”

“尊者,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

“比丘,你沒有什麼追悔、沒有什麼懊悔吧?”

“尊者,確實,我有不少追悔、不少懊悔。”

“比丘,那麼,[你]自己是否就戒而非難你呢?”

“尊者,[我]自己沒有就戒而非難我。”

“比丘,若[你]自己確實沒有就戒而非難你,那麼你有什麼追悔、有什麼懊悔呢?”

“尊者,我並不了知世尊所說之法是為了戒清淨。”

“比丘,若你確實不了知我所說之法是為了戒清淨,那麼,比丘,你了知我所說之法是為了什麼呢?”

“尊者,我了知世尊所說之法是為了貪之離貪。”

“善哉,善哉,比丘!比丘,你了知我所說之法是為了貪之離貪,這很好。比丘,因為我所說之法正是以貪之離貪為目的的。比丘,你認為怎樣,眼是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那……乃至……耳……鼻……舌……身……意是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於耳也厭離……乃至……於意也厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

世尊說了這[番話]。那位比丘滿意,歡喜世尊之所說。而當這記說正被宣說之時,那位比丘生起了遠塵離垢的法眼:“凡任何集法,一切皆是滅法。”第一[經]。

74. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘amukasmiṃ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti.
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, ‘‘appaññāto bhikkhū’’ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami. Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna mañcake samadhosi [samañcosi (sī.), samatesi (syā. kaṃ.), samañcopi (pī.)]. Atha kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhu, mā tvaṃ mañcake samadhosi. Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kacci te, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti?
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti.
‘‘Kacci te, bhikkhu, na kiñci kukkuccaṃ, na koci vippaṭisāro’’ti?
‘‘Taggha me, bhante, anappakaṃ kukkuccaṃ, anappako vippaṭisāro’’ti.
‘‘Kacci pana taṃ [tvaṃ (sī.), te (syā. kaṃ. ka.)], bhikkhu, attā sīlato upavadatī’’ti?
‘‘Na kho maṃ, bhante, attā sīlato upavadatī’’ti [no hetaṃ bhante (pī. ka.)].
‘‘No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca [atha kismiñca (sī.), atha bhikkhu kismiñca (syā. kaṃ. pī. ka.)] te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti?
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, sīlavisuddhatthaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘No ce kira tvaṃ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi, atha kimatthaṃ carahi tvaṃ, bhikkhu, mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsī’’ti?
‘‘Rāgavirāgatthaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, rāgavirāgatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi. Rāgavirāgattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito. Taṃ kiṃ maññasi bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ…pe… sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati…pe… manasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhuno virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二病經

2. Dutiyagilānasuttaṃ
75PTS 4.48緬 2.274已對照

七十五、那時,某位比丘……乃至……對世尊這樣說:“尊者,在某某精舍中,某位比丘是新學的、不為人知的,生病、痛苦、重病纏身。尊者,若世尊能哀愍而前往那位比丘那裡,那就好了。”

於是,世尊聽了‘新學’之說與‘生病’之說,又知道‘[這是]不為人知的比丘’,便前往那位比丘那裡。那位比丘遠遠看見世尊走來;看見之後,便在小床上掙動。於是,世尊對那位比丘這樣說:“夠了,比丘,你不要在小床上掙動。有這些座位,已經設好,我就坐在那裡。”世尊坐在所設的座位上。坐下之後,世尊對那位比丘這樣說:“比丘,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”

“尊者,我不堪忍,不得以維持……乃至……尊者,[我]自己沒有就戒而非難我。”

“比丘,若[你]自己確實沒有就戒而非難你,那麼你有什麼追悔、有什麼懊悔呢?”

“尊者,我並不了知世尊所說之法是為了戒清淨。”

“比丘,若你確實不了知我所說之法是為了戒清淨,那麼,比丘,你了知我所說之法是為了什麼呢?”

“尊者,我了知世尊所說之法是為了無取般涅槃。”

“善哉,善哉,比丘!比丘,你了知我所說之法是為了無取般涅槃,這很好。比丘,因為我所說之法正是以無取般涅槃為目的的。

“比丘,你認為怎樣,眼是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那……乃至……耳……鼻……舌……身……意……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離……乃至……於意也……於意識也……於意觸也厭離;凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

世尊說了這[番話]。那位比丘滿意,歡喜世尊之所說。而當這記說正被宣說之時,那位比丘的心由不執取而從諸漏解脫了。第二[經]。

75. Atha kho aññataro bhikkhu…pe… bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘amukasmiṃ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti.
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, ‘‘appaññāto bhikkhū’’ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami. Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna mañcake samadhosi. Atha kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhu, mā tvaṃ mañcake samadhosi. Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kacci te, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti?
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ…pe… na kho maṃ [me (sabbattha)], bhante, attā sīlato upavadatī’’ti.
‘‘No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti?
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, sīlavisuddhatthaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘No ce kira tvaṃ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi, atha kimatthaṃ carahi tvaṃ, bhikkhu, mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsī’’ti?
‘‘Anupādāparinibbānatthaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, anupādāparinibbānatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi. Anupādāparinibbānattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ…pe… sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati…pe… manasmimpi… manoviññāṇepi… manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhussa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccīti [vimuccatīti (sabbattha)]. Dutiyaṃ.
已對照

三、羅陀無常經

3. Rādhaaniccasuttaṃ
76PTS 4.49緬 2.275已對照

七十六、那時,具壽羅陀……乃至……坐在一旁的具壽羅陀對世尊這樣說:“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽了世尊的法之後,能獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”“羅陀,凡是無常者,你應舍斷對它的欲(chanda)。羅陀,什麼是無常者,你應舍斷對它的欲呢?眼是無常,諸色是無常,眼識……眼觸……凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常,你應舍斷對它的欲……乃至……舌……身……意是無常,你應舍斷對它的欲。諸法……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常,你應舍斷對它的欲。羅陀,凡是無常者,你應舍斷對它的欲。”第三[經]。

76. Atha kho āyasmā rādho…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rādho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Yaṃ kho, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo. Kiñca, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo? Cakkhu aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Tatra te chando pahātabbo…pe… jivhā… kāyo… mano anicco. Tatra te chando pahātabbo. Dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Yaṃ kho, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、羅陀苦經

4. Rādhadukkhasuttaṃ
77已對照

七十七、“羅陀,凡是苦者,你應舍斷對它的欲。羅陀,什麼是苦呢?羅陀,眼是苦,你應舍斷對它的欲。諸色……眼識……眼觸……凡是以眼觸……乃至……或不苦不樂——那也是苦,你應舍斷對它的欲……乃至……意是苦……諸法……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是苦,你應舍斷對它的欲。羅陀,凡是苦者,你應舍斷對它的欲。”第四[經]。

77. ‘‘Yaṃ kho, rādha, dukkhaṃ tatra te chando pahātabbo. Kiñca, rādha, dukkhaṃ? Cakkhu kho, rādha, dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Rūpā… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassa…pe… adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo…pe… mano dukkho… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Yaṃ kho, rādha, dukkhaṃ tatra te chando pahātabbo’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、羅陀無我經

5. Rādhaanattasuttaṃ
78已對照

七十八、“羅陀,凡是無我者,你應舍斷對它的欲。羅陀,什麼是無我呢?羅陀,眼是無我,你應舍斷對它的欲。諸色……眼識……眼觸……凡是以眼觸為緣……乃至……意是無我……諸法……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無我,你應舍斷對它的欲。羅陀,凡是無我者,你應舍斷對它的欲。”第五[經]。

78. ‘‘Yo kho, rādha, anattā tatra te chando pahātabbo. Ko ca, rādha, anattā? Cakkhu kho, rādha, anattā. Tatra te chando pahātabbo. Rūpā… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā…pe… mano anattā… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattā. Tatra te chando pahātabbo. Yo kho, rādha, anattā tatra te chando pahātabbo’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第一無明舍斷經

6. Paṭhamaavijjāpahānasuttaṃ
79緬 2.276已對照

七十九、那時,某位比丘來到世尊那裡……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,是否有一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起?”

79. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已對照

“比丘,有一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”

‘‘Atthi kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已對照

“尊者,那麼,哪一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起?”

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
PTS 4.50已對照

“比丘,無明就是那一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”

‘‘Avijjā kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已對照

“尊者,那麼,如何知、如何見,比丘的無明便被舍斷,明便生起?”

‘‘Kathaṃ pana, bhante, jānato, kathaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已對照

“比丘,於眼知為無常、見為無常,比丘的無明便被舍斷,明便生起。諸色……眼識……眼觸……凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也知為無常、見為無常,比丘的無明便被舍斷,明便生起……乃至……於意知為無常、見為無常,比丘的無明便被舍斷,明便生起。諸法……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也知為無常、見為無常,比丘的無明便被舍斷,明便生起。比丘,如是知、如是見,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”第六[經]。

‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Rūpe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ, cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati…pe… manaṃ aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、第二無明舍斷經

7. Dutiyaavijjāpahānasuttaṃ
80已對照

八十、那時,某位比丘……乃至……這樣說:“尊者,是否有一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起?”

80. Atha kho aññataro bhikkhu…pe… etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已對照

“比丘,有一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”

‘‘Atthi kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已對照

“尊者,那麼,哪一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起?”

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已對照

“比丘,無明就是那一法,由於它的舍斷,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”

‘‘Avijjā kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已對照

“尊者,那麼,如何知、如何見,無明便被舍斷,明便生起?”

‘‘Kathaṃ pana, bhante, jānato, kathaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
緬 2.277已對照

“比丘,於此,比丘聽聞:‘一切法不足以執著。’比丘,比丘這樣聽聞了‘一切法不足以執著’,他便證知一切法;證知一切法之後遍知一切法;遍知一切法之後,別樣地見一切相,別樣地見眼,諸色……眼識……眼觸……凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也別樣地見它……乃至……別樣地見意,諸法……意識……意觸……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也別樣地見它。比丘,如是知、如是見,比丘的無明便被舍斷,明便生起。”第七[經]。

‘‘Idha, bhikkhu, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. Evañcetaṃ, bhikkhu, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti, sabbaṃ dhammaṃ pariññāya sabbanimittāni aññato passati, cakkhuṃ aññato passati, rūpe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aññato passati…pe… manaṃ aññato passati, dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aññato passati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、眾多比丘經

8. Sambahulabhikkhusuttaṃ
81PTS 4.51已對照

八十一、那時,眾多比丘來到世尊那裡……乃至……坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,在這裡,其他外道的遊方者這樣問我們:‘賢友們,於沙門喬達摩[座下]修梵行是為了什麼目的?’尊者,被這樣問時,我們這樣解答那些其他外道的遊方者:‘賢友們,於世尊[座下]修梵行是為了遍知苦。’尊者,我們被這樣問時這樣解答,是否確是在轉述世尊所說的話,不以不實之事誹謗世尊,隨法而解說法,沒有任何如法的論說或隨論會招致可責難之處?”

81. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha no, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe evaṃ pucchanti – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākaroma – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Kacci mayaṃ, bhante, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva bhagavato homa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāma, dhammassa cānudhammaṃ byākaroma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti?
PTS 4.52緬 2.278已對照

“諸比丘,你們被這樣問時這樣解答,確實是在轉述我所說的話,不以不實之事誹謗我,隨法而解說法,沒有任何如法的論說或隨論會招致可責難之處。諸比丘,因為於我[座下]修梵行正是為了遍知苦。諸比丘,而若其他外道的遊方者這樣問你們:‘賢友們,那麼,為了遍知它而於沙門喬達摩[座下]修梵行的那苦是什麼?’諸比丘,被這樣問時,你們應這樣解答那些其他外道的遊方者:‘賢友們,眼是苦,為了遍知它而於世尊[座下]修梵行。諸色……乃至……凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是苦,為了遍知它而於世尊[座下]修梵行……乃至……意是苦……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是苦,為了遍知它而於世尊[座下]修梵行。賢友們,這就是那苦,為了遍知它而於世尊[座下]修梵行。’諸比丘,被這樣問時,你們應這樣解答那些其他外道的遊方者。”第八[經]。

‘‘Taggha tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva me hotha, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhatha, dhammassa cānudhammaṃ byākarotha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati. Dukkhassa hi, bhikkhave, pariññatthaṃ mayi brahmacariyaṃ vussati. Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamaṃ pana taṃ, āvuso, dukkhaṃ, yassa pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘cakkhu kho, āvuso, dukkhaṃ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Rūpā…pe… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… mano dukkho…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Idaṃ kho taṃ, āvuso, dukkhaṃ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、世間問經

9. Lokapañhāsuttaṃ
82已對照

八十二、那時,某位比丘來到世尊那裡……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:

82. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,人們說‘世間、世間’。尊者,到什麼程度稱為‘世間’呢?”“比丘,‘[它]在毀壞(lujjati)’,因此稱為‘世間(loka)’。什麼在毀壞呢?比丘,眼在毀壞,諸色在毀壞,眼識在毀壞,眼觸在毀壞,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也在毀壞……乃至……舌在毀壞……乃至……意在毀壞,諸法在毀壞,意識在毀壞,意觸在毀壞,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也在毀壞。比丘,‘[它]在毀壞’,因此稱為‘世間’。”第九[經]。

‘‘‘Loko, loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, lokoti vuccatī’’ti? ‘‘‘Lujjatī’ti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati. Kiñca lujjati? Cakkhu kho, bhikkhu, lujjati. Rūpā lujjanti, cakkhuviññāṇaṃ lujjati, cakkhusamphasso lujjati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi lujjati…pe… jivhā lujjati…pe… mano lujjati, dhammā lujjanti, manoviññāṇaṃ lujjati, manosamphasso lujjati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi lujjati. Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccatī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、破群那問經

10. Phaggunapañhāsuttaṃ
83已對照

八十三、那時,具壽破群那……乃至……坐在一旁的具壽破群那對世尊這樣說:

83. Atha kho āyasmā phagguno…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā phagguno bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“尊者,是否有那樣的眼——憑那眼,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛?……乃至……尊者,是否有那樣的舌——憑那舌,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛?……乃至……尊者,是否有那樣的意——憑那意,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛?”

‘‘Atthi nu kho, bhante, taṃ cakkhu, yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… atthi nu kho, bhante, sā jivhā, yāya jivhāya atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… atthi nu kho so, bhante, mano, yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti?
PTS 4.53緬 2.279已對照

“破群那,沒有那樣的眼——憑那眼,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛……乃至……破群那,沒有那樣的舌——憑那舌,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛……乃至……破群那,沒有那樣的意——憑那意,施設者可以施設過去已般涅槃、已斷妄衍、已斷[渴愛之]路、已盡輪迴、已越一切苦的諸佛。”第十[經]。

‘‘Natthi kho taṃ, phagguna, cakkhu, yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya …pe… natthi kho sā, phagguna, jivhā, yāya jivhāya atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… natthi kho so, phagguna, mano, yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

病品第八。

Gilānavaggo aṭṭhamo.
已對照

其攝頌——

為病者說了兩[經],為羅陀另說了三[經];

關於無明也說了兩[經],比丘、世間與破群那。

Tassuddānaṃ –
Gilānena duve vuttā, rādhena apare tayo;
Avijjāya ca dve vuttā, bhikkhu loko ca phaggunoti.