快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·海品 18. Samuddavaggo

本經目錄十八、海品一、第一海經二、第二海經三、釣魚人喻經四、乳樹喻經五、拘絺羅經六、伽摩經七、優陀夷經八、燃燒法門經九、第一手足喻經十、第二手足喻經海品第十八。

已對照

十八、海品

18. Samuddavaggo
已對照

一、第一海經

1. Paṭhamasamuddasuttaṃ
228PTS 4.157緬 2.367已對照

二百二十八、“諸比丘,無聞凡夫說‘海(samudda),海’。諸比丘,那在聖者之律中不是海。諸比丘,那是一大水聚、一片大水。諸比丘,眼是人的海,它的激流(vega)由色所成。凡堪忍那由色所成之激流者,諸比丘,這稱為:已渡過有波浪、有漩渦、有蛟鱷(gāha)、有羅剎的眼海;已渡、已到彼岸、站立於陸地的婆羅門……乃至……諸比丘,舌是人的海,它的激流由味所成。凡堪忍那由味所成之激流者,諸比丘,這稱為:已渡過有波浪、有漩渦、有蛟鱷、有羅剎的舌海;已渡、已到彼岸、站立於陸地的婆羅門……乃至……諸比丘,意是人的海,它的激流由法所成。凡堪忍那由法所成之激流者,諸比丘,這稱為:已渡過有波浪、有漩渦、有蛟鱷、有羅剎的意海;已渡、已到彼岸、站立於陸地的婆羅門。”[世尊]說了這[番話]……乃至……導師[又說]:

“凡這有蛟鱷、有羅剎、

有波浪、有漩渦、有怖畏、難渡的海,已渡過者,

他是達吠陀者(vedagū)、梵行已立者,

到達世間邊際者,稱為到達彼岸者。”第一[經]。

228. ‘‘‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. Cakkhu, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rūpamayo vego. Yo taṃ rūpamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari cakkhusamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo…pe… jivhā, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rasamayo vego. Yo taṃ rasamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari jivhāsamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo…pe… mano, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa dhammamayo vego. Yo taṃ dhammamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari manosamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo’’ti. Idamavoca…pe… satthā –
‘‘Yo imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ,
Saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sabhayaṃ duttaraṃ accatari;
Sa vedagū vusitabrahmacariyo,
Lokantagū pāragatoti vuccatī’’ti. paṭhamaṃ;
已對照

二、第二海經

2. Dutiyasamuddasuttaṃ
229PTS 4.158已對照

二百二十九、“諸比丘,無聞凡夫說‘海,海’。諸比丘,那在聖者之律中不是海。諸比丘,那是一大水聚、一片大水。諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這在聖者之律中稱為海。在此,這有諸天、魔、梵天的世間,有沙門、婆羅門、天與人的人眾,大多被浸透,如線團般糾結、如織線團般纏結、如文闍草與波羅婆草[所搓的舊繩]一般,不能超越苦界、惡趣、墮處、輪迴……乃至……

229. ‘‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā [guḷāguṇṭhikajātā (sī.), kulaguṇḍikajātā (syā. kaṃ.), guṇaguṇikajātā (pī.), kulāguṇḍikajātā (ka.)] muñjapabbajabhūtā, apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati…pe….
緬 2.368已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這在聖者之律中稱為海。在此,這有諸天、魔、梵天的世間,有沙門、婆羅門、天與人的人眾,大多被浸透,如線團般糾結、如織線團般纏結、如文闍草與波羅婆草[所搓的舊繩]一般,不能超越苦界、惡趣、墮處、輪迴。”

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. Etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattatī’’ti.
已對照

“誰的貪與瞋,以及無明,都已褪盡,

‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
已對照

他已渡過這有蛟鱷、有羅剎、有波浪之怖畏、難渡的海。

So imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ, saūmibhayaṃ duttaraṃ accatari.
已對照

“超越執著者、舍離死者、無依者,為了無再有而舍斷了苦;

‘‘Saṅgātigo maccujaho nirupadhi, pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya;
已對照

他已滅沒、不再來,已迷惑了死王——我說。”第二[經]。

Atthaṅgato so na puneti [na pamāṇameti (sī. syā. kaṃ. pī.)], amohayī, maccurājanti brūmī’’ti. dutiyaṃ;
已對照

三、釣魚人喻經

3. Bāḷisikopamasuttaṃ
230PTS 4.159已對照

二百三十、“諸比丘,譬如釣魚人(bāḷisika)把帶著餌的鉤(baḷisa)投入深水潭中,某條貪看餌的魚吞下了它。諸比丘,如是,那條吞了鉤的魚陷入了釣魚人[所致]的不幸、陷入了災禍,任釣魚人所欲而擺佈[它]。

230. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bāḷisiko āmisagatabaḷisaṃ gambhīre udakarahade pakkhipeyya. Tamenaṃ aññataro āmisacakkhu maccho gileyya. Evañhi so, bhikkhave, maccho gilitabaḷiso bāḷisikassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo bāḷisikassa.
已對照

“諸比丘,同樣,世間有這六種鉤,為眾生的不幸、為生類的殺害。哪六種?諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住,諸比丘,這稱為吞了鉤的比丘,陷入了魔[所致]的不幸、陷入了災禍,任波旬所欲而擺佈[他]……乃至……諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……

Evameva kho, bhikkhave, chayime baḷisā lokasmiṃ anayāya sattānaṃ vadhāya [byābādhāya (sī. pī.)] pāṇinaṃ. Katame cha? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso, mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe….
已對照

“諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住,諸比丘,這稱為吞了鉤的比丘,陷入了魔[所致]的不幸、陷入了災禍,任波旬所欲而擺佈[他]。

Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato.
緬 2.369已對照

“諸比丘,而有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住,諸比丘,這稱為未吞鉤的比丘,他破了魔的鉤、徹底破壞了鉤,未陷入不幸、未陷入災禍,不任波旬所欲而擺佈[他]……乃至……

‘‘Santi ca, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住,諸比丘,這稱為未吞鉤的比丘,他破了魔的鉤、徹底破壞了鉤,未陷入不幸、未陷入災禍,不任波旬所欲而擺佈[他]。”第三[經]。

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe…. Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、乳樹喻經

4. Khīrarukkhopamasuttaṃ
231PTS 4.160已對照

二百三十一、“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對眼所識的諸色,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷——對他而言,即使微小的眼所識的諸色進入眼的領域,也會完全佔據他的心,更何況強盛的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷……乃至……

231. ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno…pe….
已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對舌所識的諸味,凡是貪,那存在……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi…pe….
緬 2.370已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對意所識的諸法,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷——對他而言,即使微小的意所識的諸法進入意的領域,也會完全佔據他的心,更何況強盛的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno.
已對照

“諸比丘,譬如有乳汁的樹——阿薩他樹(assattha)、尼拘陀樹(nigrodha)、波利叉樹(pilakkha)或優曇婆羅樹(udumbara)——幼小、年輕、稚嫩,有人用鋒利的斧頭在任何一處砍破它,會有乳汁流出嗎?”“是的,尊者。”“這是什麼緣故呢?”“尊者,因為凡是乳汁,那存在。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā daharo taruṇo komārako. Tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya [bhindeyya (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.), abhindeyya (katthaci)] āgaccheyya khīra’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Yañhi, bhante, khīraṃ taṃ atthī’’ti.
PTS 4.161已對照

“諸比丘,同樣,無論哪位比丘或比丘尼,對眼所識的諸色,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷——對他而言,即使微小的眼所識的諸色進入眼的領域,也會完全佔據他的心,更何況強盛的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷……乃至……

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno…pe….
已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對舌所識的諸味,凡是貪,那存在……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi…pe….
已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對意所識的諸法,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷——對他而言,即使微小的意所識的諸法進入意的領域,也會完全佔據他的心,更何況強盛的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那存在;凡是瞋,那存在;凡是痴,那存在;凡是貪,那未斷;凡是瞋,那未斷;凡是痴,那未斷。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno.
緬 2.371已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對眼所識的諸色,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷——對他而言,即使強盛的眼所識的諸色進入眼的領域,也不會完全佔據他的心,更何況微小的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno…pe….
PTS 4.162已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對舌所識的諸味……乃至……對意所識的諸法,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷——對他而言,即使強盛的意所識的諸法進入意的領域,也不會完全佔據他的心,更何況微小的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷。諸比丘,譬如有乳汁的樹——阿薩他樹、尼拘陀樹、波利叉樹或優曇婆羅樹——乾枯、朽空、經年,有人用鋒利的斧頭在任何一處砍破它,會有乳汁流出嗎?”“並非如此,尊者。”“這是什麼緣故呢?”“尊者,因為凡是乳汁,那不存在。”

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu…pe… manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno. Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā sukkho kolāpo terovassiko. Tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya āgaccheyya khīra’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Yañhi, bhante, khīraṃ taṃ natthī’’ti.
已對照

“諸比丘,同樣,無論哪位比丘或比丘尼,對眼所識的諸色,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷——對他而言,即使強盛的眼所識的諸色進入眼的領域,也不會完全佔據他的心,更何況微小的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷……乃至……

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno…pe….
已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對舌所識的諸味……乃至……

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu…pe….
緬 2.372已對照

“諸比丘,無論哪位比丘或比丘尼,對意所識的諸法,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷——對他而言,即使強盛的意所識的諸法進入意的領域,也不會完全佔據他的心,更何況微小的!這是什麼緣故呢?諸比丘,凡是貪,那不存在;凡是瞋,那不存在;凡是痴,那不存在;凡是貪,那已斷;凡是瞋,那已斷;凡是痴,那已斷。”第四[經]。

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! Taṃ kissa hetu? Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、拘絺羅經

5. Koṭṭhikasuttaṃ
232已對照

二百三十二、一時,具壽舍利弗與具壽大拘絺羅(Mahākoṭṭhika)住在波羅奈仙人墮處鹿野苑。那時,具壽大拘絺羅於傍晚時分從靜坐起身,往具壽舍利弗[之處]去;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽大拘絺羅對具壽舍利弗這樣說——

232. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
PTS 4.163已對照

“舍利弗賢友,是眼為諸色的結(saṃyojana)、諸色為眼的結……乃至……舌為諸味的結、諸味為舌的結……乃至……意為諸法的結、諸法為意的結呢?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ …pe… mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojana’’nti?
已對照

“拘絺羅賢友,眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結……乃至……舌不是諸味的結,諸味也不是舌的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結……乃至……意不是諸法的結,諸法也不是意的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。

‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ.
緬 2.373已對照

“賢友,譬如一頭黑牛與一頭白牛以一條繩或一條軛索系在一起。若有人這樣說:‘黑牛是白牛的結,白牛是黑牛的結’——他這樣說,是在正確地說嗎?”“並非如此,賢友。”“賢友,黑牛不是白牛的結,白牛也不是黑牛的結;而凡是以那一條繩或軛索把它們系在一起的,那就是那裡的結。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo [balivaddo (sī. pī.), balibaddo (syā. kaṃ. ka.)] odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. Yo nu kho evaṃ vadeyya – ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojana’nti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, na odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā taṃ tattha saṃyojanaṃ.
已對照

“賢友,同樣,眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結……乃至……舌不是諸味的結……乃至……意不是諸法的結,諸法也不是意的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。

‘‘Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.164已對照

“賢友,如果眼是諸色的結,或諸色是眼的結,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。賢友,而正因為眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結,而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知……乃至……

‘‘Cakkhu vā, āvuso, rūpānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rūpā vā cakkhussa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha [paññāyati (ka.)] sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya…pe….
已對照

“賢友,如果舌是諸味的結,或諸味是舌的結,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。賢友,而正因為舌不是諸味的結,諸味也不是舌的結,而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知……乃至……

‘‘Jivhā, āvuso, rasānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rasā vā jivhāya saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya…pe….
已對照

“賢友,如果意是諸法的結,或諸法是意的結,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。賢友,而正因為意不是諸法的結,諸法也不是意的結,而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。

‘‘Mano vā, āvuso, dhammānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, dhammā vā manassa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, āvuso, na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
緬 2.374已對照

“賢友,也應當以這個方式了知:眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結……乃至……舌不是諸味的結……乃至……意不是諸法的結,諸法也不是意的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。

‘‘Imināpetaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.165已對照

“賢友,世尊確有眼。世尊以眼見色。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。賢友,世尊確有耳。世尊以耳聞聲。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。賢友,世尊確有鼻。世尊以鼻嗅香。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。賢友,世尊確有舌。世尊以舌嘗味。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。賢友,世尊確有身。世尊以身觸所觸。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。賢友,世尊確有意。世尊以意識知法。世尊沒有欲貪。世尊心善解脫。

‘‘Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato cakkhu. Passati bhagavā cakkhunā rūpaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato sotaṃ. Suṇāti bhagavā sotena saddaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato ghānaṃ. Ghāyati bhagavā ghānena gandhaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato jivhā. Sāyati bhagavā jivhāya rasaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato kāyo. Phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato mano. Vijānāti bhagavā manasā dhammaṃ. Chandarāgo bhagavato natthi. Suvimuttacitto bhagavā.
已對照

“賢友,應當以這個方式了知:眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。耳不是……鼻不是……舌不是諸味的結,諸味也不是舌的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。身不是……意不是諸法的結,諸法也不是意的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。”第五[經]。

‘‘Iminā kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. Na sotaṃ… na ghānaṃ… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ. Na kāyo… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojana’’nti. Pañcamaṃ.
已對照

六、伽摩經

6. Kāmabhūsuttaṃ
233緬 2.375已對照

二百三十三、一時,具壽阿難與具壽伽摩(Kāmabhū)住在憍賞彌瞿師羅園。那時,具壽伽摩於傍晚時分從靜坐起身,往具壽阿難[之處]去;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽伽摩對具壽阿難這樣說——

233. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca kāmabhū kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā kāmabhū sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kāmabhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
已對照

“阿難賢友,是眼為諸色的結(saṃyojana)、諸色為眼的結……乃至……舌為諸味的結、諸味為舌的結……乃至……意為諸法的結、諸法為意的結呢?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso ānanda, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ…pe… mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojana’’nti?
已對照

“伽摩賢友,眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結……乃至……舌不是諸味的結,諸味也不是舌的結……乃至……意不是諸法的結,諸法也不是意的結;而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。

‘‘Na kho, āvuso kāmabhū [kāmabhu (sī.) moggallāne 65-ge vāti suttaṃ passitabbaṃ], cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ…pe… na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. Yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ.
PTS 4.166已對照

“賢友,譬如一頭黑牛與一頭白牛以一條繩或一條軛索系在一起。若有人這樣說:‘黑牛是白牛的結,白牛是黑牛的結’——他這樣說,是在正確地說嗎?”“並非如此,賢友。”“賢友,黑牛不是白牛的結,白牛也不是黑牛的結;而凡是以那一條繩或軛索把它們系在一起的,那就是那裡的結。賢友,同樣,眼不是諸色的結,諸色也不是眼的結……乃至……舌不是……乃至……意不是……乃至……而凡在那裡緣於那兩者而生起的欲貪,那就是那裡的結。”第六[經]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. Yo nu kho evaṃ vadeyya – ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojana’nti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, napi odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā, taṃ tattha saṃyojanaṃ. Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ…pe… na jivhā…pe… na mano…pe… yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojana’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、優陀夷經

7. Udāyīsuttaṃ
234已對照

二百三十四、一時,具壽阿難與具壽優陀夷(Udāyī)住在憍賞彌瞿師羅園。那時,具壽優陀夷於傍晚時分從靜坐起身,往具壽阿難[之處]去;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的具壽優陀夷對具壽阿難這樣說——

234. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca udāyī kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
緬 2.376已對照

“阿難賢友,正如這身被世尊以種種方式宣說、開顯、顯明——‘由此也,這身是無我’,能否同樣也把這識告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭——‘由此也,這識是無我’呢?”

‘‘Yatheva nu kho, āvuso ānanda, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito – ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti?
已對照

“優陀夷賢友,正如這身被世尊以種種方式宣說、開顯、顯明——‘由此也,這身是無我’,同樣也能把這識告知、教示、施設、建立、開顯、分別、令其明瞭——‘由此也,這識是無我’。”

‘‘Yatheva kho, āvuso udāyī, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito – ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti.
PTS 4.167已對照

“賢友,緣於眼與諸色而生起眼識嗎?”“是的,賢友。”“賢友,而凡是為眼識之生起的因、凡是[為眼識之生起的]緣,若那因、那緣完全地、徹底地、無餘地滅盡了,眼識還會顯現嗎?”“並非如此,賢友。”“賢友,世尊也以這個方式宣說、開顯、顯明瞭這一點:‘由此也,這識是無我。’”……乃至……

‘‘Cakkhuñca, āvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya. Api nu kho cakkhuviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti…pe….
已對照

“賢友,緣於舌與諸味而生起舌識嗎?”“是的,賢友。”“賢友,而凡是為舌識之生起的因、凡是[為舌識之生起的]緣,若那因、那緣完全地、徹底地、無餘地滅盡了,舌識還會顯現嗎?”“並非如此,賢友。”“賢友,世尊也以這個方式宣說、開顯、顯明瞭這一點:‘由此也,這識是無我。’”……乃至……

‘‘Jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu yo ca paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho jivhāviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti…pe….
已對照

“賢友,緣於意與諸法而生起意識嗎?”“是的,賢友。”“賢友,而凡是為意識之生起的因、凡是[為意識之生起的]緣,若那因、那緣完全地、徹底地、無餘地滅盡了,意識還會顯現嗎?”“並非如此,賢友。”“賢友,世尊也以這個方式宣說、開顯、顯明瞭這一點:‘由此也,這識是無我。’”

‘‘Manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇa’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti. ‘‘Yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo manoviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho manoviññāṇaṃ paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ – ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’’’ti.
PTS 4.168緬 2.377已對照

“賢友,譬如有人需要心材、尋求心材、為遍求心材而行,他拿著鋒利的斧頭進入林中。他在那裡會看見一棵高大的芭蕉樹幹(kadalikkhandha),筆直、新嫩、尚未生出[硬芯](akukkukajāta)。他便從根部砍斷它;砍斷根部後,又從頂端砍斷;砍斷頂端後,剝開葉鞘。他在那裡連邊材(pheggu)也得不到,哪裡還有心材呢!賢友,同樣,比丘於六觸處中既不隨觀我,也不隨觀我所(attaniya)。他如是不隨觀,便不執取世間的任何東西;不執取則不戰慄;不戰慄便各自般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第七[經]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkuṭakajātaṃ (syā. kaṃ.), akukkajaṭajātaṃ (ka.)]. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya; agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya [vinibbhujjeyya (pī.), vinibbhajjeyya (syā. kaṃ.)]. So tattha pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! Evameva kho, āvuso, bhikkhu chasu phassāyatanesu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati. So evaṃ asamanupassanto [evaṃ samanupassanto (syā. kaṃ. ka.)] na kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、燃燒法門經

8. Ādittapariyāyasuttaṃ
235已對照

二百三十五、“諸比丘,我要為你們說燃燒之門(ādittapariyāya)——法門(dhammapariyāya)。你們要諦聽。諸比丘,什麼是燃燒之門——法門?諸比丘,寧可以燒熱的、燃燒著、熾燃著、發出火光的鐵籤(ayosalākā)毀壞眼根,也絕不要在眼所識的諸色中依隨相而取相(anubyañjanaso nimittaggāho)。諸比丘,識若住立,或被相之樂味所繫縛而住立,或被隨相之樂味所繫縛[而住立],若於那時命終,這是可能的:他會去往兩趣之一——地獄或畜生趣。諸比丘,我正是見到這過患,才這樣說。

235. ‘‘Ādittapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo? Varaṃ, bhikkhave, tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya [sañjotibhūtāya (syā. kaṃ.)] cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ [nimittassādagadhitaṃ (syā. kaṃ. ka.) ma. ni. 3.316-317] vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā, tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
PTS 4.169已對照

“諸比丘,寧可以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的鐵橛毀壞耳根,也絕不要在耳所識的諸聲中依隨相而取相。諸比丘,識若住立,或被相之樂味所繫縛而住立,或被隨相之樂味所繫縛[而住立],若於那時命終,這是可能的:他會去往兩趣之一——地獄或畜生趣。諸比丘,我正是見到這過患,才這樣說。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva sotaviññeyyesu saddesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṅkareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
緬 2.378已對照

“諸比丘,寧可以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的指甲刀毀壞鼻根,也絕不要在鼻所識的諸香中依隨相而取相。諸比丘,識若住立,或被相之樂味所繫縛而住立,或被隨相之樂味所繫縛[而住立],若於那時命終,這是可能的:他會去往兩趣之一——地獄或畜生趣。諸比丘,我正是見到這過患,才這樣說。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva ghānaviññeyyesu gandhesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已對照

“諸比丘,寧可以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的剃刀毀壞舌根,也絕不要在舌所識的諸味中依隨相而取相。諸比丘,識若住立,或被相之樂味所繫縛而住立,或被隨相之樂味所繫縛[而住立],若於那時命終,這是可能的:他會去往兩趣之一——地獄或畜生趣。諸比丘,我正是見到這過患,才這樣說。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva jivhāviññeyyesu rasesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已對照

“諸比丘,寧可以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的劍毀壞身根,也絕不要在身所識的諸觸中依隨相而取相。諸比丘,識若住立,或被相之樂味所繫縛而住立,或被隨相之樂味所繫縛[而住立],若於那時命終,這是可能的:他會去往兩趣之一——地獄或畜生趣。諸比丘,我正是見到這過患,才這樣說。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu anubyañjanaso nimittaggāho. Nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. Ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
PTS 4.170已對照

“諸比丘,寧可睡眠。諸比丘,而我說睡眠對諸生命是徒然的,我說對諸生命是無果的,我說對諸生命是昏昧的;[寧可如此,]也絕不要尋思那樣的諸尋——落入那樣的諸尋的支配,便會破僧。諸比丘,我正是見到[睡眠]對諸生命為徒然的這一過患,才這樣說。

‘‘Varaṃ, bhikkhave, sottaṃ. Sottaṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, aphalaṃ jīvitānaṃ vadāmi, momūhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, na tveva tathārūpe vitakke vitakkeyya yathārūpānaṃ vitakkānaṃ vasaṃ gato saṅghaṃ bhindeyya. Imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi.
已對照

“諸比丘,於此,有聞的聖弟子如是審察:‘暫且不說以燒熱的、燃燒著、熾燃著、發出火光的鐵籤毀壞眼根;來吧,我就作意這個:眼是無常的,色是無常的,眼識是無常的,眼觸是無常的,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的。’

‘‘Tattha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘tiṭṭhatu tāva tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti cakkhu aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ aniccaṃ, cakkhusamphasso anicco, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ’’’ [anicca’’nti (?)].
緬 2.379已對照

“‘暫且不說以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的鐵橛毀壞耳根;來吧,我就作意這個:耳是無常的,聲是無常的,耳識是無常的,耳觸是無常的,凡是以耳觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti sotaṃ aniccaṃ, saddā aniccā, sotaviññāṇaṃ aniccaṃ, sotasamphasso anicco, yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ.
已對照

“‘暫且不說以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的指甲刀毀壞鼻根;來吧,我就作意這個:鼻是無常的,香是無常的,鼻識是無常的,鼻觸是無常的,凡是以鼻觸為緣而生起的感受……乃至……那也是無常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti ghānaṃ aniccaṃ, gandhā aniccā, ghānaviññāṇaṃ aniccaṃ, ghānasamphasso anicco, yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ…pe… tampi aniccaṃ.
已對照

“‘暫且不說以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的剃刀毀壞舌根;來吧,我就作意這個:舌是無常的,味是無常的,舌識是無常的,舌觸是無常的,凡是以舌觸為緣而生起的……乃至……那也是無常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti jivhā aniccā, rasā aniccā, jivhāviññāṇaṃ aniccaṃ, jivhāsamphasso anicco, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati…pe… tampi aniccaṃ.
PTS 4.171已對照

“‘暫且不說以鋒利的、燃燒著、熾燃著、發出火光的劍毀壞身根;來吧,我就作意這個:身是無常的,觸是無常的,身識是無常的,身觸是無常的,凡是以身觸為緣而生起的感受……乃至……那也是無常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti kāyo anicco, phoṭṭhabbā aniccā, kāyaviññāṇaṃ aniccaṃ, kāyasamphasso anicco, yampidaṃ kāyasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ…pe… tampi aniccaṃ.
已對照

“‘暫且不說睡眠;來吧,我就作意這個:意是無常的,法是無常的,意識是無常的,意觸是無常的,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的。’

‘‘Tiṭṭhatu tāva sottaṃ. Handāhaṃ idameva manasi karomi – iti mano anicco, dhammā aniccā, manoviññāṇaṃ aniccaṃ, manosamphasso anicco, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ’’.
已對照

“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’諸比丘,這就是燃燒之門——法門。”第八[經]。

‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第一手足喻經

9. Paṭhamahatthapādopamasuttaṃ
236緬 2.380已對照

二百三十六、“諸比丘,有手時,拿起與放下便顯現;有足時,前進與後退便顯現;有肢節時,屈與伸便顯現;有腹時,飢與渴便顯現。諸比丘,同樣,有眼時,以眼觸為緣,於內生起樂、苦……乃至……有舌時,以舌觸為緣,於內生起樂、苦……乃至……有意時,以意觸為緣,於內生起樂、苦……乃至……。

236. ‘‘Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ paññāyati; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyati; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ paññāyati; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā paññāyati. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya sati jivhāsamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe….
PTS 4.172已對照

“諸比丘,無手時,拿起與放下便不顯現;無足時,前進與後退便不顯現;無肢節時,屈與伸便不顯現;無腹時,飢與渴便不顯現。諸比丘,同樣,無眼時,以眼觸為緣,於內不生起樂、苦……乃至……無舌時,以舌觸為緣,不生起……乃至……無意時,以意觸為緣,於內不生起樂、苦。”第九[經]。

‘‘Hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na paññāyati; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na paññāyati; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na paññāyati; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na paññāyati. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati…pe… manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti. Navamaṃ.
已對照

十、第二手足喻經

10. Dutiyahatthapādopamasuttaṃ
237已對照

二百三十七、“諸比丘,有手時,便有拿起與放下;有足時,便有前進與後退;有肢節時,便有屈與伸;有腹時,便有飢與渴。諸比丘,同樣,有眼時,以眼觸為緣,於內生起樂、苦……乃至……有舌時……乃至……有意時,以意觸為緣,於內生起樂、苦……乃至……。

237. ‘‘Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ hoti; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo hoti; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ hoti; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā hoti. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya sati…pe… manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe….
已對照

“諸比丘,無手時,便沒有拿起與放下;無足時,便沒有前進與後退;無肢節時,便沒有屈與伸;無腹時,便沒有飢與渴。諸比丘,同樣,無眼時,以眼觸為緣,於內不生起樂、苦……乃至……無舌時,以舌觸為緣,不生起……乃至……無意時,以意觸為緣,於內不生起樂、苦。”第十[經]。

‘‘Hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na hoti; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na hoti; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na hoti; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na hoti. Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati…pe… manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti. Dasamaṃ.
已對照

海品第十八。

Samuddavaggo aṭṭharasamo.
緬 2.381已對照

其攝頌——

二海、釣魚人,以乳樹、拘絺羅;

伽摩、優陀夷,以燃燒為第八;

手足喻二[經],此品即由此而稱說。

Tassuddānaṃ –
Dve samuddā bāḷisiko, khīrarukkhena koṭṭhiko;
Kāmabhū udāyī ceva, ādittena ca aṭṭhamaṃ;
Hatthapādūpamā dveti, vaggo tena pavuccatīti.