快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·新舊品 15. Navapurāṇavaggo

本經目錄十五、新舊品一、業滅經二、無常適宜涅槃經三、苦適宜涅槃經四、無我適宜涅槃經五、適宜涅槃行道經六、內住弟子經七、梵行為了什麼目的經八、有法門否經九、諸根具足經十、說法者請問經新舊品第十五。《六處品》第三五十[經]完畢。

已對照

十五、新舊品

15. Navapurāṇavaggo
已對照

一、業滅經

1. Kammanirodhasuttaṃ
146PTS 4.133緬 2.347已對照

一百四十六、“諸比丘,我要為你們說新舊諸業(kamma)、業滅(kammanirodha),以及導至業滅之道。你們要諦聽,好好作意,我要說了。諸比丘,什麼是舊業(purāṇakamma)?諸比丘,眼是舊業,[是]被造作的(abhisaṅkhata)、被思所策發的(abhisañcetayita),應視為可感受的(vedaniya)……乃至……舌是舊業,[是]被造作的、被思所策發的,應視為可感受的……乃至……意是舊業,[是]被造作的、被思所策發的,應視為可感受的。諸比丘,這稱為舊業。諸比丘,什麼是新業(navakamma)?諸比丘,凡現在以身、以語、以意所作的業,諸比丘,這稱為新業。諸比丘,什麼是業滅?諸比丘,凡由身業、語業、意業之滅而觸及解脫者,諸比丘,這稱為業滅。諸比丘,什麼是導至業滅之道?正是這八支聖道(ariya aṭṭhaṅgika magga),即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定——諸比丘,這稱為導至業滅之道。諸比丘,如是,我已說了舊業,已說了新業,已說了業滅,已說了導至業滅之道。諸比丘,凡是求弟子之利益者、悲憫者的導師以悲憫而應為[弟子]所作的,我已為你們作了。諸比丘,這些是樹下,這些是空屋——修禪吧,諸比丘!莫放逸,莫日後追悔。這就是我們對你們的教誡。”第一[經]。

146. ‘‘Navapurāṇāni, bhikkhave, kammāni desessāmi kammanirodhaṃ kammanirodhagāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Katamañca, bhikkhave, purāṇakammaṃ? Cakkhu, bhikkhave, purāṇakammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ…pe… jivhā purāṇakammā abhisaṅkhatā abhisañcetayitā vedaniyā daṭṭhabbā…pe… mano purāṇakammo abhisaṅkhato abhisañcetayito vedaniyo daṭṭhabbo. Idaṃ vuccati, bhikkhave, purāṇakammaṃ. Katamañca, bhikkhave, navakammaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, etarahi kammaṃ karoti kāyena vācāya manasā, idaṃ vuccati, bhikkhave, navakammaṃ. Katamo ca, bhikkhave, kammanirodho? Yo kho, bhikkhave, kāyakammavacīkammamanokammassa nirodhā vimuttiṃ phusati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammanirodho. Katamā ca, bhikkhave, kammanirodhagāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammanirodhagāminī paṭipadā. Iti kho, bhikkhave, desitaṃ mayā purāṇakammaṃ, desitaṃ navakammaṃ, desito kammanirodho, desitā kammanirodhagāminī paṭipadā. Yaṃ kho, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchāvippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、無常適宜涅槃經

2. Aniccanibbānasappāyasuttaṃ
147PTS 4.134已對照

一百四十七、“諸比丘,我要為你們說適宜涅槃的行道(nibbānasappāyā paṭipadā)。你們要諦聽……乃至……諸比丘,什麼是那適宜涅槃的行道?諸比丘,在此,比丘見眼為‘無常’,見色為‘無常’,見眼識為‘無常’,見眼觸為‘無常’,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘無常’……乃至……見舌為‘無常’,見味為‘無常’,見舌識為‘無常’,見舌觸為‘無常’,凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘無常’……乃至……見意為‘無常’,見法為‘無常’,見意識為‘無常’,見意觸為‘無常’,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘無常’。諸比丘,這就是那適宜涅槃的行道。”第二[經]。

147. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ aniccanti passati, rūpā aniccāti passati, cakkhuviññāṇaṃ aniccanti passati, cakkhusamphasso aniccoti passati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati…pe… jivhā aniccāti passati, rasā aniccāti passati, jivhāviññāṇaṃ aniccanti passati, jivhāsamphasso aniccoti passati, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati…pe… mano aniccoti passati, dhammā aniccāti passati, manoviññāṇaṃ aniccanti passati, manosamphasso aniccoti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、苦適宜涅槃經

3. Dukkhanibbānasappāyasuttaṃ
148緬 2.348已對照

一百四十八、“諸比丘,我要為你們說適宜涅槃的行道。你們要諦聽……乃至……諸比丘,什麼是那適宜涅槃的行道?諸比丘,在此,[比丘]見眼為‘苦’,見色為‘苦’,見眼識為‘苦’,見眼觸為‘苦’,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘苦’……乃至……見舌為‘苦’……乃至……見意為‘苦’,見法為‘苦’,見意識為‘苦’,見意觸為‘苦’,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘苦’。諸比丘,這就是那適宜涅槃的行道。”第三[經]。

148. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, cakkhuṃ dukkhanti passati, rūpā dukkhāti passati, cakkhuviññāṇaṃ dukkhanti passati, cakkhusamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati…pe… jivhā dukkhāti passati…pe… mano dukkhoti passati, dhammā dukkhāti passati, manoviññāṇaṃ dukkhanti passati, manosamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、無我適宜涅槃經

4. Anattanibbānasappāyasuttaṃ
149PTS 4.135已對照

一百四十九、“諸比丘,我要為你們說適宜涅槃的行道。你們要諦聽……乃至……諸比丘,什麼是那適宜涅槃的行道?諸比丘,在此,比丘見眼為‘無我’,見色為‘無我’,見眼識為‘無我’,見眼觸為‘無我’,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘無我’……乃至……見意為‘無我’,見法為‘無我’,見意識為‘無我’,見意觸為‘無我’,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——他也見它為‘無我’。諸比丘,這就是那適宜涅槃的行道。”第四[經]。

149. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ anattāti passati, rūpā anattāti passati, cakkhuviññāṇaṃ anattāti passati, cakkhusamphasso anattāti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati…pe… mano anattāti passati, dhammā anattāti passati, manoviññāṇaṃ anattāti passati, manosamphasso anattāti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、適宜涅槃行道經

5. Nibbānasappāyapaṭipadāsuttaṃ
150PTS 4.136已對照

一百五十、“諸比丘,我要為你們說適宜涅槃的行道。你們要諦聽……乃至……諸比丘,什麼是那適宜涅槃的行道?諸比丘,你們認為怎樣,眼是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“色是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“眼識……眼觸……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——它也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於它也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫……乃至……他了知:‘……再無後有。’諸比丘,這就是那適宜涅槃的行道。”第五[經]。

150. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Rūpā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
‘‘Cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati …pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、內住弟子經

6. Antevāsikasuttaṃ
151緬 2.349已對照

一百五十一、“諸比丘,這梵行是無內住弟子(anantevāsika)、無師(anācariyaka)而修的。諸比丘,有內住弟子、有師的比丘,住得痛苦、不安適。諸比丘,無內住弟子、無師的比丘,住得快樂、安適。而比丘怎樣是有內住弟子、有師,住得痛苦、不安適的呢?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟(sarasaṅkappā saṃyojaniyā)。‘它們住在他的內裡,諸惡不善法住在他之內(antassa vasanti)’,所以稱為‘有內住弟子者’。‘它們指使他(samudācaranti),諸惡不善法指使他’,所以稱為‘有師者’……乃至……

151. ‘‘Anantevāsikamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati anācariyakaṃ. Santevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ na phāsu [phāsuṃ (sī. pī.)] viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Kathañca, bhikkhu, santevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati…pe….
已對照

“再者,諸比丘,比丘以舌嘗味後,生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟。‘它們住在他的內裡,諸惡不善法住在他之內’,所以稱為‘有內住弟子者’。‘它們指使他,諸惡不善法指使他’,所以稱為‘有師者’……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati…pe….
PTS 4.137已對照

“再者,諸比丘,比丘以意識知法後,生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟。‘它們住在他的內裡,諸惡不善法住在他之內’,所以稱為‘有內住弟子者’。‘它們指使他,諸惡不善法指使他’,所以稱為‘有師者’。諸比丘,比丘就是這樣有內住弟子、有師,住得痛苦、不安適。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu santevāsiko sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati.
已對照

“而諸比丘,比丘怎樣是無內住弟子、無師,住得快樂、安適的呢?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,不生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟。‘它們不住在他的內裡,諸惡不善法不住在他的內裡’,所以稱為‘無內住弟子者’。‘它們不指使他,諸惡不善法不指使他’,所以稱為‘無師者’……乃至……

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati…pe….
緬 2.350已對照

“再者,諸比丘,比丘以舌嘗味後,不生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟。‘它們不住在他的內裡,諸惡不善法不住在他的內裡’,所以稱為‘無內住弟子者’。‘它們不指使他,諸惡不善法不指使他’,所以稱為‘無師者’……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati…pe….
PTS 4.138已對照

“再者,諸比丘,比丘以意識知法後,不生起諸惡不善法——順結的奔馳思惟。‘它們不住在他的內裡,諸惡不善法不住在他的內裡’,所以稱為‘無內住弟子者’。‘它們不指使他,諸惡不善法不指使他’,所以稱為‘無師者’。諸比丘,比丘就是這樣無內住弟子、無師,住得快樂、安適。諸比丘,這梵行是無內住弟子、無師而修的。諸比丘,有內住弟子、有師的比丘,住得痛苦、不安適。諸比丘,無內住弟子、無師的比丘,住得快樂、安適。”第六[經]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Anantevāsikamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati. Anācariyakaṃ santevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、梵行為了什麼目的經

7. Kimatthiyabrahmacariyasuttaṃ
152已對照

一百五十二、“諸比丘,如果外道遊方者(aññatitthiyā paribbājakā)這樣問你們:‘賢友,於沙門喬達摩[座下]修梵行是為了什麼目的?’諸比丘,被這樣問時,你們應當這樣回答那些外道遊方者:‘賢友,是為了苦的遍知(pariññā)而在世尊處修梵行。’諸比丘,如果外道遊方者又這樣問你們:‘賢友,那麼,為了其遍知而在沙門喬達摩處修梵行的那苦是什麼?’諸比丘,被這樣問時,你們應當這樣回答那些外道遊方者——

152. ‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamaṃ panāvuso, dukkhaṃ, yassa pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha –
緬 2.351已對照

‘賢友,眼是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行。色是苦,為了它們的遍知而在世尊處修梵行。眼識是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行。眼觸是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——它也是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行……乃至……舌是苦……意是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——它也是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行。賢友,這就是苦,為了它的遍知而在世尊處修梵行。’諸比丘,被這樣問時,你們應當這樣回答那些外道遊方者。”第七[經]。

‘‘Cakkhu kho, āvuso, dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Rūpā dukkhā; tesaṃ pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Cakkhuviññāṇaṃ dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Cakkhusamphasso dukkho; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… jivhā dukkhā… mano dukkho; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Idaṃ kho, āvuso, dukkhaṃ; yassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、有法門否經

8. Atthinukhopariyāyasuttaṃ
153PTS 4.139緬 2.352已對照

一百五十三、“諸比丘,有沒有一個法門(pariyāya),比丘依此法門,除信之外、除喜好之外、除傳聞之外、除行相思擇之外、除對見思量後的接受之外(saddhā, ruci, anussava, ākāraparivitakka, diṭṭhinijjhānakkhanti),能記說究竟智(aññā):‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本、以世尊為引導、以世尊為依止。尊者,若世尊親自解說這所說之義,那就好了;聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,諸比丘,你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,有一個法門,比丘依此法門,除信之外、除喜好之外、除傳聞之外、除行相思擇之外、除對見思量後的接受之外,能記說究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

“諸比丘,什麼是那法門——比丘依此法門,除信之外……乃至……除對見思量後的接受之外,記說究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有’?諸比丘,在此,比丘以眼見色後,對內存在的貪、瞋、痴,了知‘我內有貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’。諸比丘,凡比丘以眼見色後,對內存在的貪、瞋、痴,了知‘我內有貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’——諸比丘,這些法是應依信而知的,或應依喜好而知的,或應依傳聞而知的,或應依行相思擇而知的,或應依對見思量後的接受而知的嗎?”“不是,尊者。”“諸比丘,這些法豈不是應以慧見後而知的嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這就是那法門——比丘依此法門,除信之外、除喜好之外、除傳聞之外、除行相思擇之外、除對見思量後的接受之外,記說究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”……乃至……

“再者,諸比丘,比丘以舌嘗味後,對內存在的……乃至……了知‘……貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’。諸比丘,凡[比丘]以舌嘗味後,對內存在的貪、瞋、痴,了知‘我內有貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’——諸比丘,這些法是應依信而知的,或應依喜好而知的,或應依傳聞而知的,或應依行相思擇而知的,或應依對見思量後的接受而知的嗎?”“不是,尊者。”“諸比丘,這些法豈不是應以慧見後而知的嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是那法門——比丘依此法門,除信之外、除喜好之外、除傳聞之外、除行相思擇之外、除對見思量後的接受之外,記說究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”……乃至……

“再者,諸比丘,比丘以意識知法後,對內存在的貪、瞋、痴,了知‘我內有貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’。諸比丘,凡比丘以意識知法後,對內存在的貪、瞋、痴,了知‘我內有貪、瞋、痴’;對內不存在的貪、瞋、痴,了知‘我內無貪、瞋、痴’——諸比丘,這些法是應依信而知的,或應依喜好而知的,或應依傳聞而知的,或應依行相思擇而知的,或應依對見思量後的接受而知的嗎?”“不是,尊者。”“諸比丘,這些法豈不是應以慧見後而知的嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,這也是那法門——比丘依此法門,除信之外、除喜好之外、除傳聞之外、除行相思擇之外、除對見思量後的接受之外,記說究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第八[經]。

153. ‘‘Atthi nu kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākareyya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti [pajānātīti (syā. kaṃ. pī. ka.)]? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākareyya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya…pe… aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti…pe….
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā santaṃ vā ajjhattaṃ…pe… rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, jivhāya rasaṃ sāyitvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti [pajānātīti (syā. kaṃ. pī. ka.)] …pe….
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、諸根具足經

9. Indriyasampannasuttaṃ
154已對照

一百五十四、那時,某位比丘來到世尊之處……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,人們說‘諸根具足者(indriyasampanna)、諸根具足者’。尊者,到什麼程度是諸根具足者呢?”

154. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘indriyasampanno, indriyasampanno’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, indriyasampanno hotī’’ti?
已對照

“比丘,若於眼根住於隨觀生滅(udayabbayānupassī),便於眼根厭離……乃至……比丘,若於舌根住於隨觀生滅,便於舌根厭離……乃至……比丘,若於意根住於隨觀生滅,便於意根厭離。由厭離而離貪……乃至……於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’比丘,到這個程度即是諸根具足者。”第九[經]。

‘‘Cakkhundriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto cakkhundriye nibbindati…pe… jivhindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto jivhindriye nibbindati…pe… manindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto manindriye nibbindati. Nibbindaṃ virajjati…pe… vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ettāvatā kho, bhikkhu, indriyasampanno hotī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、說法者請問經

10. Dhammakathikapucchasuttaṃ
155PTS 4.141已對照

一百五十五、那時,某位比丘來到世尊之處……乃至……坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,人們說‘說法者(dhammakathika)、說法者’。尊者,到什麼程度是說法者呢?”

155. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
緬 2.354已對照

“比丘,若為了對眼的厭離、離貪、滅而說法,便足以稱[他]為‘說法者比丘’。比丘,若為了對眼的厭離、離貪、滅而行道,便足以稱[他]為‘法隨法行的比丘(dhammānudhammappaṭipanno bhikkhu)’。比丘,若由對眼的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫,便足以稱[他]為‘已達現法涅槃的比丘(diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhu)’……乃至……比丘,若為了對舌的厭離、離貪、滅而說法,便足以稱[他]為‘說法者比丘’……乃至……比丘,若為了對意的厭離、離貪、滅而說法,便足以稱[他]為‘說法者比丘’。比丘,若為了對意的厭離、離貪、滅而行道,便足以稱[他]為‘法隨法行的比丘’。比丘,若由對意的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫,便足以稱[他]為‘已達現法涅槃的比丘’。”第十[經]。

‘‘Cakkhussa ce, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃvacanāya…pe… jivhāya ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya…pe… manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Manassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃvacanāyā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

新舊品第十五。

Navapurāṇavaggo pañcadasamo.
已對照

其攝頌——

業、四[經]適宜,無內住弟子、為了什麼目的;

有法門否,與根[具足]、說法者。

Tassuddānaṃ –
Kammaṃ cattāri sappāyā, anantevāsi kimatthiyā;
Atthi nu kho pariyāyo, indriyakathikena cāti.
已對照

《六處品》第三五十[經]完畢。

Saḷāyatanavagge tatiyapaṇṇāsako samatto.
已對照

其品攝頌——

瑜伽安穩者與世間,居士與天湖;

連同新舊為五十,因此被稱為第三。

Tassa vagguddānaṃ –
Yogakkhemi ca loko ca, gahapati devadahena ca;
Navapurāṇena paṇṇāso, tatiyo tena vuccatīti.