快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·世間欲功德品 12. Lokakāmaguṇavaggo

本經目錄十二、世間欲功德品一、第一魔之罥索經二、第二魔之罥索經三、行至世間之邊經四、欲功德經五、帝釋問經六、五髻經七、舍利弗共住弟子經八、教誡羅睺羅經九、順結之法經十、順取之法經世間欲功德品第十二。

已對照

十二、世間欲功德品

12. Lokakāmaguṇavaggo
已對照

一、第一魔之罥索經

1. Paṭhamamārapāsasuttaṃ
114已對照

一百一十四、“諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它歡喜、稱說、耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘已入魔的住處,已落入魔的支配,魔之罥索已套上他;他被魔縛所縛,任波旬所欲而擺佈[他]……乃至……

114. ‘‘Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvāsagato mārassa, mārassa vasaṃ gato [vasagato (sī. aṭṭha. syā. aṭṭha.)], paṭimukkassa mārapāso. Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它歡喜、稱說、耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘已入魔的住處,已落入魔的支配,魔之罥索已套上他;他被魔縛所縛……乃至……

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvāsagato mārassa, mārassa vasaṃ gato, paṭimukkassa mārapāso. Baddho so mārabandhanena…pe….
PTS 4.92緬 2.312已對照

“諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它歡喜、稱說、耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘已入魔的住處,已落入魔的支配,魔之罥索已套上他;他被魔縛所縛,任波旬所欲而擺佈[他]。

‘‘Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvāsagato mārassa, mārassa vasaṃ gato, paṭimukkassa mārapāso. Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato.
已對照

“諸比丘,然而有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它不歡喜、不稱說、不耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘未入魔的住處,未落入魔的支配,魔之罥索已從他解下;他已從魔縛解脫,不任波旬所欲而擺佈[他]……乃至……

‘‘Santi ca kho, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu nāvāsagato mārassa, na mārassa vasaṃ gato, ummukkassa mārapāso. Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它不歡喜、不稱說、不耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘未入魔的住處,未落入魔的支配,魔之罥索已從他解下;他已從魔縛解脫,不任波旬所欲而擺佈[他]……乃至……

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu nāvāsagato mārassa, na mārassa vasaṃ gato, ummukkassa mārapāso. Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已對照

“諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它不歡喜、不稱說、不耽著而住——諸比丘,這稱為:比丘未入魔的住處,未落入魔的支配,魔之罥索已從他解下;他已從魔縛解脫,不任波旬所欲而擺佈[他]。”第一[經]。

‘‘Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu nāvāsagato mārassa, na mārassa vasaṃ gato, ummukkassa mārapāso. Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二魔之罥索經

2. Dutiyamārapāsasuttaṃ
115已對照

一百一十五、“諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住——諸比丘,這稱為比丘被眼所識的諸色所縛,已入魔的住處,已落入魔的支配,魔之罥索已套在他身上。他被魔縛所縛,任波旬所欲而擺佈……乃至……

115. ‘‘Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu baddho cakkhuviññeyyesu rūpesu, āvāsagato mārassa, mārassa vasaṃ gato, paṭimukkassa mārapāso. Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
緬 2.313已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住——諸比丘,這稱為比丘被意所識的諸法所縛,已入魔的住處,已落入魔的支配,魔之罥索已套在他身上。他被魔縛所縛,任波旬所欲而擺佈……乃至……

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu baddho manoviññeyyesu dhammesu, āvāsagato mārassa, mārassa vasaṃ gato, paṭimukkassa mārapāso. Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
已對照

“諸比丘,又有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住——諸比丘,這稱為比丘從眼所識的諸色解脫,未入魔的住處,未落入魔的支配,魔之罥索已從他身上解下。他已從魔縛解脫,不任波旬所欲而擺佈……乃至……

‘‘Santi ca kho, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu mutto cakkhuviññeyyehi rūpehi, nāvāsagato mārassa, na mārassa vasaṃ gato, ummukkassa mārapāso. Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato…pe….
PTS 4.93已對照

“諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住——諸比丘,這稱為比丘從意所識的諸法解脫,未入魔的住處,未落入魔的支配,魔之罥索已從他身上解下。他已從魔縛解脫,不任波旬所欲而擺佈。”第二[經]。

‘‘Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu mutto manoviññeyyehi dhammehi, nāvāsagato mārassa, na mārassa vasaṃ gato, ummukkassa mārapāso. Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、行至世間之邊經

3. Lokantagamanasuttaṃ
116已對照

一百一十六、“諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。”世尊說了這[語]之後,便從座起而入住處。那時,世尊離去不久,那些比丘這樣想:“賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?”

116. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ [diṭṭheyyaṃ (syā. kaṃ. ka.)], patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’’ti. Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?
緬 2.314已對照

那時,那些比丘又這樣想:“這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti.
PTS 4.94已對照

那時,那些比丘便往具壽阿難[之處]去;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對具壽阿難這樣說——

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –
已對照

“賢友阿難,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’賢友,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’賢友,我們又這樣想:‘賢友們,這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?’願具壽阿難詳解[之]。”

‘‘Idaṃ kho no, āvuso ānanda, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmīti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho, āvuso, āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Vibhajatāyasmā ānando’’ti.
PTS 4.95緬 2.315已對照

“賢友們,猶如有人求心材、尋心材,為遍求心材而行,來到一棵立著的、有心材的大樹前,卻越過[樹]根、越過[樹]幹,以為應在枝葉間求心材;諸具壽這[所作]也正是這樣的[情形]——在導師現前時,你們越過了那位世尊,卻以為應向我們請問這一義。賢友們,因為那位世尊知而知、見而見,是成為眼者、成為智者、成為法者、成為梵者、能說者、能宣說者、義之引導者、不死之施與者、法主、如來。而那時正是應向世尊本人請問這一義的時候。世尊怎樣為你們解答,你們便應那樣受持[它]。”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva, mūlaṃ atikkammeva, khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī. ka.)]. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati – cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā’’ti.
已對照

“賢友阿難,確實如此,世尊知而知、見而見,是成為眼者、成為智者、成為法者、成為梵者、能說者、能宣說者、義之引導者、不死之施與者、法主、如來。而那時也正是我們應向世尊本人請問這一義的時候。世尊怎樣為我們解答,我們便應那樣受持[它]。然而具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。願具壽阿難不以為難而詳解[之]。”

‘‘Addhāvuso ānanda, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati – cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvā’’ti.
已對照

“那麼,賢友們,你們要聽,好好地作意,我要說了。”“是,賢友。”那些比丘應諾具壽阿難。具壽阿難這樣說——

‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –
PTS 4.96緬 2.316已對照

“賢友們,世尊為你們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我了知其詳義。賢友們,凡依之而於世間中成為有世間想者、計執世間者的那[法],在聖者之律中稱為世間。賢友們,依什麼而於世間中成為有世間想者、計執世間者呢?賢友們,依眼而於世間中成為有世間想者、計執世間者。賢友們,依耳……賢友們,依鼻……賢友們,依舌而於世間中成為有世間想者、計執世間者。賢友們,依身……賢友們,依意而於世間中成為有世間想者、計執世間者。賢友們,凡依之而於世間中成為有世間想者、計執世間者的那[法],在聖者之律中稱為世間。賢友們,世尊為你們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我是這樣了知其詳義的。而諸具壽若願意,可往世尊本人[之處]去,請問這一義。世尊怎樣為你們解答,你們便應那樣受持[它]。”

‘‘Yaṃ kho vo, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti, imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Yena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. Kena cāvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī? Cakkhunā kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. Sotena kho, āvuso… ghānena kho, āvuso… jivhāya kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. Kāyena kho, āvuso… manena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. Yena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. Yaṃ kho vo, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti, imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
已對照

“是,賢友。”那些比丘應諾具壽阿難之後,便從座起,往世尊[之處]去;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
PTS 4.97緬 2.317已對照

“尊者,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’尊者,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,我不說世間之邊可由行走而知、而見、而到達。諸比丘,然而我也不說不到達世間之邊而有苦的終結。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’尊者,我們又這樣想:‘這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?’尊者,於是我們便往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問了這一義。尊者,具壽阿難以這些行相、以這些句、以這些文為我們詳解了[其]義。”

‘‘Yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti.
已對照

“諸比丘,阿難是賢智者;諸比丘,阿難是大慧者!諸比丘,你們若向我請問這一義,我也會正像阿難所解答的那樣解答[它]。這正是它的義,你們便應這樣受持[它]。”第三[經]。

‘‘Paṇḍito, bhikkhave, ānando; mahāpañño, bhikkhave, ānando! Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ. Eso cevetassa attho, evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、欲功德經

4. Kāmaguṇasuttaṃ
117PTS 4.98已對照

一百一十七、“諸比丘,在我現正覺之前、尚未現正覺、還只是菩薩的時候,我曾這樣想:‘我那些曾為心所觸的、已過去、已滅、已變易的五欲功德——於其中,我的心趣往時,會多多地趣往;或於現在的[五欲功德],或於未來的少許。’諸比丘,我又這樣想:‘我那些曾為心所觸的、已過去、已滅、已變易的五欲功德——對此,由我這愛惜自己者,應當作不放逸、念,[作為]心的守護。’諸比丘,所以,你們也有那些曾為心所觸的、已過去、已滅、已變易的五欲功德——於其中,你們的心趣往時,會多多地趣往;或於現在的[五欲功德],或於未來的少許。諸比丘,所以,你們也有那些曾為心所觸的、已過去、已滅、已變易的五欲功德——對此,由你們這些愛惜自己者,應當作不放逸、念,[作為]心的守護。諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡舌也滅、味想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。”世尊說了這[語]之後,便從座起而入住處。

117. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā, tatra me cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu’. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā, tatra me attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo’. Tasmātiha, bhikkhave, tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā, tatra vo cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu. Tasmātiha, bhikkhave, tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā, tatra vo attarūpehi appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo. Tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha jivhā ca nirujjhati, rasasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’’ti. Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
緬 2.318已對照

那時,世尊離去不久,那些比丘這樣想:“賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡舌也滅、味想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha jivhā ca nirujjhati, rasasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?
已對照

那時,那些比丘又這樣想:“這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti.
PTS 4.99已對照

那時,那些比丘便往具壽阿難[之處]去;到了之後,與具壽阿難互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對具壽阿難這樣說——

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –
緬 2.319已對照

“賢友阿難,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡舌也滅、味想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’賢友,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡舌也滅、味想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’賢友,我們又這樣想:‘這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?’願具壽阿難詳解[之]。”

‘‘Idaṃ kho no, āvuso ānanda, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha jivhā ca nirujjhati, rasasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha jivhā ca nirujjhati, rasasaññā ca nirujjhati se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Vibhajatāyasmā ānando’’ti.
已對照

“賢友們,猶如有人求心材、尋心材,為遍求心材而行,於一棵大樹……乃至……願具壽阿難不以為難而詳解[之]。”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa…pe… vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvāti.
PTS 4.100已對照

“那麼,賢友們,你們要聽,好好地作意,我要說了。”“是,賢友。”那些比丘應諾具壽阿難。具壽阿難這樣說——

‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –
已對照

“賢友們,世尊為你們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我了知其詳義。賢友們,這[話]是世尊就六處之滅而說的——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’賢友們,世尊略說了這綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’賢友們,對這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,我是這樣了知其詳義的。而諸具壽若願意,可往世尊本人[之處]去;到了之後,請問這一義。世尊怎樣為你們解答,你們便應那樣受持[它]。”

‘‘Yaṃ kho vo, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Saḷāyatananirodhaṃ no etaṃ, āvuso, bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe, yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Ayaṃ kho, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. Imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamatha; upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
緬 2.320已對照

“是,賢友。”那些比丘應諾具壽阿難之後,便從座起,往世尊[之處]去;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
PTS 4.101已對照

“尊者,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡舌也滅、味想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’尊者,世尊離去不久,我們這樣想:‘賢友們,世尊為我們略說了綱要而未詳解其義,便從座起而入住處——‘諸比丘,所以,那處應被了知——在那裡眼也滅、色想也滅,那處應被了知……乃至……在那裡意也滅、法想也滅,那處應被了知。’這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要,誰能詳解其義呢?’尊者,我們又這樣想:‘這位具壽阿難既受導師所讚歎,又為有智的諸同梵行者所敬重。具壽阿難能詳解這由世尊所略說、所說出而未詳解其義的綱要之義。我們何不往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問這一義呢?’尊者,於是我們便往具壽阿難[之處]去;到了之後,向具壽阿難請問了這一義。尊者,具壽阿難以這些行相、以這些句、以這些文為我們詳解了[其]義。”

‘‘Yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha jivhā ca nirujjhati, rasasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti, tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha, bhikkhave, se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati, rūpasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe…pe… yattha mano ca nirujjhati, dhammasaññā ca nirujjhati, se āyatane veditabbe’ti. ‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā ānandena imehi ākārehi, imehi padehi, imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti.
已對照

“諸比丘,阿難是賢智者;諸比丘,阿難是大慧者!諸比丘,你們若向我請問這一義,我也會正像阿難所解答的那樣解答[它]。這正是它的義。你們便應這樣受持[它]。”第四[經]。

‘‘Paṇḍito, bhikkhave, ānando; mahāpañño, bhikkhave, ānando! Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ. Eso cevetassa attho. Evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、帝釋問經

5. Sakkapañhasuttaṃ
118PTS 4.102緬 2.321已對照

一百一十八、一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,諸天之主帝釋來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的諸天之主帝釋對世尊這樣說:“尊者,是什麼因、什麼緣,使此中有些眾生就在現法中不般涅槃?尊者,又是什麼因、什麼緣,使此中有些眾生就在現法中般涅槃呢?”

118. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti?
已對照

“諸天之主,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住;當他於它歡喜、稱說、耽著而住時,識便依止於它、以它為取。諸天之主,有取的比丘不般涅槃……乃至……

‘‘Santi kho, devānaminda, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Saupādāno, devānaminda, bhikkhu no parinibbāyati…pe….
已對照

“諸天之主,有舌所識的諸味……乃至……諸天之主,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住;當他於它歡喜、稱說、耽著而住時,識便依止於它、以它為取。諸天之主,有取的比丘不般涅槃。諸天之主,這就是因,這就是緣,使此中有些眾生就在現法中不般涅槃。

‘‘Santi kho, devānaminda, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi kho, devānaminda, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Saupādāno, devānaminda, bhikkhu no parinibbāyati. Ayaṃ kho, devānaminda, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti.
已對照

“諸天之主,又有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住;當他於它不歡喜、不稱說、不耽著而住時,識便不依止於它、不以它為取。諸天之主,無取的比丘般涅槃……乃至……

‘‘Santi ca kho, devānaminda, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti, na tadupādānaṃ. Anupādāno, devānaminda, bhikkhu parinibbāyati…pe….
緬 2.322已對照

“諸天之主,有舌所識的諸味……乃至……諸天之主,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住;當他於它不歡喜、不稱說、不耽著而住時,識便不依止於它、不以它為取。諸天之主,無取的比丘般涅槃。諸天之主,這就是因,這就是緣,使此中有些眾生就在現法中般涅槃。”第五[經]。

‘‘Santi kho, devānaminda, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi kho, devānaminda, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti na tadupādānaṃ. Anupādāno, devānaminda, bhikkhu parinibbāyati. Ayaṃ kho, devānaminda, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、五髻經

6. Pañcasikhasuttaṃ
119PTS 4.103已對照

一百一十九、一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,乾闥婆天子五髻來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的乾闥婆天子五髻對世尊這樣說:“尊者,是什麼因、什麼緣,使此中有些眾生就在現法中不般涅槃?尊者,又是什麼因、什麼緣,使此中有些眾生就在現法中般涅槃呢?”“五髻,有眼所識的諸色……乃至……五髻,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘歡喜它、稱說、耽著而住;當他於它歡喜、稱說、耽著而住時,識便依止於它、以它為取。五髻,有取的比丘不般涅槃。五髻,這就是因,這就是緣,使此中有些眾生就在現法中不般涅槃。”

119. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho pañcasikho gandhabbadevaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho pañcasikho gandhabbadevaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti? ‘‘Santi kho, pañcasikha, cakkhuviññeyyā rūpā…pe… santi kho, pañcasikha, manoviññeyyā dhammā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Saupādāno, pañcasikha, bhikkhu no parinibbāyati. Ayaṃ kho, pañcasikha, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti’’.
已對照

“五髻,又有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的……乃至……五髻,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。若比丘不歡喜它、不稱說、不耽著而住;當他於它不歡喜、不稱說、不耽著而住時,識便不依止於它、不以它為取。五髻,無取的比丘般涅槃。五髻,這就是因,這就是緣,使此中有些眾生就在現法中般涅槃。”第六[經]。

‘‘Santi ca kho, pañcasikha, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā…pe… santi kho, pañcasikha, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti, na tadupādānaṃ. Anupādāno, pañcasikha, bhikkhu parinibbāyati. Ayaṃ kho, pañcasikha, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、舍利弗共住弟子經

7. Sāriputtasaddhivihārikasuttaṃ
120緬 2.323已對照

一百二十、一時,具壽舍利弗住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,某位比丘來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對具壽舍利弗這樣說:“賢友舍利弗,[你的]一位共住弟子比丘捨棄學處而還俗了。”

120. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘saddhivihāriko, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto’’ti.
PTS 4.104已對照

“賢友,對不守護諸根之門、於食不知量、不勤修警寤者,就是如此。‘賢友,那比丘不守護諸根之門、於食不知量、不勤修警寤,而將終生延續圓滿、清淨的梵行’——這[種]處是不存在的。‘賢友,那比丘守護諸根之門、於食知量、勤修警寤,將終生延續圓滿、清淨的梵行’——這[種]處是存在的。

‘‘Evametaṃ, āvuso, hoti indriyesu aguttadvārassa, bhojane amattaññuno, jāgariyaṃ ananuyuttassa. ‘So vatāvuso, bhikkhu indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘So vatāvuso, bhikkhu indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, jāgariyaṃ anuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.
已對照

“賢友,又怎樣是守護諸根之門呢?賢友,在此,比丘以眼見色後,不取於相,不取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護眼根,致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,不取於相,不取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護意根,致力於意根的律儀。賢友,就是這樣守護諸根之門。

‘‘Kathañcāvuso, indriyesu guttadvāro hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, āvuso, indriyesu guttadvāro hoti.
已對照

“賢友,又怎樣是於食知量呢?賢友,在此,比丘如理省思後攝取食物:‘不為嬉遊,不為驕慢,不為裝飾,不為莊嚴,只是為了這身體的住立、維持,為了止息傷害,為了資助梵行;我將如此消除舊受,也不令新受生起;我將得以維生、無過,並且安樂而住。’賢友,就是這樣於食知量。

‘‘Kathañcāvuso, bhojane mattaññū hoti? Idhāvuso, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Evaṃ kho, āvuso, bhojane mattaññū hoti.
PTS 4.105緬 2.324已對照

“賢友,又怎樣是勤修警寤呢?賢友,在此,比丘白天以經行、以坐,令心從諸所應遮之法中淨化;夜的初分以經行、以坐,令心從諸所應遮之法中淨化;夜的中分以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知,作意起身之想;夜的後分起身,以經行、以坐,令心從諸所應遮之法中淨化。賢友,就是這樣勤修警寤。所以,賢友,應當這樣修學:‘我們將守護諸根之門,於食知量,勤修警寤。’賢友,你們正應這樣修學。”第七[經]。

‘‘Kathañcāvuso, jāgariyaṃ anuyutto hoti? Idhāvuso, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno, uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Evaṃ kho, āvuso, jāgariyaṃ anuyutto hoti. Tasmātihāvuso, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṃ anuyuttā’ti. Evañhi vo, āvuso, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、教誡羅睺羅經

8. Rāhulovādasuttaṃ
121PTS 4.106緬 2.325已對照

一百二十一、一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林給孤獨園(Jetavana Anāthapiṇḍikassa ārāma)。那時,世尊獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:“羅睺羅(Rāhula)的解脫成熟之諸法(vimuttiparipācaniyā dhammā)已成熟,我何不進一步引導羅睺羅於諸漏的滅盡?”於是,世尊在上午穿好[下衣],取了缽與衣,在舍衛城乞食之後,飯後從乞食處回來,召喚具壽羅睺羅:“羅睺羅,取坐具來,我們前往安陀林(Andhavana)度日間。”“是的,尊者。”具壽羅睺羅應諾世尊,取了坐具,緊隨在世尊身後。

那時,數千天神跟隨著世尊,[心想:]“今天世尊將進一步引導具壽羅睺羅於諸漏的滅盡。”於是,世尊深入安陀林,坐在某棵樹下所設的座上。具壽羅睺羅也禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽羅睺羅這樣說——

“羅睺羅,你認為怎樣,眼是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”〔底本校注:[以下諸問之前也有]「你認為怎樣」(taṃ kiṃ maññasi),其餘[各問]同樣(《中部》3.416-417)。〕

“色是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“眼識是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“眼觸是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“凡是以眼觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”……乃至……

“舌是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“舌識是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“舌觸是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“凡是以舌觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”……乃至……

“意是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“法是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“意識是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“意觸是常還是無常?”

“無常,尊者。”……乃至……

“凡是以意觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],那也是常還是無常?”

“無常,尊者。”

“而那無常的,是苦還是樂?”

“是苦,尊者。”

“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”

“不適宜,尊者。”

“羅睺羅,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於色也厭離,於眼識也厭離,於眼觸也厭離,凡是以眼觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],於那也厭離……乃至……於舌也厭離,於味也厭離,於舌識也厭離,於舌觸也厭離,凡是以舌觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],於那也厭離……乃至……

“於意也厭離,於法也厭離,於意識也厭離,於意觸也厭離,凡是以意觸為緣而生起的受所攝、想所攝、行所攝、識所攝[者],於那也厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

世尊說了這[番話]。具壽羅睺羅滿意,歡喜世尊之所說。而當這記說正被宣說之時,具壽羅睺羅的心由不執取而從諸漏解脫;數千天神也生起了遠塵離垢的法眼:“凡任何集法,一切皆是滅法。”第八[經]。

121. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācaniyā dhammā; yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyya’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, rāhula, nisīdanaṃ. Yena andhavanaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṃ anubandhāni honti – ‘‘ajja bhagavā āyasmantaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vinessatī’’ti. Atha kho bhagavā andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’. ( ) [(taṃ kiṃ maññasi) evamitaresupi (ma. ni. 3.416-417)]
‘‘Rūpā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
‘‘Cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ, saññāgataṃ, saṅkhāragataṃ, viññāṇagataṃ, tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Jivhā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
‘‘Jivhāviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Jivhāsamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ, saññāgataṃ, saṅkhāragataṃ, viññāṇagataṃ, tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Mano nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Dhammā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
‘‘Manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Manosamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ, saññāgataṃ, saṅkhāragataṃ, viññāṇagataṃ, tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, rāhula, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati…pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi nibbindati, jivhāviññāṇepi nibbindati, jivhāsamphassepi nibbindati, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati…pe….
‘‘Manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. Anekānañca devatāsahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、順結之法經

9. Saṃyojaniyadhammasuttaṃ
122PTS 4.108已對照

一百二十二、“諸比丘,我將為你們宣說順結之法(saṃyojaniyā dhammā)與結(saṃyojana)。你們要聽。諸比丘,什麼是順結之法,什麼是結?諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的(iṭṭha)、可樂的(kanta)、可意的(manāpa)、可愛的(piyarūpa)、與欲相應的(kāmūpasaṃhita)、能引生貪染的(rajanīya)。諸比丘,這些稱為順結之法。凡是於其中的欲貪,那就是於其中的結……乃至……諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這些稱為順結之法。凡是於其中的欲貪,那就是於其中的結。”第九[經]。

122. ‘‘Saṃyojaniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi saṃyojanañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā, katamañca saṃyojanaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha saṃyojana’’nti. Navamaṃ.
已對照

十、順取之法經

10. Upādāniyadhammasuttaṃ
123已對照

一百二十三、“諸比丘,我將為你們宣說順取之法(upādāniyā dhammā)與取(upādāna)。你們要聽。諸比丘,什麼是順取之法,什麼是取?諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這些稱為順取之法。凡是於其中的欲貪,那就是於其中的取……乃至……諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這些稱為順取之法。凡是於其中的欲貪,那就是於其中的取。”第十[經]。

123. ‘‘Upādāniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi upādānañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, upādāniyā dhammā, katamañca upādānaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha upādānaṃ…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti. Dasamaṃ.
已對照

世間欲功德品第十二。

Lokakāmaguṇavaggo dvādasamo.
已對照

其攝頌——

以魔之罥索說了二[經],以及以世間欲功德[說了二經];

帝釋、五髻,舍利弗與羅睺羅;

結、取,此品即由此而稱說。

Tassuddānaṃ –
Mārapāsena dve vuttā, lokakāmaguṇena ca;
Sakko pañcasikho ceva, sāriputto ca rāhulo;
Saṃyojanaṃ upādānaṃ, vaggo tena pavuccatīti.