快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·六[處]品 10. Saḷavaggo

本經目錄十、六[處]品一、未調伏未守護經二、鬘童子經三、退失之法經四、放逸而住經五、律儀經六、定經七、靜坐經八、第一非你們的經九、第二非你們的經十、鬱陀迦經六[處]品第十。《六處品》第二五十[經]完畢。第一個一百[經]。

已對照

十、六[處]品

10. Saḷavaggo
已對照

一、未調伏未守護經

1. Adantaaguttasuttaṃ
94PTS 4.70緬 2.293已對照

九十四、因緣在舍衛城。“諸比丘,這六觸處(phassāyatana)未調伏、未守護、未保護、未防護,是帶來增上之苦的。哪六種呢?諸比丘,眼觸處未調伏、未守護、未保護、未防護,是帶來增上之苦的……乃至……諸比丘,舌觸處未調伏、未守護、未保護、未防護,是帶來增上之苦的……乃至……諸比丘,意觸處未調伏、未守護、未保護、未防護,是帶來增上之苦的。諸比丘,這就是那六觸處,未調伏、未守護、未保護、未防護,是帶來增上之苦的。”

“諸比丘,這六觸處善調伏、善守護、善保護、善防護,是帶來增上之樂的。哪六種呢?諸比丘,眼觸處善調伏、善守護、善保護、善防護,是帶來增上之樂的……乃至……諸比丘,舌觸處善調伏、善守護、善保護、善防護,是帶來增上之樂的……乃至……諸比丘,意觸處善調伏、善守護、善保護、善防護,是帶來增上之樂的。諸比丘,這就是那六觸處,善調伏、善守護、善保護、善防護,是帶來增上之樂的。”世尊說了這[番話]……乃至……導師又接著這樣說:

“諸比丘,正是六觸處,

未防護者於其中遭受苦;

而凡是得到了對它們之防護的人,

以信為伴、不漏洩而住。

“見了悅意的諸色,

又見了不悅意的[諸色]之後;

於悅意者,當除遣貪之路,

亦不應[想著]‘[這]於我不可愛’而令意瞋恚。

“聽了聲——可愛與不可愛二者——

於可愛的聲不應迷醉;

而於不可愛的,當除遣瞋的趣向,

亦不應[想著]‘[這]於我不可愛’而令意瞋恚。

“嗅了芬芳、悅意的香,

又嗅了不淨、不可樂的[香]之後;

於不可樂者,當除遣瞋恨,

亦不應於可樂者為欲所牽引。

“食用了有滋味的、甘美的味,

又有時食用了不甘美的[味]之後;

不應耽著於甘美的味而食用,

於不甘美者亦不應顯露違逆。

“為觸所觸時,不應因樂而陶醉,

為苦所觸時,亦不應顫抖;

於樂與苦這二觸應當舍,

不隨順亦不違逆於任何[人]。

“懷妄衍想(papañcasaññā)的凡庸之人,

有想者們妄衍著而趨向[輪轉];

一切意所成的、依家的[尋],

推開之後,[他]依出離而行。

“如是,當意於六[所緣]中善修習時,

被觸者的心於任何處都不搖動;

諸比丘,你們勝過那貪與瞋之後,

當成為到達生死彼岸者。”第一[經]。

94. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Chayime, bhikkhave, phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti’’.
‘‘Chayime, bhikkhave, phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā hontī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… etadavoca satthā –
‘‘Saḷeva [chaḷeva (ka.)] phassāyatanāni bhikkhavo,
Asaṃvuto yattha dukkhaṃ nigacchati;
Tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisuṃ,
Saddhādutiyā viharantānavassutā.
‘‘Disvāna rūpāni manoramāni,
Athopi disvāna amanoramāni;
Manorame rāgapathaṃ vinodaye,
Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.
‘‘Saddañca sutvā dubhayaṃ piyāppiyaṃ,
Piyamhi sadde na samucchito siyā;
Athoppiye dosagataṃ vinodaye,
Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.
‘‘Gandhañca ghatvā surabhiṃ manoramaṃ,
Athopi ghatvā asuciṃ akantiyaṃ;
Akantiyasmiṃ paṭighaṃ vinodaye,
Chandānunīto na ca kantiye siyā.
‘‘Rasañca bhotvāna asāditañca sāduṃ,
Athopi bhotvāna asādumekadā;
Sāduṃ rasaṃ nājjhosāya bhuñje,
Virodhamāsādusu nopadaṃsaye.
‘‘Phassena phuṭṭho na sukhena majje [majjhe (syā. kaṃ. pī.)],
Dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe;
Phassadvayaṃ sukhadukkhe upekkhe,
Anānuruddho aviruddha kenaci.
‘‘Papañcasaññā itarītarā narā,
Papañcayantā upayanti saññino;
Manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ,
Panujja nekkhammasitaṃ irīyati.
‘‘Evaṃ mano chassu yadā subhāvito,
Phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci;
Te rāgadose abhibhuyya bhikkhavo,
Bhavattha [bhavatha (sī. syā. kaṃ.)] jātimaraṇassa pāragā’’ti. paṭhamaṃ;
已對照

二、鬘童子經

2. Mālukyaputtasuttaṃ
95PTS 4.72已對照

九十五、於是具壽鬘童子(Mālukyaputta)來到世尊之處……乃至……坐在一旁的具壽鬘童子對世尊這樣說:“尊者,善哉!願世尊為我簡略地說法,使我聽聞世尊之法後,能獨處、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住。”

95. Atha kho āyasmā mālukyaputto [māluṅkyaputto (sī.)] yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti.
緬 2.295已對照

“鬘童子,在這裡,我們現在還要對年輕比丘們說什麼呢!比丘,你竟然年邁、年長、高齡,年事已高,已至暮年,[還]請求簡略的教誡。”

‘‘Ettha dāni, mālukyaputta, kiṃ dahare bhikkhū vakkhāma! Yatra hi nāma tvaṃ, bhikkhu, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto saṃkhittena ovādaṃ yācasī’’ti.
已對照

“尊者,雖然我年邁、年長、高齡,年事已高,已至暮年,尊者,願世尊為我簡略地說法,願善逝為我簡略地說法,或許我能了知世尊所說之義,或許我能成為世尊所說之[法]的繼承者。”

‘‘Kiñcāpāhaṃ, bhante, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Desetu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ, desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ, appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ. Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo assa’’nti.
已對照

“鬘童子,你認為怎樣:那些眼所識的諸色,是你未見的、從前未曾見過的,你現在也不見,你也沒有‘我將會見’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mālukyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“那些耳所識的諸聲,是你未聞的、從前未曾聞過的,你現在也不聞,你也沒有‘我將會聞’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Ye te sotaviññeyyā saddā assutā assutapubbā, na ca suṇāsi, na ca te hoti suṇeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“那些鼻所識的諸香,是你未嗅的、從前未曾嗅過的,你現在也不嗅,你也沒有‘我將會嗅’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā, na ca ghāyasi, na ca te hoti ghāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“那些舌所識的諸味,是你未嘗的、從前未曾嘗過的,你現在也不嘗,你也沒有‘我將會嘗’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā asāyitapubbā, na ca sāyasi, na ca te hoti sāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“那些身所識的諸所觸,是你未觸的、從前未曾觸過的,你現在也不觸,你也沒有‘我將會觸’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā, na ca phusasi, na ca te hoti phuseyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 4.73已對照

“那些意所識的諸法,是你未識知的、從前未曾識知過的,你現在也不識知,你也沒有‘我將會識知’[的念頭]——你對那些會有欲、或貪、或愛嗎?”“並非如此,尊者。”

‘‘Ye te manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 2.296已對照

“鬘童子,而在此,對你來說,於所見、所聞、所覺、所應識知的諸法中,於所見將唯有所見,於所聞將唯有所聞,於所覺將唯有所覺,於所識將唯有所識。鬘童子,當你於所見、所聞、所覺、所應識知的諸法中,於所見將唯有所見,於所聞將唯有所聞,於所覺將唯有所覺,於所識將唯有所識時,鬘童子,那時你便不由於那[而有染、瞋、痴];鬘童子,當你不由於那時,鬘童子,那時你便不在其中;鬘童子,當你不在其中時,鬘童子,那時你便不在此處、不在他處、也不在兩者之中間。這就是苦的終結。”

‘‘Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati. Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati; tato tvaṃ, mālukyaputta, na tena. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tena; tato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha; tato tvaṃ, mālukyaputta, nevidha, na huraṃ, na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.
已對照

“尊者,對世尊這簡略所說的[話],我詳細地了知其義——

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi –
已對照

“見了色而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa [ajjhosāya (sī.)] tiṭṭhati.
已對照

“他的由色所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已對照

“聽了聲而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由聲所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
PTS 4.74已對照

“嗅了香而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由香所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已對照

“食用了味而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由味所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
緬 2.297已對照

“觸及觸而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由觸所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已對照

“知了法而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由法所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已對照

“他不染著於諸色——見了色而具念;

‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他見色、亦親近受時,

‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已對照

“他不染著於諸聲——聽了聲而具念;

‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他聽聲、亦親近受時,

‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
PTS 4.75已對照

“他不染著於諸香——嗅了香而具念;

‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他嗅香、亦親近受時,

‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已對照

“他不染著於諸味——食用了味而具念;

‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
緬 2.298已對照

“當他嘗味、亦親近受時,

‘‘Yathāssa sāyato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已對照

“他不染著於諸觸——觸及觸而具念;

‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他觸及觸、亦親近受時,

‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
PTS 4.76已對照

“他不染著於諸法——知了法而具念;

‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他知法、亦親近受時,

‘‘Yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。”

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti.
已對照

“尊者,對世尊這簡略所說的[話],我是這樣詳細地了知其義的。”“善哉,善哉,鬘童子!鬘童子,對我簡略所說的[話],你善於詳細地了知其義——

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, mālukyaputta! Sādhu kho tvaṃ, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi –
已對照

“見了色而念已失,作意可愛之相者,

‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已對照

以染著之心感受,並耽著於它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已對照

“他的由色所生的眾多受增長;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;
已對照

以貪欲與惱害,他的心受損害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已對照

如是積聚苦者,說涅槃遙遠。……乃至……

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.…pe….
已對照

“他不染著於諸法——知了法而具念;

‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;
已對照

以離貪之心感受,不耽著於它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已對照

“當他識知法、亦親近受時,

‘‘Yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已對照

[苦]盡滅而不積聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已對照

如是消減苦者,說涅槃切近。”

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti.
已對照

“鬘童子,對我這簡略所說的[話],其義應這樣詳細地理解。”

‘‘Imassa kho, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti.
緬 2.299已對照

於是具壽鬘童子歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去了。於是具壽鬘童子獨處、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而具壽鬘童子也成為阿羅漢之一。第二[經]。

Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosīti. Dutiyaṃ.
已對照

三、退失之法經

3. Parihānadhammasuttaṃ
96已對照

九十六、“諸比丘,我要為你們說退失之法(parihānadhamma)、不退失之法與六勝處(abhibhāyatana)。你們要諦聽。諸比丘,怎樣是退失之法?諸比丘,於此,比丘以眼見色後,生起惡、不善、順結的(saṃyojaniya)奔馳思惟(sarasaṅkappa)。如果比丘對它容忍(adhivāseti),不捨斷、不除遣、不令終盡、不令歸於無有,諸比丘,比丘應知此:‘我正從諸善法退失。’因為這被世尊稱為退失……乃至……

96. ‘‘Parihānadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi aparihānadhammañca cha ca abhibhāyatanāni. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, parihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā [akusalā dhammā sarasaṅkappā (syā. kaṃ. pī. ka.) upari āsīvisavagge sattamasutte pana ‘‘ākusalā sarasaṅkappā’’ tveva sabbattha dissati] saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti [byantikaroti (pī.) byantiṃ karoti (ka.)] na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
PTS 4.77已對照

“諸比丘,再者,比丘以舌嘗味後,生起……乃至……諸比丘,再者,比丘以意識知法後,生起惡、不善、順結的奔馳思惟。如果比丘對它容忍,不捨斷、不除遣、不令終盡、不令歸於無有,諸比丘,比丘應知此:‘我正從諸善法退失。’因為這被世尊稱為退失。諸比丘,這樣便是退失之法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, parihānadhammo hoti.
已對照

“諸比丘,怎樣是不退失之法?諸比丘,於此,比丘以眼見色後,生起惡、不善、順結的奔馳思惟。如果比丘對它不容忍,[而]舍斷、除遣、令終盡、令歸於無有,諸比丘,比丘應知此:‘我不從諸善法退失。’因為這被世尊稱為不退失……乃至……

‘‘Kathañca, bhikkhave, aparihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
緬 2.300已對照

“諸比丘,再者,比丘以舌嘗味後,生起……乃至……諸比丘,再者,比丘以意識知法後,生起惡、不善、順結的奔馳思惟。如果比丘對它不容忍,[而]舍斷、除遣、令終盡、令歸於無有,諸比丘,比丘應知此:‘我不從諸善法退失。’因為這被世尊稱為不退失。諸比丘,這樣便是不退失之法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, aparihānadhammo hoti.
已對照

“諸比丘,什麼是六勝處?諸比丘,於此,比丘以眼見色後,不生起惡、不善、順結的奔馳思惟。諸比丘,比丘應知此:‘這個處已被制伏。’因為這被世尊稱為勝處……乃至……諸比丘,再者,比丘以意識知法後,不生起惡、不善之法——順結的奔馳思惟。諸比丘,比丘應知此:‘這個處已被制伏。’因為這被世尊稱為勝處。諸比丘,這些稱為六勝處。”第三[經]。

‘‘Katamāni ca, bhikkhave, cha abhibhāyatanāni? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā nuppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya nuppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Imāni vuccanti, bhikkhave, cha abhibhāyatanānī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、放逸而住經

4. Pamādavihārīsuttaṃ
97PTS 4.78緬 2.301已對照

九十七、“諸比丘,我要為你們說放逸而住者(pamādavihārī)與不放逸而住者。你們要諦聽。諸比丘,怎樣是放逸而住者?諸比丘,對於不守護(asaṃvuta)眼根而住者,心便浸溼(byāsiñcati)。於眼所識的諸色,心已浸溼的他便無愉悅(pāmojja);無愉悅時,便無喜(pīti);無喜時,便無輕安(passaddhi);無輕安時,便有苦;苦者的心不得定;心不得定時,諸法不顯現;由於諸法不顯現,他便被稱為‘放逸而住者’……乃至……諸比丘,對於不守護舌根而住者,心便於舌所識的諸味浸溼;心已浸溼的他……乃至……他便被稱為‘放逸而住者’……乃至……諸比丘,對於不守護意根而住者,心便於意所識的諸法浸溼;心已浸溼的他便無愉悅;無愉悅時,便無喜;無喜時,便無輕安;無輕安時,便有苦;苦者的心不得定;心不得定時,諸法不顯現;由於諸法不顯現,他便被稱為‘放逸而住者’。諸比丘,這樣便是放逸而住者。

97. ‘‘Pamādavihāriñca vo, bhikkhave, desessāmi appamādavihāriñca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, pamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati [byāsiccati (sī. syā. kaṃ.)]. Cakkhuviññeyyesu rūpesu tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti. Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti. Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati jivhāviññeyyesu rasesu, tassa byāsittacittassa…pe… pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… manindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati manoviññeyyesu dhammesu, tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti. Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti. Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.
PTS 4.79已對照

“諸比丘,怎樣是不放逸而住者?諸比丘,對於守護眼根而住者,心便不於眼所識的諸色浸溼;心未浸溼的他便生起愉悅;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,安樂而住;有樂者,心得定;心得定時,諸法顯現;由於諸法顯現,他便被稱為‘不放逸而住者’……乃至……諸比丘,對於守護舌根而住者,心便不浸溼……乃至……他便被稱為‘不放逸而住者’。諸比丘,對於守護意根而住者,心便不於意所識的諸法浸溼;心未浸溼的他便生起愉悅;愉悅者,喜生起;意有喜者,身輕安;身輕安者,安樂而住;有樂者,心得定;心得定時,諸法顯現;由於諸法顯現,他便被稱為‘不放逸而住者’。諸比丘,這樣便是不放逸而住者。”第四[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati…pe… appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Manindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati, manoviññeyyesu dhammesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, appamādavihārī hotī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、律儀經

5. Saṃvarasuttaṃ
98已對照

九十八、“諸比丘,我要為你們說律儀(saṃvara)與不律儀。你們要諦聽。諸比丘,怎樣是不律儀?諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它歡喜、稱說、耽著而住,諸比丘,比丘應知此:‘我正從諸善法退失。’因為這被世尊稱為退失……乃至……諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它歡喜、稱說、耽著而住,諸比丘,比丘應知此:‘我正從諸善法退失。’因為這被世尊稱為退失。諸比丘,這樣便是不律儀。

98. ‘‘Saṃvarañca vo, bhikkhave, desessāmi, asaṃvarañca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.
PTS 4.80緬 2.302已對照

“諸比丘,怎樣是律儀?諸比丘,有眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它不歡喜、不稱說、不耽著而住,諸比丘,比丘應知此:‘我不從諸善法退失。’因為這被世尊稱為不退失……乃至……諸比丘,有舌所識的諸味……乃至……諸比丘,有意所識的諸法,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。如果比丘對它不歡喜、不稱說、不耽著而住,比丘應知此:‘我不從諸善法退失。’因為這被世尊稱為不退失。諸比丘,這樣便是律儀。”第五[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti …pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、定經

6. Samādhisuttaṃ
99已對照

九十九、“諸比丘,你們要修習定(samādhi);諸比丘,得定的比丘如實了知。他如實了知什麼呢?如實了知‘眼是無常的’;如實了知‘諸色是無常的’;如實了知‘眼識是無常的’;如實了知‘眼觸是無常的’;如實了知‘凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的’……乃至……如實了知‘意是無常的’。諸法……意識……意觸……如實了知‘凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的’。諸比丘,你們要修習定;諸比丘,得定的比丘如實了知。”第六[經]。

99. ‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘mano anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、靜坐經

7. Paṭisallānasuttaṃ
100PTS 4.81已對照

一百、“諸比丘,你們要致力於靜坐(paṭisallāna);諸比丘,靜坐的比丘如實了知。他如實了知什麼呢?如實了知‘眼是無常的’;如實了知‘諸色是無常的’;如實了知‘眼識是無常的’;如實了知‘眼觸是無常的’;如實了知‘凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的’……乃至……如實了知‘凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也是無常的’。諸比丘,你們要致力於靜坐;諸比丘,靜坐的比丘如實了知。”第七[經]。

100. ‘‘Paṭisallāne [paṭisallānaṃ (sī. pī. ka.), paṭisallīnā (syā. kaṃ.)], bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第一非你們的經

8. Paṭhamanatumhākaṃsuttaṃ
101PTS 4.82緬 2.303已對照

一百零一、“諸比丘,凡不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。而諸比丘,什麼不是你們的呢?諸比丘,眼不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸色不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。眼識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。眼觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。耳不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸聲不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。耳識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。耳觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。凡是以耳觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。鼻不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸香不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。鼻識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。鼻觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。凡是以鼻觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。

舌不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸味不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。舌識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。舌觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。凡是以舌觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。……乃至……

意不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸法不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。意識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。意觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。

“諸比丘,譬如有人把這祇樹林中的草、木、枝、葉拿走、燒掉,或隨[其所]緣而處置,你們會有這樣的[念]嗎——‘人們正把我們拿走、燒掉,或隨[其所]緣而處置’?”

“不會,尊者。”

“這是什麼緣故呢?”

“尊者,因為這既不是我們的我,也不是[我們的]我所。”

“諸比丘,正是這樣,眼不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸色不是你們的……眼識……眼觸……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。”第八[經]。

101. ‘‘Yaṃ [yampi (pī. ka.)], bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Saddā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Sotaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Gandhā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Ghānaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
Jivhā na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Rasā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Jivhāviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Jivhāsamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati …pe….
Mano na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Dhammā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Manoviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Manosamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya, api nu tumhākaṃ evamassa – ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vā’’ti.
‘‘Evameva kho, bhikkhave, cakkhu na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第二非你們的經

9. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ
102緬 2.304已對照

一百零二、“諸比丘,凡不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。而諸比丘,什麼不是你們的呢?諸比丘,眼不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸色不是你們的,你們要舍斷它們;它們一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。眼識不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。眼觸不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂……乃至……凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——那也不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。諸比丘,凡不是你們的,你們要舍斷它;它一被舍斷,便將為你們帶來利益與安樂。”第九[經]。

102. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Yampi, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、鬱陀迦經

10. Udakasuttaṃ
103PTS 4.83已對照

一百零三、“諸比丘,鬱陀迦·羅摩子(Udaka Rāmaputta)曾說這樣的話:‘我確實是達吠陀者(vedagū),我確實是勝一切者(sabbajī),我確實掘出了未被掘出的瘡根(gaṇḍamūla)。’諸比丘,然而鬱陀迦·羅摩子本非達吠陀者,卻說‘我是達吠陀者’;本非勝一切者,卻說‘我是勝一切者’;瘡根本未被掘出,卻說‘我的瘡根已被掘出’。諸比丘,而在這裡,比丘若正確地說,便可說那[話]:‘我確實是達吠陀者,我確實是勝一切者,我確實掘出了未被掘出的瘡根。’”

103. ‘‘Udako [uddako (sī. pī.)] sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī [sabbaji (pī.)], idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati, apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ me ‘gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti.
已對照

“諸比丘,怎樣是達吠陀者?諸比丘,當比丘如實了知六觸處的集起、滅沒、味著、過患與出離時,諸比丘,這樣,比丘便是達吠陀者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, vedagū hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vedagū hoti.
已對照

“諸比丘,怎樣是比丘為勝一切者?諸比丘,當比丘如實知六觸處的集起、滅沒、味著、過患與出離之後,以不執取而解脫時,諸比丘,這樣,比丘便是勝一切者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti.
PTS 4.84緬 2.305已對照

“諸比丘,怎樣是比丘的未被掘出的瘡根已被掘出?諸比丘,‘瘡’,這是這個四大所成(cātumahābhūtika)之身的增語(adhivacana)——[此身]由父母所生,靠飯食與粥團積聚而成,是無常、塗敷、按摩、破壞、毀滅之法。諸比丘,‘瘡根’,這是渴愛的增語。諸比丘,當比丘的渴愛已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法時,諸比丘,這樣,比丘的未被掘出的瘡根便已被掘出。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti? Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. Gaṇḍamūlanti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti.
已對照

“諸比丘,鬱陀迦·羅摩子曾說這樣的話:‘我確實是達吠陀者,我確實是勝一切者,我確實掘出了未被掘出的瘡根。’諸比丘,然而鬱陀迦·羅摩子本非達吠陀者,卻說‘我是達吠陀者’;本非勝一切者,卻說‘我是勝一切者’;瘡根本未被掘出,卻說‘我的瘡根已被掘出’。諸比丘,而在這裡,比丘若正確地說,便可說那[話]:‘我確實是達吠陀者,我確實是勝一切者,我確實掘出了未被掘出的瘡根。’”第十[經]。

‘‘Udako sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati; apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ ‘palikhataṃ me gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti. Dasamaṃ.
已對照

六[處]品第十。

Saḷavaggo dasamo.
已對照

其攝頌——

兩[經]攝集、退失,放逸而住與律儀;

定、靜坐,兩[經]非你們的,與鬱陀迦。

Tassuddānaṃ –
Dve saṃgayhā parihānaṃ, pamādavihārī ca saṃvaro;
Samādhi paṭisallānaṃ, dve natumhākena uddakoti.
已對照

《六處品》第二五十[經]完畢。

Saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto.
已對照

那第二五十[經]的品攝頌——

無明、鹿紐與病,闡陀為第四;

連同六[處]品為五十,這是第二五十[經]。

Tassa vagguddānaṃ –
Avijjā migajālañca, gilānaṃ channaṃ catutthakaṃ;
Saḷavaggena paññāsaṃ, dutiyo paṇṇāsako ayanti.
已對照

第一個一百[經]。

Paṭhamasatakaṃ.