快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 六處相應·無常品 1. Aniccavaggo

本經目錄一、無常品一、內無常經二、內苦經三、內無我經四、外無常經五、外苦經六、外無我經七、內無常過去未來經八、內苦過去未來經九、內無我過去未來經十、外無常過去未來經十一、外苦過去未來經十二、外無我過去未來經無常品第一。

已對照

一、無常品

1. Aniccavaggo
已對照

一、內無常經

1. Ajjhattāniccasuttaṃ
1PTS 4.1緬 2.236已對照

一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

1. Evaṃ me sutaṃ. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 4.2緬 2.237已對照

“諸比丘,眼是無常的。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。耳是無常的。凡無常的……乃至……鼻是無常的。凡無常的……乃至……舌是無常的。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。身是無常的。凡無常的……乃至……意是無常的。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼也厭離,於耳也厭離,於鼻也厭離,於舌也厭離,於身也厭離,於意也厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第一[經]。

‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Sotaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ…pe… ghānaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ…pe… jivhā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Kāyo anicco. Yadaniccaṃ…pe… mano anicco. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati, ghānasmimpi nibbindati, jivhāyapi nibbindati, kāyasmimpi nibbindati, manasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、內苦經

2. Ajjhattadukkhasuttaṃ
2已對照

二、“諸比丘,眼是苦的。凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。耳是苦的……乃至……鼻是苦的……舌是苦的……身是苦的……意是苦的。凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第二[經]。

2. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Sotaṃ dukkhaṃ…pe… ghānaṃ dukkhaṃ… jivhā dukkhā… kāyo dukkho… mano dukkho. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、內無我經

3. Ajjhattānattasuttaṃ
3已對照

三、“諸比丘,眼是無我。凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。耳是無我……乃至……鼻是無我……舌是無我……身是無我……意是無我。凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第三[經]。

3. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, anattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Sotaṃ anattā…pe… ghānaṃ anattā… jivhā anattā… kāyo anattā… mano anattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、外無常經

4. Bāhirāniccasuttaṃ
4PTS 4.3已對照

四、“諸比丘,色是無常的。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。聲……香……味……觸……法是無常的。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於色也厭離,於聲也厭離,於香也厭離,於味也厭離,於觸也厭離,於法也厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第四[經]。

4. ‘‘Rūpā, bhikkhave, aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Saddā… gandhā… rasā… phoṭṭhabbā… dhammā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpesupi nibbindati, saddesupi nibbindati, gandhesupi nibbindati, rasesupi nibbindati, phoṭṭhabbesupi nibbindati, dhammesupi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、外苦經

5. Bāhiradukkhasuttaṃ
5緬 2.238已對照

五、“諸比丘,色是苦的。凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。聲……香……味……觸……法是苦的。凡苦的即是無我;凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第五[經]。

5. ‘‘Rūpā, bhikkhave, dukkhā. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Saddā… gandhā… rasā… phoṭṭhabbā… dhammā dukkhā. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、外無我經

6. Bāhirānattasuttaṃ
6已對照

六、“諸比丘,色是無我。凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。聲……香……味……觸……法是無我。凡無我的,應當以正慧如實這樣見它:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第六[經]。

6. ‘‘Rūpā, bhikkhave, anattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Saddā… gandhā… rasā… phoṭṭhabbā… dhammā anattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、內無常過去未來經

7. Ajjhattāniccātītānāgatasuttaṃ
7PTS 4.4已對照

七、“諸比丘,眼是無常的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的眼無所顧戀;不歡喜未來的眼;為現在的眼的厭離、離貪、滅而行道。耳是無常的……鼻是無常的……舌是無常的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的舌無所顧戀;不歡喜未來的舌;為現在的舌的厭離、離貪、滅而行道。身是無常的……乃至……意是無常的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的意無所顧戀;不歡喜未來的意;為現在的意的厭離、離貪、滅而行道。”第七[經]。

7. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, aniccaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ cakkhusmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ cakkhuṃ nābhinandati; paccuppannassa cakkhussa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Sotaṃ aniccaṃ… ghānaṃ aniccaṃ… jivhā aniccā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannāya! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītāya jivhāya anapekkho hoti; anāgataṃ jivhaṃ nābhinandati; paccuppannāya jivhāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Kāyo anicco…pe… mano anicco atītānāgato; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ manasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ manaṃ nābhinandati; paccuppannassa manassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、內苦過去未來經

8. Ajjhattadukkhātītānāgatasuttaṃ
8緬 2.239已對照

八、“諸比丘,眼是苦的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的眼無所顧戀;不歡喜未來的眼;為現在的眼的厭離、離貪、滅而行道。耳是苦的……乃至……鼻是苦的……乃至……舌是苦的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的舌無所顧戀;不歡喜未來的舌;為現在的舌的厭離、離貪、滅而行道。身是苦的……乃至……意是苦的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的意無所顧戀;不歡喜未來的意;為現在的意的厭離、離貪、滅而行道。”第八[經]。

8. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, dukkhaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ cakkhusmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ cakkhuṃ nābhinandati; paccuppannassa cakkhussa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Sotaṃ dukkhaṃ…pe… ghānaṃ dukkhaṃ…pe… jivhā dukkhā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannāya! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītāya jivhāya anapekkho hoti; anāgataṃ jivhaṃ nābhinandati; paccuppannāya jivhāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Kāyo dukkho…pe… mano dukkho atītānāgato; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ manasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ manaṃ nābhinandati; paccuppannassa manassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、內無我過去未來經

9. Ajjhattānattātītānāgatasuttaṃ
9PTS 4.5已對照

九、“諸比丘,眼是無我,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的眼無所顧戀;不歡喜未來的眼;為現在的眼的厭離、離貪、滅而行道。耳是無我……乃至……鼻是無我……乃至……舌是無我,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的舌無所顧戀;不歡喜未來的舌;為現在的舌的厭離、離貪、滅而行道。身是無我……乃至……意是無我,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的意無所顧戀;不歡喜未來的意;為現在的意的厭離、離貪、滅而行道。”第九[經]。

9. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, anattā atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ cakkhusmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ cakkhuṃ nābhinandati; paccuppannassa cakkhussa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Sotaṃ anattā…pe… ghānaṃ anattā…pe… jivhā anattā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannāya! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītāya jivhāya anapekkho hoti; anāgataṃ jivhaṃ nābhinandati; paccuppannāya jivhāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Kāyo anattā…pe… mano anattā atītānāgato; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ manasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ manaṃ nābhinandati; paccuppannassa manassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、外無常過去未來經

10. Bāhirāniccātītānāgatasuttaṃ
10緬 2.240已對照

十、“諸比丘,色是無常的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的色無所顧戀;不歡喜未來的色;為現在的色的厭離、離貪、滅而行道。聲……香……味……觸……法是無常的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的法無所顧戀;不歡喜未來的法;為現在的法的厭離、離貪、滅而行道。”第十[經]。

10. ‘‘Rūpā, bhikkhave, aniccā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu rūpesu anapekkho hoti; anāgate rūpe nābhinandati; paccuppannānaṃ rūpānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Saddā… gandhā… rasā… phoṭṭhabbā… dhammā aniccā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu dhammesu anapekkho hoti; anāgate dhamme nābhinandati; paccuppannānaṃ dhammānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、外苦過去未來經

11. Bāhiradukkhātītānāgatasuttaṃ
11PTS 4.6已對照

十一、“諸比丘,色是苦的,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的色無所顧戀;不歡喜未來的色;為現在的色的厭離、離貪、滅而行道。”……乃至……第十一[經]。

11. ‘‘Rūpā, bhikkhave, dukkhā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu rūpesu anapekkho hoti; anāgate rūpe nābhinandati; paccuppannānaṃ rūpānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti…pe. …. Ekādasamaṃ.
已對照

十二、外無我過去未來經

12. Bāhirānattātītānāgatasuttaṃ
12已對照

十二、“諸比丘,色是無我,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的色無所顧戀;不歡喜未來的色;為現在的色的厭離、離貪、滅而行道。聲……香……味……觸……法是無我,[無論]過去、未來的;何況現在的!諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於過去的法無所顧戀;不歡喜未來的法;為現在的法的厭離、離貪、滅而行道。”第十二[經]。

12. ‘‘Rūpā, bhikkhave, anattā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu rūpesu anapekkho hoti; anāgate rūpe nābhinandati; paccuppannānaṃ rūpānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Saddā… gandhā… rasā… phoṭṭhabbā… dhammā anattā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu dhammesu anapekkho hoti; anāgate dhamme nābhinandati; paccuppannānaṃ dhammānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī’’ti. Dvādasamaṃ.
已對照

無常品第一。

Aniccavaggo paṭhamo.
已對照

其攝頌——

無常、苦與無我,內與外[各]三[經];

以凡無常[等]說了三[經],那些[也]各為內與外。

Tassuddānaṃ –
Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca, tayo ajjhattabāhirā;
Yadaniccena tayo vuttā, te te ajjhattabāhirāti.