快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 見相應 Diṭṭhisaṃyuttaṃ

本經目錄三、見相應一、須陀洹品一、風經二、這是我的經三、彼我經四、我若不存在經五、無施經六、造作經七、因經八、大見經九、常見經十、無常見經十一、有邊經十二、無邊經十三、命即是身經十四、命是一回事身是另一回事經十五、如來存在經十六、如來不存在經十七、如來既存在又不存在經十八、如來既非存在又非不存在經須陀洹品。十八記說完畢。二、第二輪品一、風經十八、既非存在又非不存在經十九、有色自我經二十、無色自我經二十一、亦有色亦無色自我經二十二、非有色非無色自我經二十三、純樂經二十四、純苦經二十五、有樂有苦經二十六、不苦不樂經第二略說。三、第三輪品一、風不吹經二十六、不苦不樂經第三略說。四、第四輪品一、風不吹經二十六、不苦不樂經《見相應》完畢。

已對照

三、見相應

3. Diṭṭhisaṃyuttaṃ
已對照

一、須陀洹品

1. Sotāpattivaggo
已對照

一、風經

1. Vātasuttaṃ
206PTS 3.202緬 2.166已對照

二百零六、一時,世尊住在舍衛城祇樹林。世尊這樣說——“諸比丘,於什麼存在時,依於什麼、執著於什麼,而生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立’呢?”

206. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Bhagavā etadavoca – ‘‘kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti?
已對照

“尊者,我們的諸法以世尊為根本、以世尊為引導、以世尊為依止。尊者,若世尊親自解說這所說之義,那就好了;聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,諸比丘,你們聽著,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾了世尊。世尊這樣說——

‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 3.203已對照

“諸比丘,於色存在時,依於色、執著於色,而生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立。’於受存在時……乃至……於想存在時……於諸行存在時……於識存在時,依於識、執著於識,而生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立。’諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不依於它,還會生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立’——嗎?”“不會,尊者。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 2.167已對照

“受是常還是無常?”……“想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不依於它,還會生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立’——嗎?”“不會,尊者。”“凡是這所見、所聞、所覺、所識、所得、所遍求、意所隨行的,它也是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不依於它,還會生起這樣的見——‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升起也不落下,[皆]如石柱般堅立’——嗎?”“不會,尊者。”

‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti… ‘‘saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ [yamidaṃ (aññattha)] diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷,對苦集的疑惑也已斷,對苦滅的疑惑也已斷,對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第一[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca [imesu chasu (sī. syā. kaṃ. pī.) evamuparipi] ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、這是我的經

2. Etaṃmamasuttaṃ
207PTS 3.204已對照

二百零七、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘這是我的、這是我、這是我的自我’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘這是我的、這是我、這是我的自我’。有受時……乃至……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘這是我的、這是我、這是我的自我’。”

207. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘這是我的、這是我、這是我的自我’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘這是我的、這是我、這是我的自我’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… ‘‘vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 2.168已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第二[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、彼我經

3. Soattāsuttaṃ
208PTS 3.205已對照

二百零八、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘那是自我,那是世界;我死後將成為恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

208. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
已對照

“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘那是自我,那是世界;我死後將成為恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法’。有受時……乃至……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘那是自我,那是世界;我死後將成為恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘那是自我……乃至……不變易之法’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘那是自我……乃至……不變易之法’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘那是自我,那是世界;我死後將成為恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā…pe… avipariṇāmadhammo’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā…pe… avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第三[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、我若不存在經

4. Nocamesiyāsuttaṃ
209緬 2.169已對照

二百零九、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

209. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
PTS 3.206已對照

“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’。有受時……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘我若不存在,我的也不會存在;[若]不會有,於我便將不會有’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第四[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、無施經

5. Natthidinnasuttaṃ
210PTS 3.207緬 2.170已對照

二百一十、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘沒有布施,沒有供養,沒有祭祀;沒有善作、惡作之業的果與異熟;沒有此世,沒有他世;沒有母,沒有父;沒有化生的眾生;世間沒有正行的、正行道的沙門、婆羅門,自己以通智證知此世與他世之後加以宣說。這個人是四大所成,死時,地歸入、還入地身,水歸入、還入水身,火歸入、還入火身,風歸入、還入風身,諸根轉入虛空。人們以屍床為第五,抬著死者而去;足跡顯現直到火葬場;骨頭變成鴿色;祭品終歸灰燼。布施是愚人的施設;凡說“有”論者,他們的話都是空虛、虛妄的戲論。愚者與智者身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘沒有布施,沒有供養……乃至……身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’。有受時……乃至……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘沒有布施,沒有供養……乃至……身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’。”

210. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ [sukkaṭadukkaṭānaṃ (sī. pī.)] kammānaṃ phalaṃ vipāko; natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā; natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā [samaggatā (ka.)] sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko [cātummahābhūtiko (sī. syā. kaṃ. pī.)] ayaṃ puriso yadā kālaṅkaroti pathavī pathavīkāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṃ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṃ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati. Ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti. Āsandipañcamā purisā mataṃ ādāya gacchanti. Yāva āḷāhanā padāni paññāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti. Bhassantā āhutiyo. Dattupaññattaṃ yadidaṃ dānaṃ [dattupaññattamidaṃ dānaṃ nāma (sabbattha)]. Tesaṃ tucchaṃ musā vilāpo ye keci atthikavādaṃ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti.
PTS 3.208已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有布施,沒有供養……乃至……身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有布施,沒有供養……乃至……身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有布施,沒有供養……乃至……凡說“有”論者;愚者與智者身壞之後,斷滅、消亡,死後不存在’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye keci atthikavādaṃ vadanti; bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 2.171已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第五[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、造作經

6. Karotosuttaṃ
211PTS 3.209已對照

二百一十一、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘作者與令作者,切割者與令切割者,折磨者與令折磨者,使憂愁者與令使憂愁者,使疲憊者與令使疲憊者,使戰慄者與令使戰慄者,殺害生命者,取不與取者,破門入室者,掠奪者,行劫獨戶者,攔路伏擊者,與他人之妻苟合者,說虛妄語者——[這樣]作時,惡並沒有被造作。即使有人以邊緣鋒利如剃刀的輪,把這大地上的眾生做成一團肉、一堆肉,也不會由此而有惡,不會有惡的臨至。即使有人沿著恆河南岸前行,殺害、令殺害,切割、令切割,折磨、令折磨,也不會由此而有惡,不會有惡的臨至。即使有人沿著恆河北岸前行,布施、令布施,祭祀、令祭祀,也不會由此而有福,不會有福的臨至。以布施、調御、自制、說真實語,沒有福,也不會有福的臨至’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘作者與令作者……乃至……沒有福,也不會有福的臨至’。有受時……乃至……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘作者與令作者……乃至……沒有福,也不會有福的臨至’。”

211. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato chindato chedāpayato pacato pācāpayato socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato pāṇamatipātayato adinnaṃ ādiyato sandhiṃ chindato nillopaṃ harato ekāgārikaṃ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṃ gacchato musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṃ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekamaṃsakhalaṃ ekamaṃsapuñjaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya; hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Uttaraṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya; dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṃ puññaṃ, natthi puññassa āgamo. Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti. Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti.
緬 2.172已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘作者……乃至……沒有福,也不會有福的臨至’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘作者與令作者……乃至……沒有福,也不會有福的臨至’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘作者與令作者……乃至……沒有福,也不會有福的臨至’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘karoto kārayato…pe… natthi puññaṃ natthi puññassa āgamo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第六[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、因經

7. Hetusuttaṃ
212PTS 3.210已對照

二百一十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,有什麼時,執取什麼、堅持什麼,才生起這樣的見:‘諸眾生的雜染沒有因、沒有緣,諸眾生無因無緣而雜染;諸眾生的清淨沒有因、沒有緣,諸眾生無因無緣而清淨。沒有力,沒有精進,沒有人的力量,沒有人的努力。一切眾生、一切生命、一切生物、一切命者都無自主、無力、無精進,由命運、際遇與本性而轉變,唯在六生類中感受苦樂’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,有色時,執取色、堅持色,才生起這樣的見:‘沒有因、沒有緣……乃至……感受苦樂’。有受時……乃至……有想時……有諸行時……有識時,執取識、堅持識,才生起這樣的見:‘沒有因、沒有緣……乃至……感受苦樂’。”

212. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ahetū appaccayā sattā visujjhanti. Natthi balaṃ natthi vīriyaṃ natthi purisathāmo natthi purisaparakkamo. Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有因、沒有緣……乃至……感受苦樂’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有因、沒有緣……乃至……感受苦樂’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘沒有因、沒有緣……乃至……感受苦樂’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu, natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘natthi hetu natthi paccayo…pe… sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 3.211緬 2.173已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時,諸比丘,這稱為須陀洹、不墮惡趣、[趣向]決定、以正覺為歸趣的聖弟子。”第七[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、大見經

8. Mahādiṭṭhisuttaṃ
213PTS 3.212緬 2.174已對照

二百一十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘有這七身:非被作、非被作的種類,非被化作、亦無化作者,不生育的、如山峰般穩立的、如石柱般堅立的;它們不動搖,不變易,不互相侵害,不能給彼此[帶來]樂、苦或樂與苦。哪七種呢?地身、水身、火身、風身、樂、苦,命為第七。這七身非被作、非被作的種類,非被化作、亦無化作者,不生育的、如山峰般穩立的、如石柱般堅立的;它們不動搖,不變易,不互相侵害,不能給彼此[帶來]樂、苦或樂與苦。即使有人以鋒利的刀砍斷頭顱,他也並沒有奪去任何人的生命,只是刀從七身之間的空隙穿入而已。又有這一百四十萬種為首之胎,以及六千[種]、六百[種];五百種業、五種業、三種業,業與半業;六十二種行道;六十二中劫;六生類;八人地;四千九百種活命外道;四千九百種遊方者;四千九百種龍的住處;二千根;三千地獄;三十六塵界;七種有想胎,七種無想胎,七種節胎;七種天,七種人,七種鬼;七個湖;七種結節;七種懸崖,七百種懸崖;七種夢,七百種夢;八百四十萬大劫——愚者與智者在這期間奔走、輪迴之後,將作苦的終結。在其中並沒有:“我將以此戒、禁誓、苦行或梵行,使未成熟的業成熟,或者一次次地觸受已成熟的業而使之滅盡。”——這樣的事是沒有的。苦與樂如以斗量定,輪迴已有定限;沒有減損與增長,沒有提升與下降。猶如線球被擲出時,只是解開著[線]滾去;同樣地,愚者與智者解開著[線]而歷經苦樂滾去’?”

213. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti [na vipariṇāmenti (pī. ka.)], na aññamaññaṃ byābādhenti; nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavīkāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame. Ime satta [jīve. sattime (bahūsu)] kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti; nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati, na sopi kañci [na koci kañci (sī. syā. kaṃ.), na koci taṃ (pī. ka.)] jīvitā voropeti; sattannaṃtveva kāyānamantarena satthaṃ vivaramanupavisati [vivaramanupatati (katthaci) dīghamajjhimesupi]. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni, tīṇi ca kammāni, kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā, dvaṭṭhantarakappā, chaḷābhijātiyo, aṭṭhapurisabhūmiyo, ekūnapaññāsa ājīvakasate, ekūnapaññāsa paribbājakasate, ekūnapaññāsa nāgavāsasate, vīse indriyasate, tiṃse nirayasate, chattiṃsarajodhātuyo, satta saññīgabbhā, satta asaññīgabbhā, satta nigaṇṭhigabbhā, satta devā, satta mānusā, satta pesācā, satta sarā, satta pavuṭā [sapuṭā (ka.), pavudhā (pī.)], satta papātā, satta ca papātasatāni, satta supinā, satta supinasatāni, cullāsīti mahākappino [mahākappuno (sī. pī.)] satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti. Tattha natthi imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi; paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantīkarissāmīti hevaṃ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṃsāvakaṃse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti; evameva bāle ca paṇḍite ca nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṃ palentī’’’ti?
PTS 3.213已對照

“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘有這七身:非被作、非被作的種類……乃至……歷經苦樂滾去’。當受存在時……乃至……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘有這七身:非被作、非被作的種類……乃至……歷經苦樂滾去’。”“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“而那無常、苦、變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘有這七身:非被作、非被作的種類……乃至……歷經苦樂滾去’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘有這七身:非被作、非被作的種類……乃至……解開著[線]而歷經苦樂滾去’?”“不會的,尊者。”

Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… ‘‘yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā…pe… sukhadukkhaṃ palentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā…pe… nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṃ palentī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時——諸比丘,這位聖弟子稱為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。”第八[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、常見經

9. Sassatadiṭṭhisuttaṃ
214緬 2.175已對照

二百一十四、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘世間是常’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘世間是常’。當受存在時……乃至……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘世間是常’。”

214. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘sassato loko’’’ti.
PTS 3.214已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘世間是常’?”“不會的,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘世間是常’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘世間是常’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā … saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘sassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時——諸比丘,這位聖弟子稱為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。”第九[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、無常見經

10. Asassatadiṭṭhisuttaṃ
215已對照

二百一十五、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘世間是無常’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時……乃至……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“不執取它,還會生起這樣的見嗎:世間是無常?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者……乃至……不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘世間是無常’?”“不會的,尊者。”

215. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘asassato loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati…pe… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – asassato lokoti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘asassato loko’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷……乃至……對導至苦滅之道的疑惑也已斷時——諸比丘,這位聖弟子稱為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。”第十[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、有邊經

11. Antavāsuttaṃ
216緬 2.176已對照

二百一十六、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘世間有邊’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十一[經]。

216. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘antavā loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

十二、無邊經

12. Anantavāsuttaṃ
217PTS 3.215已對照

二百一十七、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘世間無邊’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十二[經]。

217. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘anantavā loko’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Dvādasamaṃ.
已對照

十三、命即是身經

13. Taṃjīvaṃtaṃsarīraṃsuttaṃ
218已對照

二百一十八、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘命即是身’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十三[經]。

218. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’’nti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Terasamaṃ.
已對照

十四、命是一回事身是另一回事經

14. Aññaṃjīvaṃaññaṃsarīraṃsuttaṃ
219已對照

二百一十九、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘命是一回事、身是另一回事’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十四[經]。

219. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Cuddasamaṃ.
已對照

十五、如來存在經

15. Hotitathāgatosuttaṃ
220已對照

二百二十、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘如來死後存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十五[經]。

220. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Pannarasamaṃ.
已對照

十六、如來不存在經

16. Nahotitathāgatosuttaṃ
221已對照

二百二十一、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘如來死後不存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十六[經]。

221. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Soḷasamaṃ.
已對照

十七、如來既存在又不存在經

17. Hoticanacahotitathāgatosuttaṃ
222PTS 3.216緬 2.177已對照

二百二十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘如來死後既存在又不存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……決定趣向正覺。”第十七[經]。

222. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… niyato sambodhiparāyano’’ti. Sattarasamaṃ.
已對照

十八、如來既非存在又非不存在經

18. Nevahotinanahotitathāgatosuttaṃ
223已對照

二百二十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’……乃至……。

223. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti…pe….
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“不會的,尊者。”“凡這所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那也是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“不會的,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 3.217已對照

“諸比丘,當聖弟子對這些處的疑惑已斷,對苦的疑惑也已斷,對苦集的疑惑也已斷,對苦滅的疑惑也已斷,對導至苦滅之道的疑惑也已斷時——諸比丘,這位聖弟子稱為須陀洹,不墮惡趣,決定趣向正覺。”第十八[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti. Aṭṭhārasamaṃ.
已對照

須陀洹品。

Sotāpattivaggo.
已對照

十八記說完畢。

Aṭṭhārasaveyyākaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.
緬 2.178已對照

其攝頌——

風、這是我的、那是自我、我不會有;

沒有、作者與因,以大見為第八。

世間是常,與無常,與有邊;

無邊,與命即是身;

以及命是一回事、身是另一回事。

如來死後存在;

如來死後不存在;

如來死後既非存在又非不存在。

Tassuddānaṃ –
Vātaṃ etaṃ mama, so attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca, mahādiṭṭhena aṭṭhamaṃ.
Sassato loko ca, asassato ca antavā ca;
Anantavā ca taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti;
Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti ca.
Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti;
Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti;
Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti.
已對照

二、第二輪品

2. Dutiyagamanavaggo
已對照

一、風經

1. Vātasuttaṃ
224已對照

二百二十四、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升亦不落,[一切]如石柱般堅立’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。當受存在時……乃至……當想存在時……乃至……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。”

224. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati…pe… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti.
PTS 3.218已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才會生起這樣的見:‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升亦不落,[一切]如石柱般堅立’。”第一[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. Paṭhamaṃ.
225–240緬 2.179已對照

二百二十五至二百四十、(應如前品那樣詳說十八記說。)第十七[經]。

225–240225-240. (Purimavagge viya aṭṭhārasa veyyākaraṇāni vitthāretabbānīti.) Sattarasamaṃ.
已對照

十八、既非存在又非不存在經

18. Nevahotinanahotisuttaṃ
241已對照

二百四十一、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’。當受存在時……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’。”

241. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘如來死後既非存在又非不存在’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘如來死後既非存在又非不存在’。”第十八[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā … saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. Aṭṭhārasamaṃ.
已對照

十九、有色自我經

19. Rūpīattāsuttaṃ
242PTS 3.219已對照

二百四十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘自我是有色的,死後無病’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘自我是有色的,死後無病’。當受存在時……乃至……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘自我是有色的,死後無病’。”

242. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
緬 2.180已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘自我是有色的,死後無病’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘自我是有色的,死後無病’。”“受……乃至……”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘自我是有色的,死後無病’。”第十九[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Vedanā…pe… ‘‘no hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Ekūnavīsatimaṃ.
已對照

二十、無色自我經

20. Arūpīattāsuttaṃ
243已對照

二百四十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘自我是無色的,死後無病’?”(略說)第二十[經]。

243. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? (Peyyālo) vīsatimaṃ.
已對照

二十一、亦有色亦無色自我經

21. Rūpīcaarūpīcaattāsuttaṃ
244已對照

二百四十四、因緣在舍衛城。“自我是亦有色亦無色的,死後無病。”……乃至……第二十一[經]。

244. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Ekavīsatimaṃ.
已對照

二十二、非有色非無色自我經

22. Nevarūpīnārūpīattāsuttaṃ
245已對照

二百四十五、“自我是非有色非無色的,死後無病。”……乃至……第二十二[經]。

245. ‘‘Neva rūpī nārūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Bāvīsatimaṃ.
已對照

二十三、純樂經

23. Ekantasukhīsuttaṃ
246已對照

二百四十六、“自我是純樂的,死後無病。”……乃至……第二十三[經]。

246. ‘‘Ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Tevīsatimaṃ.
已對照

二十四、純苦經

24. Ekantadukkhīsuttaṃ
247PTS 3.220已對照

二百四十七、“自我是純苦的,死後無病。”……乃至……第二十四[經]。

247. ‘‘Ekantadukkhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Catuvīsatimaṃ.
已對照

二十五、有樂有苦經

25. Sukhadukkhīsuttaṃ
248已對照

二百四十八、“自我是有樂有苦的,死後無病。”……乃至……第二十五[經]。

248. ‘‘Sukhadukkhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti…pe…. Pañcavīsatimaṃ.
已對照

二十六、不苦不樂經

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
249緬 2.181已對照

二百四十九、“自我是不苦不樂的,死後無病”?“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。當受存在時……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”

249. ‘‘Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘自我是不苦不樂的,死後無病’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘自我是不苦不樂的,死後無病’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,當苦存在時,執取苦、執著苦,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”第二十六[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Chabbīsatimaṃ.
已對照

第二略說。

Dutiyapeyyālo.
PTS 3.221已對照

其攝頌——

風、這是我的、那是自我、我不會有;

沒有、作者與因,以大見為第八。

常與無常,以及說有邊、無邊;

命即是身與命是一回事,以如來[為題]的四[經]。

自我是有色的,自我是無色的;

自我是亦有色亦無色的;

自我是非有色非無色的,自我是純樂的。

自我是純苦的,自我是有樂有苦的;

自我是不苦不樂的,死後無病;

這二十六經,以第二回而宣說。

Tassuddānaṃ –
Vātaṃ etaṃ mama so, attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca, mahādiṭṭhena aṭṭhamaṃ.
Sassato asassato ceva, antānantavā ca vuccati;
Taṃ jīvaṃ aññaṃ jīvañca, tathāgatena cattāro.
Rūpī attā hoti, arūpī ca attā hoti;
Rūpī ca arūpī ca attā hoti;
Neva rūpī nārūpī attā hoti, ekantasukhī attā hoti.
Ekantadukkhī attā hoti, sukhadukkhī attā hoti;
Adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇāti;
Ime chabbīsati suttā, dutiyavārena desitā.
已對照

三、第三輪品

3. Tatiyagamanavaggo
已對照

一、風不吹經

1. Navātasuttaṃ
250緬 2.182已對照

二百五十、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升亦不落,[一切]如石柱般堅立’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
已對照

“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:風不吹……乃至……當受存在時……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – na vātā vāyanti…pe… vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,凡無常的,那就是苦。當它存在時,執取它,才生起這樣的見:‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升亦不落,[一切]如石柱般堅立’。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,凡無常的,那就是苦。當它存在時,執取它,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。”第一[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya, evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. Paṭhamaṃ.
251–274已對照

二百五十一至二百七十四、(應如第二品那樣補足二十四經。)第二十五[經]。

251–274251-274. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
已對照

二十六、不苦不樂經

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
275PTS 3.222已對照

二百七十五、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

275. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
緬 2.183已對照

“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。當受存在時……乃至……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
已對照

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘自我是不苦不樂的,死後無病’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,凡無常的,那就是苦。當它存在時,執取它,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”“受……乃至……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“變易之法的,不執取它,還會生起這樣的見嗎:‘自我是不苦不樂的,死後無病’?”“不會的,尊者。”“諸比丘,如是,凡無常的,那就是苦。當它存在時,執取它,才生起這樣的見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’。”第二十六[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti. Chabbīsatimaṃ.
已對照

第三略說。

Tatiyapeyyālo.
已對照

四、第四輪品

4. Catutthagamanavaggo
已對照

一、風不吹經

1. Navātasuttaṃ
276PTS 3.223已對照

二百七十六、因緣在舍衛城。“諸比丘,當什麼存在時,執取什麼、執著什麼,才生起這樣的見:‘風不吹,河不流,孕婦不生產,日月不升亦不落,[一切]如石柱般堅立’?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

276. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
緬 2.184已對照

“諸比丘,當色存在時,執取色、執著色,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。當受存在時……乃至……當想存在時……當諸行存在時……當識存在時,執取識、執著識,才生起這樣的見:‘風不吹……乃至……[一切]如石柱般堅立’。”“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”“不適宜,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”“不適宜,尊者。”

‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā … saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“因此,諸比丘,凡任何色,無論過去、未來、現在,內或外,粗或細,劣或勝,遠或近,一切色都是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。凡任何受……凡任何想……凡任何諸行……凡任何識,無論過去、未來、現在,內或外,粗或細,劣或勝,遠或近,一切識都是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
已對照

“這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第一[經]。

‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
277–300已對照

二百七十七至三百、(應如第二品那樣補足二十四經。)第二十五[經]。

277–300277-300. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
已對照

二十六、不苦不樂經

26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
301PTS 3.224緬 2.185已對照

三百零一、因緣在舍衛城。“諸比丘,於什麼存在時,執取什麼、執著什麼,便這樣生起見:‘自我是不苦不樂的,死後無病’呢?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本……乃至……”

“諸比丘,於色存在時,執取色、執著色,便這樣生起見:‘自我是不苦不樂的,死後無病。’於受存在時……於想存在時……於諸行存在時……於識存在時,執取識、執著識,便這樣生起見:‘自我是不苦不樂的,死後無病。’”

“諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”“不適宜,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”“而那無常的,是苦還是樂?”“是苦,尊者。”“而那無常、苦、變易之法的,適宜這樣觀它——‘這是我的、這是我、這是我的自我’——嗎?”“不適宜,尊者。”

“因此,諸比丘,凡任何色,無論過去、未來、現在,內或外,粗或細,劣或勝,遠或近,一切色都是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。凡任何受……凡任何想……凡任何諸行……凡任何識,無論過去、未來、現在,內或外,粗或細,劣或勝,遠或近,一切識都是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。

“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子便於色厭離,於受厭離,於想厭離,於諸行厭離,於識厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第二十六[經]。

其攝頌——

初輪[有]十八記說;

第二輪二十六[經],應作詳說。

第三輪二十六[經],應作詳說;

第四輪二十六[經],應作詳說。

301. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante ’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’’’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Chabbīsatimaṃ.
Tassuddānaṃ –
Purimagamane aṭṭhārasa veyyākaraṇā;
Dutiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni.
Tatiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni;
Catutthagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni.
已對照

《見相應》完畢。

Diṭṭhisaṃyuttaṃ samattaṃ.