快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 蘊相應·自洲品 5. Attadīpavaggo

本經目錄五、自洲品一、自洲經二、行道經三、無常經四、第二無常經五、隨觀經六、蘊經七、索納經八、第二索納經九、歡喜滅盡經十、第二歡喜滅盡經自洲品第五。《根本五十經》完畢。

已對照

五、自洲品

5. Attadīpavaggo
已對照

一、自洲經

1. Attadīpasuttaṃ
43緬 2.35已對照

四十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,你們要以自己為洲而住,以自己為歸依,不以他者為歸依;以法為洲,以法為歸依,不以他者為歸依。諸比丘,以自己為洲而住、以自己為歸依、不以他者為歸依,以法為洲、以法為歸依、不以他者為歸依者,應詳察[其]根源:‘愁、悲、苦、憂、惱是從何而生的?是從何而起的?’”

43. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Attadīpānaṃ, bhikkhave, viharataṃ attasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ, dhammadīpānaṃ dhammasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ yoni upaparikkhitabbā. Kiṃjātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikā’’ti?
PTS 3.43已對照

“諸比丘,愁、悲、苦、憂、惱是從何而生的?是從何而起的?諸比丘,在此,無聞凡夫不見諸聖者,不善巧於聖者之法,未受聖者之法調教;不見諸善士,不善巧於善士之法,未受善士之法調教——他隨觀色為自我,或[隨觀]自我為有色,或[隨觀]色在自我中,或[隨觀]自我在色中。他的那色變易、變化。由於色的變易、變化,他生起愁、悲、苦、憂、惱。他隨觀受為自我,或[隨觀]自我為有受,或[隨觀]受在自我中,或[隨觀]自我在受中。他的那受變易、變化。由於受的變易、變化,他生起愁、悲、苦、憂、惱。他隨觀想為自我……隨觀諸行為自我……隨觀識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。他的那識變易、變化。由於識的變易、變化,他生起愁、悲、苦、憂、惱。

‘‘Kiṃjātikā ca, bhikkhave, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Tassa sā vedanā vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Saññaṃ attato samanupassati… saṅkhāre attato samanupassati… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
緬 2.36已對照

“諸比丘,然而就色而言,了知其無常性、變易、離貪、滅之後,[見]‘從前的色與現在的一切色,都是無常、苦、變易之法’——對以正慧如實這樣見它者,凡愁、悲、苦、憂、惱,那些便被斷。由於它們的斷,他不戰慄;不戰慄則安樂而住;安樂而住的比丘被稱為‘彼分寂滅者’。諸比丘,然而就受而言,了知其無常性、變易、離貪、滅之後,[見]‘從前的受與現在的一切受,都是無常、苦、變易之法’——對以正慧如實這樣見它者,凡愁、悲、苦、憂、惱,那些便被斷。由於它們的斷,他不戰慄;不戰慄則安樂而住;安樂而住的比丘被稱為‘彼分寂滅者’。想……諸比丘,然而就諸行而言,了知其無常性、變易、離貪、滅之後,[見]‘從前的諸行與現在的一切諸行,都是無常、苦、變易之法’——對以正慧如實這樣見它者,凡愁、悲、苦、憂、惱,那些便被斷。由於它們的斷,他不戰慄;不戰慄則安樂而住;安樂而住的比丘被稱為‘彼分寂滅者’。諸比丘,然而就識而言,了知其無常性、變易、離貪、滅之後,[見]‘從前的識與現在的一切識,都是無常、苦、變易之法’——對以正慧如實這樣見它者,凡愁、悲、苦、憂、惱,那些便被斷。由於它們的斷,他不戰慄;不戰慄則安樂而住;安樂而住的比丘被稱為‘彼分寂滅者’。”第一[經]。

‘‘Rūpassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ [vipariṇāma virāga nirodhaṃ (sī.)], pubbe ceva rūpaṃ etarahi ca sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Vedanāya tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva vedanā etarahi ca sabbā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Saññāya… saṅkhārānaṃ tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva saṅkhārā etarahi ca sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Viññāṇassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva viññāṇaṃ etarahi ca sabbaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、行道經

2. Paṭipadāsuttaṃ
44PTS 3.44已對照

四十四、因緣在舍衛城。“諸比丘,我將為你們宣說導至有身集之道,以及導至有身滅之道。你們要聽。諸比丘,什麼是導至有身集之道?諸比丘,在此,無聞凡夫不見諸聖者,不善巧於聖者之法,未受聖者之法調教;不見諸善士,不善巧於善士之法,未受善士之法調教——他隨觀色為自我,或[隨觀]自我為有色,或[隨觀]色在自我中,或[隨觀]自我在色中。隨觀受為自我……想……諸行……隨觀識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。諸比丘,這稱為‘導至有身集之道,導至有身集之道’。諸比丘,如是,這也就稱為‘導至苦集之隨觀’。此中之義正是這個。”

44. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sakkāyasamudayagāminiñca vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi, sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha. Katamā ca, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyasamudayagāminī paṭipadā, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā’ti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhasamudayagāminī samanupassanā’ti. Ayamevettha attho’’.
緬 2.37已對照

“諸比丘,什麼是導至有身滅之道?諸比丘,在此,有聞的聖弟子見諸聖者,善巧於聖者之法,善受聖者之法調教;見諸善士,善巧於善士之法,善受善士之法調教——他不隨觀色為自我,不[隨觀]自我為有色,不[隨觀]色在自我中,不[隨觀]自我在色中。不隨觀受為自我……不[隨觀]想……不[隨觀]諸行……不隨觀識為自我,不[隨觀]自我為有識,不[隨觀]識在自我中,不[隨觀]自我在識中。諸比丘,這稱為‘導至有身滅之道,導至有身滅之道’。諸比丘,如是,這也就稱為‘導至苦滅之隨觀’。此中之義正是這個。”第二[經]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato… na saññaṃ… na saṅkhāre… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyanirodhagāminī paṭipadā, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhanirodhagāminī samanupassanā’ti. Ayamevettha attho’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、無常經

3. Aniccasuttaṃ
45PTS 3.45已對照

四十五、因緣在舍衛城。“諸比丘,色是無常;凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,那便是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。對以正慧如實這樣見它者,心便離貪、解脫,不執取而離諸漏。受是無常……想……諸行……識是無常;凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,那便是‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’——應當以正慧如實這樣見它。對以正慧如實這樣見它者,心便離貪、解脫,不執取而離諸漏。諸比丘,若比丘的心於色界已離貪、已解脫,不執取而離諸漏;於受界……乃至……於想界……於行界……諸比丘,若比丘的心於識界已離貪、已解脫,不執取而離諸漏,[那麼]由於已解脫,[心]住立;由於住立,[心]知足;由於知足,[他]不戰慄;不戰慄則唯自內般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第三[經]。

45. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vedanā aniccā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi, vedanādhātuyā…pe… saññādhātuyā… saṅkhāradhātuyā… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ [santussitaṃ (ka. sī. pī. ka.)]. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二無常經

4. Dutiyaaniccasuttaṃ
46已對照

四十六、因緣在舍衛城。“諸比丘,色是無常。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,對它應當以正慧如實這樣見:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。受是無常……想是無常……諸行是無常……識是無常。凡無常的即是苦;凡苦的即是無我;凡無我的,對它應當以正慧如實這樣見:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。”

46. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā aniccā… saññā aniccā… saṅkhārā aniccā… viññāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ’’.
PTS 3.46緬 2.38已對照

“對以正慧如實這樣見它的人,諸隨前際之見(pubbantānudiṭṭhi)便不存在。諸隨前際之見不存在時,諸隨後際之見(aparantānudiṭṭhi)便不存在。諸隨後際之見不存在時,堅固力與執取(thāmaso parāmāso)便不存在。堅固力與執取不存在時,心於色……於受……於想……於諸行……於識離貪,由不執取而從諸漏解脫。由解脫而住立;由住立而知足;由知足而不戰慄;不戰慄便各自般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第四[經]。

‘‘Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti. Pubbantānudiṭṭhīnaṃ asati, aparantānudiṭṭhiyo na honti. Aparantānudiṭṭhīnaṃ asati, thāmaso [thāmasā (sī. syā. kaṃ.)] parāmāso na hoti. Thāmase [thāmasā (sī. syā. kaṃ.), thāmaso (ka.)] parāmāse asati rūpasmiṃ… vedanāya … saññāya… saṅkhāresu… viññāṇasmiṃ cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、隨觀經

5. Samanupassanāsuttaṃ
47已對照

四十七、因緣在舍衛城。“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門以種種方式隨觀自我而隨觀,他們全都是隨觀五取蘊,或其中的某一個。哪五[種]呢?諸比丘,於此,無聞凡夫不見諸聖者,不善巧於聖者之法,未受聖者之法調教;不見諸善士,不善巧於善士之法,未受善士之法調教——他隨觀色為自我,或[隨觀]自我為有色,或[隨觀]色在自我中,或[隨觀]自我在色中。他隨觀受……想……諸行……識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。”

47. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ attānaṃ samanupassamānā samanupassanti, sabbete pañcupādānakkhandhe samanupassanti, etesaṃ vā aññataraṃ. Katame pañca? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ’’.
已對照

“如是,既有這隨觀,而他的‘我是’也是未離去的。諸比丘,而‘我是’未離去時,便有五根的降入(avakkanti)——眼根的、耳根的、鼻根的、舌根的、身根的。諸比丘,有意,有諸法,有無明界(avijjādhātu)。諸比丘,被由無明觸所生的感受(vedayita)所觸的無聞凡夫,也有‘我是’;也有‘我就是這個’;也有‘我將存在’;也有‘我將不存在’;也有‘我將是有色的’;也有‘我將是無色的’;也有‘我將是有想的’;也有‘我將是無想的’;也有‘我將是非想非非想的’。”

‘‘Iti ayañceva samanupassanā ‘asmī’ti cassa avigataṃ [adhigataṃ (bahūsu)] hoti. ‘Asmī’ti kho pana, bhikkhave, avigate pañcannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti – cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa. Atthi, bhikkhave, mano, atthi dhammā, atthi avijjādhātu. Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa ‘asmī’tipissa hoti; ‘ayamahamasmī’tipissa hoti; ‘bhavissa’ntipissa hoti; ‘na bhavissa’ntipissa hoti; ‘rūpī bhavissa’ntipissa hoti; ‘arūpī bhavissa’ntipissa hoti; ‘saññī bhavissa’ntipissa hoti; ‘asaññī bhavissa’ntipissa hoti; ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’ntipissa hoti’’.
PTS 3.47緬 2.39已對照

“諸比丘,五根就在那裡正是住立著。而就在此中,有聞的聖弟子的無明被斷,明生起。由無明之離貪、由明之生起,他也沒有‘我是’;也沒有‘我就是這個’;‘我將存在’……‘我將不存在’……有色的……無色的……有想的……無想的……他也沒有‘我將是非想非非想的’。”第五[經]。

‘‘Tiṭṭhanteva kho [tiṭṭhanti kho pana (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhikkhave, tattheva [tatheva (katthaci)] pañcindriyāni. Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā ‘asmī’tipissa na hoti; ‘ayamahamasmī’tipissa na hoti; ‘bhavissa’nti… ‘na bhavissa’nti… rūpī… arūpī … saññī… asaññī… ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’ntipissa na hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、蘊經

6. Khandhasuttaṃ
48已對照

四十八、因緣在舍衛城。“諸比丘,我要為你們宣說五蘊與五取蘊。你們要諦聽。諸比丘,什麼是五蘊呢?諸比丘,凡任何色,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,這稱為色蘊。凡任何受……乃至……凡任何想……凡任何諸行,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的……乃至……這稱為行蘊。凡任何識,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,這稱為識蘊。諸比丘,這些稱為五蘊。”

48. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañca, bhikkhave, khandhe desessāmi, pañcupādānakkhandhe ca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, pañcakkhandhā? Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā…pe… ayaṃ vuccati saṅkhārakkhandho. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pañcakkhandhā’’.
PTS 3.48已對照

“諸比丘,什麼是五取蘊呢?諸比丘,凡任何色,過去的、未來的、現在的……乃至……遠的或近的,有漏、順取的(sāsavaṃ upādāniyaṃ),這稱為色取蘊。凡任何受……乃至……遠的或近的,有漏、順取的,這稱為受取蘊。凡任何想……乃至……遠的或近的,有漏、順取的,這稱為想取蘊。凡任何諸行……乃至……有漏、順取的,這稱為行取蘊。凡任何識,過去的、未來的、現在的……乃至……遠的或近的,有漏、順取的,這稱為識取蘊。諸比丘,這些稱為五取蘊。”第六[經]。

‘‘Katame ca, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā? Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho. Yā kāci vedanā…pe… yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati vedanupādānakkhandho. Yā kāci saññā…pe… yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saññupādānakkhandho. Ye keci saṅkhārā…pe… sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saṅkhārupādānakkhandho. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、索納經

7. Soṇasuttaṃ
49緬 2.40已對照

四十九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,居士子索納(Soṇa)來到世尊那裡……乃至……世尊對坐在一旁的居士子索納這樣說——

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“索納,凡任何沙門或婆羅門,以無常、苦、變易之法的色而隨觀‘我勝’,或隨觀‘我等’,或隨觀‘我劣’——除了不見如實之外還有什麼呢?以無常、苦、變易之法的受而隨觀‘我勝’,或隨觀‘我等’,或隨觀‘我劣’——除了不見如實之外還有什麼呢?以無常的想……以無常、苦、變易之法的諸行而隨觀‘我勝’,或隨觀‘我等’,或隨觀‘我劣’——除了不見如實之外還有什麼呢?以無常、苦、變易之法的識而隨觀‘我勝’,或隨觀‘我等’,或隨觀‘我劣’——除了不見如實之外還有什麼呢?

‘‘Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya vedanāya dukkhāya vipariṇāmadhammāya ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya saññāya… aniccehi saṅkhārehi dukkhehi vipariṇāmadhammehi ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā?
PTS 3.49已對照

“而索納,凡任何沙門或婆羅門,以無常、苦、變易之法的色,也不隨觀‘我勝’,也不隨觀‘我等’,也不隨觀‘我劣’——除了見如實之外還有什麼呢?以無常的受……以無常的想……以無常的諸行……以無常、苦、變易之法的識,也不隨觀‘我勝’,也不隨觀‘我等’,也不隨觀‘我劣’——除了見如實之外還有什麼呢?

‘‘Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa dassanā? Aniccāya vedanāya… aniccāya saññāya… aniccehi saṅkhārehi… aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa dassanā?
已對照

“索納,你怎麼想:色是常還是無常呢?”“是無常,尊者。”“而凡無常的,是苦還是樂呢?”“是苦,尊者。”“而凡無常、苦、變易之法,適宜這樣隨觀嗎——‘這是我的、這是我、這是我的自我’?”“並非如此,尊者。”“受是常還是無常呢?”“是無常,尊者。”……“想……諸行……識是常還是無常呢?”“是無常,尊者。”“而凡無常的,是苦還是樂呢?”“是苦,尊者。”“而凡無常、苦、變易之法,適宜這樣隨觀嗎——‘這是我的、這是我、這是我的自我’?”“並非如此,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, soṇa, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’… ‘‘saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 2.41已對照

“索納,因此,凡任何色,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,對一切色,都應當以正慧如實這樣見:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。

‘‘Tasmātiha, soṇa, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
PTS 3.50已對照

“凡任何受……凡任何想……凡任何諸行……凡任何識,過去的、未來的、現在的,內的或外的,粗的或細的,劣的或勝的,遠的或近的,對一切識,都應當以正慧如實這樣見:‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。

‘‘Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
已對照

“索納,這樣見時,有聞的聖弟子便於色厭離,於受厭離,於想厭離,於諸行厭離,於識厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”第七[經]。

‘‘Evaṃ passaṃ, soṇa, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二索納經

8. Dutiyasoṇasuttaṃ
50已對照

五十、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,居士子索納來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的居士子索納這樣說——

50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“索納,凡任何沙門或婆羅門,不了知色,不了知色之集起,不了知色之滅,不了知導向色之滅的行道;不了知受,不了知受之集起,不了知受之滅,不了知導向受之滅的行道;不了知想……乃至……不了知諸行,不了知諸行之集起,不了知諸行之滅,不了知導向諸行之滅的行道;不了知識,不了知識之集起,不了知識之滅,不了知導向識之滅的行道。索納,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。

‘‘Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ nappajānanti, rūpasamudayaṃ nappajānanti, rūpanirodhaṃ nappajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; vedanaṃ nappajānanti, vedanāsamudayaṃ nappajānanti, vedanānirodhaṃ nappajānanti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; saññaṃ nappajānanti…pe… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; viññāṇaṃ nappajānanti, viññāṇasamudayaṃ nappajānanti, viññāṇanirodhaṃ nappajānanti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
PTS 3.51緬 2.42已對照

“而索納,凡任何沙門或婆羅門,了知色,了知色之集起,了知色之滅,了知導向色之滅的行道;了知受……乃至……了知想……了知諸行……了知識,了知識之集起,了知識之滅,了知導向識之滅的行道。索納,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第八[經]。

‘‘Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ pajānanti, rūpasamudayaṃ pajānanti, rūpanirodhaṃ pajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; vedanaṃ pajānanti…pe… saññaṃ pajānanti… saṅkhāre pajānanti… viññāṇaṃ pajānanti, viññāṇasamudayaṃ pajānanti, viññāṇanirodhaṃ pajānanti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te ca kho me, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、歡喜滅盡經

9. Nandikkhayasuttaṃ
51已對照

五十一、因緣在舍衛城。“諸比丘,比丘見本是無常的色為‘無常’,那便是他的正見。正確地見,便厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,比丘見本是無常的受為‘無常’,那便是他的正見。正確地見,便厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,比丘見本是無常的想為‘無常’……乃至……諸比丘,比丘見本是無常的諸行為‘無常’,那便是他的正見。正確地見,便厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,比丘見本是無常的識為‘無常’,那便是他的正見。正確地見,便厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。”第九[經]。

51. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu vedanaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Anicceyeva, bhikkhave, bhikkhu saññaṃ aniccanti passati…pe… anicceyeva bhikkhave, bhikkhu saṅkhāre aniccāti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu viññāṇaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二歡喜滅盡經

10. Dutiyanandikkhayasuttaṃ
52PTS 3.52緬 2.43已對照

五十二、因緣在舍衛城。“諸比丘,你們要如理作意色,並如實隨觀色的無常性。諸比丘,比丘如理作意色、如實隨觀色的無常性時,便於色厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,你們要如理作意受,並如實隨觀受的無常性。諸比丘,比丘如理作意受、如實隨觀受的無常性時,便於受厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,想……諸比丘,你們要如理作意諸行,並如實隨觀諸行的無常性。諸比丘,比丘如理作意諸行、如實隨觀諸行的無常性時,便於諸行厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。諸比丘,你們要如理作意識,並如實隨觀識的無常性。諸比丘,比丘如理作意識、如實隨觀識的無常性時,便於識厭離。由歡喜之滅盡而有貪之滅盡,由貪之滅盡而有歡喜之滅盡。由喜貪之滅盡,心已解脫,被稱為善解脫。”第十[經]。

52. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Rūpaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto rūpasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Vedanaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Vedanaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto vedanāya nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Saññaṃ bhikkhave… saṅkhāre, bhikkhave, yoniso manasi karotha, saṅkhārāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Saṅkhāre, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, saṅkhārāniccataṃ yathābhūtaṃ samanupassanto saṅkhāresu nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Viññāṇaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Viññāṇaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto viññāṇasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

自洲品第五。

Attadīpavaggo pañcamo.
已對照

其攝頌——

自洲、行道,又有兩[經]無常;

隨觀、蘊,兩[經]索納,與兩[經]歡喜滅盡。

Tassuddānaṃ –
Attadīpā paṭipadā, dve ca honti aniccatā;
Samanupassanā khandhā, dve soṇā dve nandikkhayena cāti.
已對照

《根本五十經》完畢。

Mūlapaṇṇāsako samatto.
PTS 3.53已對照

那《根本五十經》的品攝頌——

那拘羅父與無常,重擔與非你們的;

連同自洲為五十,因此被稱為第一。

Tassa mūlapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
Nakulapitā anicco ca, bhāro natumhākena ca;
Attadīpena paññāso, paṭhamo tena pavuccatīti.