快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 蘊相應·花品 10. Pupphavaggo

本經目錄十、花品一、河經二、花經三、泡沫團喻經四、牛糞塊經五、指甲尖經六、純粹經七、皮帶繫縛經八、第二皮帶繫縛經九、斧柄經十、無常想經花品第十。《中分五十經》完畢。

已對照

十、花品

10. Pupphavaggo
已對照

一、河經

1. Nadīsuttaṃ
93PTS 3.138緬 2.113已對照

九十三、因緣在舍衛城。“諸比丘,譬如一條山中的、衝卷而下的、流向遠方的、水流迅急的河。在它的兩岸,若生有迦舍草(kāsa),它們便垂覆於它;若生有吉祥草(kusa),它們便垂覆於它;若生有蒲草(pabbaja),它們便垂覆於它;若生有毗羅那草(bīraṇa),它們便垂覆於它;若生有樹木,它們便垂覆於它。有人被它的水流沖走,他若抓住迦舍草,它們便會斷落;他便因此遭遇不幸與災禍。他若抓住吉祥草,若抓住蒲草,若抓住毗羅那草,若抓住樹木,它們便會斷落;他便因此遭遇不幸與災禍。諸比丘,正是這樣,無聞凡夫不見諸聖者,不善巧於聖者之法,未受聖者之法調教;不見諸善士,不善巧於善士之法,未受善士之法調教——他隨觀色為自我,或[隨觀]自我為有色,或[隨觀]色在自我中,或[隨觀]自我在色中。他的那色斷落,他便因此遭遇不幸與災禍。他隨觀受……想……諸行……識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。他的那識斷落,他便因此遭遇不幸與災禍。諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”“因此……乃至……這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第一[經]。

93. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā ohārinī dūraṅgamā sīghasotā. Tassā ubhosu tīresu [ubhato tīre (sī.), ubhato tīresu (syā. kaṃ.)] kāsā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; kusā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; pabbajā [babbajā (sī. pī.)] cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; bīraṇā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; rukkhā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ. Tassā puriso sotena vuyhamāno kāse cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. Kuse cepi gaṇheyya, pabbaje cepi gaṇheyya, bīraṇe cepi gaṇheyya, rukkhe cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ palujjati. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viññāṇaṃ palujjati. So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’. ‘‘Tasmātiha…pe… evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、花經

2. Pupphasuttaṃ
94已對照

九十四、因緣在舍衛城。“諸比丘,我不與世間爭辯,是世間與我爭辯。諸比丘,說法者不與世間任何人爭辯。諸比丘,凡世間智者認為不存在的,我也說它‘不存在’;諸比丘,凡世間智者認為存在的,我也說它‘存在’。”

94. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, lokena vivadāmi, lokova mayā vivadati. Na, bhikkhave, dhammavādī kenaci lokasmiṃ vivadati. Yaṃ, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Yaṃ, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi’’.
PTS 3.139已對照

“諸比丘,什麼是世間智者認為不存在、我也說它‘不存在’的呢?諸比丘,恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法的色,是世間智者認為不存在的;我也說它‘不存在’。受……想……諸行……恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法的識,是世間智者認為不存在的;我也說它‘不存在’。諸比丘,這就是世間智者認為不存在的;我也說它‘不存在’。”

‘‘Kiñca, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘natthī’ti vadāmi? Rūpaṃ, bhikkhave, niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. Idaṃ kho, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi’’.
已對照

“諸比丘,什麼是世間智者認為存在、我也說它‘存在’的呢?諸比丘,無常的、苦的、變易之法的色,是世間智者認為存在的;我也說它‘存在’。無常的受……乃至……無常的、苦的、變易之法的識,是世間智者認為存在的;我也說它‘存在’。諸比丘,這就是世間智者認為存在的;我也說它‘存在’。”

‘‘Kiñca, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘atthī’ti vadāmi? Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. Vedanā aniccā…pe… viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. Idaṃ kho, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi’’.
已對照

“諸比丘,世間中有世間法(lokadhamma),如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明它。

‘‘Atthi, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti; abhisambujjhitvā abhisametvā taṃ ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
緬 2.114已對照

“諸比丘,什麼是世間中的世間法——如來現正覺它、現觀它,現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它]的呢?諸比丘,色是世間中的世間法,如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它]。

‘‘Kiñca, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti, abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti? Rūpaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
PTS 3.140已對照

“諸比丘,當如來這樣告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明時,凡不知、不見者——諸比丘,對那愚凡夫、盲者、無眼者、不知者、不見者,我能拿他怎麼辦呢!諸比丘,受是世間中的世間法……乃至……諸比丘,想……諸比丘,諸行……諸比丘,識是世間中的世間法,如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它]。

‘‘Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi! Vedanā, bhikkhave, loke lokadhammo…pe… saññā, bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… viññāṇaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
已對照

“諸比丘,當如來這樣告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明時,凡不知、不見者——諸比丘,對那愚凡夫、盲者、無眼者、不知者、不見者,我能拿他怎麼辦呢!

‘‘Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi!
已對照

“諸比丘,猶如青蓮、白蓮或紅蓮,生於水中、長於水中,出於水面而立,不為水所染;諸比丘,正是這樣,如來生於世間、長於世間,勝伏世間而住,不為世間所染。”第二[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā accuggamma ṭhāti [tiṭṭhantaṃ (ka.)] anupalittaṃ udakena; evameva kho, bhikkhave, tathāgato loke jāto loke saṃvaḍḍho lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokenā’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、泡沫團喻經

3. Pheṇapiṇḍūpamasuttaṃ
95已對照

九十五、一時,世尊住在阿瑜闍(Ayujjhā)的恆河岸邊。在那裡,世尊召喚比丘們——

95. Ekaṃ samayaṃ bhagavā ayujjhāyaṃ [ayojjhāyaṃ (sī. pī.)] viharati gaṅgāya nadiyā tīre. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
PTS 3.141緬 2.115已對照

“諸比丘,譬如這恆河帶來一大團泡沫(pheṇapiṇḍa)。具眼的人會看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它會顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,泡沫團中怎會有心材呢?諸比丘,正是這樣,凡任何色,無論過去、未來、現在……乃至……遠或近,比丘看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,色中怎會有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ gaṅgā nadī mahantaṃ pheṇapiṇḍaṃ āvaheyya. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, pheṇapiṇḍe sāro? Evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, rūpe sāro?
已對照

“諸比丘,譬如秋季天降大雨點時,水上的水泡(udakapubbuḷa)生起又滅去。具眼的人會看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它會顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,水泡中怎會有心材呢?諸比丘,正是這樣,凡任何受,無論過去、未來、現在……乃至……遠或近,比丘看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,受中怎會有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye thullaphusitake deve vassante udake udakapubbuḷaṃ [udakabubbuḷaṃ (sī. pī.)] uppajjati ceva nirujjhati ca. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, udakapubbuḷe sāro? Evameva kho, bhikkhave, yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā…pe… yā dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, vedanāya sāro?
已對照

“諸比丘,譬如熱季的最後一個月,正當正午之時,陽焰(marīcikā)晃動。具眼的人會看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它會顯現為唯是空虛的、唯是空洞的……乃至……諸比丘,陽焰中怎會有心材呢?諸比丘,正是這樣,凡任何想……乃至……

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṃ pacchime māse ṭhite majjhanhike kāle marīcikā phandati. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya…pe… kiñhi siyā, bhikkhave, marīcikāya sāro? Evameva kho, bhikkhave, yā kāci saññā…pe….
PTS 3.142緬 2.116已對照

“諸比丘,譬如有人需要心材、尋求心材、為遍求心材而行,他拿著鋒利的斧頭進入林中。他在那裡會看見一棵高大的芭蕉樹幹(kadalikkhandha),筆直、新嫩、尚未生出[硬芯](akukkukajāta)。他便從根部砍斷它;砍斷根部後,又從頂端砍斷;砍斷頂端後,剝開葉鞘。他剝開它的葉鞘時,連邊材也得不到,哪裡還有心材呢!具眼的人會看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它會顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,芭蕉樹幹中怎會有心材呢?諸比丘,正是這樣,凡任何諸行,無論過去、未來、現在……乃至……遠或近,比丘看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,諸行中怎會有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkajātaṃ (ka. sī. pī.), akusajātaṃ (ka. sī.), akukkujakajātaṃ (ka.)]. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya, agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya. So tassa pattavaṭṭiṃ vinibbhujanto pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, kadalikkhandhe sāro? Evameva kho, bhikkhave, ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā…pe… ye dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, saṅkhāresu sāro?
已對照

“諸比丘,譬如幻術師(māyākāra)或幻術師的弟子在四衢道上表演幻術。具眼的人會看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它會顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,幻術中怎會有心材呢?諸比丘,正是這樣,凡任何識,無論過去、未來、現在……乃至……遠或近,比丘看見它、審視它、如理地詳察它。當他看見它、審視它、如理地詳察它時,它顯現為唯是空虛的、唯是空洞的、唯是無心材的。諸比丘,識中怎會有心材呢?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, māyākāro vā māyākārantevāsī vā catumahāpathe [cātummahāpathe (sī. syā. kaṃ. pī.)] māyaṃ vidaṃseyya. Tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. Kiñhi siyā, bhikkhave, māyāya sāro? Evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā, taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. Tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. Kiñhi siyā, bhikkhave, viññāṇe sāro?
已對照

“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於色也厭離,於受也……於想也……於諸行也……於識也厭離;由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智……乃至……他了知:‘再無後有。’”

‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi… saññāyapi… saṅkhāresupi … viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti’’.
已對照

世尊說了這[番話]。善逝說了這[番話]之後,導師又接著這樣說:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已對照

“色如泡沫團,受如水泡;

‘‘Pheṇapiṇḍūpamaṃ rūpaṃ, vedanā bubbuḷūpamā [bubbulūpamā (sī.), pubbuḷopamā (ka.)];
已對照

想如陽焰,諸行如芭蕉;

Marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā;
已對照

識如幻術——為日種之親所宣說。

Māyūpamañca viññāṇaṃ, desitādiccabandhunā.
已對照

“[他]越是審視、越是如理地詳察,

‘‘Yathā yathā nijjhāyati, yoniso upaparikkhati;
已對照

如理見它的人,[見]它便越是空虛、空洞。

Rittakaṃ tucchakaṃ hoti, yo naṃ passati yoniso.
PTS 3.143已對照

“關於這個身體,廣慧者宣說了:

‘‘Imañca kāyaṃ ārabbha, bhūripaññena desitaṃ;
已對照

三法之舍斷[時],你們看那被捨棄的色。

Pahānaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ, rūpaṃ passatha [passetha (sī.)] chaḍḍitaṃ.
緬 2.117已對照

“壽、熱與識,當[它們]舍離此身時;

‘‘Āyu usmā ca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;
已對照

彼時[身]被拋棄而臥,成為他[物]之食、無心識[之物]。

Apaviddho [apaviṭṭho (syā. kaṃ.)] tadā seti, parabhattaṃ acetanaṃ.
已對照

“此相續是如此的,這是令愚人空談的幻術;

‘‘Etādisāyaṃ santāno, māyāyaṃ bālalāpinī;
已對照

這被說為殺者,此中無有心材。

Vadhako esa akkhāto, sāro ettha na vijjati.
已對照

“比丘發勤精進,當如是觀察諸蘊,

‘‘Evaṃ khandhe avekkheyya, bhikkhu āraddhavīriyo;
已對照

無論白天或夜晚,正知而具念。

Divā vā yadi vā rattiṃ, sampajāno paṭissato.
已對照

“當舍一切繫縛,當為自己作歸依處;

‘‘Jaheyya sabbasaṃyogaṃ, kareyya saraṇattano;
已對照

當如頭著火者一般而行,希求不死之句。”第三[經]。

Careyyādittasīsova, patthayaṃ accutaṃ pada’’nti. tatiyaṃ;
已對照

四、牛糞塊經

4. Gomayapiṇḍasuttaṃ
96PTS 3.144已對照

九十六、因緣在舍衛城。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,有沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何受,那受是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何想,那想……乃至……尊者,有沒有任何諸行,那些諸行是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?”“比丘,沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,沒有任何受……任何想……任何諸行……任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。”

96. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci saññā yā saññā…pe… atthi nu kho, bhante, keci saṅkhārā ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? Atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti.
緬 2.118已對照

於是世尊以手拿起一小塊牛糞,對那位比丘這樣說——“比丘,沒有哪怕這麼一點點的自體獲得(attabhāvapaṭilābha)是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,如果有這麼一點點的自體獲得是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。比丘,正因為沒有哪怕這麼一點點的自體獲得是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。

Atha kho bhagavā parittaṃ gomayapiṇḍaṃ pāṇinā gahetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ettakopi kho, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettako cepi, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho abhavissa nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakopi attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
PTS 3.145緬 2.119已對照

“比丘,從前我曾是國王,是已灌頂的剎帝利。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千座城,以拘舍婆提王都為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千座殿,以法殿為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千座重閣,以大莊嚴重閣為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千張床榻,是象牙所成、堅木所成、金所成,鋪以長毛毯,鋪以白色毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千頭象,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以布薩象王為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千匹馬,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以雲馬王為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千輛車,飾以金飾,樹以金幢,覆以金網,以韋迦延答車為首。比丘,當我身為已灌頂的剎帝利王時,我有八萬四千顆摩尼,以摩尼寶為首。比丘,當我……乃至……有八萬四千名女子,以須跋陀王后為首。比丘,當我……乃至……有八萬四千名附從的剎帝利,以將軍寶為首。比丘,當我……乃至……有八萬四千頭乳牛,系以細布之繩,以銅器承乳。比丘,當我……乃至……有八萬四千俱胝件衣,是細亞麻、細絲、細毛、細棉[所織]。比丘,當我……乃至……有八萬四千份鍋飯;早晚呈獻飯食。

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhikkhu, rājā ahosiṃ khattiyo muddhāvasitto. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītinagarasahassāni ahesuṃ kusāvatī rājadhānippamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahābyūhakūṭāgārappamukhāni [mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni (dī. ni. 2.263)]. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipallaṅkasahassāni ahesuṃ dantamayāni sāramayāni sovaṇṇamayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni [kādalimigapavarapaccattharaṇāni (sī.)] sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītināgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītiassasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītirathasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītimaṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītiitthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītikhattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītidhenusahassāni ahesuṃ dukūlasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītivatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumāni koseyyasukhumāni kambalasukhumāni kappāsikasukhumāni. Tassa mayhaṃ, bhikkhu…pe… caturāsītithālipākasahassāni ahesuṃ; sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
PTS 3.147已對照

“比丘,那八萬四千座城之中,只有一座城是我當時所住的,就是拘舍婆提王都。比丘,那八萬四千座殿之中,只有一座殿是我當時所住的,就是法殿。比丘,那八萬四千座重閣之中,只有一座重閣是我當時所住的,就是大莊嚴重閣。比丘,那八萬四千張床榻之中,只有一張床榻是我當時所受用的,就是象牙所成的、或堅木所成的、或金所成的、或銀所成的[那一張]。比丘,那八萬四千頭象之中,只有一頭象是我當時所乘的,就是布薩象王。比丘,那八萬四千匹馬之中,只有一匹馬是我當時所乘的,就是雲馬王。比丘,那八萬四千輛車之中,只有一輛車是我當時所乘的,就是韋迦延答車。比丘,那八萬四千名女子之中,只有一名女子是當時侍奉我的,或是剎帝利女,或是混血女(velāmikā)。比丘,那八萬四千俱胝件衣之中,只有一套衣是我當時所穿的,或是細亞麻,或是細絲,或是細毛,或是細棉[所織]。比丘,那八萬四千份鍋飯之中,只有一份鍋飯,是我從中所食的——至多一升(nāḷi)的飯,以及與之相稱的羹餚。比丘,如是,這一切諸行都已過去、已滅、已變異。比丘,諸行就是這樣無常;比丘,諸行就是這樣不堅固;比丘,諸行就是這樣不可依恃。比丘,正因如此,實足以對一切諸行厭離,足以離貪,足以解脫。”第四[經]。

‘‘Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – kusāvatī rājadhānī. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – dhammo pāsādo. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā kūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi – mahābyūhaṃ kūṭāgāraṃ. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti yamahaṃ tena samayena paribhuñjāmi – dantamayo vā sāramayo vā sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nāgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – uposatho nāgarājā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā assasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – valāhako assarājā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā rathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi – vejayanto ratho. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā itthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti yā maṃ tena samayena paccupaṭṭhāti – khattiyānī vā velāmikā vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā vatthakoṭisahassānaṃ ekaññeva taṃ vatthayugaṃ hoti yamahaṃ tena samayena paridahāmi – khomasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā. Tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā thālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ [sūpabyañjanaṃ (syā. kaṃ.)]. Iti kho, bhikkhu, sabbe te saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. Evaṃ aniccā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Evaṃ addhuvā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Evaṃ anassāsikā kho, bhikkhu, saṅkhārā. Yāvañcidaṃ, bhikkhu, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccitu’’nti. Catutthaṃ.
已對照

五、指甲尖經

5. Nakhasikhāsuttaṃ
97緬 2.120已對照

九十七、因緣在舍衛城。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,有沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何受,那受是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何想……乃至……任何諸行,那些諸行是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?”“比丘,沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,沒有任何受……任何想……任何諸行……乃至……任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。”

97. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci saññā…pe… keci saṅkhārā, ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? Atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā…pe… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti.
已對照

於是世尊把少許塵土放在指甲尖上,對那位比丘這樣說——“比丘,沒有哪怕這麼一點點的色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,如果有這麼一點點的色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。比丘,正因為沒有哪怕這麼一點點的色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。”

Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ettakampi kho, bhikkhu, rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakaṃ cepi, bhikkhu, rūpaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya’’.
PTS 3.148已對照

“比丘,沒有哪怕這麼一點點的受是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,如果有這麼一點點的受是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。比丘,正因為沒有哪怕這麼一點點的受是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakāpi kho, bhikkhu, vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakā cepi, bhikkhu, vedanā abhavissa niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
緬 2.121已對照

“比丘,沒有哪怕這麼一點點的想……乃至……比丘,沒有哪怕這麼一點點的諸行是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,如果有這麼一點點的諸行是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。比丘,正因為沒有哪怕這麼一點點的諸行是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakāpi kho, bhikkhu, saññā natthi…pe… ettakāpi kho, bhikkhu, saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ettakā cepi, bhikkhu, saṅkhārā abhavissaṃsu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
已對照

“比丘,沒有哪怕這麼一點點的識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,如果有這麼一點點的識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,那麼為正確地滅盡苦,這梵行之住便不可知。比丘,正因為沒有哪怕這麼一點點的識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,所以為正確地滅盡苦,梵行之住才可知。

‘‘Ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. Yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya.
PTS 3.149已對照

“比丘,你認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“受……想……諸行……識是常還是無常?”“無常,尊者。”……乃至……“因此……乃至……這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第五[經]。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’…pe… ‘‘tasmātiha…pe… evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、純粹經

6. Suddhikasuttaṃ
98已對照

九十八、因緣在舍衛城。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說——“尊者,有沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?尊者,有沒有任何受……乃至……任何想……任何諸行……任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立?”“比丘,沒有任何色,那色是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。比丘,沒有任何受……任何想……任何諸行……任何識,那識是恆常的、堅固的、常恆的、不變易之法,將如永恆一般如是住立。”第六[經]。

98. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? Atthi nu kho, bhante, kāci vedanā…pe… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘Natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā… kāci saññā… keci saṅkhārā… kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、皮帶繫縛經

7. Gaddulabaddhasuttaṃ
99PTS 3.150緬 2.122已對照

九十九、因緣在舍衛城。“諸比丘,這輪迴是無始的(anamatagga)。被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生,其前際不可知。諸比丘,會有這樣的時候,其時大海乾涸、枯竭、不復存在;但諸比丘,我卻不說被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生作苦的終結。諸比丘,會有這樣的時候,其時須彌山王被焚燒、毀滅、不復存在;但諸比丘,我卻不說被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生作苦的終結。諸比丘,會有這樣的時候,其時大地被焚燒、毀滅、不復存在;但諸比丘,我卻不說被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生作苦的終結。”

99. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāsamuddo ussussati visussati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ sineru pabbatarājā ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāpathavī ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi’’.
已對照

“諸比丘,猶如被皮帶繫縛的狗,被繫於堅固的樁或柱上,它便只隨那樁或柱而奔、而轉;同樣地,諸比丘,無聞凡夫不見諸聖者……乃至……未受善士之法調教,隨觀色為自我……乃至……隨觀受為自我……隨觀想為自我……隨觀諸行為自我……隨觀識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。他只隨色而奔、而轉,只隨受……乃至……只隨想……只隨諸行……只隨識而奔、而轉。他隨色而奔、而轉,隨受……乃至……隨想……隨諸行……隨識而奔、而轉,便不能從色解脫,不能從受解脫,不能從想解脫,不能從諸行解脫,不能從識解脫,不能從生、老死、愁、悲、苦、憂、惱解脫。我說:‘[他]不能從苦解脫。’”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho [gaddūlabandho (syā. kaṃ.)] daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā anuparidhāvati anuparivattati; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī…pe… sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati…pe… vedanaṃ attato samanupassati… saññaṃ attato samanupassati… saṅkhāre attato samanupassati… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. So rūpaññeva anuparidhāvati anuparivattati, vedanaññeva…pe… saññaññeva… saṅkhāreyeva… viññāṇaññeva anuparidhāvati anuparivattati. So rūpaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, na parimuccati rūpamhā, na parimuccati vedanāya, na parimuccati saññāya, na parimuccati saṅkhārehi, na parimuccati viññāṇamhā, na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi’’.
已對照

“諸比丘,而有聞的聖弟子見諸聖者……乃至……善受善士之法調教,不隨觀色為自我……乃至……不[隨觀]受……不[隨觀]想……不[隨觀]諸行……不隨觀識為自我,不[隨觀]自我為有識,不[隨觀]識在自我中,不[隨觀]自我在識中。他不隨色而奔、而轉,不隨受……想……諸行……識而奔、而轉。他不隨色而奔、而轉,不隨受……想……諸行……識而奔、而轉,便從色解脫,從受解脫,從想解脫,從諸行解脫,從識解脫,從生、老死、愁、悲、苦、憂、惱解脫。我說:‘[他]從苦解脫。’”第七[經]。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī…pe… sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati…pe… na vedanaṃ… na saññaṃ… na saṅkhāre… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. So rūpaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati, vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati. So rūpaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ, vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ; parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第二皮帶繫縛經

8. Dutiyagaddulabaddhasuttaṃ
100PTS 3.151緬 2.123已對照

一百、因緣在舍衛城。“諸比丘,這輪迴是無始的。被無明所蓋、被渴愛所結、流轉、輪迴的眾生,其前際不可知。諸比丘,猶如被皮帶繫縛的狗,被繫於堅固的樁或柱上。它若行走,便只挨近那樁或柱而行走;若站立,便只挨近那樁或柱而站立;若坐下,便只挨近那樁或柱而坐下;若躺臥,便只挨近那樁或柱而躺臥。同樣地,諸比丘,無聞凡夫隨觀色為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀受……想……諸行……識為‘這是我的、這是我、這是我的自我’。他若行走,便只挨近這五取蘊而行走;若站立,便只挨近這五取蘊而站立;若坐下,便只挨近這五取蘊而坐下;若躺臥,便只挨近這五取蘊而躺臥。諸比丘,因此,應當時常省察自心:‘這心長夜以來被貪、瞋、痴所雜染。’諸比丘,眾生因心雜染而雜染;因心淨化而清淨。

100. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho. So gacchati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upagacchati; tiṭṭhati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upatiṭṭhati; nisīdati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanisīdati; nipajjati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanipajjati. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. So gacchati cepi ime pañcupādānakkhandhe upagacchati; tiṭṭhati cepi ime pañcupādānakkhandhe upatiṭṭhati; nisīdati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanisīdati; nipajjati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanipajjati. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
已對照

“諸比丘,你們見過名為遊行畫的畫嗎?”“是的,尊者。”“諸比丘,那名為遊行畫的畫,也正是由心所繪成的。諸比丘,比起那遊行畫,心更為斑斕。諸比丘,因此,應當時常省察自心:‘這心長夜以來被貪、瞋、痴所雜染。’諸比丘,眾生因心雜染而雜染;因心淨化而清淨。

‘‘Diṭṭhaṃ vo, bhikkhave, caraṇaṃ nāma citta’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Tampi kho, bhikkhave, caraṇaṃ nāma cittaṃ citteneva cittitaṃ. Tenapi kho, bhikkhave, caraṇena cittena cittaññeva cittataraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
PTS 3.152已對照

“諸比丘,我不見有另外任何一部[眾生]是這樣斑斕的,如諸比丘,這些趣畜生的眾生[那樣]。諸比丘,那些趣畜生的眾生,也正是由心所繪成的;諸比丘,比起那些趣畜生的眾生,心更為斑斕。諸比丘,因此,應當時常省察自心:‘這心長夜以來被貪、瞋、痴所雜染。’諸比丘,眾生因心雜染而雜染;因心淨化而清淨。

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ. Yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā, tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. Cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti.
緬 2.124已對照

“諸比丘,猶如染工或畫師,用染料、或紫膠、或薑黃、或靛青、或茜草,在磨得很光滑的木板上、或牆壁上、或布幅上,畫出具足一切大小肢體的女人像或男人像;同樣地,諸比丘,無聞凡夫在造出時,所造出的正是色,正是受……乃至……正是想……正是諸行……在造出時,所造出的正是識。諸比丘,你們認為怎樣,色是常還是無常?”“無常,尊者。”“受……想……諸行……識……乃至……”“諸比丘,因此,這樣見時……乃至……他了知:‘再無後有。’”第八[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rajako vā cittakārako vā rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya [mañjeṭṭhāya (sī. syā. kaṃ.), mañjeṭṭhiyā (pī.)] vā suparimaṭṭhe phalake vā bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṃ vā purisarūpaṃ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgiṃ; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaññeva abhinibbattento abhinibbatteti, vedanaññeva…pe… saññaññeva… saṅkhāre yeva… viññāṇaññeva abhinibbattento abhinibbatteti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ…pe… ‘‘tasmātiha, bhikkhave, evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、斧柄經

9. Vāsijaṭasuttaṃ
101PTS 3.153已對照

一百零一、因緣在舍衛城。“諸比丘,我說諸漏的滅盡是對了知者、對見者[而說],不是對不了知者、不是對不見者。諸比丘,了知什麼、見什麼,才有諸漏的滅盡呢?‘這是色,這是色的集起,這是色的滅沒;這是受……這是想……這是諸行……這是識,這是識的集起,這是識的滅沒’——諸比丘,如是了知、如是見者,才有諸漏的滅盡。”

101. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti’’.
已對照

“諸比丘,比丘不致力於修習而住時,縱使生起這樣的欲願——‘唉,願我的心由不執取而從諸漏解脫’——然而他的心並不由不執取而從諸漏解脫。這是什麼緣故呢?應當稱之為‘由於未修習’。由於未修習什麼?由於未修習四念處,由於未修習四正勤,由於未修習四神足,由於未修習五根,由於未修習五力,由於未修習七覺支,由於未修習八支聖道。

‘‘Bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’ tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, abhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, abhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
緬 2.125已對照

“諸比丘,猶如母雞有八個、或十個、或十二個蛋,而那些[蛋]未被母雞善加孵伏、未善加溫熱、未善加薰染。縱使那隻母雞生起這樣的欲願——‘唉,願我的小雞以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋殼而安然破出’——然而那些小雞仍不堪能以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋殼而安然破出。這是什麼緣故呢?諸比丘,正因為母雞的那八個、或十個、或十二個蛋,未被母雞善加孵伏、未善加溫熱、未善加薰染。正是這樣,諸比丘,比丘不致力於修習而住時,縱使生起這樣的欲願——‘唉,願我的心由不執取而從諸漏解脫’——然而他的心並不由不執取而從諸漏解脫。這是什麼緣故呢?應當稱之為‘由於未修習’。由於未修習什麼?由於未修習四念處……乃至……八支聖道。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho, vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho abhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tāni kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho, vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… aṭṭhaṅgikassa maggassa.
PTS 3.154已對照

“諸比丘,比丘致力於修習而住時,縱使不生起這樣的欲願——‘唉,願我的心由不執取而從諸漏解脫’——然而他的心仍由不執取而從諸漏解脫。這是什麼緣故呢?應當稱之為‘由於已修習’。由於已修習什麼?由於已修習四念處,由於已修習四正勤,由於已修習四神足,由於已修習五根,由於已修習五力,由於已修習七覺支,由於已修習八支聖道。

‘‘Bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, bhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
緬 2.126已對照

“諸比丘,猶如母雞有八個、或十個、或十二個蛋,而那些[蛋]被母雞善加孵伏、善加溫熱、善加薰染。縱使那隻母雞不生起這樣的欲願——‘唉,願我的小雞以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋殼而安然破出’——然而那些小雞仍堪能以足爪之尖、或以嘴喙啄破蛋殼而安然破出。這是什麼緣故呢?諸比丘,正因為母雞的那八個、或十個、或十二個蛋,被母雞善加孵伏、善加溫熱、善加薰染。正是這樣,諸比丘,比丘致力於修習而住時,縱使不生起這樣的欲願——‘唉,願我的心由不執取而從諸漏解脫’——然而他的心仍由不執取而從諸漏解脫。這是什麼緣故呢?應當稱之為‘由於已修習’。由於已修習什麼?由於已修習四念處……乃至……由於已修習八支聖道。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.
PTS 3.155已對照

“諸比丘,猶如木匠或木匠的弟子的斧柄上,手指的印痕顯現,拇指的印痕顯現,而他卻沒有這樣的知:‘今天我的斧柄耗盡了這麼多,昨天這麼多,前天這麼多’,然而耗盡了,他便有‘耗盡了’之知。正是這樣,諸比丘,比丘致力於修習而住時,縱使沒有這樣的知:‘今天我的諸漏耗盡了這麼多,昨天這麼多,前天這麼多’,然而耗盡了,他便有‘耗盡了’之知。諸比丘,猶如一艘以藤索捆紮的航海之船,雨季數月在水中周行之後,於冬季被拖上陸地,[其]藤索為風日所侵;它們被雨季之雲淋透,不費力地便止息、朽爛。正是這樣,諸比丘,比丘致力於修習而住時,諸結不費力地便止息、朽爛。”第九[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, palagaṇḍassa vā palagaṇḍantevāsissa vā vāsijaṭe dissanteva aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṃ. No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ vata me ajja vāsijaṭassa khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti. Atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ vata me ajja āsavānaṃ khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti, atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. Tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti pūtikāni bhavantī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、無常想經

10. Aniccasaññāsuttaṃ
102已對照

一百零二、因緣在舍衛城。“諸比丘,無常想若修習、多作,能遍盡一切欲貪,遍盡一切色貪,遍盡一切有貪,遍盡一切無明,根除一切我慢。”

102. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati’’.
已對照

“諸比丘,猶如在秋時,農夫以大犁耕地,破開一切根系而耕;正是這樣,諸比丘,無常想若修習、多作,能遍盡一切欲貪,遍盡一切色貪,遍盡一切有貪,遍盡一切無明,根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye kassako mahānaṅgalena kasanto sabbāni mūlasantānakāni sampadālento kasati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如割蘆草者割了蘆草之後,抓住梢端,抖下、抖拂、甩掉;正是這樣,諸比丘,無常想若修習、多作,能遍盡一切欲貪……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pabbajalāyako pabbajaṃ lāyitvā agge gahetvā odhunāti niddhunāti nicchoṭeti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
PTS 3.156緬 2.127已對照

“諸比丘,猶如芒果串的柄被切斷時,凡在那裡繫於柄上的芒果,全都隨之而去;正是這樣,諸比丘,無常想若修習……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni tattha ambāni vaṇṭapaṭibandhāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如尖頂屋的凡任何椽子,全都趨向尖頂、傾向尖頂、匯聚於尖頂,尖頂被稱為它們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想若修習……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如凡任何根香,黑沉香被稱為它們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā kāḷānusārigandho tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如凡任何心材香,赤栴檀被稱為它們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如凡任何花香,婆師迦被稱為它們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如凡任何小王,全都是轉輪王的隨從,轉輪王被稱為他們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno [kuḍḍarājāno (sī.)], sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavatti aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如凡任何星辰的光明,全都不及月光的十六分之一,月光被稱為它們之中最上的;正是這樣,諸比丘,無常想……乃至……根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
已對照

“諸比丘,猶如在秋時,天空澄澈無雲,太陽昇上天空,破除一切虛空中的黑暗而照耀、熾熱、放光;正是這樣,諸比丘,無常想若修習、多作,能遍盡一切欲貪,遍盡一切色貪,遍盡一切有貪,遍盡一切無明,根除一切我慢。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nataṃ abbhussakkamāno, sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati.
PTS 3.157緬 2.128已對照

“諸比丘,無常想如何修習、如何多作,能遍盡一切欲貪……乃至……根除一切我慢?‘這是色,這是色的集起,這是色的滅沒;這是受……這是想……這是諸行……這是識,這是識的集起,這是識的滅沒’——諸比丘,無常想如是修習、如是多作,能遍盡一切欲貪,遍盡一切色貪,遍盡一切有貪,遍盡一切無明,根除一切我慢。”第十[經]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, aniccasaññā kathaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati…pe… sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, aniccasaññā evaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanatī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

花品第十。

Pupphavaggo dasamo.
已對照

其攝頌——

河、花與泡沫,牛糞與指甲尖;

純粹、兩[經]皮繩,斧柄、無常性。

Tassuddānaṃ –
Nadī pupphañca pheṇañca, gomayañca nakhāsikhaṃ;
Suddhikaṃ dve ca gaddulā, vāsījaṭaṃ aniccatāti.
已對照

《中分五十經》完畢。

Majjhimapaṇṇāsako samatto.
已對照

那《中分五十經》的品攝頌——

攀附與阿羅漢,可食、名為長老者;

連同花品為五十,因此被稱為第二。

Tassa majjhimapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
Upayo arahanto ca, khajjanī therasavhayaṃ;
Pupphavaggena paṇṇāsa, dutiyo tena vuccatīti.