快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 因緣相應·居士品 5. Gahapativaggo

本經目錄五、居士品一、五怖畏怨經二、第二五怖畏怨經三、苦經四、世間經五、那提迦經六、某婆羅門經七、生聞經八、順世論者經九、聖弟子經十、第二聖弟子經居士品第五。

已對照

五、居士品

5. Gahapativaggo
已對照

一、五怖畏怨經

1. Pañcaverabhayasuttaṃ
41已對照

四十一、住在舍衛城。那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

41. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已對照

“居士,當聖弟子的五種怖畏與怨已平息,並且具足四須陀洹支,並且他的聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
緬 1.298已對照

“哪五種怖畏與怨已平息呢?居士,凡殺生者以殺生為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離殺生者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已對照

“居士,凡取不與者以不與取為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離不與取者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī adinnādānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, adinnādānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
PTS 2.69已對照

“居士,凡欲邪行者以欲邪行為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離欲邪行者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, kāmesumicchācārā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已對照

“居士,凡虛妄語者以虛妄語為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離虛妄語者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, musāvādī musāvādapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, musāvādā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.
已對照

“居士,凡住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者,以[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類為緣,既生出現法的怖畏與怨,也生出來世的怖畏與怨,也感受心的苦、憂——對離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類者而言,那怖畏與怨便這樣已平息。這五種怖畏與怨已平息。

‘‘Yaṃ, gahapati, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已對照

“具足哪四須陀洹支呢?居士,於此,聖弟子對佛具足不壞淨信——‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’”

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’’ti.
已對照

“對法具足不壞淨信——‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’”

‘‘Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.
PTS 2.70緬 1.299已對照

“對僧具足不壞淨信——‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田。’”

‘‘Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti.
已對照

“具足聖者所愛樂的諸戒——無毀、無穿、無斑、無雜、自在、智者所贊、不被執取、導向定。他具足這四須陀洹支。

‘‘Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
已對照

“什麼是他以慧已善見、已善通達的聖正理呢?居士,於此,聖弟子正對緣起好好地如理作意:‘如是,此[緣]存在時此[果]便有,此[緣]不存在時此[果]便不有;由此[緣]的生起此[果]便生起,由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”這就是他以慧已善見、已善通達的聖正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imasmiṃ asati idaṃ na hoti; imassuppādā idaṃ uppajjati, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
已對照

“居士,當聖弟子的這五種怖畏與怨已平息,具足這四須陀洹支,並且他的這聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”第一[經]。

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
已對照

二、第二五怖畏怨經

2. Dutiyapañcaverabhayasuttaṃ
42PTS 2.71緬 1.300已對照

四十二、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,當聖弟子的五種怖畏與怨已平息,並且具足四須陀洹支,並且他的聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”

42. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti.
已對照

“哪五種怖畏與怨已平息呢?諸比丘,凡殺生者……乃至……諸比丘,凡取不與者……乃至……諸比丘,凡欲邪行者……諸比丘,凡虛妄語者……諸比丘,凡住於谷酒、花果酒[等]酒類之放逸者……乃至……這五種怖畏與怨已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, bhikkhave, pāṇātipātī …pe… yaṃ, bhikkhave, adinnādāyī…pe… yaṃ, bhikkhave, kāmesumicchācārī… yaṃ, bhikkhave, musāvādī… yaṃ, bhikkhave, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī…pe… imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已對照

“具足哪四須陀洹支呢?諸比丘,於此,聖弟子對佛……乃至……對法……對僧……具足聖者所愛樂的諸戒。他具足這四須陀洹支。

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe…pe… dhamme… saṅghe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
已對照

“什麼是他以慧已善見、已善通達的聖正理呢?諸比丘,於此,聖弟子正對緣起好好地如理作意……乃至……這就是他以慧已善見、已善通達的聖正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti…pe… ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
已對照

“諸比丘,當聖弟子的這五種怖畏與怨已平息,並且具足這四須陀洹支,並且他的這聖正理以慧已善見、已善通達時,他若願意,便能自己為自己記說:‘我已盡地獄,已盡畜生胎,已盡餓鬼界,已盡苦界、惡趣、墮處;我是須陀洹,不墮惡趣,[趣向]決定,以正覺為歸趣。’”第二[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、苦經

3. Dukkhasuttaṃ
43PTS 2.72已對照

四十三、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說苦的集起與滅沒。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

43. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘dukkhassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是苦的集起?緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。諸比丘,這是苦的集起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
緬 1.301已對照

“緣於耳與諸聲而生起耳識……乃至……緣於鼻與諸香……乃至……緣於舌與諸味……乃至……緣於身與諸所觸……乃至……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。諸比丘,這是苦的集起。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
已對照

“諸比丘,什麼是苦的滅沒?緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅;以有之滅而有生之滅;以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,這是苦的滅沒。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo.
PTS 2.73已對照

“緣於耳與諸聲而生起耳識……乃至……緣於鼻與諸香……乃至……緣於舌與諸味……乃至……緣於身與諸所觸……乃至……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅;以有之滅而有生之滅;以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,這是苦的滅沒。”第三[經]。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、世間經

4. Lokasuttaṃ
44已對照

四十四、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說世間的集起與滅沒。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

44. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘lokassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是世間的集起?緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛;以愛為緣而有取;以取為緣而有有;以有為緣而有生;以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。諸比丘,這是世間的集起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
緬 1.302已對照

“緣於耳與諸聲……乃至……緣於鼻與諸香……緣於舌與諸味……緣於身與諸所觸……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受……乃至……以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。諸比丘,這是世間的集起。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā…pe… jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
已對照

“諸比丘,什麼是世間的滅沒?緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,這是世間的滅沒。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo.
PTS 2.74已對照

“緣於耳與諸聲……乃至……緣於鼻與諸香……緣於舌與諸味……緣於身與諸所觸……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,這是世間的滅沒。”第四[經]。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、那提迦經

5. Ñātikasuttaṃ
45已對照

四十五、如是我聞——一時,世尊住在那提迦磚屋。那時,世尊獨處靜坐,說了這個法門——

45. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā ñātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho bhagavā rahogato paṭisallāno imaṃ dhammapariyāyaṃ abhāsi –
已對照

“緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛;以愛為緣而有取……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已對照

“緣於耳與諸聲……乃至……緣於鼻與諸香……緣於舌與諸味……緣於身與諸所觸……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛;以愛為緣而有取……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
緬 1.303已對照

“緣於眼與諸色而生起眼識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。

‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
PTS 2.75已對照

“緣於耳與諸聲……乃至……緣於意與諸法而生起意識;三者的會合為觸;以觸為緣而有受;以受為緣而有愛。正由那愛的無餘離貪、滅,而有取之滅;以取之滅而有有之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。”

‘‘Sotañca paṭicca sadde ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
已對照

那時,某位比丘站在世尊近旁旁聽(upassuti)。世尊看見那位比丘站在近旁旁聽。見後,對那位比丘這樣說:“比丘,你聽到這個法門了嗎?”“是的,尊者。”“比丘,你要受學這個法門;比丘,你要通曉這個法門;比丘,你要憶持這個法門。比丘,這個法門具有義利,是梵行之初。”第五[經]。

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti [upassutiṃ (sī. pī.)] ṭhito hoti. Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ upassuti ṭhitaṃ. Disvāna taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘assosi no tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. ‘‘Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Atthasaṃhito ayaṃ [atthasaṃhitoyaṃ (sī. syā. kaṃ.), atthasaṃhitāyaṃ (pī. ka.)], bhikkhu, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、某婆羅門經

6. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ
46已對照

四十六、住在舍衛城。那時,某位婆羅門來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候;互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的那位婆羅門對世尊這樣說——

46. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“喬達摩尊師,是他作,他感受嗎?”“婆羅門,‘他作,他感受’,這是一邊。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, so karoti so paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
PTS 2.76緬 1.304已對照

“那麼,喬達摩尊師,是一人作,另一人感受嗎?”“婆羅門,‘一人作,另一人感受’,這是第二邊。婆羅門,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’’ti? ‘‘‘Añño karoti, añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已對照

這樣說時,那位婆羅門對世尊這樣說:“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師……乃至……願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第六[經]。

Evaṃ vutte, so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama,…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、生聞經

7. Jāṇussoṇisuttaṃ
47已對照

四十七、住在舍衛城。那時,生聞婆羅門來到世尊之處;到了之後,與世尊……乃至……坐在一旁的生聞婆羅門對世尊這樣說——

47. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“喬達摩尊師,一切都有嗎?”“婆羅門,‘一切都有’,這是一邊。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, ayameko anto’’.
已對照

“那麼,喬達摩尊師,一切都無嗎?”“婆羅門,‘一切都無’,這是第二邊。婆羅門,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, ayaṃ dutiyo anto. Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
PTS 2.77已對照

這樣說時,生聞婆羅門對世尊這樣說:“奇哉!喬達摩尊師……乃至……終生皈依。”第七[經]。

Evaṃ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.
已對照

八、順世論者經

8. Lokāyatikasuttaṃ
48已對照

四十八、住在舍衛城。那時,順世論者婆羅門來到世尊……乃至……坐在一旁的順世論者婆羅門對世尊這樣說——

48. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho lokāyatiko brāhmaṇo yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“喬達摩尊師,一切都有嗎?”“婆羅門,‘一切都有’,這是最長的順世論。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamatthī’’ti? ‘‘‘Sabbamatthī’ti kho, brāhmaṇa, jeṭṭhametaṃ lokāyataṃ’’.
緬 1.305已對照

“那麼,喬達摩尊師,一切都無嗎?”“婆羅門,‘一切都無’,這是第二順世論。”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ natthī’’ti? ‘‘‘Sabbaṃ natthī’ti kho, brāhmaṇa, dutiyametaṃ lokāyataṃ’’.
已對照

“喬達摩尊師,一切是一嗎?”“婆羅門,‘一切是一’,這是第三順世論。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sabbamekatta’’nti? ‘‘‘Sabbamekatta’nti kho, brāhmaṇa, tatiyametaṃ lokāyataṃ’’.
已對照

“那麼,喬達摩尊師,一切是種種嗎?”“婆羅門,‘一切是種種’,這是第四順世論。”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, sabbaṃ puthutta’’nti? ‘‘‘Sabbaṃ puthutta’nti kho, brāhmaṇa, catutthametaṃ lokāyataṃ’’.
已對照

“婆羅門,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”

‘‘Ete te, brāhmaṇa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已對照

這樣說時,順世論者婆羅門對世尊這樣說:“奇哉!喬達摩尊師……乃至……從今日起,終生皈依。”第八[經]。

Evaṃ vutte, lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、聖弟子經

9. Ariyasāvakasuttaṃ
49PTS 2.78已對照

四十九、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,有聞的聖弟子(sutavā ariyasāvaka)不會這樣想:‘究竟什麼存在時什麼便有,由什麼的生起什麼便生起?[什麼存在時行便有,什麼存在時識便有,]什麼存在時名色便有,什麼存在時六處便有,什麼存在時觸便有,什麼存在時受便有,什麼存在時愛便有,什麼存在時取便有,什麼存在時有便有,什麼存在時生便有,什麼存在時老死便有?’”

49. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? (Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti,) [( ) etthantare pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī. pī. potthakesu dassitā. tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti] kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
緬 1.306已對照

“諸比丘,而是有聞的聖弟子於此唯有不依他緣(aparappaccaya)的智:‘此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起。[無明存在時行便有;行存在時識便有;]識存在時名色便有;名色存在時六處便有;六處存在時觸便有;觸存在時受便有;受存在時愛便有;愛存在時取便有;取存在時有便有;有存在時生便有;生存在時老死便有。’他如是了知:‘這世間便是這樣集起的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. (Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti;) [( ) etthakesu pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī. pī. potthakesu dassitā. tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti] viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
已對照

“諸比丘,有聞的聖弟子不會這樣想:‘究竟什麼不存在時什麼便不有,由什麼之滅什麼便滅?[什麼不存在時行便不有,什麼不存在時識便不有,]什麼不存在時名色便不有,什麼不存在時六處便不有,什麼不存在時觸便不有,什麼不存在時受便不有,什麼不存在時愛便不有,什麼不存在時取便不有,什麼不存在時有便不有,什麼不存在時生便不有,什麼不存在時老死便不有?’”

‘‘Na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? (Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti,) [( ) etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā] kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti, kismiṃ asati upādānaṃ na hoti, kismiṃ asati bhavo na hoti, kismiṃ asati jāti na hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
已對照

“諸比丘,而是有聞的聖弟子於此唯有不依他緣的智:‘此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅。[無明不存在時行便不有;行不存在時識便不有;]識不存在時名色便不有;名色不存在時六處便不有……乃至……有便不有……生便不有……生不存在時老死便不有。’他如是了知:‘這世間便是這樣滅的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. (Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti;) [( ) etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā] viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… bhavo na hoti… jāti na hoti… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
PTS 2.79已對照

“諸比丘,當聖弟子這樣如實了知世間的集起與滅沒時,諸比丘,這位聖弟子被稱為‘見具足者’……乃至……也被稱為‘觸及不死之門而住者’。”第九[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi…pe… amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第二聖弟子經

10. Dutiyaariyasāvakasuttaṃ
50緬 1.307已對照

五十、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,有聞的聖弟子不會這樣想:‘究竟什麼存在時什麼便有,由什麼的生起什麼便生起?什麼存在時行便有,什麼存在時識便有,什麼存在時名色便有,什麼存在時六處便有,什麼存在時觸便有,什麼存在時受便有,什麼存在時愛便有,什麼存在時取便有,什麼存在時有便有,什麼存在時生便有,什麼存在時老死便有?’”

50. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti, kissuppādā kiṃ uppajjati? Kismiṃ sati saṅkhārā honti, kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti, kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti, kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti, kismiṃ sati phasso hoti, kismiṃ sati vedanā hoti, kismiṃ sati taṇhā hoti, kismiṃ sati upādānaṃ hoti, kismiṃ sati bhavo hoti, kismiṃ sati jāti hoti, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī’’’ti?
已對照

“諸比丘,而是有聞的聖弟子於此唯有不依他緣的智:‘此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起。無明存在時行便有;行存在時識便有;識存在時名色便有;名色存在時六處便有;六處存在時觸便有;觸存在時受便有;受存在時愛便有;愛存在時取便有;取存在時有便有;有存在時生便有;生存在時老死便有。’他如是了知:‘這世間便是這樣集起的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. Avijjāya sati saṅkhārā honti; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti; viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti; nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti; saḷāyatane sati phasso hoti; phasse sati vedanā hoti; vedanāya sati taṇhā hoti; taṇhāya sati upādānaṃ hoti; upādāne sati bhavo hoti; bhave sati jāti hoti; jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko samudayatī’’’ti.
已對照

“諸比丘,有聞的聖弟子不會這樣想:‘究竟什麼不存在時什麼便不有,由什麼之滅什麼便滅?什麼不存在時行便不有,什麼不存在時識便不有,什麼不存在時名色便不有,什麼不存在時六處便不有,什麼不存在時觸便不有,什麼不存在時受便不有,什麼不存在時愛便不有……乃至……取……有……生……什麼不存在時老死便不有?’”

‘‘Na, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti – ‘kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti, kissa nirodhā kiṃ nirujjhati? Kismiṃ asati saṅkhārā na honti, kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti, kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti, kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti, kismiṃ asati phasso na hoti, kismiṃ asati vedanā na hoti, kismiṃ asati taṇhā na hoti…pe… upādānaṃ… bhavo… jāti… kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’’’ti?
PTS 2.80已對照

“諸比丘,而是有聞的聖弟子於此唯有不依他緣的智:‘此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅。無明不存在時行便不有;行不存在時識便不有;識不存在時名色便不有;名色不存在時六處便不有……乃至……生不存在時老死便不有。’他如是了知:‘這世間便是這樣滅的。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti – ‘imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. Avijjāya asati saṅkhārā na honti; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti; viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti; nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti…pe… jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. So evaṃ pajānāti – ‘evamayaṃ loko nirujjhatī’’’ti.
緬 1.308已對照

“諸比丘,當聖弟子這樣如實了知世間的集起與滅沒時,諸比丘,這位聖弟子被稱為‘見具足者’,也被稱為‘觀見具足者’,也被稱為‘來到此正法者’,也被稱為‘見到此正法者’,也被稱為‘具足有學之智者’,也被稱為‘具足有學之明者’,也被稱為‘已入法流者’,也被稱為‘具洞察慧的聖者’,也被稱為‘觸及不死之門而住者’。”第十[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

居士品第五。

Gahapativaggo pañcamo.
已對照

其攝頌——

已說兩[經]五怖畏怨,苦、世間與那提迦;

某婆羅門與生聞,以順世論者為第八;

已說兩[經]聖弟子,此品即由此而稱說。

Tassuddānaṃ –
Dve pañcaverabhayā vuttā, dukkhaṃ loko ca ñātikaṃ;
Aññataraṃ jāṇussoṇi ca, lokāyatikena aṭṭhamaṃ;
Dve ariyasāvakā vuttā, vaggo tena pavuccatīti.