快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 因緣相應·迦羅羅剎帝利品 4. Kaḷārakhattiyavaggo

本經目錄四、迦羅羅剎帝利品一、已生經二、迦羅羅經三、智事經四、第二智事經五、無明緣經六、第二無明緣經七、非你們的經八、思經九、第二思經十、第三思經迦羅羅剎帝利品第四。

已對照

四、迦羅羅剎帝利品

4. Kaḷārakhattiyavaggo
已對照

一、已生經

1. Bhūtasuttaṃ
31已對照

三十一、一時,世尊住在舍衛城。在那裡,世尊召喚具壽舍利弗:“舍利弗,這在〈彼岸道〉(Pārāyana)〈阿耆多所問〉(Ajitapañha)中已被說過——

31. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati. Tatra kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane [pārāyaṇe (sī.)] ajitapañhe –
已對照

‘凡已了法者(saṅkhātadhamma),以及此中眾多的有學者(sekkha),

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已對照

審慎者(nipaka)被我問及,請說他們的行止(iriya),尊駕(mārisa)。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已對照

舍利弗,對這簡略所說的,其義應如何詳細地見呢?”這樣說時,具壽舍利弗沉默不語。世尊第二次召喚具壽舍利弗……乃至……具壽舍利弗第二次也沉默不語。世尊第三次召喚具壽舍利弗:“舍利弗,這在〈彼岸道〉〈阿耆多所問〉中已被說過——

‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe –
已對照

‘凡已了法者,以及此中眾多的有學者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已對照

審慎者被我問及,請說他們的行止,尊駕。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
PTS 2.48已對照

舍利弗,對這簡略所說的,其義應如何詳細地見呢?”具壽舍利弗第三次也沉默不語。

‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Tatiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.
緬 1.282已對照

“舍利弗,你見到‘這是已生的(bhūtamidaṃ)’嗎?”“尊者,[他]如實以正慧見到‘這是已生的’;如實以正慧見到‘這是已生的’之後,為了對已生者的厭離、離貪、滅而行道。[他]如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的(tadāhārasambhava)’;如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’之後,為了對由食而有者的厭離、離貪、滅而行道。[他]如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法(nirodhadhamma)’;如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’之後,為了對滅法的厭離、離貪、滅而行道。尊者,這樣就是有學。

‘‘Bhūtamidanti, sāriputta, passasī’’ti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhante, sekkho hoti.
PTS 2.49已對照

“尊者,怎樣是已了法者呢?尊者,[他]如實以正慧見到‘這是已生的’;如實以正慧見到‘這是已生的’之後,由於對已生者的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫(anupādā vimutto)。[他]如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’;如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’之後,由於對由食而有者的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫。[他]如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’;如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’之後,由於對滅法的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫。尊者,這樣就是已了法者。尊者,如是,凡在〈彼岸道〉〈阿耆多所問〉中所說的——

‘‘Kathañca, bhante, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, bhante, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, bhante, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
已對照

‘凡已了法者,以及此中眾多的有學者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已對照

審慎者被我問及,請說他們的行止,尊駕。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已對照

尊者,對這簡略所說的,我這樣詳細地了知其義。”

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.
已對照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,[他]如實以正慧見到‘這是已生的’;如實以正慧見到‘這是已生的’之後,為了對已生者的厭離、離貪、滅而行道。[他]如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’;如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’之後,為了對由食而有者的厭離、離貪、滅而行道。[他]如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’;如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’之後,為了對滅法的厭離、離貪、滅而行道。舍利弗,這樣就是有學。

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭippanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, sāriputta, sekkho hoti.
PTS 2.50緬 1.283已對照

“舍利弗,怎樣是已了法者呢?舍利弗,[他]如實以正慧見到‘這是已生的’;如實以正慧見到‘這是已生的’之後,由於對已生者的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫。[他]如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’;如實以正慧見到‘那[已生者]是由食而有的’之後,由於對由食而有者的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫。[他]如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’;如實以正慧見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’之後,由於對滅法的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫。舍利弗,這樣就是已了法者。舍利弗,如是,凡在〈彼岸道〉〈阿耆多所問〉中所說的——

‘‘Kathañca, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññā disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, sāriputta, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
已對照

‘凡已了法者,以及此中眾多的有學者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已對照

審慎者被我問及,請說他們的行止,尊駕。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已對照

舍利弗,對這簡略所說的,其義應這樣詳細地見。”第一[經]。

‘‘Imassa kho sāriputta saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、迦羅羅經

2. Kaḷārasuttaṃ
32已對照

三十二、住在舍衛城。那時,迦羅羅剎帝利(Kaḷārakhattiya)比丘來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的迦羅羅剎帝利比丘對具壽舍利弗這樣說:“賢友舍利弗,牟犁破群那(Moḷiyaphagguna)比丘已捨棄學處而還俗了。那位具壽想必在這法與律中沒有得到依託(assāsa)。那麼,具壽舍利弗在這法與律中已得到依託了嗎?”

32. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Na hi nūna so āyasmā imasmiṃ dhammavinaye assāsamalatthāti. Tena hāyasmā sāriputto imasmiṃ dhammavinaye assāsaṃ patto’’ti?
已對照

“賢友,我不懷疑。”“那麼,賢友,未來呢?”

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kaṅkhāmī’’ti. ‘‘Āyatiṃ, panāvuso’’ti?
已對照

“賢友,我不猶豫。”

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, vicikicchāmī’’ti.
PTS 2.51已對照

那時,迦羅羅剎帝利比丘從座而起,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的迦羅羅剎帝利比丘對世尊這樣說:“尊者,具壽舍利弗已記說了究竟智(aññā):‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti.
緬 1.284已對照

於是,世尊召喚某位比丘:“來,比丘,你以我的話去召喚舍利弗:‘賢友舍利弗,導師召喚你。’”“是的,尊者。”那位比丘應諾世尊之後,來到具壽舍利弗之處;到了之後,對具壽舍利弗這樣說:“賢友舍利弗,導師召喚你。”“是的,賢友。”具壽舍利弗應諾那位比丘之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽舍利弗這樣說:“舍利弗,聽說你已記說了究竟智:‘我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’是真的嗎?”“尊者,[我]並不是以這些語句、這些文句說出此義的。”“舍利弗,善男子無論以任何法門記說究竟智,所記說的都應視為已記說。”“尊者,我不也正是這樣說的嗎:‘尊者,[我]並不是以這些語句、這些文句說出此義的。’”

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’ti. ‘‘Evaṃ, āvuso’’ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti? ‘‘Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho [attho ca (syā. kaṃ. ka.)] vutto’’ti. ‘‘Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṃ byākaroti, atha kho byākataṃ byākatato daṭṭhabba’’nti. ‘‘Nanu ahampi, bhante, evaṃ vadāmi – ‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’’’ti.
已對照

“舍利弗,若[人們]這樣問你:‘賢友舍利弗,你是如何知、如何見,而記說了究竟智——我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”

‘‘Sace taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti?
PTS 2.52已對照

“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,你是如何知、如何見,而記說了究竟智——我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,生以何為因緣,由於那因緣之盡,[我]已了知:「於[緣]已盡時,[果]已盡。」了知「[果]已盡」之後,我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti; evaṃ puṭṭhohaṃ [puṭṭho ahaṃ (syā. kaṃ.), puṭṭhāhaṃ (pī. ka.)], bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘yaṃnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṃ khīṇāmhīti viditaṃ. Khīṇāmhīti viditvā – khīṇājāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
緬 1.285已對照

“舍利弗,若[人們]又這樣問你:‘賢友舍利弗,那麼生以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,那麼生以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,生以有為因緣,以有為集起,以有為生,以有為根源。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho taṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已對照

“舍利弗,若[人們]又這樣問你:‘賢友舍利弗,那麼有以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,那麼有以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,有以取為因緣,以取為集起,以取為生,以取為根源。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
PTS 2.53已對照

“舍利弗,若[人們]又這樣問你:‘賢友,那麼取……乃至……舍利弗,若[人們]又這樣問你:賢友舍利弗,那麼愛以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,那麼愛以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,愛以受為因緣,以受為集起,以受為生,以受為根源。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘upādānaṃ panāvuso…pe… sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已對照

“舍利弗,若[人們]又這樣問你:‘賢友舍利弗,你是如何知、如何見,而於諸受的歡喜不現起?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,你是如何知、如何見,而於諸受的歡喜不現起?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,有這三受。哪三[受]?樂受、苦受、不苦不樂受。賢友,這三受是無常的。「凡無常的即是苦」已被了知,於諸受的歡喜便不現起。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘tisso kho imā, āvuso, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti viditaṃ [viditā (ṭīkā)], yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ, puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已對照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,這也是簡略解答這同一義的一個法門:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’”

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’’’nti.
PTS 2.54緬 1.286已對照

“舍利弗,若[人們]又這樣問你:‘賢友舍利弗,你是由怎樣的解脫而記說了究竟智——我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有?’舍利弗,被這樣問時,你會怎樣解答?”“尊者,若[人們]這樣問我:‘賢友舍利弗,你是由怎樣的解脫而記說了究竟智——我了知生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有?’尊者,被這樣問時,我會這樣解答:‘賢友,我由內解脫,由一切取之盡,我如此具念而住,以致這樣具念而住時,諸漏不流入,而我也不輕視自己。’尊者,被這樣問時,我會這樣解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘ajjhattaṃ vimokkhā khvāhaṃ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṃ viharantaṃ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已對照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,這也是簡略解答這同一義的一個法門——凡沙門所說的諸漏,我對它們不懷疑,我不猶豫它們已被我斷。”世尊說了這[經]。善逝說了這[語]之後,便從座起而入住處。

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṃ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
PTS 2.55緬 1.287已對照

在那裡,世尊離去不久,具壽舍利弗便召喚諸比丘:“賢友們,世尊在我先前未預知時問了[我]第一個問題,我對此有遲緩。賢友們,自從世尊隨喜了第一個問題,我便這樣想:即使世尊就此義問我一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門。即使世尊就此義問我一整夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答一整夜,以種種不同的語句、種種不同的法門。即使世尊就此義問我一晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答一晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門。即使世尊就此義問我二晝夜……乃至……我也能就此義為世尊解答二晝夜……乃至……即使世尊就此義問我三晝夜……乃至……我也能就此義為世尊解答三晝夜……乃至……即使世尊就此義問我四晝夜……乃至……我也能就此義為世尊解答四晝夜……乃至……即使世尊就此義問我五晝夜……乃至……我也能就此義為世尊解答五晝夜……乃至……即使世尊就此義問我六晝夜……乃至……我也能就此義為世尊解答六晝夜……乃至……即使世尊就此義問我七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門。”

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi – ‘‘pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi, tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattindivaṃ [rattidivaṃ (ka.)] cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattindivampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… dve rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… tīṇi rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… tīṇi rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cattāri rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cattāri rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… pañca rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… pañca rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cha rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cha rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
PTS 2.56已對照

那時,迦羅羅剎帝利比丘從座而起,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的迦羅羅剎帝利比丘對世尊這樣說:“尊者,具壽舍利弗作了獅子吼:‘賢友們,世尊在我先前未預知時問了[我]第一個問題,我對此有遲緩。賢友們,自從世尊隨喜了第一個問題,我便這樣想:即使世尊就此義問我一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門;即使[世尊問我]一整夜……乃至……即使世尊[問]我一晝夜……乃至……即使世尊[問]我二晝夜……乃至……三[晝夜]……四[晝夜]……五[晝夜]……六[晝夜]……即使世尊就此義問我七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,我也能就此義為世尊解答七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門。’”

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito – pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi, tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi; rattiṃ cepi…pe… rattindivaṃ cepi maṃ bhagavā…pe… dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā…pe… tīṇi… cattāri… pañca… cha… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
緬 1.288已對照

“比丘,因為舍利弗的那法界(dhammadhātu)已被善通達;由於那法界已被善通達,即使我就此義問舍利弗一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門,舍利弗也能就此義為我解答一整天,以種種不同的語句、種種不同的法門。即使我就此義問舍利弗一整夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,舍利弗也能就此義為我解答一整夜……乃至……即使我就此義問舍利弗一晝夜,舍利弗也能就此義為我解答一晝夜……即使我就此義問舍利弗二晝夜,舍利弗也能就此義為我解答二晝夜……即使我就此義問舍利弗三晝夜,舍利弗也能就此義為我解答三晝夜……即使我就此義問舍利弗四晝夜,舍利弗也能就此義為我解答四晝夜……即使我就此義問舍利弗五晝夜,舍利弗也能就此義為我解答五晝夜……即使我就此義問舍利弗六晝夜,舍利弗也能就此義為我解答六晝夜……即使我就此義問舍利弗七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門,舍利弗也能就此義為我解答七晝夜,以種種不同的語句、種種不同的法門。”第二[經]。

‘‘Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya…pe… rattindivaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… dve rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… tīṇi rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cattāri rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… pañca rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cha rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… satta rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、智事經

3. Ñāṇavatthusuttaṃ
33已對照

三十三、在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說四十四智事(ñāṇavatthu)。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

33. Sāvatthiyaṃ…pe… ‘‘catucattārīsaṃ vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 2.57已對照

“諸比丘,什麼是四十四智事?於老死的智、於老死之集起的智、於老死之滅的智、於導至老死滅之道的智;於生的智、於生之集起的智、於生之滅的智、於導至生滅之道的智;於有的智、於有之集起的智、於有之滅的智、於導至有滅之道的智;於取的智、於取之集起的智、於取之滅的智、於導至取滅之道的智;於愛的智、於愛之集起的智、於愛之滅的智、於導至愛滅之道的智;於受的智、於受之集起的智、於受之滅的智、於導至受滅之道的智;於觸的智……乃至……於六處的智……於名色的智……於識的智……於諸行的智、於行之集起的智、於行之滅的智、於導至行滅之道的智。諸比丘,這些稱為四十四智事。

‘‘Katamāni [katamāni ca (syā. kaṃ. pī. ka.)], bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni? Jarāmaraṇe ñāṇaṃ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; jātiyā ñāṇaṃ, jātisamudaye ñāṇaṃ, jātinirodhe ñāṇaṃ, jātinirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; bhave ñāṇaṃ, bhavasamudaye ñāṇaṃ, bhavanirodhe ñāṇaṃ, bhavanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; upādāne ñāṇaṃ, upādānasamudaye ñāṇaṃ, upādānanirodhe ñāṇaṃ, upādānanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; taṇhāya ñāṇaṃ, taṇhāsamudaye ñāṇaṃ, taṇhānirodhe ñāṇaṃ, taṇhānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; vedanāya ñāṇaṃ, vedanāsamudaye ñāṇaṃ, vedanānirodhe ñāṇaṃ, vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ… nāmarūpe ñāṇaṃ… viññāṇe ñāṇaṃ… saṅkhāresu ñāṇaṃ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni.
緬 1.289已對照

“諸比丘,什麼是老死?凡是那些眾生,於彼彼眾生類中的老、衰老之狀、齒落、發白、皮皺、壽命之衰減、諸根之老熟——這稱為老。凡是那些眾生,從彼彼眾生類中的殞歿、歿亡之狀、破壞、消失、死、死亡、命終,諸蘊之破壞,身軀之捨棄——這稱為死。如是,這是老,這是死——諸比丘,這稱為老死。

‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko, ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo. Idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ; idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
已對照

“由生之集起而有老死之集起;由生之滅而有老死之滅;導至老死滅之道正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。

‘‘Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 2.58已對照

“諸比丘,當聖弟子這樣了知老死、這樣了知老死之集起、這樣了知老死之滅、這樣了知導至老死滅之道時,這是他的法智(dhamme ñāṇa)。他以這法——已見的、已知的、無時的、已得的、已深入的——對過去、未來作推論(nayaṃ neti)。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ. So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
已對照

“凡是任何於過去時證知了老死、證知了老死之集起、證知了老死之滅、證知了導至老死滅之道的沙門或婆羅門,他們全都正是這樣證知的,正如我現在一樣。

‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇasamudayaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
已對照

“而凡是任何於未來時將證知老死、將證知老死之集起、將證知老死之滅、將證知導至老死滅之道的沙門或婆羅門,他們全都將正是這樣證知,正如我現在一樣。這是他的類智(anvaye ñāṇa)。

‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇasamudayaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahīti. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
已對照

“諸比丘,當聖弟子的這兩種智——法智與類智——清淨、皎潔時,諸比丘,這位聖弟子被稱為‘見具足者’,也被稱為‘觀見具足者’,也被稱為‘來到此正法者’,也被稱為‘見到此正法者’,也被稱為‘具足有學之智者’,也被稱為‘具足有學之明者’,也被稱為‘已入法流者’,也被稱為‘具洞察慧的聖者’,也被稱為‘觸及不死之門而住者’。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipīti.
PTS 2.59緬 1.290已對照

“諸比丘,什麼是生?……乃至……諸比丘,什麼是有?……諸比丘,什麼是取?……諸比丘,什麼是愛?……諸比丘,什麼是受?……諸比丘,什麼是觸?……諸比丘,什麼是六處?……諸比丘,什麼是名色?……諸比丘,什麼是識?……諸比丘,什麼是諸行?諸比丘,有這三種行——身行、語行、心行。諸比丘,這些稱為諸行。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti…pe… katamo ca, bhikkhave, bhavo… katamañca, bhikkhave, upādānaṃ… katamā ca, bhikkhave taṇhā… katamā ca, bhikkhave, vedanā… katamo ca, bhikkhave, phasso… katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ … katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ… katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
已對照

“由無明之集起而有行之集起;由無明之滅而有行之滅;導至行滅之道正是這八支聖道,即:正見……乃至……正定。

‘‘Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; avijjānirodhā saṅkhāranirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“諸比丘,當聖弟子這樣了知諸行、這樣了知行之集起、這樣了知行之滅、這樣了知導至行滅之道時,這是他的法智。他以這法——已見的、已知的、無時的、已得的、已深入的——對過去、未來作推論。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ. So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
已對照

“凡是任何於過去時證知了諸行、證知了行之集起、證知了行之滅、證知了導至行滅之道的沙門或婆羅門,他們全都正是這樣證知的,正如我現在一樣。

‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abbhaññaṃsu, saṅkhārasamudayaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
已對照

“而凡是任何於未來時將證知諸行、將證知行之集起、將證知行之滅、將證知導至行滅之道的沙門或婆羅門,他們全都將正是這樣證知,正如我現在一樣。這是他的類智。

‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abhijānissanti, saṅkhārasamudayaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahi. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
已對照

“諸比丘,當聖弟子的這兩種智——法智與類智——清淨、皎潔時,諸比丘,這位聖弟子被稱為‘見具足者’,也被稱為‘觀見具足者’,也被稱為‘來到此正法者’,也被稱為‘見到此正法者’,也被稱為‘具足有學之智者’,也被稱為‘具足有學之明者’,也被稱為‘已入法流者’,也被稱為‘具洞察慧的聖者’,也被稱為‘觸及不死之門而住者’。”第三[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二智事經

4. Dutiyañāṇavatthusuttaṃ
34已對照

三十四、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說七十七智事。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

34. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘sattasattari vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 2.60緬 1.291已對照

“諸比丘,什麼是七十七智事?‘以生為緣而有老死’之智;‘生不存在時便沒有老死’之智;‘於過去時也是以生為緣而有老死’之智,‘生不存在時便沒有老死’之智;‘於未來時也是以生為緣而有老死’之智,‘生不存在時便沒有老死’之智;‘凡是他的那法住智(dhammaṭṭhitiñāṇa),那也是盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法’之智。

‘‘Katamāni, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūni? Jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ.
已對照

“‘以有為緣而有生’之智……乃至……‘以取為緣而有有’之智……‘以愛為緣而有取’之智……‘以受為緣而有愛’之智……‘以觸為緣而有受’之智……‘以六處為緣而有觸’之智……‘以名色為緣而有六處’之智……‘以識為緣而有名色’之智……‘以行為緣而有識’之智;‘以無明為緣而有行’之智;‘無明不存在時便沒有行’之智;‘於過去時也是以無明為緣而有行’之智,‘無明不存在時便沒有行’之智;‘於未來時也是以無明為緣而有行’之智,‘無明不存在時便沒有行’之智;‘凡是他的那法住智,那也是盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法’之智。諸比丘,這些稱為七十七智事。”第四[經]。

‘‘Bhavapaccayā jātīti ñāṇaṃ…pe… upādānapaccayā bhavoti ñāṇaṃ… taṇhāpaccayā upādānanti ñāṇaṃ… vedanāpaccayā taṇhāti ñāṇaṃ… phassapaccayā vedanāti ñāṇaṃ… saḷāyatanapaccayā phassoti ñāṇaṃ… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti ñāṇaṃ… viññāṇapaccayā nāmarūpanti ñāṇaṃ… saṅkhārapaccayā viññāṇanti ñāṇaṃ; avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūnī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、無明緣經

5. Avijjāpaccayasuttaṃ
35PTS 2.61已對照

三十五、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。”這樣說時,某位比丘對世尊這樣說:“尊者,什麼是老死?而這老死是誰的?”世尊說:“這不是恰當的問題。比丘,若有人或這樣說:‘什麼是老死?而這老死是誰的?’比丘,若有人或這樣說:‘老死是一[物],而這老死屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住(brahmacariyavāsa);比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以生為緣而有老死。’”

35. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘katamaṃ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti? ‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
緬 1.292已對照

“尊者,什麼是生?而這生是誰的?”世尊說:“這不是恰當的問題。比丘,若有人或這樣說:‘什麼是生?而這生是誰的?’比丘,若有人或這樣說:‘生是一[物],而這生屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住;比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以有為緣而有生。’”

‘‘Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘bhavapaccayā jātī’’’ti.
PTS 2.62已對照

“尊者,什麼是有?而這有是誰的?”世尊說:“這不是恰當的問題。比丘,若有人或這樣說:‘什麼是有?而這有是誰的?’比丘,若有人或這樣說:‘有是一[物],而這有屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住;比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以取為緣而有有’……乃至……‘以愛為緣而有取’……‘以受為緣而有愛’……‘以觸為緣而有受’……‘以六處為緣而有觸’……‘以名色為緣而有六處’……‘以識為緣而有名色’……‘以行為緣而有識’。”

‘‘Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘upādānapaccayā bhavo’ti…pe… ‘taṇhāpaccayā upādānanti… vedanāpaccayā taṇhāti… phassapaccayā vedanāti… saḷāyatanapaccayā phassoti… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti… viññāṇapaccayā nāmarūpanti… saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
已對照

“尊者,什麼是諸行?而這些行是誰的?”世尊說:“這不是恰當的問題。比丘,若有人或這樣說:‘什麼是諸行?而這些行是誰的?’比丘,若有人或這樣說:‘諸行是一[物],而這些行屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住;比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行。’”

‘‘Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已對照

“比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍(visūkāyika)、詭行(visevita)、異動(vipphandita),無論是哪些——或是‘什麼是老死?而這老死是誰的?’,或是‘老死是一[物],而這老死屬於另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命異身異’——他的那一切都已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
緬 1.293已對照

“比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍、詭行、異動,無論是哪些——或是‘什麼是生?而這生是誰的?’,或是‘生是一[物],而這生屬於另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命異身異’——他的那一切都已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
PTS 2.63已對照

“比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍、詭行、異動,無論是哪些——什麼是有……乃至……什麼是取……什麼是愛……什麼是受……什麼是觸……什麼是六處……什麼是名色……什麼是識……乃至……。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamo bhavo…pe… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ…pe….
已對照

“比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍、詭行、異動,無論是哪些——或是‘什麼是諸行?而這些行是誰的?’,或是‘諸行是一[物],而這些行屬於另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命異身異’——他的那一切都已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。”第五[經]。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、第二無明緣經

6. Dutiyaavijjāpaccayasuttaṃ
36已對照

三十六、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。

36. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已對照

“諸比丘,若有人或這樣說:‘什麼是老死?而這老死是誰的?’諸比丘,若有人或這樣說:‘老死是一[物],而這老死屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。諸比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住;諸比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。諸比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以生為緣而有老死。’”

‘‘‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
PTS 2.64緬 1.294已對照

“什麼是生?……乃至……什麼是有?……什麼是取?……什麼是愛?……什麼是受?……什麼是觸?……什麼是六處?……什麼是名色?……什麼是識?……諸比丘,若有人或這樣說:‘什麼是諸行?而這些行是誰的?’諸比丘,若有人或這樣說:‘諸行是一[物],而這些行屬於另一[者]’——這兩者義一而唯文異。諸比丘,或有‘命即是身’之見時,便無梵行住;諸比丘,或有‘命異身異’之見時,便無梵行住。諸比丘,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行。’”

‘‘Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārāti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已對照

“諸比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍、詭行、異動,無論是哪些——或是‘什麼是老死?而這老死是誰的?’,或是‘老死是一[物],而這老死屬於另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命異身異’——他的那一切都已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
已對照

“諸比丘,正由無明的無餘離貪、滅,他所有的那些乖諍、詭行、異動,無論是哪些——什麼是生?……乃至……什麼是有?……什麼是取?……什麼是愛?……什麼是受?……什麼是觸?……什麼是六處?……什麼是名色?……什麼是識?……或是‘什麼是諸行?而這些行是誰的?’,或是‘諸行是一[物],而這些行屬於另一[者]’;或是‘命即是身’,或是‘命異身異’——他的那一切都已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。”第六[經]。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… ‘katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā; ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、非你們的經

7. Natumhasuttaṃ
37PTS 2.65已對照

三十七、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,這身不是你們的,也不是他人的。諸比丘,這是舊業(purāṇakamma),[是]被造作的(abhisaṅkhata)、被思所策發的(abhisañcetayita),應視為可感受的(vedaniya)。”

37. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘nāyaṃ, bhikkhave, kāyo tumhākaṃ napi aññesaṃ. Purāṇamidaṃ, bhikkhave, kammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ’’.
緬 1.295已對照

“諸比丘,於此,有聞的聖弟子正對緣起好好地如理作意:‘如是,此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起;此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”第七[經]。

‘‘Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、思經

8. Cetanāsuttaṃ
38已對照

三十八、因緣在舍衛城。“諸比丘,凡所思、凡所遍計(pakappeti)、凡所潛伏(anuseti)的,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有未來的再有之生起。當有未來的再有之生起時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。”

38. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ [āramaṇametaṃ (?)] hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
已對照

“諸比丘,若不思、若不遍計,然而若潛伏,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有未來的再有之生起。當有未來的再有之生起時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
PTS 2.66已對照

“諸比丘,而當既不思、也不遍計、也不潛伏時,這便不成為所緣,以供識的住立。所緣不存在時,便沒有識的立足處。當那識不住立、不增廣時,便沒有未來的再有之生起。當沒有未來的再有之生起時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。”第八[經]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti na hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā asati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第二思經

9. Dutiyacetanāsuttaṃ
39緬 1.296已對照

三十九、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,凡所思、凡所遍計、凡所潛伏的,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有名色的降入(avakkanti)。以名色為緣而有六處;以六處為緣而有觸;以觸為緣而有受……乃至……愛……取……有……生……老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。”

39. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā…pe… taṇhā… upādānaṃ… bhavo… jāti… jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
已對照

“諸比丘,若不思、若不遍計,然而若潛伏,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有名色的降入。以名色為緣而有六處……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已對照

“諸比丘,而當既不思、也不遍計、也不潛伏時,這便不成為所緣,以供識的住立。所緣不存在時,便沒有識的立足處。當那識不住立、不增廣時,便沒有名色的降入。以名色之滅而有六處之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。”第九[經]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nāmarūpassa avakkanti na hoti. Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第三思經

10. Tatiyacetanāsuttaṃ
40PTS 2.67已對照

四十、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,凡所思、凡所遍計、凡所潛伏的,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有傾向(nati)。傾向存在時,便有來去。來去存在時,便有死生。死生存在時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。”

40. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
緬 1.297已對照

“諸比丘,若不思、若不遍計,然而若潛伏,這便成為所緣,以供識的住立。所緣存在時,便有識的立足處。當那識已住立、已增廣時,便有傾向。傾向存在時,便有來去。來去存在時,便有死生。死生存在時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已對照

“諸比丘,而當既不思、也不遍計、也不潛伏時,這便不成為所緣,以供識的住立。所緣不存在時,便沒有識的立足處。當那識不住立、不增廣時,便沒有傾向。傾向不存在時,便沒有來去。來去不存在時,便沒有死生。死生不存在時,未來的生、老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。”第十[經]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dasamaṃ.
已對照

迦羅羅剎帝利品第四。

Kaḷārakhattiyavaggo catuttho.
PTS 2.68已對照

其攝頌——

這是已生的、迦羅羅,以及兩[經]智事;

兩[經]無明緣,非你們的,三[經]思。

Tassuddānaṃ –
Bhūtamidaṃ kaḷārañca, duve ca ñāṇavatthūni;
Avijjāpaccayā ca dve, natumhā cetanā tayoti.