快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 因緣相應·食品 2. Āhāravaggo

本經目錄二、食品一、食經二、牟犁破群那經三、沙門婆羅門經四、第二沙門婆羅門經五、迦旃延氏經六、說法者經七、裸行者迦葉經八、玷牟留經九、愚人與智者經十、緣經食品第二。

已對照

二、食品

2. Āhāravaggo
已對照

一、食經

1. Āhārasuttaṃ
11緬 1.253已對照

十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園……乃至……世尊這樣說:“諸比丘,有這四種食(āhāra),為已生(bhūta)的眾生之存續,或為求生者(sambhavesī)之資益。是哪四[種]呢?段食(kabaḷīkāra āhāra)——粗的或細的,觸為第二,意思(manosañcetanā)為第三,識為第四。諸比丘,這些就是四種食,為已生的眾生之存續,或為求生者之資益。”

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro [kabaḷiṃkāro (sī. pī.), kavaḷīkāro (syā. kaṃ.)] āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
PTS 2.12已對照

“諸比丘,這四種食,以何為因緣(nidāna)?以何為集起?以何為生?以何為根源?這四種食以愛(taṇhā)為因緣,以愛為集起,以愛為生,以愛為根源。諸比丘,而這愛,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?愛以受為因緣,以受為集起,以受為生,以受為根源。諸比丘,而這受,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?受以觸為因緣,以觸為集起,以觸為生,以觸為根源。諸比丘,而這觸,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?觸以六處為因緣,以六處為集起,以六處為生,以六處為根源。諸比丘,而這六處,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?六處以名色為因緣,以名色為集起,以名色為生,以名色為根源。諸比丘,而這名色,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?名色以識為因緣,以識為集起,以識為生,以識為根源。諸比丘,而這識,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?識以行為因緣,以行為集起,以行為生,以行為根源。諸比丘,而這些行,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?行以無明為因緣,以無明為集起,以無明為生,以無明為根源。

‘‘Ime, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā. Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā. Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā. Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo. Saḷāyatanañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ. Nāmarūpañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ. Viññāṇañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ. Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
緬 1.254已對照

“諸比丘,就這樣:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。”第一[經]。

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、牟犁破群那經

2. Moḷiyaphaggunasuttaṃ
12PTS 2.13已對照

十二、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,有這四種食,為已生的眾生之存續,或為求生者之資益。是哪四[種]呢?段食——粗的或細的,觸為第二,意思為第三,識為第四。諸比丘,這些就是四種食,為已生的眾生之存續,或為求生者之資益。”

12. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā’’ti.
已對照

這樣說時,具壽牟犁破群那對世尊這樣說:“尊者,是誰食識食呢?”“這不是恰當的問題,”世尊說,“我不說‘[他]食’。若我說‘[他]食’,那麼此中恰當的問題就會是:‘尊者,是誰食呢?’但我不這樣說。對於不這樣說的我,若有人這樣問:‘尊者,識食是什麼的[緣]呢?’這才是恰當的問題。此中恰當的解答是:‘識食是未來的再有之生起的緣;當那已生時,便有六處;以六處為緣而有觸。’”

Evaṃ vutte, āyasmā moḷiyaphagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, viññāṇāhāraṃ āhāretī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘āhāretī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Āhāretī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, āhāretī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kissa nu kho, bhante, viññāṇāhāro’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo, tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
已對照

“尊者,是誰觸呢?”“這不是恰當的問題,”世尊說,“我不說‘[他]觸’。若我說‘[他]觸’,那麼此中恰當的問題就會是:‘尊者,是誰觸呢?’但我不這樣說。對於不這樣說的我,若有人這樣問:‘尊者,以何為緣而有觸呢?’這才是恰當的問題。此中恰當的解答是:‘以六處為緣而有觸,以觸為緣而有受。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, phusatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘phusatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Phusatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, phusatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, phasso’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā’’’ti.
已對照

“尊者,是誰感受呢?”“這不是恰當的問題,”世尊說,“我不說‘[他]感受’。若我說‘[他]感受’,那麼此中恰當的問題就會是:‘尊者,是誰感受呢?’但我不這樣說。對於不這樣說的我,若有人這樣問:‘尊者,以何為緣而有受呢?’這才是恰當的問題。此中恰當的解答是:‘以觸為緣而有受,以受為緣而有愛。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, vedayatī’’ti [vediyatīti (sī. pī. ka.)]? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘vedayatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Vedayatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, vedayatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, vedanā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
PTS 2.14緬 1.255已對照

“尊者,是誰渴求呢?”“這不是恰當的問題,”世尊說,“我不說‘[他]渴求’。若我說‘[他]渴求’,那麼此中恰當的問題就會是:‘尊者,是誰渴求呢?’但我不這樣說。對於不這樣說的我,若有人這樣問:‘尊者,以何為緣而有愛呢?’這才是恰當的問題。此中恰當的解答是:‘以受為緣而有愛,以愛為緣而有取。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, tasatī’’ti [taṇhīyatīti (sī. syā. kaṃ.)]? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘tasatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Tasatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, tasatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, taṇhā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
已對照

“尊者,是誰執取呢?”“這不是恰當的問題,”世尊說,“我不說‘[他]執取’。若我說‘[他]執取’,那麼此中恰當的問題就會是:‘尊者,是誰執取呢?’但我不這樣說。對於不這樣說的我,若有人這樣問:‘尊者,以何為緣而有取呢?’這才是恰當的問題。此中恰當的解答是:‘以愛為緣而有取;以取為緣而有有’……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘Ko nu kho, bhante, upādiyatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘upādiyatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Upādiyatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, upādiyatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, upādāna’nti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo’ti…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已對照

“破群那,正由六觸處的無餘離貪、滅,而有觸之滅;以觸之滅而有受之滅;以受之滅而有愛之滅;以愛之滅而有取之滅;以取之滅而有有之滅;以有之滅而有生之滅;以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。”第二[經]。

‘‘Channaṃ tveva, phagguna, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、沙門婆羅門經

3. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
13PTS 2.15緬 1.256已對照

十三、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不了知老死,不了知老死之集起,不了知老死之滅,不了知導至老死滅之道;不了知生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……不了知諸行,不了知行之集起,不了知行之滅,不了知導至行滅之道。諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。

13. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā; na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ [brāhmaññatthaṃ (syā. kaṃ.) moggallānabyākaraṇaṃ oloketabbaṃ] vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
已對照

“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,了知老死,了知老死之集起,了知老死之滅,了知導至老死滅之道;了知生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……了知諸行,了知行之集起,了知行之滅,了知導至行滅之道。諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第三[經]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、第二沙門婆羅門經

4. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
14已對照

十四、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,凡任何沙門或婆羅門,不了知這些法,不了知這些法之集起,不了知這些法之滅,不了知導至這些法滅之道——[他們]不了知哪些法,不了知哪些法之集起,不了知哪些法之滅,不了知導至哪些法滅之道呢?”

14. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, katame dhamme nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti’’?
PTS 2.16已對照

“[他們]不了知老死,不了知老死之集起,不了知老死之滅,不了知導至老死滅之道;不了知生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……不了知諸行,不了知行之集起,不了知行之滅,不了知導至行滅之道。[他們]不了知這些法,不了知這些法之集起,不了知這些法之滅,不了知導至這些法滅之道。諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既不是沙門中被認可為沙門者,也不是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也不於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標或婆羅門性的目標。

‘‘Jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
緬 1.257已對照

“諸比丘,而凡任何沙門或婆羅門,了知這些法,了知這些法之集起,了知這些法之滅,了知導至這些法滅之道——[他們]了知哪些法,了知哪些法之集起,了知哪些法之滅,了知導至哪些法滅之道呢?

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, katame dhamme pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti?
已對照

“[他們]了知老死,了知老死之集起,了知老死之滅,了知導至老死滅之道;了知生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……了知諸行,了知行之集起,了知行之滅,了知導至行滅之道。[他們]了知這些法,了知這些法之集起,了知這些法之滅,了知導至這些法滅之道。諸比丘,那些沙門或婆羅門,在我[看來],既是沙門中被認可為沙門者,也是婆羅門中被認可為婆羅門者;而且那些尊者也於現法中自己以證智作證、成就並住於沙門性的目標與婆羅門性的目標。”第四[經]。

‘‘Jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā, brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、迦旃延氏經

5. Kaccānagottasuttaṃ
15PTS 2.17已對照

十五、住在舍衛城。那時,具壽迦旃延氏來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽迦旃延氏對世尊這樣說:“尊者,人們說‘正見、正見’。尊者,到什麼程度是正見呢?”

15. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā kaccānagotto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kaccānagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sammādiṭṭhi hotī’’ti?
緬 1.258已對照

“迦旃延,這世間大多依止於二者——有性與無性。迦旃延,對如實以正慧見世間之集起者而言,凡於世間的無性,那便不存在。迦旃延,對如實以正慧見世間之滅者而言,凡於世間的有性,那便不存在。迦旃延,這世間大多被攀附、取與執著所縛;而這[聖弟子]對那攀附與取、心的立足處、執著與隨眠,不趨近、不執取、不立足於‘我的自我’。對於‘生起的唯是苦在生起,滅去的唯是苦在滅去’,他不懷疑、不猶豫;於此,他的智是不依他緣的。迦旃延,到此為止便是正見。

‘‘Dvayanissito khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañca. Lokasamudayaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā sā na hoti. Lokanirodhaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke atthitā sā na hoti. Upayupādānābhinivesavinibandho [upāyupādānābhinivesavinibandho (sī. syā. kaṃ. pī.)] khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena. Tañcāyaṃ upayupādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayaṃ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti – ‘attā me’ti. ‘Dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhaṃ nirujjhamānaṃ nirujjhatī’ti na kaṅkhati na vicikicchati aparapaccayā ñāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hoti.
已對照

“迦旃延,‘一切都有’,這是一邊;‘一切都無’,這是第二邊。迦旃延,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”第五[經]。

‘‘‘Sabbaṃ atthī’ti kho, kaccāna, ayameko anto. ‘Sabbaṃ natthī’ti ayaṃ dutiyo anto. Ete te, kaccāna, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、說法者經

6. Dhammakathikasuttaṃ
16PTS 2.18已對照

十六、在舍衛城……乃至……那時,某位比丘來到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,人們說‘說法者、說法者’。尊者,到什麼程度是說法者呢?”

16. Sāvatthiyaṃ …pe… atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
已對照

“比丘,若為了對老死的厭離、離貪、滅而說法,便足以稱[他]為‘說法者比丘’。比丘,若為了對老死的厭離、離貪、滅而行道,便足以稱[他]為‘法隨法行的比丘’。比丘,若由對老死的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫,便足以稱[他]為‘已達現法涅槃的比丘’。

‘‘Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāya.
已對照

“比丘,若為了對生……乃至……比丘,若為了對有……比丘,若為了對取……比丘,若為了對愛……比丘,若為了對受……比丘,若為了對觸……比丘,若為了對六處……比丘,若為了對名色……比丘,若為了對識……比丘,若為了對諸行……比丘,若為了對無明的厭離、離貪、滅而說法,便足以稱[他]為‘說法者比丘’。比丘,若為了對無明的厭離、離貪、滅而行道,便足以稱[他]為‘法隨法行的比丘’。比丘,若由對無明的厭離、離貪、滅,以不執取而解脫,便足以稱[他]為‘已達現法涅槃的比丘’。”

‘‘Jātiyā ce bhikkhu…pe… bhavassa ce bhikkhu… upādānassa ce bhikkhu… taṇhāya ce bhikkhu… vedanāya ce bhikkhu… phassassa ce bhikkhu… saḷāyatanassa ce bhikkhu… nāmarūpassa ce bhikkhu… viññāṇassa ce bhikkhu… saṅkhārānaṃ ce bhikkhu… avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已對照

七、裸行者迦葉經

7. Acelakassapasuttaṃ
17PTS 2.19緬 1.259已對照

十七、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,世尊於上午穿好[下衣],取了缽與衣,入王舍城乞食。裸行者迦葉(Acela Kassapa)遠遠地就看見世尊走來。看見之後,他來到世尊那裡;到了之後,與世尊互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,站在一旁。站在一旁的裸行者迦葉對世尊這樣說:“我們想問喬達摩尊師某一點,如果喬達摩尊師肯給我們機會解答問題的話。”

17. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho acelo kassapo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva [kiñcideva (ka.)] desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti.
已對照

“迦葉,現在還不是[提]問題的時候,我們已進入俗家之間了。”裸行者迦葉第二次對世尊這樣說:“我們想問喬達摩尊師某一點,如果喬達摩尊師肯給我們機會解答問題的話。”“迦葉,現在還不是[提]問題的時候,我們已進入俗家之間了。”裸行者迦葉第三次……乃至……“我們已進入俗家之間了。”這樣說時,裸行者迦葉對世尊這樣說:“我們並不是想問喬達摩尊師很多[事]。”“迦葉,你想[問]什麼,就問吧。”

‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Tatiyampi kho acelo kassapo…pe… antaragharaṃ paviṭṭhamhāti. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ bahudeva pucchitukāmā’’ti. ‘‘Puccha, kassapa, yadākaṅkhasī’’ti.
PTS 2.20已對照

“喬達摩尊師,苦是自作的嗎?”“迦葉,不要這樣。”世尊說。“那麼,喬達摩尊師,苦是他作的嗎?”“迦葉,不要這樣。”世尊說。“喬達摩尊師,苦是自作且他作的嗎?”“迦葉,不要這樣。”世尊說。“那麼,喬達摩尊師,苦是非自作非他作而無因而生的嗎?”“迦葉,不要這樣。”世尊說。“喬達摩尊師,苦是沒有的嗎?”“迦葉,並非苦是沒有的;迦葉,苦是有的。”“那麼,喬達摩尊師是不知苦、不見苦的。”“迦葉,我並非不知苦、不見苦。迦葉,我確實知苦;迦葉,我確實見苦。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti? ‘Na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ. Atthi kho, kassapa, dukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti. ‘Na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’’’nti.
緬 1.260已對照

“‘喬達摩尊師,苦是自作的嗎?’——被這樣問時,您說‘迦葉,不要這樣’。‘那麼,喬達摩尊師,苦是他作的嗎?’——被這樣問時,您說‘迦葉,不要這樣’。‘喬達摩尊師,苦是自作且他作的嗎?’——被這樣問時,您說‘迦葉,不要這樣’。‘那麼,喬達摩尊師,苦是非自作非他作而無因而生的嗎?’——被這樣問時,您說‘迦葉,不要這樣’。‘喬達摩尊師,苦是沒有的嗎?’——被這樣問時,您說‘迦葉,並非苦是沒有的;迦葉,苦是有的’。‘那麼,喬達摩尊師是不知苦、不見苦的’——被這樣問時,您說‘迦葉,我並非不知苦、不見苦。迦葉,我確實知苦;迦葉,我確實見苦’。尊者,願世尊為我告示苦;尊者,願世尊為我開示苦。”

‘‘Ki nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ, atthi kho, kassapa, dukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca [ayaṃ cakāro sī. potthake natthi] me, bhante, bhagavā dukkhaṃ. Desetu ca [ayaṃ cakāro sī. potthake natthi] me, bhante, bhagavā dukkha’’nti.
PTS 2.21已對照

“迦葉,‘他作,他感受’——於最初[如是]存在時,[便有]‘苦是自作的’;這樣說者,[其見]便趨入這常[見]。迦葉,‘一人作,另一人感受’——對為受所刺者而言,[便有]‘苦是他作的’;這樣說者,[其見]便趨入這斷[見]。迦葉,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”

‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti [paṭisaṃvediyatīti (sī. pī. ka.)] kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ sassataṃ etaṃ pareti. ‘Añño karoti añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ ucchedaṃ etaṃ pareti. Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已對照

這樣說時,裸行者迦葉對世尊這樣說:“奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,猶如把倒覆的扶起……乃至……使有眼者得見諸色。正是如此,世尊以種種方式開顯了法。尊者,我皈依世尊、法與比丘僧團。尊者,願我能在世尊座下得出家,得具足戒。”

Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya…pe… cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
已對照

“迦葉,凡先前為其他外道者(aññatitthiyapubba),若在此法與律中希求出家、希求具足戒,他須別住(parivāsa)四個月;四個月過後,比丘們若心已喜悅,便令他出家、授予具足戒以成為比丘。不過,我已知曉人的差別。”

‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū [bhikkhū ākaṅkhamānā (syā. kaṃ. pī. ka.)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mayā puggalavemattatā viditā’’ti.
緬 1.261已對照

“尊者,若先前為其他外道者在此法與律中希求出家、希求具足戒,[須]別住四個月,四個月過後比丘們若心已喜悅便令其出家、授予具足戒以成為比丘——那麼我願別住四年;四年過後,願比丘們心已喜悅,令我出家、授予具足戒以成為比丘。”

‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū [bhikkhū ākaṅkhamānā (syā. kaṃ. pī. ka.)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṃ vassānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.
PTS 2.22已對照

裸行者迦葉便在世尊座下得了出家,得了具足戒。而具壽迦葉受具足戒不久,獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他證知:“生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。”而具壽迦葉也成為阿羅漢之一。第七[經]。

Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
已對照

八、玷牟留經

8. Timbarukasuttaṃ
18已對照

十八、住在舍衛城。那時,遊方者玷牟留(Timbaruka)來到世尊那裡;到了之後,與世尊互相問候;交換了友好、可唸的問候話語之後,坐在一旁。坐在一旁的遊方者玷牟留對世尊這樣說——

18. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
已對照

“喬達摩尊師,苦樂是自作的嗎?”“玷牟留,不要這樣。”世尊說。“那麼,喬達摩尊師,苦樂是他作的嗎?”“玷牟留,不要這樣。”世尊說。“喬達摩尊師,苦樂是自作且他作的嗎?”“玷牟留,不要這樣。”世尊說。“那麼,喬達摩尊師,苦樂是非自作非他作而無因而生的嗎?”“玷牟留,不要這樣。”世尊說。“喬達摩尊師,苦樂是沒有的嗎?”“玷牟留,並非苦樂是沒有的;玷牟留,苦樂是有的。”“那麼,喬達摩尊師是不知苦樂、不見苦樂的嗎?”“玷牟留,我並非不知苦樂、不見苦樂。玷牟留,我確實知苦樂;玷牟留,我確實見苦樂。”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti? ‘Na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti? ‘Na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’’’nti.
PTS 2.23緬 1.262已對照

“‘喬達摩尊師,苦樂是自作的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,不要這樣’。‘那麼,喬達摩尊師,苦樂是他作的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,不要這樣’。‘喬達摩尊師,苦樂是自作且他作的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,不要這樣’。‘那麼,喬達摩尊師,苦樂是非自作非他作而無因而生的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,不要這樣’。‘喬達摩尊師,苦樂是沒有的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,並非苦樂是沒有的;玷牟留,苦樂是有的’。‘那麼,喬達摩尊師是不知苦樂、不見苦樂的嗎?’——被這樣問時,您說‘玷牟留,我並非不知苦樂、不見苦樂。玷牟留,我確實知苦樂;玷牟留,我確實見苦樂’。願喬達摩尊師為我告示苦樂;願喬達摩尊師為我開示苦樂。”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ. Desetu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkha’’nti.
已對照

“玷牟留,‘就是那受,就是他在感受’——於最初[如是]存在時,[便有]‘苦樂是自作的’,我也不這樣說。玷牟留,‘受是另一個,感受者是另一個’——對為受所刺者而言,[便有]‘苦樂是他作的’,我也不這樣說。玷牟留,不趨近這兩邊,如來依中[道]說法:‘以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。’”

‘‘‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. ‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已對照

這樣說時,遊方者玷牟留對世尊這樣說:“奇哉!喬達摩尊師……乃至……我皈依喬達摩尊師、法與比丘僧團。願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”第八[經]。

Evaṃ vutte, timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、愚人與智者經

9. Bālapaṇḍitasuttaṃ
19PTS 2.24緬 1.263已對照

十九、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,對於被無明所蓋、與渴愛相應的愚人,這個身體便如是生起了。如是,這個身體與外在的名色——這樣,這就是二者;緣於二者而有觸;唯六處而已,愚人被它們所觸而感受樂與苦,或被其中某一個[所觸]。”

19. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, bālassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni [saḷāyatanāni (ka.)], yehi phuṭṭho bālo sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
已對照

“諸比丘,對於被無明所蓋、與渴愛相應的智者,這個身體便如是生起了。如是,這個身體與外在的名色——這樣,這就是二者;緣於二者而有觸;唯六處而已,智者被它們所觸而感受樂與苦,或被其中某一個[所觸]。”

‘‘Avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, paṇḍitassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni, yehi phuṭṭho paṇḍito sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
已對照

“諸比丘,此中,智者與愚人之間,有什麼差別?有什麼更多的作為?有什麼不同?”“尊者,我們的諸法以世尊為根本、以世尊為引導、以世尊為依止。尊者,若世尊親自解說這所說之義,那就好了;聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”

‘‘Tatra, bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso [adhippāyo (sī. pī. ka.), adhippāyaso (syā. kaṃ.) adhi + pa + yasu + ṇa + sī = adhippayāso] kiṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālenā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā, bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
已對照

“那麼,諸比丘,你們聽著,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾了世尊。世尊這樣說——

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,愚人被無明所覆、與渴愛相應,由此這個身體生起了;而愚人的那同一無明未斷,那同一渴愛未遍盡。這是什麼緣故呢?諸比丘,愚人未曾為正確地滅盡苦而行梵行。因此,愚人身壞之後,成為趨向身者;他既成為趨向身者,便不從生、老死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出。我說他不從苦中脫出。

‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa bālassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā bālassa appahīnā sā ca taṇhā aparikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, bālo acari brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā bālo kāyassa bhedā kāyūpago hoti, so kāyūpago samāno na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
PTS 2.25緬 1.264已對照

“諸比丘,智者被無明所覆、與渴愛相應,由此這個身體生起了;而智者的那同一無明已斷,那同一渴愛已遍盡。這是什麼緣故呢?諸比丘,智者曾為正確地滅盡苦而行梵行。因此,智者身壞之後,不成為趨向身者;他既成為不趨向身者,便從生、老死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出。我說他從苦中脫出。諸比丘,這就是智者與愚人之間的差別、更多的作為、不同,即:梵行之住。”第九[經]。

‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa paṇḍitassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā paṇḍitassa pahīnā, sā ca taṇhā parikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Acari, bhikkhave, paṇḍito brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā paṇḍito kāyassa bhedā na kāyūpago hoti. So akāyūpago samāno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālena yadidaṃ brahmacariyavāso’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、緣經

10. Paccayasuttaṃ
20已對照

二十、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說緣起與緣生之法。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾了世尊。世尊這樣說——

20. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādañca vo, bhikkhave, desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是緣起?諸比丘,以生為緣而有老死。無論諸如來出現,或諸如來不出現,那界正是確立的——[即]法住性、法決定性、此緣性。如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它],並說‘你們看’——‘諸比丘,以生為緣而有老死。’”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha – ‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ’’’.
PTS 2.26已對照

“諸比丘,以有為緣而有生……乃至……諸比丘,以取為緣而有有……諸比丘,以愛為緣而有取……諸比丘,以受為緣而有愛……諸比丘,以觸為緣而有受……諸比丘,以六處為緣而有觸……諸比丘,以名色為緣而有六處……諸比丘,以識為緣而有名色……諸比丘,以行為緣而有識……諸比丘,以無明為緣而有行。無論諸如來出現,或諸如來不出現,那界正是確立的——[即]法住性、法決定性、此緣性。如來現正覺它、現觀它;現正覺、現觀之後,告示、開示、施設、建立、開顯、分別、闡明[它],並說‘你們看’——‘諸比丘,以無明為緣而有行。’諸比丘,如此,凡此中的如性、不虛妄性、不異如性、此緣性——諸比丘,這稱為緣起。

‘‘Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… upādānapaccayā, bhikkhave, bhavo… taṇhāpaccayā, bhikkhave, upādānaṃ… vedanāpaccayā, bhikkhave, taṇhā… phassapaccayā, bhikkhave, vedanā… saḷāyatanapaccayā, bhikkhave, phasso… nāmarūpapaccayā, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… viññāṇapaccayā, bhikkhave, nāmarūpaṃ… saṅkhārapaccayā, bhikkhave, viññāṇaṃ… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha ‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā’. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
緬 1.265已對照

“諸比丘,什麼是緣生之法?諸比丘,老死是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。諸比丘,生是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。諸比丘,有是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。諸比丘,取……乃至……諸比丘,愛……諸比丘,受……諸比丘,觸……諸比丘,六處……諸比丘,名色……諸比丘,識……諸比丘,行……諸比丘,無明是無常的、有為的、緣生的、盡之法、衰滅之法、離貪之法、滅之法。諸比丘,這些稱為緣生之法。

‘‘Katame ca, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā? Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Jāti, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Bhavo, bhikkhave, anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo. Upādānaṃ bhikkhave…pe… taṇhā, bhikkhave… vedanā, bhikkhave… phasso, bhikkhave… saḷāyatanaṃ, bhikkhave… nāmarūpaṃ, bhikkhave… viññāṇaṃ, bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… avijjā, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Ime vuccanti, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā.
PTS 2.27已對照

“諸比丘,一旦對聖弟子而言,‘這緣起與這些緣生之法’已如實以正慧善見,他會回溯前際——‘我在過去世曾存在嗎?我在過去世不曾存在嗎?我在過去世是什麼?我在過去世如何存在?我在過去世由什麼而成為什麼?’;或趨向後際——‘我在未來世將存在嗎?我在未來世將不存在嗎?我在未來世將是什麼?我在未來世將如何存在?我在未來世將由什麼而成為什麼?’;或於現今、於現在世對內懷有疑惑——‘我究竟存在嗎?我究竟不存在嗎?我是什麼?我如何存在?這個眾生從何處來?他將往何處去?’——這是不可能的。這是什麼緣故呢?諸比丘,因為對聖弟子而言,這緣起與這些緣生之法已如實以正慧善見。”第十[經]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ‘ayañca paṭiccasamuppādo, ime ca paṭiccasamuppannā dhammā’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati – ‘ahosiṃ nu kho ahaṃ [nu khvāhaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] atītamaddhānaṃ, nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhāna’nti; aparantaṃ vā upadhāvissati [apadhāvissati (ka.)] – ‘bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati – ‘ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃ gamissatī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Tathāhi, bhikkhave, ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

食品第二。

Āhāravaggo dutiyo.
已對照

其攝頌——

食、破群那,以及兩[經]沙門婆羅門;

迦旃延氏、說法者,裸行者與玷牟留;

以及愚人與智者,以緣為第十。

Tassuddānaṃ –
Āhāraṃ phagguno ceva, dve ca samaṇabrāhmaṇā;
Kaccānagotto dhammakathikaṃ, acelaṃ timbarukena ca;
Bālapaṇḍitato ceva, dasamo paccayena cāti.