快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 因緣相應·佛陀品 1. Buddhavaggo

本經目錄一、佛陀品一、緣起經二、分別經三、行道經四、毗婆屍經五、屍棄經六、毗舍浮經七、拘留孫經八、拘那含牟尼經九、迦葉經十、喬達摩經佛陀品第一。

已對照

一、佛陀品

1. Buddhavaggo
已對照

一、緣起經

1. Paṭiccasamuppādasuttaṃ
1PTS 2.1緬 1.243已對照

一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)祇樹林(Jetavana)給孤獨(Anāthapiṇḍika)園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說:“諸比丘,我要為你們說緣起(paṭiccasamuppāda)。你們要聽,好好地作意,我要說了。”“是,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi; taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是緣起?諸比丘,以無明(avijjā)為緣而有行(saṅkhāra);以行為緣而有識(viññāṇa);以識為緣而有名色(nāmarūpa);以名色為緣而有六處(saḷāyatana);以六處為緣而有觸(phassa);以觸為緣而有受(vedanā);以受為緣而有愛(taṇhā);以愛為緣而有取(upādāna);以取為緣而有有(bhava);以有為緣而有生(jāti),以生為緣而有老死(jarāmaraṇa)、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊(dukkhakkhandha)就集起了。諸比丘,這稱為緣起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
PTS 2.2緬 1.244已對照

“正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅;以識之滅而有名色之滅;以名色之滅而有六處之滅;以六處之滅而有觸之滅;以觸之滅而有受之滅;以受之滅而有愛之滅;以愛之滅而有取之滅;以取之滅而有有之滅;以有之滅而有生之滅;以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。”世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。第一[經]。

‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; saḷāyatananirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、分別經

2. Vibhaṅgasuttaṃ
2已對照

二、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說緣起(paṭiccasamuppāda),我要分別[它]。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

2. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi vibhajissāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是緣起?諸比丘,以無明(avijjā)為緣而有行(saṅkhāra);以行為緣而有識(viññāṇa);以識為緣而有名色(nāmarūpa);以名色為緣而有六處(saḷāyatana);以六處為緣而有觸(phassa);以觸為緣而有受(vedanā);以受為緣而有愛(taṇhā);以愛為緣而有取(upādāna);以取為緣而有有(bhava);以有為緣而有生(jāti),以生為緣而有老死(jarāmaraṇa)、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
PTS 2.3已對照

“諸比丘,什麼是老死?凡是那些眾生,於彼彼眾生類(sattanikāya)中的老、衰老之狀、齒落、發白、皮皺、壽命之衰減、諸根之老熟——這稱為老。凡是那些眾生,從彼彼眾生類中的殞歿、歿亡之狀、破壞、消失、死、死亡、命終,諸蘊之破壞,身軀之捨棄——這稱為死。如是,這是老,這是死——諸比丘,這稱為老死。

‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko; ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo ( ) [(jīvitindriyassa upacchedo) (syā. kaṃ.) evamuparipi, aṭṭhakathāyaṃ pana na dissati], idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是生?凡是那些眾生,於彼彼眾生類中的生、出生、入胎、產生、出現,諸蘊之顯現,諸處之獲得——諸比丘,這稱為生。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, jāti.
緬 1.245已對照

“諸比丘,什麼是有?諸比丘,有這三種有——欲有、色有、無色有。諸比丘,這稱為有。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, bhavo? Tayo me, bhikkhave, bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhavo.
已對照

“諸比丘,什麼是取?諸比丘,有這四種取——欲取、見取、戒禁取、我論取。諸比丘,這稱為取。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upādānaṃ? Cattārimāni, bhikkhave, upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, upādānaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是愛?諸比丘,有這六愛身——色愛、聲愛、香愛、味愛、觸愛、法愛。諸比丘,這稱為愛。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, taṇhā? Chayime, bhikkhave, taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, taṇhā.
已對照

“諸比丘,什麼是受?諸比丘,有這六受身——眼觸所生的受、耳觸所生的受、鼻觸所生的受、舌觸所生的受、身觸所生的受、意觸所生的受。諸比丘,這稱為受。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā.
已對照

“諸比丘,什麼是觸?諸比丘,有這六觸身——眼觸、耳觸、鼻觸、舌觸、身觸、意觸。諸比丘,這稱為觸。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, phasso? Chayime, bhikkhave, phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, phasso.
已對照

“諸比丘,什麼是六處?眼處、耳處、鼻處、舌處、身處、意處——諸比丘,這稱為六處。

‘‘Katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, saḷāyatanaṃ.
PTS 2.4已對照

“諸比丘,什麼是名色?受、想、思、觸、作意——這稱為名。四大種,以及四大種所造之色——這稱為色。如是,這是名,這是色——諸比丘,這稱為名色。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro – idaṃ vuccati nāmaṃ. Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ. Idaṃ vuccati rūpaṃ. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, nāmarūpaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是識?諸比丘,有這六識身——眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、意識。諸比丘,這稱為識。

‘‘Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ.
已對照

“諸比丘,什麼是諸行?諸比丘,有這三種行——身行、語行、心行。諸比丘,這些稱為諸行。

‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
已對照

“諸比丘,什麼是無明?諸比丘,凡是於苦的無智、於苦集的無智、於苦滅的無智、於導至苦滅之道的無智——諸比丘,這稱為無明。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, avijjā? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avijjā.
緬 1.246已對照

“諸比丘,就這樣:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。”第二[經]。

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、行道經

3. Paṭipadāsuttaṃ
3已對照

三、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,我要為你們說邪行道(micchāpaṭipadā)與正行道(sammāpaṭipadā)。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

3. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘micchāpaṭipadañca vo, bhikkhave, desessāmi sammāpaṭipadañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,什麼是邪行道?諸比丘,以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。諸比丘,這稱為邪行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā.
PTS 2.5已對照

“諸比丘,什麼是正行道?正由無明的無餘離貪、滅,而有行之滅;以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,這稱為正行道。”第三[經]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、毗婆屍經

4. Vipassīsuttaṃ
4PTS 2.6緬 1.247已對照

四、住在舍衛城……乃至……“諸比丘,毗婆屍(Vipassī)世尊、阿羅漢、正等正覺者在正覺之前,還是未成正覺的菩薩時,這樣想:‘這世間實在陷入了苦:生、老、死,又死沒、又受生;然而對於這苦——[即]老死——卻不了知出離。究竟何時才能了知這苦——[即]老死——的出離呢?’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有老死?以什麼為緣而有老死?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有生時才有老死,以生為緣而有老死。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有生?以什麼為緣而有生?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有有時才有生,以有為緣而有生。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有有?以什麼為緣而有有?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有取時才有有,以取為緣而有有。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有取?以什麼為緣而有取?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有愛時才有取,以愛為緣而有取。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有愛?以什麼為緣而有愛?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有受時才有愛,以受為緣而有愛。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有受?以什麼為緣而有受?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有觸時才有受,以觸為緣而有受。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有觸?以什麼為緣而有觸?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有六處時才有觸,以六處為緣而有觸。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有六處?以什麼為緣而有六處?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有名色時才有六處,以名色為緣而有六處。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有名色?以什麼為緣而有名色?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有識時才有名色,以識為緣而有名色。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有識?以什麼為緣而有識?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有行時才有識,以行為緣而有識。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘有什麼時才有行?以什麼為緣而有行?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘有無明時才有行,以無明為緣而有行。’”

“如是,這[就是]:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。諸比丘,‘集起、集起’——毗婆屍菩薩於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有老死?以什麼之滅而有老死之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有生時就沒有老死,以生之滅而有老死之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有生?以什麼之滅而有生之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有有時就沒有生,以有之滅而有生之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有有?以什麼之滅而有有之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有取時就沒有有,以取之滅而有有之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有取?以什麼之滅而有取之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有愛時就沒有取,以愛之滅而有取之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有愛?以什麼之滅而有愛之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有受時就沒有愛,以受之滅而有愛之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有受?以什麼之滅而有受之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有觸時就沒有受,以觸之滅而有受之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有觸?以什麼之滅而有觸之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有六處時就沒有觸,以六處之滅而有觸之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有六處?以什麼之滅而有六處之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有名色時就沒有六處,以名色之滅而有六處之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有名色?以什麼之滅而有名色之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有識時就沒有名色,以識之滅而有名色之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有識?以什麼之滅而有識之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有行時就沒有識,以行之滅而有識之滅。’”

“諸比丘,那時,毗婆屍菩薩想:‘沒有什麼時就沒有行?以什麼之滅而有行之滅?’諸比丘,那時,毗婆屍菩薩由如理作意而有慧的現觀:‘沒有無明時就沒有行,以無明之滅而有行之滅。’”

“如是,這[就是]:以無明之滅而有行之滅,以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,‘滅、滅’——毗婆屍菩薩於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第四[經]。

(於七佛皆應如此詳說。)

4. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
‘‘Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṃpaccayā jātī’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṃpaccayā bhavo’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti, kiṃpaccayā upādāna’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṃpaccayā taṇhā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṃpaccayā vedanā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṃpaccayā phasso’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti, kiṃpaccayā saḷāyatana’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti, kiṃpaccayā nāmarūpa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti, kiṃpaccayā viññāṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho sati viññāṇaṃ hoti, saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti? Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho asati viññāṇaṃ na hoti, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Catutthaṃ.
(Sattannampi buddhānaṃ evaṃ vitthāretabbo).
已對照

五、屍棄經

5. Sikhīsuttaṃ
5緬 1.251已對照

五、諸比丘,屍棄(Sikhī)世尊、阿羅漢、正等正覺者……乃至……。

5. Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已對照

六、毗舍浮經

6. Vessabhūsuttaṃ
6已對照

六、諸比丘,毗舍浮(Vessabhū)世尊、阿羅漢、正等正覺者……乃至……。

6. Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已對照

七、拘留孫經

7. Kakusandhasuttaṃ
7已對照

七、諸比丘,拘留孫(Kakusandha)世尊、阿羅漢、正等正覺者……乃至……。

7. Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已對照

八、拘那含牟尼經

8. Koṇāgamanasuttaṃ
8已對照

八、諸比丘,拘那含牟尼(Koṇāgamana)世尊、阿羅漢、正等正覺者……乃至……。

8. Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已對照

九、迦葉經

9. Kassapasuttaṃ
9已對照

九、諸比丘,迦葉(Kassapa)世尊、阿羅漢、正等正覺者……乃至……。

9. Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已對照

十、喬達摩經

10. Gotamasuttaṃ
10PTS 2.10已對照

十、“諸比丘,我在正覺之前,還是未成正覺的菩薩時,這樣想:‘這世間實在陷入了苦:生、老、死,又死沒、又受生;然而對於這苦——[即]老死——卻不了知出離。究竟何時才能了知這苦——[即]老死——的出離呢?’”

10. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
已對照

“諸比丘,我這樣想:‘有什麼時才有老死?以什麼為緣而有老死?’諸比丘,我由如理作意而有慧的現觀:‘有生時才有老死,以生為緣而有老死。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
緬 1.252已對照

“諸比丘,我這樣想:‘有什麼時才有生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……才有行?以什麼為緣而有行?’諸比丘,我由如理作意而有慧的現觀:‘有無明時才有行,以無明為緣而有行。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已對照

“如是,這[就是]:以無明為緣而有行;以行為緣而有識……乃至……這樣,這整個苦蘊就集起了。諸比丘,‘集起、集起’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已對照

“諸比丘,我這樣想:‘沒有什麼時就沒有老死?以什麼之滅而有老死之滅?’諸比丘,我由如理作意而有慧的現觀:‘沒有生時就沒有老死,以生之滅而有老死之滅。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
PTS 2.11已對照

“諸比丘,我這樣想:‘沒有什麼時就沒有生……乃至……有……取……愛……受……觸……六處……名色……識……就沒有行?以什麼之滅而有行之滅?’諸比丘,我由如理作意而有慧的現觀:‘沒有無明時就沒有行,以無明之滅而有行之滅。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
已對照

“如是,這[就是]:以無明之滅而有行之滅,以行之滅而有識之滅……乃至……這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,‘滅、滅’——我於前所未聞之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第十[經]。

‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dasamo.
已對照

佛陀品第一。

Buddhavaggo paṭhamo.
已對照

其攝頌——

說示、分別與行道,

毗婆屍、屍棄與毗舍浮;

拘留孫、拘那含牟尼、迦葉,

以及大釋迦牟尼喬達摩。

Tassuddānaṃ –
Desanā vibhaṅgapaṭipadā ca,
Vipassī sikhī ca vessabhū;
Kakusandho koṇāgamano kassapo,
Mahāsakyamuni ca gotamoti.