快樂巴利palinanda.cc

相應部 · 帝釋相應 Sakkasaṃyuttaṃ

本經目錄十一、帝釋相應一、第一品一、善勇經二、須屍摩經三、旗頂經四、毗摩質多羅經五、善說得勝經六、鳥巢經七、不加害經八、韋羅遮那阿修羅王經九、林野仙人經十、海邊經第一品。二、第二品一、誓句經二、帝釋諸名經三、摩訶利經四、貧窮經五、可喜樂經六、祭祀者經七、禮敬佛陀經八、禮敬在家人經九、禮敬導師經十、禮敬僧團經第二品。三、第三品一、斷經二、醜陋經三、薩跋羅幻術經四、過失經五、無忿經第三品。《帝釋相應》完畢。有偈品第一。《有偈品》相應部巴利聖典終。

已對照

十一、帝釋相應

11. Sakkasaṃyuttaṃ
已對照

一、第一品

1. Paṭhamavaggo
已對照

一、善勇經

1. Suvīrasuttaṃ
247PTS 1.216緬 1.218已對照

二百四十七、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,從前,阿修羅(asura)進攻諸天。諸比丘,那時,諸天之主帝釋(Sakka devānaminda)召喚善勇(Suvīra)天子:‘親愛的善勇,這些阿修羅正在進攻諸天。去吧,親愛的善勇,迎擊阿修羅!’諸比丘,善勇天子[答]‘是的,尊者’,應諾諸天之主帝釋之後,卻陷於放逸。諸比丘,諸天之主帝釋第二次召喚善勇天子:‘親愛的善勇,這些阿修羅正在進攻諸天。去吧,親愛的善勇,迎擊阿修羅!’諸比丘,善勇天子[答]‘是的,尊者’,應諾諸天之主帝釋之後,第二次又陷於放逸。諸比丘,諸天之主帝釋第三次召喚善勇天子:‘親愛的善勇,這些阿修羅正在進攻諸天。去吧,親愛的善勇,迎擊阿修羅!’諸比丘,善勇天子[答]‘是的,尊者’,應諾諸天之主帝釋之後,第三次又陷於放逸。諸比丘,那時,諸天之主帝釋以偈對善勇天子說——

“不奮起、不精勤,而在何處得到安樂,

善勇,你就去那裡,也把我帶到那裡。”

“[願我]懶惰、不奮起,也不做諸事務,

願以一切欲豐足——帝釋,請為我[指示]那殊勝的方所。”

“在何處懶惰者、不奮起者得究竟的安樂,

善勇,你就去那裡,也把我帶到那裡。”

“天中最勝者、帝釋,凡不作業而我們可得的安樂,

無憂、無惱——帝釋,請為我[指示]那殊勝的方所。”

“若有不作業[而活的處所],[在那裡]任何人在任何處都不[以作業而]活,

那正是涅槃之道;善勇,你就去那裡,

也把我帶到那裡。”

“諸比丘,那諸天之主帝釋,靠自己的福果而活,對三十三天諸天行使自在與統領、治理王國,尚且會是奮起精進的稱讚者。諸比丘,而你們既在這樣善說的法與律中出家,若能為達到未達到的、證得未證得的、作證未作證的而奮起、努力、精勤,這在此才真是光彩的。”

247. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi [āharesi (katthaci) navaṅguttare sīhanādasuttepi]. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;
Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘Alasvassa [alasa’ssa (sī. pī.), alasvāyaṃ (syā. kaṃ.)] anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;
Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘Akammunā [akammanā (sī. pī.)] devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;
Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi;
Mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

二、須屍摩經

2. Susīmasuttaṃ
248PTS 1.218緬 1.220已對照

二百四十八、在舍衛城。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,從前,阿修羅進攻諸天。諸比丘,那時,諸天之主帝釋召喚須屍摩(Susīma)天子:‘親愛的須屍摩,這些阿修羅正在進攻諸天。去吧,親愛的須屍摩,迎擊阿修羅!’諸比丘,須屍摩天子[答]‘是的,尊者’,應諾諸天之主帝釋之後,卻陷於放逸。諸比丘,諸天之主帝釋第二次召喚須屍摩天子……乃至……第二次又陷於放逸。諸比丘,諸天之主帝釋第三次召喚須屍摩天子……乃至……第三次又陷於放逸。諸比丘,那時,諸天之主帝釋以偈對須屍摩天子說——

“不奮起、不精勤,而在何處得到安樂,

須屍摩,你就去那裡,也把我帶到那裡。”

“[願我]懶惰、不奮起,也不做諸事務,

願以一切欲豐足——帝釋,請為我[指示]那殊勝的方所。”

“在何處懶惰者、不奮起者得究竟的安樂,

須屍摩,你就去那裡,也把我帶到那裡。”

“天中最勝者、帝釋,凡不作業而我們可得的安樂,

無憂、無惱——帝釋,請為我[指示]那殊勝的方所。”

“若有不作業[而活的處所],[在那裡]任何人在任何處都不[以作業而]活,

那正是涅槃之道;須屍摩,你就去那裡,

也把我帶到那裡。”

“諸比丘,那諸天之主帝釋,靠自己的福果而活,對三十三天諸天行使自在與統領、治理王國,尚且會是奮起精進的稱讚者。諸比丘,而你們既在這樣善說的法與律中出家,若能為達到未達到的、證得未證得的、作證未作證的而奮起、努力、精勤,這在此才真是光彩的。”

248. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ [susimaṃ (syā. kaṃ. ka.)] devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;
Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;
Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;
Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi;
Mañca tattheva pāpayā’’ti.
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

三、旗頂經

3. Dhajaggasuttaṃ
249已對照

二百四十九、在舍衛城。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

249. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“諸比丘,從前,諸天與阿修羅的戰陣曾經擺開。諸比丘,那時,諸天之主帝釋召喚三十三天諸天:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi –
PTS 1.219已對照

‘諸位尊駕,若進入戰陣的諸天生起怖畏、驚愕或身毛豎立,那時你們就仰望我的旗頂(dhajagga)。因為你們仰望我的旗頂時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。’

‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
已對照

‘若你們不仰望我的旗頂,那麼就仰望波闍波提(Pajāpati)天王的旗頂。因為你們仰望波闍波提天王的旗頂時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。’

‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
緬 1.221已對照

‘若你們不仰望波闍波提天王的旗頂,那麼就仰望婆樓那(Varuṇa)天王的旗頂。因為你們仰望婆樓那天王的旗頂時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。’

‘No ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
已對照

‘若你們不仰望婆樓那天王的旗頂,那麼就仰望伊舍那(Īsāna)天王的旗頂。因為你們仰望伊舍那天王的旗頂時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。’”

‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti.
已對照

“諸比丘,然而[你們]仰望諸天之主帝釋的旗頂、或仰望波闍波提天王的旗頂、或仰望婆樓那天王的旗頂、或仰望伊舍那天王的旗頂時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那或許會被舍斷,或許不會被舍斷。

‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha [no pahīyetha (ka.)].
已對照

“這是什麼緣故呢?諸比丘,因為諸天之主帝釋未離貪、未離瞋、未離痴,是怯懦的、僵怖的、驚恐的、會逃跑的。

‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.
已對照

“諸比丘,而我這樣說:‘諸比丘,若你們前往林野、或前往樹下、或前往空屋時,生起怖畏、驚愕或身毛豎立,那時你們就隨念我——那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’諸比丘,因為你們隨念我時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
PTS 1.220已對照

“若你們不隨念我,那麼就隨念法:‘法是世尊所善說的,是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的。’諸比丘,因為你們隨念法時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。

‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
緬 1.222已對照

“若你們不隨念法,那麼就隨念僧:‘世尊的弟子僧是善行道者,世尊的弟子僧是正直行道者,世尊的弟子僧是如理行道者,世尊的弟子僧是正當行道者,也就是四雙八輩之人——這就是世尊的弟子僧,應供養、應款待、應奉施、應合掌,是世間無上的福田。’諸比丘,因為你們隨念僧時,凡將有的怖畏、驚愕或身毛豎立,那將被舍斷。

‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
已對照

“這是什麼緣故呢?諸比丘,因為如來、阿羅漢、正等正覺者已離貪、已離瞋、已離痴,不怯懦、不僵怖、不驚恐、不會逃跑。”世尊說了這[番話]。善逝說了這[番話]之後,導師又接著這樣說:

‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已對照

“諸比丘,[你們]在林野中、或在樹下,或在空屋中,

‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo;
已對照

應隨念正覺者,你們便不會有怖畏。

Anussaretha [anussareyyātha (ka.) padasiddhi pana cintetabbā] sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā.
已對照

“若你們不憶念佛陀——世間最上者、人中牛王(narāsabha),

‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
已對照

那麼就應憶念法——能出離的、善宣說的。

Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ.
已對照

“若你們不憶念法——能出離的、善宣說的,

‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ;
已對照

那麼就應憶念僧——無上的福田。

Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.
已對照

“諸比丘,如是憶念佛陀、法與僧的[你們],

‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo;
已對照

便不會有怖畏、驚愕或身毛豎立。”

Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti.
已對照

四、毗摩質多羅經

4. Vepacittisuttaṃ
250PTS 1.221緬 1.223已對照

二百五十、因緣在舍衛城。“諸比丘,從前,諸天與阿修羅的戰陣曾經擺開。諸比丘,那時,毗摩質多羅(Vepacitti)阿修羅王召喚諸阿修羅:‘諸位尊駕,若在諸天與阿修羅的戰陣擺開時,阿修羅勝了、諸天敗了,你們就用以頸為第五的諸縛把諸天之主帝釋縛起來,帶到阿修羅城我的面前。’諸比丘,諸天之主帝釋也召喚三十三天諸天:‘諸位尊駕,若在諸天與阿修羅的戰陣擺開時,諸天勝了、阿修羅敗了,你們就用以頸為第五的諸縛把毗摩質多羅阿修羅王縛起來,帶到善法堂(Sudhammasabhā)我的面前。’”諸比丘,在那場戰陣中,諸天勝了,阿修羅敗了。諸比丘,於是三十三天諸天用以頸為第五的諸縛把毗摩質多羅阿修羅王縛起來,帶到善法堂諸天之主帝釋的面前。諸比丘,在那裡,被以頸為第五的諸縛縛著的毗摩質多羅阿修羅王,對進出善法堂的諸天之主帝釋,以不敬、粗惡的言語辱罵、誹謗。諸比丘,那時,御者摩多利(Mātali)以諸偈對諸天之主帝釋說——

250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ [parājeyyuṃ (sī. pī.)], yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu, asurā parājiniṃsu [parājiṃsu (sī. pī.)]. Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
已對照

“摩伽婆(Maghavā)、帝釋,你是由於怖畏、還是由於軟弱而堪忍,

‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi;
已對照

聽著毗摩質多羅當面[說]的粗惡言語?”

Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti.
已對照

“我不是由於怖畏,也不是由於軟弱,而忍受毗摩質多羅;

‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino;
已對照

像我這樣的明智者,怎會與愚人對抗?”

Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti.
已對照

“愚人會更加放肆,若沒有制止者;

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;
已對照

所以堅固者應以猛厲的杖制止愚人。”

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.
已對照

“我認為唯此是對愚人的制止:

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;
已對照

[是]那知他人已被激怒、具念而寂止者[的寂止]。”

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.
已對照

“婆娑婆(Vāsava),我正是在這堪忍中見到過患:

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;
已對照

當愚人認為他‘這人是由於怖畏我而堪忍’時,

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;
已對照

無慧者便侵凌[他],猶如牛[群]更加[侵凌]逃跑者。”

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.
PTS 1.222已對照

“任他認為或不認為‘這人是由於怖畏我而堪忍’;

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;
已對照

在以自利為最上的諸利之中,沒有勝過忍的。

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.
已對照

“凡有力者對弱者堪忍,

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;
已對照

人們稱那為最上的忍;弱者總是[不得不]忍受。

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.
已對照

“人們說那力是無力,凡以愚人之力為[其]力者;

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;
已對照

對為法所守護的有力者,沒有反駁者。

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.
已對照

“誰對發怒者反過來發怒,那[人]便由此更惡;

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
已對照

對發怒者不反過來發怒,[才是]戰勝了難勝之陣。

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
緬 1.224已對照

“行於雙方之利,自己的與他人的;

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;
已對照

[是]那知他人已被激怒、具念而寂止者。

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
已對照

“對醫治雙方者,[即]自己的與他人的,

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;
已對照

不通曉法的人們認為[他是]‘愚人’。”

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
已對照

“諸比丘,那諸天之主帝釋,靠自己的福果而活,對三十三天諸天行使自在與統領、治理王國,尚且會是忍與柔和的稱讚者。諸比丘,而你們既在這樣善說的法與律中出家,若能忍且柔和,這在此才真是光彩的。”

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti.
已對照

五、善說得勝經

5. Subhāsitajayasuttaṃ
251PTS 1.223已對照

二百五十一、因緣在舍衛城。“諸比丘,從前,諸天與阿修羅的戰陣曾經擺開。諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王對諸天之主帝釋這樣說:‘諸天之主,讓以善說定勝吧。’‘毗摩質多羅,讓以善說定勝吧。’諸比丘,於是諸天與阿修羅設立了廷臣(pārisajja)[為評判]:‘他們將為我們辨知善說與惡說。’諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王對諸天之主帝釋這樣說:‘諸天之主,請說偈。’諸比丘,這樣說時,諸天之主帝釋對毗摩質多羅阿修羅王這樣說:‘毗摩質多羅,你們在這裡是先前的天(pubbadevā)。毗摩質多羅,請說偈。’諸比丘,這樣說時,毗摩質多羅阿修羅王說了這首偈——

251. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“愚人會更加放肆,若沒有制止者;

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;
已對照

所以堅固者應以猛厲的杖制止愚人。”

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.
已對照

“諸比丘,毗摩質多羅阿修羅王說了偈之後,阿修羅們隨喜,諸天默然。諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王對諸天之主帝釋這樣說:‘諸天之主,請說偈。’諸比丘,這樣說時,諸天之主帝釋說了這首偈——

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“我認為唯此是對愚人的制止:

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;
已對照

[是]那知他人已被激怒、具念而寂止者[的寂止]。”

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.
緬 1.225已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋說了偈之後,諸天隨喜,阿修羅們默然。諸比丘,那時,諸天之主帝釋對毗摩質多羅阿修羅王這樣說:‘毗摩質多羅,請說偈。’諸比丘,這樣說時,毗摩質多羅阿修羅王說了這首偈——

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“婆娑婆(Vāsava),我正是在這堪忍中見到過患:

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;
已對照

當愚人認為他‘這人是由於怖畏我而堪忍’時,

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;
已對照

無慧者便侵凌[他],猶如牛[群]更加[侵凌]逃跑者。”

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.
已對照

“諸比丘,毗摩質多羅阿修羅王說了偈之後,阿修羅們隨喜,諸天默然。諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王對諸天之主帝釋這樣說:‘諸天之主,請說偈。’諸比丘,這樣說時,諸天之主帝釋說了這些偈——

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“任他認為或不認為‘這人是由於怖畏我而堪忍’;

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;
已對照

在以自利為最上的諸利之中,沒有勝過忍的。

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.
已對照

“凡有力者對弱者堪忍,

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;
已對照

人們稱那為最上的忍;弱者總是[不得不]忍受。

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.
已對照

“人們說那力是無力,凡以愚人之力為[其]力者;

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;
已對照

對為法所守護的有力者,沒有反駁者。

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.
已對照

“誰對發怒者反過來發怒,那[人]便由此更惡;

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
已對照

對發怒者不反過來發怒,[才是]戰勝了難勝之陣。

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
已對照

“行於雙方之利,自己的與他人的;

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;
已對照

[是]那知他人已被激怒、具念而寂止者。

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
PTS 1.224已對照

“對醫治雙方者,[即]自己的與他人的,

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;
已對照

不通曉法的人們認為[他是]‘愚人’。”

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
緬 1.226已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋說了諸偈之後,諸天隨喜,阿修羅們默然。諸比丘,於是諸天與阿修羅的廷臣們這樣說:‘毗摩質多羅阿修羅王說了諸偈,而那些[偈]是有杖涉行的、有刀涉行的,如是[有]糾紛,如是[有]爭執,如是[有]爭吵。諸天之主帝釋說了諸偈,而那些[偈]是無杖涉行的、無刀涉行的,如是無糾紛,如是無爭執,如是無爭吵。以善說得勝的是諸天之主帝釋。’諸比丘,如是,諸天之主帝釋以善說得勝。”

‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho [bhāsitā kho pana (sī.)] sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti.
已對照

六、鳥巢經

6. Kulāvakasuttaṃ
252PTS 1.225已對照

二百五十二、在舍衛城。“諸比丘,從前,諸天與阿修羅的戰陣曾經擺開。諸比丘,在那場戰陣中,阿修羅勝了,諸天敗了。諸比丘,戰敗的諸天面向北方而退走,阿修羅則追擊他們。諸比丘,那時,諸天之主帝釋以偈對御者摩多利說——

“摩多利,木棉(simbali)樹上的諸鳥巢,

以車轅頭避開[它們];

我們寧可在阿修羅[手]中捨棄性命,

也不要讓這些鳥(dija)失去鳥巢。”

“諸比丘,御者摩多利[答]‘是的,尊者’,應諾諸天之主帝釋之後,便把千[馬]所駕的良種車掉轉回來。諸比丘,那時,阿修羅們這樣想:‘現在諸天之主帝釋那千[馬]所駕的良種車已掉轉回來了。諸天將第二次與阿修羅交戰。’——[他們]驚恐,就進入了阿修羅城。諸比丘,如是,諸天之主帝釋以法得勝。”

252. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu, devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ,
Īsāmukhena parivajjayassu;
Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ,
Māyime dijā vikulāvakā [vikulāvā (syā. kaṃ. ka.)] ahesu’’nti.
‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho. Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti.
已對照

七、不加害經

7. Nadubbhiyasuttaṃ
253緬 1.227已對照

二百五十三、在舍衛城。“諸比丘,從前,諸天之主帝釋獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:‘凡是我的大敵(supaccatthika),我也不會加害他。’諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王以心了知諸天之主帝釋心中的思慮,來到諸天之主帝釋之處。諸比丘,諸天之主帝釋遠遠看見毗摩質多羅阿修羅王走來。看見之後,對毗摩質多羅阿修羅王這樣說:‘站住,毗摩質多羅,你被抓住了!’”

253. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti.
已對照

“尊駕,你先前的心是怎樣的,你就不要舍斷那[心]。”

‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti [tadeva tvaṃ mārisa pahāsīti (sī. syā. kaṃ.)].
已對照

“毗摩質多羅,那你就對我發誓不加害。”

‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti [adrubbhāya (ka.)].
已對照

“說妄語者的惡,誹謗聖者者的惡,

‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino;
已對照

加害朋友者的惡,不知恩者的惡;

Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno;
已對照

願那惡正觸及那加害你的人,舍脂缽低(Sujampati)。”

Tameva pāpaṃ phusatu [phusati (sī. pī.)], yo te dubbhe sujampatī’’ti.
已對照

八、韋羅遮那阿修羅王經

8. Verocanaasurindasuttaṃ
254已對照

二百五十四、在舍衛城祇樹林。那時,世尊已去度日間,正獨處靜坐。於是諸天之主帝釋與韋羅遮那(Verocana)阿修羅王來到世尊之處;到了之後,各依一邊門柱而站立。於是韋羅遮那阿修羅王在世尊面前說了這首偈——

254. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
已對照

“人應當努力,直到目標(attha)達成;

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;
已對照

目標達成才美好,這是韋羅遮那之語。”

Nipphannasobhano [sobhino (sī.), sobhaṇo (pī. ka.)] attho [atthā (sī.)], verocanavaco ida’’nti.
PTS 1.226已對照

“人應當努力,直到目標達成;

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;
已對照

目標達成才美好,沒有比忍更勝的[目標]。”

Nipphannasobhano attho [nipphannasobhino atthā (sī. syā. kaṃ.)], khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.
已對照

“一切眾生皆有目標(atthajātā),於各處各隨其宜;

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;
已對照

然而一切眾生的受用[之物],唯以調和為最上;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;
已對照

目標達成才美好,這是韋羅遮那之語。”

Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.
已對照

“一切眾生皆有目標,於各處各隨其宜;

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;
已對照

然而一切眾生的受用[之物],唯以調和為最上;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;
已對照

目標達成才美好,沒有比忍更勝的[目標]。”

Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.
已對照

九、林野仙人經

9. Araññāyatanaisisuttaṃ
255PTS 1.227緬 1.228已對照

二百五十五、在舍衛城。“諸比丘,從前,眾多持戒、具善法的仙人住在林野處的葉屋中。諸比丘,那時,諸天之主帝釋與毗摩質多羅(Vepacitti)阿修羅王來到那些持戒、具善法的仙人之處。諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王穿上多層鞋(paṭaliyo upāhanā),掛著劍,以傘[在頭上]撐著,從正門進入草菴(assama),把那些持戒、具善法的仙人置於左側(apabyāmato karitvā)而走過。諸比丘,那時,諸天之主帝釋脫下多層鞋,把劍交給別人,收起傘,就從[普通的]門進入草菴,在那些持戒、具善法的仙人的下風處(anuvātaṃ)合掌禮敬而站立。”諸比丘,那時,那些持戒、具善法的仙人以偈對諸天之主帝釋說——

“久已受戒的諸仙人的氣味,

從身上散發,隨風而去;

千眼者(sahassanetta),請從這裡退開,

天王啊,諸仙人的氣味是不淨的。”

“久已受戒的諸仙人的氣味,

就讓它從身上散發,隨風而去,

猶如頭上[戴著]色彩妙麗的花鬘;

尊者們,我們歡迎這氣味,

因為諸天對此不作厭逆想。”

255. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo [aṭaliyo (sī. syā. kaṃ. pī.), āṭaliyo (ka.) ma. ni. 2.410] upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,
Kāyā cuto gacchati mālutena;
Ito paṭikkamma sahassanetta,
Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti.
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,
Kāyā cuto gacchatu [gacchati (sī. syā. kaṃ.)] mālutena,
Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ;
Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante,
Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti.
已對照

十、海邊經

10. Samuddakasuttaṃ
256緬 1.229已對照

二百五十六、在舍衛城。“諸比丘,從前,眾多持戒、具善法的仙人住在海岸的葉屋中。那時,諸天與阿修羅的戰陣已經擺開。諸比丘,那時,那些持戒、具善法的仙人這樣想——‘諸天是如法的,阿修羅是非法的。我們也可能會有來自阿修羅的怖畏。我們何不去到薩跋羅(Sambara)阿修羅王之處,請求無畏之施(abhayadakkhiṇa)呢?’”“諸比丘,那時,那些持戒、具善法的仙人猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從海岸的葉屋中隱沒,出現在薩跋羅阿修羅王面前。諸比丘,那時,那些持戒、具善法的仙人以偈對薩跋羅阿修羅王說——

256. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
已對照

“諸仙人來到薩跋羅[這裡],請求無畏之施;

‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ;
已對照

因為你是隨意而作者,[能]給予怖畏或無畏。”

Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti.
已對照

“對諸仙人沒有無畏,[他們是]親近帝釋的惡人;

‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ;
已對照

你們請求無畏,我只給你們怖畏。”

Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti.
已對照

“我們請求無畏,你卻只給我們怖畏;

‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no;
已對照

我們領受你這個,願你的怖畏無盡。

Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ.
已對照

“播下什麼樣的種子,就收穫什麼樣的果實;

‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ;
已對照

行善者[得]善,作惡者[得]惡;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;
已對照

孩子,你的種子已播下,你將親受其果。”

Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti.
PTS 1.228已對照

“諸比丘,那時,那些持戒、具善法的仙人詛咒了薩跋羅阿修羅王之後,猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從薩跋羅阿修羅王面前隱沒,出現在海岸的葉屋中。諸比丘,那時,薩跋羅阿修羅王被那些持戒、具善法的仙人詛咒之後,竟在夜裡三次驚起。”

‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti.
已對照

第一品。

Paṭhamo vaggo.
已對照

其攝頌——

善勇、須屍摩,旗頂、毗摩質多羅;

善說得勝,以及鳥巢、不加害;

韋羅遮那阿修羅王,以及林野的諸仙人;

以及海邊的諸仙人。

Tassuddānaṃ –
Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino;
Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ;
Verocana asurindo, isayo araññakañceva;
Isayo ca samuddakāti.
已對照

二、第二品

2. Dutiyavaggo
已對照

一、誓句經

1. Vatapadasuttaṃ
257緬 1.230已對照

二百五十七、在舍衛城。“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了七誓句(vatapada);由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位(sakkatta)。哪七誓句呢?願我終生是奉養父母者;願我終生是尊敬家中長輩者;願我終生是說柔和語者;願我終生是不說離間語者;願我終生以垢穢與慳吝已離之心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享;願我終生是說真實語者;願我終生是無忿者——縱然我生起了忿,也願迅速把它驅除。”“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了這七誓句;由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位。”

257. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni [vattapadāni (ka.)] samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
已對照

“奉養父母之人,尊敬家中長輩者;

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
已對照

柔和而言語親切者,舍斷離間語者。

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
已對照

“致力於調伏慳吝、真實、勝伏忿之人;

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
已對照

三十三天諸天,確實稱他為‘善士’。”

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
已對照

二、帝釋諸名經

2. Sakkanāmasuttaṃ
258PTS 1.229已對照

二百五十八、在舍衛城祇樹林。在那裡,世尊對諸比丘這樣說——“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,是名為摩伽(Magha)的學童,因此被稱為摩伽婆(Maghavā)。

258. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho bhagavā bhikkhū etadavoca – ‘‘sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾率先(pure)布施,因此被稱為富蘭陀羅(Purindada)。

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure [pure pure (sī. pī.)] dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾恭敬地(sakkaccaṃ)布施,因此被稱為帝釋(Sakka)。

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.
緬 1.231已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾布施住處(āvasatha),因此被稱為婆娑婆(Vāsava)。

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋在片刻間就能思慮上千的事,因此被稱為千眼(Sahassakkha)。

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋有名為舍脂(Sujā)的阿修羅女為妻,因此被稱為舍脂缽低(Sujampati)。

‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋對三十三天諸天施行自在與統領的王權,因此被稱為諸天之主(devānaminda)。

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.
已對照

“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了七誓句(vatapada);由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位(sakkatta)。哪七誓句呢?願我終生是奉養父母者;願我終生是尊敬家中長輩者;願我終生是說柔和語者;願我終生是不說離間語者;願我終生以垢穢與慳吝已離之心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享;願我終生是說真實語者;願我終生是無忿者——縱然我生起了忿,也願迅速把它驅除。”“諸比丘,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了這七誓句;由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位。”

‘‘Sakkassa, bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
PTS 1.230已對照

“奉養父母之人,尊敬家中長輩者;

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
已對照

柔和而言語親切者,舍斷離間語者。

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
已對照

“致力於調伏慳吝、真實、勝伏忿之人;

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
已對照

三十三天諸天,確實稱他為‘善士’。”

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
已對照

三、摩訶利經

3. Mahālisuttaṃ
259已對照

二百五十九、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,離車人摩訶利(Mahāli)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的離車人摩訶利對世尊這樣說——

259. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṃ etadavoca –
緬 1.232已對照

“尊者,世尊見過諸天之主帝釋嗎?”

‘‘Diṭṭho kho, bhante, bhagavatā sakko devānamindo’’ti?
已對照

“摩訶利,我見過諸天之主帝釋。”

‘‘Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo’’ti.
已對照

“尊者,那一定是類似帝釋者(sakkapatirūpaka)。尊者,因為諸天之主帝釋是難以得見的。”

‘‘So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati. Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo’’ti.
已對照

“摩訶利,我既了知帝釋,也了知造就帝釋的諸法;由於受持了那些法,帝釋證得了帝釋之位——我也了知那[些法]。

‘‘Sakkañca khvāhaṃ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṃ dhammānaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā, tañca pajānāmi.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,是名為摩伽(Magha)的學童,因此被稱為摩伽婆(Maghavā)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,曾恭敬地(sakkaccaṃ)布施,因此被稱為帝釋(Sakka)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,曾率先(pure)布施,因此被稱為富蘭陀羅(Purindada)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,曾布施住處(āvasatha),因此被稱為婆娑婆(Vāsava)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋在片刻間就能思慮上千的事,因此被稱為千眼(Sahassakkha)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.
已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋有名為舍脂(Sujā)的阿修羅女為妻,因此被稱為舍脂缽低(Sujampati)。

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.
PTS 1.231已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋對三十三天諸天施行自在與統領的王權,因此被稱為諸天之主(devānaminda)。

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.
緬 1.233已對照

“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了七誓句(vatapada);由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位(sakkatta)。哪七誓句呢?願我終生是奉養父母者;願我終生是尊敬家中長輩者;願我終生是說柔和語者;願我終生是不說離間語者;願我終生以垢穢與慳吝已離之心居家,施捨無所保留、手常潔淨、樂於捨棄、堪受人乞求、樂於布施與分享;願我終生是說真實語者;願我終生是無忿者——縱然我生起了忿,也願迅速把它驅除。”“摩訶利,諸天之主帝釋先前為人時,曾圓滿地受持了這七誓句;由於受持了它們,帝釋證得了帝釋之位。”

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
已對照

“奉養父母之人,尊敬家中長輩者;

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
已對照

柔和而言語親切者,舍斷離間語者。

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
已對照

“致力於調伏慳吝、真實、勝伏忿之人;

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
已對照

三十三天諸天,確實稱他為‘善士’。”

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
已對照

四、貧窮經

4. Daliddasuttaṃ
260已對照

二百六十、一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

260. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 1.232已對照

“諸比丘,從前,就在這王舍城中,有一個人是人中的貧窮者、人中的可憐者、人中的卑賤者。他在如來所宣說的法與律中受持了信,受持了戒,受持了聞,受持了舍,受持了慧。他在如來所宣說的法與律中受持了信、受持了戒、受持了聞、受持了舍、受持了慧之後,身壞命終之後,投生於善趣、天界,[生於]三十三天諸天的共處(sahabyata)。他以容色與名聲勝過其他諸天。諸比丘,在那裡,三十三天諸天譏嫌、抱怨、四處宣揚:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!因為這位天子先前為人時,是人中的貧窮者、人中的可憐者、人中的卑賤者;他身壞命終之後,已投生於善趣、天界,[生於]三十三天諸天的共處。他以容色與名聲勝過其他諸天。’”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo [manussadaḷiddo (sī. syā. kaṃ.)] ahosi manussakapaṇo manussavarāko. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi devaputto pubbe manussabhūto samāno manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko; so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti.
緬 1.234已對照

“諸比丘,那時,諸天之主帝釋召喚三十三天諸天:‘諸位尊駕,你們莫譏嫌這位天子。諸位尊駕,這位天子先前為人時,在如來所宣說的法與律中受持了信,受持了戒,受持了聞,受持了舍,受持了慧。他在如來所宣說的法與律中受持了信、受持了戒、受持了聞、受持了舍、受持了慧之後,身壞命終之後,已投生於善趣、天界,[生於]三十三天諸天的共處。他以容色與名聲勝過其他諸天。’”諸比丘,那時,諸天之主帝釋安撫三十三天諸天,在那時說了這些偈——

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘mā kho tumhe, mārisā, etassa devaputtassa ujjhāyittha. Eso kho, mārisā, devaputto pubbe manussabhūto samāno tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“凡對如來有信,不動搖、善安立,

‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
已對照

凡有善戒,為聖者所愛樂、所稱讚。

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
已對照

“凡對僧團有淨信,且見已正直,

‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
已對照

人們稱他為‘不貧窮者’,他的生命不空過。

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
已對照

“所以,信與戒,淨信與見法;

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
已對照

賢明者應當致力,憶念諸佛的教法。”

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
已對照

五、可喜樂經

5. Rāmaṇeyyakasuttaṃ
261已對照

二百六十一、在舍衛城祇樹林。那時,諸天之主帝釋來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的諸天之主帝釋對世尊這樣說——“尊者,什麼是地之可喜樂(bhūmirāmaṇeyyaka)?”

261. Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhūmirāmaṇeyyaka’’nti?
PTS 1.233已對照

“園林塔廟、林塔廟,善造的諸蓮池;

‘‘Ārāmacetyā vanacetyā, pokkharañño sunimmitā;
已對照

[都]不及人之可喜樂的十六分之一。

Manussarāmaṇeyyassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.
已對照

“無論在村中,還是在林野,無論在低處,還是在高處;

‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;
已對照

諸阿羅漢所住之處,那地方便令人喜樂。”

Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyaka’’nti.
已對照

六、祭祀者經

6. Yajamānasuttaṃ
262緬 1.235已對照

二百六十二、一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,諸天之主帝釋來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的諸天之主帝釋以偈對世尊說——

262. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“對於正在祭祀的人們、求福的眾生,

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;
已對照

造作有所依之福(opadhika puñña)時,施於何處有大果?”

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti.
已對照

“四位行道者,與四位住於果者;

‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;
已對照

這就是正直的僧團,具足慧與戒。

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.
已對照

“對於正在祭祀的人們、求福的眾生,

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;
已對照

造作有所依之福時,施於僧團有大果。”

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti.
已對照

七、禮敬佛陀經

7. Buddhavandanāsuttaṃ
263PTS 1.234已對照

二百六十三、在舍衛城祇樹林。那時,世尊已去度日間,正獨處靜坐。於是諸天之主帝釋與娑婆主梵天來到世尊之處;到了之後,各依一邊門柱而站立。於是諸天之主帝釋在世尊面前說了這首偈——

“起來吧,英雄、戰勝者(vijitasaṅgāma),

已舍擔者、無債者啊,請遊行於世間;

你的心已善解脫,

猶如十五之夜的月亮。”

“諸天之主,諸如來不應這樣禮敬。諸天之主,諸如來應這樣禮敬——

“起來吧,英雄、戰勝者,

商隊之主、無債者啊,請遊行於世間;

願世尊說法,

[必]將有了知者。”

263. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho sakko devānamindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
Pannabhāra anaṇa vicara loke;
Cittañca te suvimuttaṃ,
Cando yathā pannarasāya ratti’’nti.
‘‘Na kho, devānaminda, tathāgatā evaṃ vanditabbā. Evañca kho, devānaminda, tathāgatā vanditabbā –
‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
Satthavāha anaṇa vicara loke;
Desassu bhagavā dhammaṃ,
Aññātāro bhavissantī’’ti.
已對照

八、禮敬在家人經

8. Gahaṭṭhavandanāsuttaṃ
264緬 1.236已對照

二百六十四、在舍衛城。在那裡……乃至……這樣說——“諸比丘,從前,諸天之主帝釋召喚御者摩多利(Mātali):‘朋友摩多利,套好千[馬]所駕的良種車,我們去園地觀賞美好之地。’諸比丘,御者摩多利應諾諸天之主帝釋:‘是的,尊者。’套好千[馬]所駕的良種車之後,稟告諸天之主帝釋:‘尊駕,你的千[馬]所駕的良種車已經套好。你如今認為是時候,[便請自便]。’”諸比丘,那時,諸天之主帝釋從最勝殿(Vejayanta)下來時,合掌禮敬諸方(puthuddisā)。諸比丘,那時,御者摩多利以偈對諸天之主帝釋說——

264. Sāvatthiyaṃ. Tatra…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ. Uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā [pañjaliko (pī.), pañjaliṃ katvā (ka.)] sudaṃ puthuddisā namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“三明[即三吠陀]者們禮敬你,地上的一切剎帝利,

‘‘Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
已對照

四大王,與具榮光的三十[三天];

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino;
已對照

那麼,帝釋,你所禮敬的那位夜叉究竟是誰?”

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.
已對照

“三明[即三吠陀]者們禮敬我,地上的一切剎帝利,

‘‘Maṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
已對照

四大王,與具榮光的三十[三天]。

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino.
已對照

“而我禮敬具足戒者、長久得定者,

‘‘Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite;
已對照

正當出家者、以梵行為歸趣者。

Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.
已對照

“凡是造福的在家人、持戒的優婆塞,

‘‘Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;
已對照

如法養妻[兒]者,摩多利,我禮敬他們。”

Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ti.
已對照

“帝釋,你所禮敬的那些人,確是世間的最勝者;

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
已對照

婆娑婆,你所禮敬的,我也禮敬他們。”

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
已對照

“說了這話之後,摩伽婆、天王、舍脂缽低,

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
已對照

禮敬諸方之後,[作為]上首登上了車。”

Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
已對照

九、禮敬導師經

9. Satthāravandanāsuttaṃ
265PTS 1.235緬 1.237已對照

二百六十五、在舍衛城祇樹林。“諸比丘,從前,諸天之主帝釋召喚御者摩多利(Mātali):‘朋友摩多利,套上千[馬]所駕的良種車,我們去園地,為觀賞好地。’‘是的,尊者。’諸比丘,御者摩多利應諾諸天之主帝釋之後,套上千[馬]所駕的良種車,向諸天之主帝釋稟告:‘尊駕,千[馬]所駕的良種車已為你套好了。現在正是你認為適時的時候。’”諸比丘,那時,諸天之主帝釋從最勝殿下來時,合掌禮敬世尊。諸比丘,那時,御者摩多利以偈對諸天之主帝釋說——

“婆娑婆(vāsava)啊,天與人所禮敬的正是你;

那麼,帝釋,你所禮敬的那位夜叉究竟是誰?”

“凡在此處、在這含天的世間中的正等正覺者,

名號圓滿(anomanāma)的導師,摩多利啊,我禮敬他。

“凡貪、瞋與無明已被離卻者,

[即]諸漏已盡的阿羅漢,摩多利啊,我禮敬他們。

“凡由調伏貪瞋、由超越無明,

樂於損減(apacaya)的有學們,不放逸地隨學,

摩多利啊,我禮敬他們。”

“帝釋,你所禮敬的那些人,確是世間的最勝者;

婆娑婆,你所禮敬的,我也禮敬他們。”

“說了這話之後,摩伽婆(maghavā)、天王、舍脂缽低(sujampati),

禮敬世尊之後,[作為]上首登上了車。”

265. Sāvatthiyaṃ jetavane. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhagavantaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Yañhi devā manussā ca, taṃ namassanti vāsava;
Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.
‘‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṃ loke sadevake;
Anomanāmaṃ satthāraṃ, taṃ namassāmi mātali.
‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali.
‘‘Ye rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā;
Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare;
Te namassāmi mātalī’’ti.
‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
Bhagavantaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
已對照

十、禮敬僧團經

10. Saṅghavandanāsuttaṃ
266PTS 1.236緬 1.238已對照

二百六十六、在舍衛城祇樹林。在那裡……乃至……這樣說——“諸比丘,從前,諸天之主帝釋召喚御者摩多利:‘朋友摩多利,套上千[馬]所駕的良種車,我們去園地,為觀賞好地。’‘是的,尊者。’諸比丘,御者摩多利應諾諸天之主帝釋之後,套上千[馬]所駕的良種車,向諸天之主帝釋稟告:‘尊駕,千[馬]所駕的良種車已為你套好了。現在正是你認為適時的時候。’”諸比丘,那時,諸天之主帝釋從最勝殿下來時,合掌禮敬比丘僧團。諸比丘,那時,御者摩多利以偈對諸天之主帝釋說——

266. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho, yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhikkhusaṅghaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“這些臥於腐身者(pūtidehasayā)的人們,應當禮敬的正是你;

‘‘Tañhi ete namasseyyuṃ, pūtidehasayā narā;
已對照

他們沉沒於屍骸之中,為飢渴所困。

Nimuggā kuṇapamhete, khuppipāsasamappitā.
已對照

“婆娑婆(vāsava)啊,你羨慕那些無家者的什麼?

‘‘Kiṃ nu tesaṃ pihayasi, anāgārāna vāsava;
已對照

請說仙人們的行持,我們要聽你的話。”

Ācāraṃ isinaṃ brūhi, taṃ suṇoma vaco tavā’’ti.
已對照

“摩多利啊,我羨慕那些無家者的正是這一點:

‘‘Etaṃ tesaṃ pihayāmi, anāgārāna mātali;
已對照

他們從哪個村落離去,都無所顧戀地前行。

Yamhā gāmā pakkamanti, anapekkhā vajanti te.
已對照

“他們不存入倉中,不[存]於甕,不[存]於籃;

‘‘Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhi [na kumbhā (syā. kaṃ. pī. ka.)] na kaḷopiyaṃ [khaḷopiyaṃ (sī.)];
已對照

尋求他人已備成的[食物],善持禁戒者們以此維生。

Paraniṭṭhitamesānā [paraniṭṭhitamesanā (syā. kaṃ. ka.)], tena yāpenti subbatā.
已對照

“說善妙言語的堅固者們,默然而行於平等;

‘‘Sumantamantino dhīrā, tuṇhībhūtā samañcarā;
已對照

諸天與阿修羅相敵,眾多世人亦然,摩多利啊。

Devā viruddhā asurehi, puthu maccā ca mātali.
已對照

“[他們]在敵對者中不敵對,在持杖者中已寂滅,

‘‘Aviruddhā viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutā;
已對照

在有執取者中無執取——摩多利啊,我禮敬他們。”

Sādānesu anādānā, te namassāmi mātalī’’ti.
已對照

“帝釋,你所禮敬的那些人,確是世間的最勝者;

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
已對照

婆娑婆,你所禮敬的,我也禮敬他們。”

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
已對照

“說了這話之後,摩伽婆(maghavā)、天王、舍脂缽低(sujampati),

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
已對照

禮敬比丘僧團之後,[作為]上首登上了車。”

Bhikkhusaṅghaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
已對照

第二品。

Dutiyo vaggo.
已對照

其攝頌——

諸天[經]說了三[部],貧窮與可喜樂;

祭祀者與禮敬,帝釋的禮敬三[部]。

Tassuddānaṃ –
Devā pana [va tapadena (sī. syā. kaṃ.)] tayo vuttā, daliddañca rāmaṇeyyakaṃ;
Yajamānañca vandanā, tayo sakkanamassanāti.
已對照

三、第三品

3. Tatiyavaggo
已對照

一、斷經

1. Chetvāsuttaṃ
267PTS 1.237緬 1.239已對照

二百六十七、在舍衛城祇樹林。那時,諸天之主帝釋來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的諸天之主帝釋以偈對世尊說——

267. Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
已對照

“斷何者而臥安?斷何者而不憂?

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;
已對照

喬達摩,你讚許殺何者一法?”

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.
已對照

“斷忿(kodha)而臥安,斷忿而不憂;

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;
已對照

婆娑婆(vāsava)啊,忿是毒之根、是甜梢,

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava;
已對照

諸聖者讚許[其]被殺,因為斷了它便不憂。”

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.
已對照

二、醜陋經

2. Dubbaṇṇiyasuttaṃ
268已對照

二百六十八、在舍衛城祇樹林。在那裡……乃至……這樣說——“諸比丘,從前,有一個醜陋、矮小的夜叉坐在諸天之主帝釋的座位上。諸比丘,在那裡,三十三天諸天譏嫌、抱怨、四處宣揚:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這醜陋、矮小的夜叉竟坐在諸天之主帝釋的座位上!’”諸比丘,三十三天諸天越是譏嫌、抱怨、四處宣揚,那夜叉就越是更加端正、更加可觀、更加令人淨信。

268. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno ahosi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno’’’ti! Yathā yathā kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.
PTS 1.238緬 1.240已對照

“諸比丘,那時,三十三天諸天來到諸天之主帝釋之處;到了之後,對諸天之主帝釋這樣說:‘尊駕,在你這裡,有一個醜陋、矮小的夜叉坐在諸天之主帝釋的座位上。尊駕,在那裡,三十三天諸天譏嫌、抱怨、四處宣揚:諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這醜陋、矮小的夜叉竟坐在諸天之主帝釋的座位上!尊駕,諸天越是譏嫌、抱怨、四處宣揚,那夜叉就越是更加端正、更加可觀、更加令人淨信。尊駕,他一定會是一個以忿為食的夜叉。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā yena sakko devānamindo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavocuṃ – ‘idha te, mārisa, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno. Tatra sudaṃ, mārisa, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinnoti. Yathā yathā kho, mārisa, devā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro cāti. So hi nūna, mārisa, kodhabhakkho yakkho bhavissatī’’’ti.
已對照

“諸比丘,那時,諸天之主帝釋來到那以忿為食的夜叉之處;到了之後,把上衣偏袒一肩,把右膝輪放在地上,向那以忿為食的夜叉合掌,三次報出名字:‘尊駕,我是諸天之主帝釋;尊駕,我是諸天之主帝釋。’諸比丘,諸天之主帝釋越是報出名字,那夜叉就越是更加醜陋、更加矮小。更加醜陋、更加矮小之後,就在那裡隱沒了。”諸比丘,那時,諸天之主帝釋坐在自己的座位上,撫慰三十三天諸天,在那時說了這些偈——

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo yena so kodhabhakkho yakkho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena so kodhabhakkho yakkho tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāveti – ‘sakkohaṃ mārisa, devānamindo, sakkohaṃ, mārisa, devānamindo’ti. Yathā yathā kho, bhikkhave, sakko devānamindo nāmaṃ sāvesi, tathā tathā so yakkho dubbaṇṇataro ceva ahosi okoṭimakataro ca. Dubbaṇṇataro ceva hutvā okoṭimakataro ca tatthevantaradhāyī’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo sake āsane nisīditvā deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
已對照

“我並非心受損害者,也不易被[忿之]漩渦所牽引;

‘‘Na sūpahatacittomhi, nāvattena suvānayo;
已對照

我不會長久發怒,忿不會在我[心]中停住。

Na vo cirāhaṃ kujjhāmi, kodho mayi nāvatiṭṭhati.
已對照

“我發怒時不說粗惡語,也不稱揚[自己的]諸法(dhammāni);

‘‘Kuddhāhaṃ na pharusaṃ brūmi, na ca dhammāni kittaye;
已對照

我抑制自己,正見自己的利益。”

Sanniggaṇhāmi attānaṃ, sampassaṃ atthamattano’’ti.
已對照

三、薩跋羅幻術經

3. Sambarimāyāsuttaṃ
269PTS 1.239已對照

二百六十九、在舍衛城……乃至……世尊這樣說——“諸比丘,從前,毗摩質多羅阿修羅王生病、痛苦、病得很重。諸比丘,那時,諸天之主帝釋為探病而來到毗摩質多羅阿修羅王之處。諸比丘,毗摩質多羅阿修羅王遠遠看見諸天之主帝釋走來。看見之後,對諸天之主帝釋這樣說:‘諸天之主,請醫治我。’‘毗摩質多羅,教我薩跋羅幻術(sambarimāyā)吧。’‘尊駕,我暫且不教,直到我問過諸阿修羅[為止]。’”“諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王問諸阿修羅:‘諸位尊駕,我可以教諸天之主帝釋薩跋羅幻術嗎?’‘尊駕,你不要教諸天之主帝釋薩跋羅幻術。’”諸比丘,那時,毗摩質多羅阿修羅王以偈對諸天之主帝釋說——

269. Sāvatthiyaṃ…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhikkhave, sakko devānamindo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami gilānapucchako. Addasā kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘tikiccha maṃ devānamindā’ti. ‘Vācehi maṃ, vepacitti, sambarimāya’nti. ‘Na tāvāhaṃ vācemi, yāvāhaṃ, mārisa, asure paṭipucchāmī’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure paṭipucchi – ‘vācemahaṃ, mārisā, sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’nti? ‘Mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’’’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
緬 1.241已對照

“摩伽婆(maghavā)、帝釋,天王、舍脂缽低(sujampati)啊,施幻術者(māyāvī)

‘‘Māyāvī maghavā sakka, devarāja sujampati;
已對照

墮入可怖的地獄,如薩跋羅[墮於其中]百年。”

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, sambarova sataṃ sama’’nti.
已對照

四、過失經

4. Accayasuttaṃ
270已對照

二百七十、在舍衛城……乃至……園。那時,兩位比丘起了衝突,其中一位比丘逾越了。於是那位比丘在那位比丘面前把過失作為過失而坦陳;那位比丘不接受。那時,眾多比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——“尊者,這裡兩位比丘起了衝突,其中一位比丘逾越了。尊者,於是那位比丘在那位比丘面前把過失作為過失而坦陳,那位比丘不接受。”

270. Sāvatthiyaṃ…pe… ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū sampayojesuṃ. Tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti; so bhikkhu nappaṭiggaṇhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, dve bhikkhū sampayojesuṃ, tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so, bhante, bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti, so bhikkhu nappaṭiggaṇhātī’’ti.
已對照

“諸比丘,有這兩種愚人:不見過失為過失者,以及對坦陳過失者不如法接受者。”諸比丘,這就是兩種愚人。“諸比丘,有這兩種智者:見過失為過失者,以及對坦陳過失者如法接受者。”諸比丘,這就是兩種智者。

‘‘Dveme, bhikkhave, bālā. Yo ca accayaṃ accayato na passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve bālā. ‘‘Dveme, bhikkhave, paṇḍitā. Yo ca accayaṃ accayato passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve paṇḍitā.
已對照

“諸比丘,從前,諸天之主帝釋在善法堂撫慰三十三天諸天,在那時說了這首偈——

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
PTS 1.240已對照

“願忿受你們的支配,願你們於諸友之中不生衰老;

‘‘Kodho vo vasamāyātu, mā ca mittehi vo jarā;
已對照

不要呵責不應呵責者,不要說離間語;

Agarahiyaṃ mā garahittha, mā ca bhāsittha pesuṇaṃ;
已對照

而忿如山一般碾碎惡人。”

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.
已對照

五、無忿經

5. Akkodhasuttaṃ
271已對照

二百七十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。在那裡,世尊[召喚]諸比丘……乃至……世尊這樣說——“諸比丘,從前,諸天之主帝釋在善法堂撫慰三十三天諸天,在那時說了這首偈——

271. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
緬 1.242已對照

“願忿不要壓倒你們,也不要對發怒者還怒;

‘‘Mā vo kodho ajjhabhavi, mā ca kujjhittha kujjhataṃ;
已對照

無忿(akkodha)與不害,這是諸聖者之中的行道;

Akkodho avihiṃsā ca, ariyesu ca paṭipadā [vasatī sadā (sī. syā. kaṃ. pī.)];
已對照

而忿如山一般碾碎惡人。”

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.
已對照

第三品。

Tatiyo vaggo.
已對照

其攝頌——

斷、醜陋、幻術,連同過失、無忿;

最勝佛陀所開示的,這就是帝釋五[經]。

Tassuddānaṃ –
Chetvā dubbaṇṇiyamāyā, accayena akodhano;
Desitaṃ buddhaseṭṭhena, idañhi sakkapañcakanti.
已對照

《帝釋相應》完畢。

Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ.
已對照

有偈品第一。

Sagāthāvaggo paṭhamo.
已對照

其攝頌——

天神、天子與國王,魔與比丘尼;

梵天、婆羅門、婆耆舍,林、夜叉與婆娑婆。

Tassuddānaṃ –
Devatā devaputto ca, rājā māro ca bhikkhunī;
Brahmā brāhmaṇa vaṅgīso, vanayakkhena vāsavoti.
已對照

《有偈品》相應部巴利聖典終。

Sagāthāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.