快樂巴利palinanda.cc

中部第99經 · 須婆經 Subhasuttaṃ

本經目錄九、須婆經

462PTS 2.197已對照

九、須婆經

四六二、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。那時,都提耶之子(Todeyyaputta)須婆青年(Subha māṇava)因某件應作之事住在舍衛城某位居士的住處。於是,都提耶之子須婆青年對他寄住其住處的那位居士這樣說——“居士,我聽說過——‘舍衛城不乏阿羅漢。’今天我們應當親近哪一位沙門或婆羅門呢?”“尊者,這位世尊就住在舍衛城的祇樹林給孤獨園。尊者,請你親近那位世尊吧。”於是,都提耶之子須婆青年應諾了那位居士之後,來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的都提耶之子須婆青年對世尊這樣說——“喬達摩尊師,婆羅門們這樣說:‘在家者能成就正理之法、善[法],出家者不能成就正理之法、善[法]。’對此,喬達摩尊師怎麼說呢?”

462. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṃ paṭivasati aññatarassa gahapatissa nivesane kenacideva karaṇīyena. Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yassa gahapatissa nivesane paṭivasati taṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, gahapati – ‘avivittā sāvatthī arahantehī’ti. Kaṃ nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāmā’’ti? ‘‘Ayaṃ, bhante, bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Taṃ, bhante, bhagavantaṃ payirupāsassū’’ti. Atha kho subho māṇavo todeyyaputto tassa gahapatissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṃsu – ‘gahaṭṭho ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ, na pabbajito ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusala’nti. Idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti?
463緬 2.414已對照

四六三、“青年,在這件事上我是分別說者;在這件事上我不是一向說者。青年,無論在家者或出家者的邪行道,我都不稱讚。因為,青年,在家者或出家者,若是邪行道者,以邪行道為因,便不能成就正理之法、善[法]。青年,無論在家者或出家者的正行道,我都稱讚。因為,青年,在家者或出家者,若是正行道者,以正行道為因,便能成就正理之法、善[法]。”

463. ‘‘Vibhajjavādo kho ahamettha, māṇava; nāhamettha ekaṃsavādo. Gihissa vāhaṃ, māṇava, pabbajitassa vā micchāpaṭipattiṃ na vaṇṇemi. Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ. Gihissa vāhaṃ, māṇava, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṃ vaṇṇemi. Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusala’’nti.
已對照

“喬達摩尊師,婆羅門們這樣說:‘在家生活這種職業是多繁難、多事務、多職責、多勞擾的,有大果;出家這種職業是少繁難、少事務、少職責、少勞擾的,有小果。’對此,喬達摩尊師怎麼說呢?”

‘‘Brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṃsu – ‘mahaṭṭhamidaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ gharāvāsakammaṭṭhānaṃ mahapphalaṃ hoti; appaṭṭhamidaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ pabbajjā kammaṭṭhānaṃ appaphalaṃ hotī’ti. Idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti.
PTS 2.198已對照

“青年,在這件事上我也是分別說者;在這件事上我不是一向說者。青年,有一種職業,多繁難、多事務、多職責、多勞擾,失敗時有小果;青年,有一種職業,多繁難、多事務、多職責、多勞擾,成功時有大果;青年,有一種職業,少繁難、少事務、少職責、少勞擾,失敗時有小果;青年,有一種職業,少繁難、少事務、少職責、少勞擾,成功時有大果。青年,什麼是多繁難、多事務、多職責、多勞擾,失敗時有小果的職業呢?青年,農耕這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,失敗時有小果。青年,什麼是多繁難、多事務、多職責、多勞擾,成功時有大果的職業呢?青年,正是農耕這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,成功時有大果。青年,什麼是少繁難、少事務、少職責、少勞擾,失敗時有小果的職業呢?青年,經商這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,失敗時有小果。青年,什麼是少繁難、少事務、少職責、少勞擾,成功時有大果的職業呢?青年,正是經商這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,成功時有大果。

‘‘Etthāpi kho ahaṃ, māṇava, vibhajjavādo; nāhamettha ekaṃsavādo. Atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti; atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti; atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti; atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti? Kasi kho, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti. Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti? Kasiyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti? Vaṇijjā kho, māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti. Katamañca māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti? Vaṇijjāyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti.
464PTS 2.199緬 2.415已對照

四六四、“青年,猶如農耕這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,失敗時有小果;青年,正是這樣,在家生活這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,失敗時有小果。青年,猶如正是農耕這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,成功時有大果;青年,正是這樣,在家生活這種職業多繁難、多事務、多職責、多勞擾,成功時有大果。青年,猶如經商這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,失敗時有小果;青年,正是這樣,出家這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,失敗時有小果。青年,猶如正是經商這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,成功時有大果;青年,正是這樣,出家這種職業少繁難、少事務、少職責、少勞擾,成功時有大果。”

464. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, kasi kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti; evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti. Seyyathāpi, māṇava, kasiyeva kammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti; evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṃ mahaṭṭhaṃ mahākiccaṃ mahādhikaraṇaṃ mahāsamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti. Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjā kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti; evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ vipajjamānaṃ appaphalaṃ hoti. Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjāyeva kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hoti; evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṃ appaṭṭhaṃ appakiccaṃ appādhikaraṇaṃ appasamārambhaṃ sampajjamānaṃ mahapphalaṃ hotī’’ti.
已對照

“喬達摩尊師,婆羅門們為了作福、為了成就善而施設五法。”“青年,那些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法——如果對你不為難,就請你在這眾會中說說那五法吧。”“喬達摩尊師,凡有尊師或像尊師那樣的人所坐之處,我都不為難。”“既然如此,青年,請說吧。”“喬達摩尊師,婆羅門們施設真實為第一法,為了作福、為了成就善。喬達摩尊師,婆羅門們施設苦行為第二法,為了作福、為了成就善。喬達摩尊師,婆羅門們施設梵行為第三法,為了作福、為了成就善。喬達摩尊師,婆羅門們施設讀誦為第四法,為了作福、為了成就善。喬達摩尊師,婆羅門們施設施捨為第五法,為了作福、為了成就善。喬達摩尊師,婆羅門們為了作福、為了成就善而施設這五法。對此,喬達摩尊師怎麼說呢?”

‘‘Brāhmaṇā, bho gotama, pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyā’’ti. ‘‘Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya – sace te agaru – sādhu te pañca dhamme imasmiṃ parisati bhāsassū’’ti. ‘‘Na kho me, bho gotama, garu yatthassu bhavanto vā nisinno bhavantarūpo vā’’ti [nisinnā bhavantarūpā vāti (sī. syā. kaṃ. pī.)]. ‘‘Tena hi, māṇava, bhāsassū’’ti. ‘‘Saccaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā paṭhamaṃ dhammaṃ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya. Tapaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā dutiyaṃ dhammaṃ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya. Brahmacariyaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā tatiyaṃ dhammaṃ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya. Ajjhenaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā catutthaṃ dhammaṃ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya. Cāgaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā pañcamaṃ dhammaṃ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya. Brāhmaṇā, bho gotama, ime pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyāti. Idha bhavaṃ gotamo kimāhā’’ti?
465PTS 2.200緬 2.416已對照

四六五、“那麼,青年,婆羅門中,是否有哪怕一位婆羅門這樣說過:‘我自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說’呢?”“並非如此,喬達摩尊師。”“那麼,青年,婆羅門中,是否有哪怕一位老師、哪怕一位老師的老師,直到上溯第七代的師承,這樣說過:‘我自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說’呢?”“並非如此,喬達摩尊師。”“那麼,青年,婆羅門中那些古時的仙人,是聖典的創作者、聖典的傳出者,他們所唱誦、宣說、彙集的古聖典句,如今婆羅門們仍隨之唱誦、隨之誦說——隨說其所說,隨教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦(Aṭṭhaka)、婆摩迦(Vāmaka)、婆摩提婆(Vāmadeva)、毗舍蜜多(Vessāmitta)、耶摩得祗(Yamataggi)、鴦耆羅娑(Aṅgīrasa)、婆羅墮婆闍(Bhāradvāja)、婆私吒(Vāseṭṭha)、迦葉(Kassapa)、婆求(Bhagu)——他們是否也曾這樣說過:‘我們自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說’呢?”“並非如此,喬達摩尊師。”

465. ‘‘Kiṃ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi yo evamāha – ‘ahaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemī’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṃ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha – ‘ahaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemī’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana, māṇava, yepi te brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro yesamidaṃ etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi evamāhaṃsu – ‘mayaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
已對照

“青年,相傳如此:婆羅門中,沒有哪怕一位婆羅門這樣說過:‘我自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說’;婆羅門中,沒有哪怕一位老師、哪怕一位老師的老師,直到上溯第七代的師承,這樣說過:‘我自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說’;婆羅門中那些古時的仙人,是聖典的創作者、聖典的傳出者,他們所唱誦、宣說、彙集的古聖典句,如今婆羅門們仍隨之唱誦、隨之誦說——隨說其所說,隨教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦、婆摩迦、婆摩提婆、毗舍蜜多、耶摩得祗、鴦耆羅娑、婆羅墮婆闍、婆私吒、迦葉、婆求。他們也不曾這樣說過:‘我們自己以證智證知這五法的異熟之後,予以宣說。’

‘‘Iti kira, māṇava, natthi koci brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi yo evamāha – ‘ahaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemī’ti; natthi koci brāhmaṇānaṃ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha – ‘ahaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemī’ti; yepi te brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu. Tepi na evamāhaṃsu – ‘mayaṃ imesaṃ pañcannaṃ dhammānaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā vipākaṃ pavedemā’ti.
已對照

“青年,猶如一列盲人(andhaveṇi)輾轉相連:最前的看不見,中間的看不見,最後的也看不見;青年,正是這樣,我以為婆羅門們所說的話成了盲人行列之喻:最前的看不見,中間的看不見,最後的也看不見。”

‘‘Seyyathāpi, māṇava, andhaveṇi paramparāsaṃsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati; evameva kho, māṇava, andhaveṇūpamaṃ maññe brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ sampajjati – purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passatī’’ti.
466PTS 2.201緬 2.417已對照

四六六、這樣說時,都提耶之子須婆青年被世尊以盲人行列之喻說及,忿怒、不悅,就辱罵世尊、貶斥世尊、指責世尊,[心想]‘沙門喬達摩將被陷於[無知的]窘境’,對世尊這樣說——“喬達摩尊師,烏波曼若族的(Opamañña)、吉祥林之主(Subhagavanika)沸伽羅娑羅(Pokkharasāti)婆羅門這樣說:‘正是這樣,此中有些沙門、婆羅門自稱[有]上人法、足以為聖的殊勝智見。他們所說的這些話,只成了可笑的,只成了低劣的,只成了空虛的,只成了虛妄的。身為人者,怎能知道、看見或作證上人法、足以為聖的殊勝智見呢?——這[種]處是不存在的。’”

466. Evaṃ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavatā andhaveṇūpamena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṃyeva khuṃsento bhagavantaṃyeva vambhento bhagavantaṃyeva vadamāno – ‘samaṇo gotamo pāpito bhavissatī’ti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘brāhmaṇo, bho gotama, pokkharasāti opamañño subhagavaniko evamāha – ‘evameva panidhekacce [panimeke (sabbattha)] samaṇabrāhmaṇā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ paṭijānanti. Tesamidaṃ bhāsitaṃ hassakaṃyeva sampajjati, nāmakaṃyeva sampajjati, rittakaṃyeva sampajjati, tucchakaṃyeva sampajjati. Kathañhi nāma manussabhūto uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti?
已對照

“那麼,青年,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門能以心遍知一切沙門、婆羅門的心嗎?”“喬達摩尊師,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門連自己的婢女富尼迦(Puṇṇikā)的心都不能以心遍知,何況能以心遍知一切沙門、婆羅門的心呢?”

‘‘Kiṃ pana, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko sabbesaṃyeva samaṇabrāhmaṇānaṃ cetasā ceto paricca pajānātī’’ti? ‘‘Sakāyapi hi, bho gotama, puṇṇikāya dāsiyā brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko cetasā ceto paricca na pajānāti, kuto pana sabbesaṃyeva samaṇabrāhmaṇānaṃ cetasā ceto paricca pajānissatī’’ti?
已對照

“青年,譬如有個生來即盲的人,看不見黑白之色,看不見青色,看不見黃色,看不見赤色,看不見茜色,看不見平與不平,看不見星辰,看不見月與日。他這樣說——‘沒有黑白之色,也沒有見黑白之色者;沒有青色,也沒有見青色者;沒有黃色,也沒有見黃色者;沒有赤色,也沒有見赤色者;沒有茜色,也沒有見茜色者;沒有平與不平,也沒有見平與不平者;沒有星辰,也沒有見星辰者;沒有月與日,也沒有見月與日者。我不知這些,我不見這些;所以那是沒有的。’青年,那樣說的人,說得對嗎?”

‘‘Seyyathāpi, māṇava, jaccandho puriso na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye. So evaṃ vadeyya – ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī; natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; natthi samavisamaṃ, natthi samavisamassa dassāvī; natthi tārakarūpāni, natthi tārakarūpānaṃ dassāvī; natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṃ dassāvī. Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi; tasmā taṃ natthī’ti. Sammā nu kho so, māṇava, vadamāno vadeyyā’’ti?
PTS 2.202緬 2.418已對照

“並非如此,喬達摩尊師。有黑白之色,也有見黑白之色者;有青色,也有見青色者;有黃色,也有見黃色者;有赤色,也有見赤色者;有茜色,也有見茜色者;有平與不平,也有見平與不平者;有星辰,也有見星辰者;有月與日,也有見月與日者。‘我不知這些,我不見這些;所以那是沒有的’——喬達摩尊師,那樣說的人,說得並不對。”

‘‘No hidaṃ, bho gotama. Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī; atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; atthi pītakāni rūpāni, atthi pītakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; atthi lohitakāni rūpāni, atthi lohitakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; atthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, atthi mañjiṭṭhakānaṃ rūpānaṃ dassāvī; atthi samavisamaṃ, atthi samavisamassa dassāvī; atthi tārakarūpāni, atthi tārakarūpānaṃ dassāvī; atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṃ dassāvī. ‘Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi; tasmā taṃ natthī’ti; na hi so, bho gotama, sammā vadamāno vadeyyā’’ti.
已對照

“青年,正是這樣,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門是盲者、無眼者。他竟能知道、看見或作證上人法、足以為聖的殊勝智見——這[種]處是不存在的。

‘‘Evameva kho, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko andho acakkhuko. So vata uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’’.
467已對照

四六七、“青年,你認為怎樣,那些憍薩羅的大富婆羅門,即:旃吉(Caṅkī)婆羅門、多梨車(Tārukkha)婆羅門、沸伽羅娑羅婆羅門、生聞(Jāṇussoṇi)婆羅門,以及你的父親都提耶(Todeyya),他們[所說的]哪一種[話]更好:他們依世俗[言說]而說的話,還是不依世俗[言說][而說]的?”“依世俗[言說]的,喬達摩尊師。”

467. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māṇava, ye te kosalakā brāhmaṇamahāsālā, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇussoṇi brāhmaṇo pitā ca [vā (sī. syā. kaṃ. pī.)] te todeyyo, katamā nesaṃ seyyo [seyyā (syā. kaṃ.)], yaṃ vā te sammuccā [sammusā (sī. pī.)] vācaṃ bhāseyyuṃ yaṃ vā asammuccā’’ti? ‘‘Sammuccā, bho gotama’’.
已對照

“他們[所說的]哪一種[話]更好:他們以慧衡量之後而說的話,還是不以慧衡量[而說]的?”“以慧衡量之後[而說]的,喬達摩尊師。”

‘‘Katamā nesaṃ seyyo, yaṃ vā te mantā vācaṃ bhāseyyuṃ yaṃ vā amantā’’ti? ‘‘Mantā, bho gotama’’.
已對照

“他們[所說的]哪一種[話]更好:他們省思之後而說的話,還是不省思[而說]的?”“省思之後[而說]的,喬達摩尊師。”

‘‘Katamā nesaṃ seyyo, yaṃ vā te paṭisaṅkhāya vācaṃ bhāseyyuṃ yaṃ vā appaṭisaṅkhāyā’’ti? ‘‘Paṭisaṅkhāya, bho gotama’’.
已對照

“他們[所說的]哪一種[話]更好:他們所說的有義利的話,還是無義利的?”“有義利的,喬達摩尊師。”

‘‘Katamā nesaṃ seyyo, yaṃ vā te atthasaṃhitaṃ vācaṃ bhāseyyuṃ yaṃ vā anatthasaṃhita’’nti? ‘‘Atthasaṃhitaṃ, bho gotama’’.
已對照

“青年,你認為怎樣,若是這樣,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門所說的話,是依世俗[言說]的,還是不依世俗[言說]的?”“不依世俗[言說]的,喬達摩尊師。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māṇava, yadi evaṃ sante, brāhmaṇena pokkharasātinā opamaññena subhagavanikena sammuccā vācā bhāsitā asammuccā’’ti [asammusā vāti (pī.) evamitarapañhattayepi vāsaddena saha dissati]? ‘‘Asammuccā, bho gotama’’.
已對照

“所說的話,是以慧衡量之後[而說]的,還是不以慧衡量[而說]的?”“不以慧衡量[而說]的,喬達摩尊師。”

‘‘Mantā vācā bhāsitā amantā vā’’ti? ‘‘Amantā, bho gotama’’.
已對照

“所說的話,是省思之後[而說]的,還是不省思[而說]的?”“不省思[而說]的,喬達摩尊師。”

‘‘Paṭisaṅkhāya vācā bhāsitā appaṭisaṅkhāyā’’ti? ‘‘Appaṭisaṅkhāya, bho gotama’’.
已對照

“所說的話,是有義利的,還是無義利的?”“無義利的,喬達摩尊師。”

‘‘Atthasaṃhitā vācā bhāsitā anatthasaṃhitā’’ti? ‘‘Anatthasaṃhitā, bho gotama’’.
PTS 2.203緬 2.419已對照

“青年,有這五蓋。哪五種呢?欲欲蓋、瞋恚蓋、昏沉睡眠蓋、掉舉追悔蓋、疑蓋——青年,這就是五蓋。青年,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門為這五蓋所障蔽、所遮蓋、所覆蔽、所遍覆。他竟能知道、看見或作證上人法、足以為聖的殊勝智見——這[種]處是不存在的。

‘‘Pañca kho ime, māṇava, nīvaraṇā. Katame pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thīnamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ – ime kho, māṇava, pañca nīvaraṇā. Imehi kho māṇava, pañcahi nīvaraṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko āvuto nivuto ophuṭo [ovuto (sī.), ophuto (syā. kaṃ. pī.)] pariyonaddho. So vata uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
468已對照

四六八、“青年,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——青年,這就是五欲功德。青年,烏波曼若族的、吉祥林之主沸伽羅娑羅婆羅門於這五欲功德貪著、迷醉、沉溺,不見過患,無出離之慧而受用[它們]。他竟能知道、看見或作證上人法、足以為聖的殊勝智見——這[種]處是不存在的。

468. ‘‘Pañca kho ime, māṇava, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhā viññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, māṇava, pañca kāmaguṇā. Imehi kho, māṇava, pañcahi kāmaguṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko gathito mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati. So vata uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 2.204已對照

“青年,你認為怎樣,[人]或緣草木燃料而燃起火,或舍離草木燃料而燃起火,哪一種火會是有焰、有色、明亮的?”“喬達摩尊師,假若有這樣的情形:舍離草木燃料而燃起火,那火就會是有焰、有色、明亮的。”“青年,這是無處、無機會的:[人]能捨離草木燃料而燃起火——除了有神通者。青年,猶如緣草木燃料而燃燒的火,青年,我說這種喜與之相似,即:緣五欲功德的這種喜。青年,猶如舍離草木燃料而燃燒的火,青年,我說這種喜與之相似,即:離諸欲、離諸不善法[而有]的這種喜。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māṇava, yaṃ vā tiṇakaṭṭhupādānaṃ paṭicca aggiṃ jāleyya yaṃ vā nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṃ aggiṃ jāleyya, katamo nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā’’ti? ‘‘Sace taṃ, bho gotama, ṭhānaṃ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṃ aggiṃ jāletuṃ, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā’’ti. ‘‘Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, māṇava, anavakāso yaṃ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṃ aggiṃ jāleyya aññatra iddhimatā. Seyyathāpi, māṇava, tiṇakaṭṭhupādānaṃ paṭicca aggi jalati tathūpamāhaṃ, māṇava, imaṃ pītiṃ vadāmi yāyaṃ pīti pañca kāmaguṇe paṭicca. Seyyathāpi, māṇava, nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno [nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṃ paṭicca (sī. pī. ka.)] aggi jalati tathūpamāhaṃ, māṇava, imaṃ pītiṃ vadāmi yāyaṃ pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.
緬 2.420已對照

“青年,什麼是離諸欲、離諸不善法[而有]的喜呢?青年,在此,比丘已離諸欲……乃至……成就並住於初禪。青年,這也是離諸欲、離諸不善法[而有]的喜。再者,青年,比丘尋、伺寂止……乃至……成就並住於第二禪。青年,這也是離諸欲、離諸不善法[而有]的喜。

‘‘Katamā ca, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi? Idha, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi. Puna caparaṃ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.
469已對照

四六九、“青年,那些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,其中,婆羅門們施設哪一法為果報更大的[法],為了作福、為了成就善呢?”“喬達摩尊師,這些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,其中,婆羅門們施設施捨為果報更大的法,為了作福、為了成就善。”

469. ‘‘Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, katamettha [kamettha (ka. sī. syā. kaṃ. pī.)] brāhmaṇā dhammaṃ mahapphalataraṃ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā’’ti? ‘‘Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cāgamettha brāhmaṇā dhammaṃ mahapphalataraṃ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā’’ti.
PTS 2.205已對照

“青年,你認為怎樣,假設在此,某位婆羅門的大祭祀已備好。於是有兩位婆羅門前來[,心想]:‘我們要享受某某婆羅門的大祭祀。’此中,某一位婆羅門會這樣想:‘啊,但願唯我於食堂得上座、上水、上食,別的婆羅門不於食堂得上座、上水、上食。’青年,然而這是有處、有機會的:別的婆羅門於食堂得上座、上水、上食,那位婆羅門不於食堂得上座、上水、上食。‘別的婆羅門於食堂得上座、上水、上食,我不於食堂得上座、上水、上食’——他因此而忿怒、不悅。青年,對這個[人],婆羅門們施設什麼異熟呢?”“喬達摩尊師,在這裡,婆羅門們並不是這樣布施的:‘願他人因此而忿怒、不悅。’而是在這裡,婆羅門們唯以悲憫之性而布施。”“青年,若是這樣,這便是婆羅門們的第六種福業事,即:悲憫之性。”“喬達摩尊師,若是這樣,這便是婆羅門們的第六種福業事,即:悲憫之性。”

‘‘Taṃ ki maññasi, māṇava, idha aññatarassa brāhmaṇassa mahāyañño paccupaṭṭhito assa. Atha dve brāhmaṇā āgaccheyyuṃ – ‘itthannāmassa brāhmaṇassa mahāyaññaṃ anubhavissāmā’ti. Tatrekassa [tatthekassa (pī.)] brāhmaṇassa evamassa – ‘aho vata! Ahameva labheyyaṃ bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍaṃ, na añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’nti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, māṇava, vijjati yaṃ añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍaṃ, na so brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍaṃ. ‘Añño brāhmaṇo labhati bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍaṃ, nāhaṃ labhāmi bhattagge aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍa’nti – iti so kupito hoti anattamano. Imassa pana, māṇava, brāhmaṇā kiṃ vipākaṃ paññapentī’’ti? ‘‘Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā evaṃ dānaṃ denti – ‘iminā paro kupito hotu anattamano’ti. Atha khvettha brāhmaṇā anukampājātikaṃyeva [anukampajātikaṃyeva (syā. kaṃ. ka.)] dānaṃ dentī’’ti. ‘‘Evaṃ sante, kho, māṇava, brāhmaṇānaṃ idaṃ chaṭṭhaṃ puññakiriyavatthu hoti – yadidaṃ anukampājātika’’nti. ‘‘Evaṃ sante, bho gotama, brāhmaṇānaṃ idaṃ chaṭṭhaṃ puññakiriyavatthu hoti – yadidaṃ anukampājātika’’nti.
緬 2.421已對照

“青年,那些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,你在何處多見到這五法——在在家者中,還是在出家者中?”“喬達摩尊師,這些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,我在出家者中多見到這五法,在在家者中少[見]。因為,喬達摩尊師,在家者多繁難、多事務、多職責、多勞擾,並不恆常不斷地是說真實者;而出家者,喬達摩尊師,少繁難、少事務、少職責、少勞擾,恆常不斷地是說真實者。因為,喬達摩尊師,在家者多繁難、多事務、多職責、多勞擾,並不恆常不斷地是苦行者……是梵行者……是多於誦習者……是多於施捨者;而出家者,喬達摩尊師,少繁難、少事務、少職責、少勞擾,恆常不斷地是苦行者……是梵行者……是多於誦習者……是多於施捨者。喬達摩尊師,這些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,我在出家者中多見到這五法,在在家者中少[見]。”

‘‘Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, ime tvaṃ pañca dhamme kattha bahulaṃ samanupassasi – gahaṭṭhesu vā pabbajitesu vā’’ti? ‘‘Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṃ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṃ samanupassāmi appaṃ gahaṭṭhesu. Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho, na satataṃ samitaṃ saccavādī hoti; pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho, satataṃ samitaṃ saccavādī hoti. Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho na satataṃ samitaṃ tapassī hoti… brahmacārī hoti… sajjhāyabahulo hoti… cāgabahulo hoti; pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho satataṃ samitaṃ tapassī hoti… brahmacārī hoti… sajjhāyabahulo hoti… cāgabahulo hoti. Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṃ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṃ samanupassāmi appaṃ gahaṭṭhesū’’ti.
PTS 2.206已對照

“青年,那些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,我說它們是心的助伴——即為了修習那無怨、無惱害的心。青年,在此,比丘是說真實者。他[想]‘我是說真實者’,便獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。凡是那與善相應的愉悅,我說它是心的助伴——即為了修習那無怨、無惱害的心。青年,在此,比丘是苦行者……乃至……是梵行者……乃至……是多於誦習者……乃至……是多於施捨者。他[想]‘我是多於施捨者’,便獲得義喜,獲得法喜,獲得與法相應的愉悅。凡是那與善相應的愉悅,我說它是心的助伴——即為了修習那無怨、無惱害的心。青年,那些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,我說它們是心的助伴——即為了修習那無怨、無惱害的心。”

‘‘Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya cittassāhaṃ ete parikkhāre vadāmi – yadidaṃ cittaṃ averaṃ abyābajjhaṃ tassa bhāvanāya. Idha, māṇava, bhikkhu saccavādī hoti. So ‘saccavādīmhī’ti labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Yaṃ taṃ kusalūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ, cittassāhaṃ etaṃ parikkhāraṃ vadāmi – yadidaṃ cittaṃ averaṃ abyābajjhaṃ tassa bhāvanāya. Idha, māṇava, bhikkhu tapassī hoti…pe… brahmacārī hoti…pe… sajjhāyabahulo hoti…pe… cāgabahulo hoti. So ‘cāgabahulomhī’ti labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Yaṃ taṃ kusalūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ, cittassāhaṃ etaṃ parikkhāraṃ vadāmi – yadidaṃ cittaṃ averaṃ abyābajjhaṃ tassa bhāvanāya. Ye te māṇava, brāhmaṇā, pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cittassāhaṃ ete parikkhāre vadāmi – yadidaṃ cittaṃ averaṃ abyābajjhaṃ tassa bhāvanāyā’’ti.
470PTS 2.207緬 2.422已對照

四七〇、這樣說時,都提耶之子須婆青年對世尊這樣說——“喬達摩尊師,我聽說過——‘沙門喬達摩知道通往與梵天共住之道。’”

“青年,你認為怎樣,編葦匠村(Naḷakāragāma)離這裡近,編葦匠村離這裡不遠吧?”

“是的,尊師,編葦匠村離這裡近,編葦匠村離這裡不遠。”

“青年,你認為怎樣,假使有個人生於編葦匠村、長於編葦匠村,人們就在他剛離開編葦匠村時問他通往編葦匠村的道路。青年,那個生於編葦匠村、長於編葦匠村的人,被問到通往編葦匠村的道路時,會有遲疑或惶惑嗎?”

“並非如此,喬達摩尊師。”

“這是什麼緣故呢?”

“喬達摩尊師,因為那個人生於編葦匠村、長於編葦匠村,通往編葦匠村的一切道路他都熟知。”“青年,那個生於編葦匠村、長於編葦匠村的人,被問到通往編葦匠村的道路時,或許還會有遲疑或惶惑;但如來被問到梵天界或通往梵天界之行道時,絕不會有遲疑或惶惑。青年,我了知梵天,也了知梵天界與通往梵天界之行道,並且了知[人]如何行道而往生梵天界。”

“喬達摩尊師,我聽說過——‘沙門喬達摩教示通往與梵天共住之道。’願喬達摩尊師善為我教示通往與梵天共住之道。”

“那麼,青年,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊師。”都提耶之子須婆青年應諾了世尊。世尊這樣說——

470. Evaṃ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī’’’ti.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māṇava, āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo’’ti?
‘‘Evaṃ, bho, āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo’’ti.
‘‘Taṃ, kiṃ maññasi māṇava, idhassa puriso naḷakāragāme jātavaddho [jātavaḍḍho (syā. kaṃ. ka.)]; tamenaṃ naḷakāragāmato tāvadeva avasaṭaṃ [apasakkaṃ (syā. kaṃ. ka.)] naḷakāragāmassa maggaṃ puccheyyuṃ; siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā’’ti?
‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Amu hi, bho gotama, puriso naḷakāragāme jātavaddho. Tassa sabbāneva naḷakāragāmassa maggāni suviditānī’’ti. ‘‘Siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vāti, na tveva tathāgatassa brahmalokaṃ vā brahmalokagāminiṃ vā paṭipadaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā. Brahmānañcāhaṃ, māṇava, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathāpaṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno tañca pajānāmī’’ti.
‘‘Sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī’ti. Sādhu me bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetū’’ti.
‘‘Tena hi, māṇava, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
471PTS 2.208緬 2.423已對照

四七一、“青年,什麼是通往與梵天共住之道呢?青年,在此,比丘以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。青年,如是修習的慈心解脫,凡有限量所作之業,都不會殘留於其中,都不會停留於其中。青年,猶如有力的吹螺者毫不費力便能令四方[聽聞]知曉;青年,正是這樣……乃至……青年,如是修習的慈心解脫,凡有限量所作之業,都不會殘留於其中,都不會停留於其中。青年,這也是通往與梵天共住之道。再者,青年,比丘以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……乃至……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。青年,如是修習的舍心解脫,凡有限量所作之業,都不會殘留於其中,都不會停留於其中。青年,猶如有力的吹螺者毫不費力便能令四方[聽聞]知曉;青年,正是這樣……乃至……青年,如是修習的舍心解脫,凡有限量所作之業,都不會殘留於其中,都不會停留於其中。青年,這也是通往與梵天共住之道。”

471. ‘‘Katamo ca, māṇava, brahmānaṃ sahabyatāya maggo? Idha, māṇava, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Evaṃ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya [evameva kho māṇava evaṃ bhāvitāya mettāya (sī. syā. kaṃ. pī. dī. ni. 1.556) tathāpi idha pāṭhoyeva upamāya saṃsandiyamāno paripuṇṇo viya dissati]; evameva kho, māṇava…pe… evaṃ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya [evameva kho māṇava evaṃ bhāvitāya mettāya (sī. syā. kaṃ. pī. dī. ni. 1.556) tathāpi idha pāṭhoyeva upamāya saṃsandiyamāno paripuṇṇo viya dissati] cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, māṇava, brahmānaṃ sahabyatāya maggo. ‘‘Puna caparaṃ, māṇava, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Evaṃ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya; evameva kho, māṇava…pe… evaṃ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, māṇava, brahmānaṃ sahabyatāya maggo’’ti.
472PTS 2.209緬 2.424已對照

四七二、這樣說時,都提耶之子須婆青年對世尊這樣說——“奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師。喬達摩尊師,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,喬達摩尊師以種種方式開顯了法。我皈依那位喬達摩尊師、法與比丘僧團。願喬達摩尊師憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。喬達摩尊師,現在我們要告辭了,我們事務繁忙,有許多應做的事。”“青年,你如今認為是時候,[便請自便]。”於是,都提耶之子須婆青年歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去。

那時,生聞婆羅門乘著通體純白的母馬車(vaḷavābhiratha),在日中時分從舍衛城出發。生聞婆羅門遠遠看見都提耶之子須婆青年走來。看見都提耶之子須婆青年之後,[對他]這樣說——“喂,婆羅墮婆闍尊師這是從哪裡來,在這日中時分?”“尊師,我正是從沙門喬達摩那裡來的。”“婆羅墮婆闍尊師,你認為怎樣,沙門喬達摩的慧之明辨(paññāveyyatti)——想來[他]是智者吧?”“尊師,我算什麼,我又憑什麼能了知沙門喬達摩的慧之明辨呢?能了知沙門喬達摩的慧之明辨的人,想必也得是像他那樣的[人]才行。”“婆羅墮婆闍尊師對沙門喬達摩的稱讚,實在是隆盛的稱讚啊。”“尊師,我算什麼,我又憑什麼能稱讚沙門喬達摩呢?那位喬達摩尊師是受稱讚者中最受稱讚的,是天與人中最上的。尊師,凡是這些婆羅門為了作福、為了成就善而施設的五法,沙門喬達摩說它們是心的助伴——即為了修習那無怨、無惱害的心。”

這樣說時,生聞婆羅門從通體純白的母馬車上下來,把上衣偏袒一肩,向世尊合掌,發出感嘆——“[這是]憍薩羅王波斯匿(Pasenadi)的所得,[這是]憍薩羅王波斯匿的善所得——如來、阿羅漢、正等正覺者住在他的國土中。”

472. Evaṃ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Handa, ca dāni mayaṃ, bho gotama, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, māṇava, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena [vaḷabhīrathena (sī.)] sāvatthiyā niyyāti divā divassa. Addasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo subhaṃ māṇavaṃ todeyyaputtaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna subhaṃ māṇavaṃ todeyyaputtaṃ etadavoca – ‘‘handa, kuto nu bhavaṃ bhāradvājo āgacchati divā divassā’’ti? ‘‘Ito hi kho ahaṃ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhavaṃ bhāradvājo, samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ paṇḍito maññeti’’? ‘‘Ko cāhaṃ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jānissāmi? Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jāneyyā’’ti. ‘‘Uḷārāya khalu, bhavaṃ bhāradvājo, samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsāya pasaṃsatī’’ti. ‘‘Ko cāhaṃ, bho, ko ca samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsissāmi? Pasatthapasatthova so bhavaṃ gotamo seṭṭho devamanussānaṃ. Ye cime, bho, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya; cittassete samaṇo gotamo parikkhāre vadeti – yadidaṃ cittaṃ averaṃ abyābajjhaṃ tassa bhāvanāyā’’ti.
Evaṃ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā udānaṃ udānesi – ‘‘lābhā rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā rañño pasenadissa kosalassa yassa vijite tathāgato viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti.
Subhasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已對照

《須婆經》終,[《婆羅門品》中之]第九[經]。