快樂巴利palinanda.cc

中部第97經 · 陀然尼經 Dhanañjānisuttaṃ

本經目錄七、陀然尼經

445PTS 2.185緬 2.396已對照

七、陀然尼經

四四五、如是我聞——一時,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦蘭陀園(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那時,具壽舍利弗(Sāriputta)與大比丘僧團一同在南山(Dakkhiṇāgiri)遊行。那時,有一位在王舍城過了雨安居的比丘來到南山、具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。具壽舍利弗對坐在一旁的那位比丘這樣說——“賢友,世尊無病而有力嗎?”“賢友,世尊無病而有力。”“賢友,那麼比丘僧團無病而有力嗎?”“賢友,比丘僧團也無病而有力。”“賢友,這裡的稻米列門(Taṇḍulapālidvāra)有一位名叫陀然尼(Dhanañjāni)的婆羅門。賢友,陀然尼婆羅門無病而有力嗎?”“賢友,陀然尼婆羅門也無病而有力。”“賢友,那麼陀然尼婆羅門是不放逸的嗎?”“賢友,陀然尼婆羅門哪裡會有不放逸呢?賢友,陀然尼婆羅門依仗國王劫掠婆羅門居士們,依仗婆羅門居士們劫掠國王。他那位從有信之家娶來的有信的妻子,也已命終了;他另娶了從無信之家娶來的無信的妻子。”“賢友,我們所聽到的實在是不該聽的;賢友,我們所聽到的實在是不該聽的——我們竟聽到陀然尼婆羅門是放逸的!但願我們某時某日能與陀然尼婆羅門相會,但願能有一番交談。”

445. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṃ cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho aññataro bhikkhu rājagahe vassaṃvuṭṭho [vassaṃvuttho (sī. syā. kaṃ. pī.)] yena dakkhiṇāgiri yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ bhikkhuṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘kaccāvuso, bhagavā arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Arogo cāvuso, bhagavā balavā cā’’ti. ‘‘Kacci panāvuso, bhikkhusaṅgho arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Bhikkhusaṅghopi kho, āvuso, arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Ettha, āvuso, taṇḍulapālidvārāya dhanañjāni [dhānañjāni (sī. pī.)] nāma brāhmaṇo atthi. Kaccāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo arogo ca balavā cā’’ti? ‘‘Dhanañjānipi kho, āvuso, brāhmaṇo arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Kacci panāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo appamatto’’ti? ‘‘Kuto panāvuso, dhanañjānissa brāhmaṇassa appamādo? Dhanañjāni, āvuso, brāhmaṇo rājānaṃ nissāya brāhmaṇagahapatike vilumpati, brāhmaṇagahapatike nissāya rājānaṃ vilumpati. Yāpissa bhariyā saddhā saddhakulā ānītā sāpi kālaṅkatā; aññāssa bhariyā assaddhā assaddhakulā ānītā’’. ‘‘Dussutaṃ vatāvuso, assumha, dussutaṃ vatāvuso, assumha; ye mayaṃ dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ pamattaṃ assumha. Appeva ca nāma mayaṃ kadāci karahaci dhanañjāninā brāhmaṇena saddhiṃ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo’’ti?
446PTS 2.186緬 2.397已對照

四四六、於是,具壽舍利弗在南山隨意住了[一段時間]之後,向王舍城遊行而去。依次遊行,來到王舍城。具壽舍利弗就住在王舍城竹林迦蘭陀園。於是,具壽舍利弗在上午穿好[下衣],取了缽與衣,進入王舍城乞食。那時,陀然尼婆羅門正在城外的牛欄裡令人擠牛[乳]。於是,具壽舍利弗在王舍城乞食之後,飯後從乞食處回來,來到陀然尼婆羅門之處。陀然尼婆羅門遠遠看見具壽舍利弗走來;看見之後,來到具壽舍利弗之處;到了之後,對具壽舍利弗這樣說——“舍利弗尊師,這裡有乳,請先喝吧;[喝過之後]就到飯食之時了。”“夠了,婆羅門。我今天的飯食之事已經做完了。我將在某某樹下作晝住。你可以到那裡來。”“是的,尊師。”陀然尼婆羅門應諾了具壽舍利弗。於是,陀然尼婆羅門在飯後、用過早飯之後,來到具壽舍利弗之處;到了之後,與具壽舍利弗互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。具壽舍利弗對坐在一旁的陀然尼婆羅門這樣說——“陀然尼,你是不放逸的嗎?”“舍利弗尊師,我們哪裡會有不放逸呢?我們要奉養父母,要奉養妻兒,要奉養奴僕、傭工,要為朋友同僚做對朋友同僚應做的事,要為親族血親做對親族血親應做的事,要為賓客做對賓客應做的事,要為先亡者做對先亡者應做的事,要為天神們做對天神們應做的事,要為國王做對國王應做的事,這身體也要滋養、增益。”

446. Atha kho āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena dhanañjāni brāhmaṇo bahinagare gāvo goṭṭhe duhāpeti. Atha kho āyasmā sāriputto rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena dhanañjāni brāhmaṇo tenupasaṅkami. Addasā kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmantaṃ sāriputtaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘ito, bho sāriputta, payo, pīyataṃ tāva bhattassa kālo bhavissatī’’ti. ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa. Kataṃ me ajja bhattakiccaṃ. Amukasmiṃ me rukkhamūle divāvihāro bhavissati. Tattha āgaccheyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘kaccāsi, dhanañjāni, appamatto’’ti? ‘‘Kuto, bho sāriputta, amhākaṃ appamādo yesaṃ no mātāpitaro posetabbā, puttadāro posetabbo, dāsakammakarā posetabbā, mittāmaccānaṃ mittāmaccakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, ñātisālohitānaṃ ñātisālohitakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, atithīnaṃ atithikaraṇīyaṃ kātabbaṃ, pubbapetānaṃ pubbapetakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, devatānaṃ devatākaraṇīyaṃ kātabbaṃ, rañño rājakaraṇīyaṃ kātabbaṃ, ayampi kāyo pīṇetabbo brūhetabbo’’ti?
447PTS 2.187已對照

四四七、“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了父母之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了父母之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,他的父母能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

447. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, mātāpitaro vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了妻兒之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了妻兒之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,他的妻兒能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, puttadāro vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了奴僕、傭工、僕從之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了奴僕、傭工、僕從之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,他的奴僕、傭工、僕從能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, dāsakammakaraporisā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
緬 2.398已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,他的朋友同僚能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, mittāmaccā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了親族血親之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了親族血親之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,他的親族血親能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, ñātisālohitā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了賓客之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了賓客之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,賓客們能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, atithī vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
PTS 2.188已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了先亡者之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了先亡者之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,先亡者們能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, pubbapetā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
緬 2.399已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了天神們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了天神們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,天神們能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, devatā vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了國王之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了國王之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,國王能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了我們之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho rañño hetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, rājā vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṃ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?在此,若有人為了滋養身體、增益身體之故而是非法行者、不正行者,獄卒們以非法行不正行為因,把他拖往地獄。他能否求得[這樣的寬免]——‘我是為了滋養身體、增益身體之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]我[拖往]地獄’?或者,別人能否為他求得[這樣的寬免]——‘他是為了滋養身體、增益身體之故而是非法行者、不正行者,獄卒們不要[把]他[拖往]地獄’?”“不能,舍利弗尊師。獄卒們會就在他哀號之時把他投入地獄。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, idhekacco kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṃ nirayapālā upakaḍḍheyyuṃ. Labheyya nu kho so ‘ahaṃ kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosiṃ, mā maṃ nirayaṃ nirayapālā’ti, pare vā panassa labheyyuṃ ‘eso kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṃ nirayaṃ nirayapālā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho sāriputta. Atha kho naṃ vikkandantaṃyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṃ’’.
448緬 2.400已對照

四四八、“陀然尼,你認為怎樣?凡為了父母之故而是非法行者、不正行者,與凡為了父母之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了父母之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了父母之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能奉養父母,又不造惡業,並且行於福德的行道。

448. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mātāpitūnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, mātāpitūnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, mātāpitūnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mātāpitaro ceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.189已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了妻兒之故而是非法行者、不正行者,與凡為了妻兒之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了妻兒之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了妻兒之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能奉養妻兒,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā yehi sakkā puttadārañceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了奴僕、傭工、僕從之故而是非法行者、不正行者,與凡為了奴僕、傭工、僕從之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了奴僕、傭工、僕從之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了奴僕、傭工、僕從之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能奉養奴僕、傭工、僕從,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā dāsakammakaraporise ceva posetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,與凡為了朋友同僚之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了朋友同僚之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了朋友同僚之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為朋友同僚做對朋友同僚應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mittāmaccānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, mittāmaccānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, mittāmaccānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mittāmaccānañceva mittāmaccakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.190緬 2.401已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了親族血親之故而是非法行者、不正行者,與凡為了親族血親之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了親族血親之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了親族血親之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為親族血親做對親族血親應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā ñātisālohitānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, ñātisālohitānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, ñātisālohitānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā ñātisālohitānañceva ñātisālohitakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了賓客之故而是非法行者、不正行者,與凡為了賓客之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了賓客之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了賓客之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為賓客做對賓客應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā atithīnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, atithīnaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, atithīnaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā atithīnañceva atithikaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了先亡者之故而是非法行者、不正行者,與凡為了先亡者之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了先亡者之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了先亡者之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為先亡者做對先亡者應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā pubbapetānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, pubbapetānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, pubbapetānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā pubbapetānañceva pubbapetakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
PTS 2.191緬 2.402已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了天神們之故而是非法行者、不正行者,與凡為了天神們之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了天神們之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了天神們之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為天神們做對天神們應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā devatānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, devatānaṃ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, devatānaṃ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā devatānañceva devatākaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了國王之故而是非法行者、不正行者,與凡為了國王之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了國王之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了國王之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能為國王做對國王應做的事,又不造惡業,並且行於福德的行道。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā rañño hetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, rañño hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā rañño ceva rājakaraṇīyaṃ kātuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjituṃ.
已對照

“陀然尼,你認為怎樣?凡為了滋養身體、增益身體之故而是非法行者、不正行者,與凡為了滋養身體、增益身體之故而是法行者、正行者——哪個更好?”“舍利弗尊師,凡為了滋養身體、增益身體之故而是非法行者、不正行者,那不是更好的;舍利弗尊師,而凡為了滋養身體、增益身體之故而是法行者、正行者,在此唯有那是更好的。舍利弗尊師,法行正行比非法行不正行更好。”“陀然尼,另有一些有收益的、如法的事業,借之能滋養、增益身體,又不造惡業,並且行於福德的行道。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa; katamaṃ seyyo’’ti? ‘‘Yo hi, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, na taṃ seyyo; yo ca kho, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo. Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo’’ti. ‘‘Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṃ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā kāyañceva pīṇetuṃ brūhetuṃ, na ca pāpakammaṃ kātuṃ, puññañca paṭipadaṃ paṭipajjitu’’nti.
449PTS 2.192緬 2.403已對照

四四九、於是,陀然尼婆羅門歡喜、隨喜具壽舍利弗之所說,從座而起,離去了。後來,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身。於是,陀然尼婆羅門召喚某人——“喂,人啊,你來,到世尊之處去;到了之後,以我的名義以頭禮敬世尊雙足,[說]:‘尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬世尊雙足。’[再]到具壽舍利弗之處去;到了之後,以我的名義以頭禮敬具壽舍利弗雙足,[說]:‘尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽舍利弗雙足。’並且這樣說:‘尊者,若具壽舍利弗能哀愍而前往陀然尼婆羅門的住處,那就好了。’”“是的,主人。”那人應諾了陀然尼婆羅門,便來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那人對世尊這樣說——“尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬世尊雙足。”[他]又來到具壽舍利弗之處;到了之後,禮敬具壽舍利弗,坐在一旁。坐在一旁的那人對具壽舍利弗這樣說——“尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬具壽舍利弗雙足,並且這樣說:‘尊者,若具壽舍利弗能哀愍而前往陀然尼婆羅門的住處,那就好了。’”具壽舍利弗以默然表示接受。

449. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aparena samayena ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso dhanañjānissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’’ti. Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.
450PTS 2.193緬 2.404已對照

四五〇、於是,具壽舍利弗穿好[下衣],取了缽與衣,來到陀然尼婆羅門的住處;到了之後,坐在所敷設的座位上。坐下之後,具壽舍利弗對陀然尼婆羅門這樣說——“陀然尼,你可還堪忍?可還得以維持?苦受是否在消退而不在加劇?是否顯出它們的消退,而不顯出加劇?”“舍利弗尊師,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。舍利弗尊師,猶如強力之人用銳利的尖器鑽攪頭頂;舍利弗尊師,正是這樣,猛烈的風攪擊著[我的]頭頂。舍利弗尊師,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。舍利弗尊師,猶如強力之人用堅韌的皮帶在頭上給[人]纏頭之刑;舍利弗尊師,正是這樣,[我]頭上有猛烈的頭痛。舍利弗尊師,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。舍利弗尊師,猶如熟練的屠牛者或屠牛者的弟子用銳利的屠牛刀絞割腹部;舍利弗尊師,正是這樣,猛烈的風絞割著[我的]腹部。舍利弗尊師,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。舍利弗尊師,猶如兩個強力之人抓住較弱之人的兩臂,在炭火坑上炙烤、遍炙烤[他];舍利弗尊師,正是這樣,[我]身中有猛烈的燒灼。舍利弗尊師,我不堪忍,不得以維持;我強烈的苦受在加劇而不在消退;顯出它們的加劇,而不顯出消退。”

450. Atha kho āyasmā sāriputto nivāsetvā pattacīvaramādāya yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, dhanañjāni, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti? Paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani [muddhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] abhimattheyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā muddhani ca ūhananti. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena [varattabandhanena (sī. pī.)] sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo. Seyyathāpi, bho sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ; evameva kho, bho sāriputta, adhimatto kāyasmiṃ ḍāho. Na me, bho sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
451PTS 2.194緬 2.405已對照

四五一、“陀然尼,你認為怎樣?地獄與畜生胎,哪個更好?”“舍利弗尊師,畜生胎比地獄更好。”“陀然尼,你認為怎樣?畜生胎與餓鬼界,哪個更好?”“舍利弗尊師,餓鬼界比畜生胎更好。”“陀然尼,你認為怎樣?餓鬼界與人,哪個更好?”“舍利弗尊師,人比餓鬼界更好。”“陀然尼,你認為怎樣?人與四大王天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,四大王天諸天比人更好。”“陀然尼,你認為怎樣?四大王天諸天與三十三天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,三十三天諸天比四大王天諸天更好。”“陀然尼,你認為怎樣?三十三天諸天與夜摩天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,夜摩天諸天比三十三天諸天更好。”“陀然尼,你認為怎樣?夜摩天諸天與兜率天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,兜率天諸天比夜摩天諸天更好。”“陀然尼,你認為怎樣?兜率天諸天與化樂天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,化樂天諸天比兜率天諸天更好。”“陀然尼,你認為怎樣?化樂天諸天與他化自在天諸天,哪個更好?”“舍利弗尊師,他化自在天諸天比化樂天諸天更好。”“陀然尼,你認為怎樣?他化自在天諸天與梵天界,哪個更好?”“‘梵天界’——舍利弗尊師說了;‘梵天界’——舍利弗尊師說了。”

451. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – nirayo vā tiracchānayoni vā’’ti? ‘‘Nirayā, bho sāriputta, tiracchānayoni seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tiracchānayoni vā pettivisayo vā’’ti? ‘‘Tiracchānayoniyā, bho sāriputta, pettivisayo seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – pettivisayo vā manussā vā’’ti? ‘‘Pettivisayā, bho sāriputta, manussā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – manussā vā cātumahārājikā [cātummahārājikā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā devā’’ti? ‘‘Manussehi, bho sāriputta, cātumahārājikā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – cātumahārājikā vā devā tāvatiṃsā vā devā’’ti? ‘‘Cātumahārājikehi, bho sāriputta, devehi tāvatiṃsā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tāvatiṃsā vā devā yāmā vā devā’’ti? ‘‘Tāvatiṃsehi, bho sāriputta, devehi yāmā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – yāmā vā devā tusitā vā devā’’ti? ‘‘Yāmehi, bho sāriputta, devehi tusitā devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – tusitā vā devā nimmānaratī vā devā’’ti? ‘‘Tusitehi, bho sāriputta, devehi nimmānaratī devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo – nimmānaratī vā devā paranimmitavasavattī vā devā’’ti? ‘‘Nimmānaratīhi, bho sāriputta, devehi paranimmitavasavattī devā seyyo’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, dhanañjāni, katamaṃ seyyo paranimmitavasavattī vā devā brahmaloko vā’’ti? ‘‘‘Brahmaloko’ti [bhavaṃ sāriputto āhāti, katamaṃ sāriputto āha brahmalokoti. (ka.)] – bhavaṃ sāriputto āha; ‘brahmaloko’ti – bhavaṃ sāriputto āhā’’ti [bhavaṃ sāriputto āhāti, katamaṃ sāriputto āha brahmalokoti. (ka.)].
PTS 2.195已對照

於是,具壽舍利弗這樣想:“這些婆羅門傾心於梵天界。我何不為陀然尼婆羅門教示通往與梵天共住之道呢?”“陀然尼,我要為你教示通往與梵天共住之道;你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊師。”陀然尼婆羅門應諾了具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——“陀然尼,什麼是通往與梵天共住之道呢?陀然尼,在此,比丘以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。陀然尼,這就是通往與梵天共住之道。”

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā. Yaṃnūnāhaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ deseyya’’nti. ‘‘Brahmānaṃ te, dhanañjāni, sahabyatāya maggaṃ desessāmi; taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi. Āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘katamo ca, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo? Idha, dhanañjāni, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Ayaṃ kho, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo’’.
452緬 2.406已對照

四五二、“再者,陀然尼,比丘以與悲俱的心……乃至……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。陀然尼,這就是通往與梵天共住之道。”“那麼,舍利弗尊師,請以我的名義以頭禮敬世尊雙足,[說]:‘尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬世尊雙足。’”於是,具壽舍利弗在還有更上應作之事時,把陀然尼婆羅門安立於低劣的梵天界之後,從座而起,離去了。於是,具壽舍利弗離去不久,陀然尼婆羅門就命終了,並往生梵天界。

452. ‘‘Puna caparaṃ, dhanañjāni, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Ayaṃ kho, dhanañjāni, brahmānaṃ sahabyatāya maggo’’ti. Tena hi, bho sāriputta, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Atha kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo acirapakkante āyasmante sāriputte kālamakāsi, brahmalokañca upapajji.
453PTS 2.196已對照

四五三、於是,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,這舍利弗在陀然尼婆羅門還有更上應作之事時,把他安立於低劣的梵天界之後,從座而起,離去了。”於是,具壽舍利弗來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,陀然尼婆羅門生病、痛苦、重病纏身,他以頭禮敬世尊雙足。”“舍利弗,你為什麼在陀然尼婆羅門還有更上應作之事時,把他安立於低劣的梵天界之後,就從座而起,離去了呢?”“尊者,我曾這樣想:‘這些婆羅門傾心於梵天界,我何不為陀然尼婆羅門教示通往與梵天共住之道呢?’”“舍利弗,陀然尼婆羅門已經命終了,並已往生梵天界。”

453. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘eso, bhikkhave, sāriputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’’ti. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ sāriputta dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Mayhaṃ kho, bhante, evaṃ ahosi – ‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā, yaṃnūnāhaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ deseyya’nti. ‘‘Kālaṅkatoca [kālaṅkatova (syā. kaṃ. ka.)], sāriputta, dhanañjāni brāhmaṇo, brahmalokañca upapanno’’ti.
Dhanañjānisuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.
已對照

《陀然尼經》終,[《婆羅門品》中之]第七[經]。