快樂巴利palinanda.cc

中部第90經 · 普棘刺經 Kaṇṇakatthalasuttaṃ

本經目錄十、普棘刺經

375PTS 2.126緬 2.327已對照

十、普棘刺經

三七五、如是我聞——一時,世尊住在鬱頭隨若(Uruññā)的普棘刺(Kaṇṇakatthala)鹿野苑(migadāya)。那時,憍薩羅王波斯匿(Pasenadi Kosala)因某件應作之事,已來到鬱頭隨若。於是,憍薩羅王波斯匿召喚某人——“喂,人啊,你來,前往世尊之處;到了之後,以我的名義以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住:‘尊者,憍薩羅王波斯匿以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住。’並且這樣說:‘尊者,據說今天憍薩羅王波斯匿食後、用過早飯,將前來見世尊。’”“是的,陛下。”那人應諾憍薩羅王波斯匿之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那人對世尊這樣說——“尊者,憍薩羅王波斯匿以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住;並且這樣說:‘尊者,據說今天憍薩羅王波斯匿食後、用過早飯,將前來見世尊。’”蘇摩(Somā)、薩拘羅(Sakulā)兩姊妹聽說:“據說今天憍薩羅王波斯匿食後、用過早飯,將前來見世尊。”於是,蘇摩、薩拘羅兩姊妹在送膳之處走近憍薩羅王波斯匿,這樣說——“大王,那麼也請以我們的名義以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住:‘尊者,蘇摩、薩拘羅兩姊妹以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住。’”

375. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruññāyaṃ [ujuññāyaṃ (sī. pī.), udaññāyaṃ (syā. kaṃ.)] viharati kaṇṇakatthale migadāye. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uruññaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘ajja kira, bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘ajja kira bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. Assosuṃ kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti.
376緬 2.328已對照

三七六、於是,憍薩羅王波斯匿食後、用過早飯,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的憍薩羅王波斯匿對世尊這樣說——“尊者,蘇摩、薩拘羅兩姊妹以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住。”“大王,難道蘇摩、薩拘羅兩姊妹找不到別的使者嗎?”“尊者,蘇摩、薩拘羅兩姊妹聽說:‘據說今天憍薩羅王波斯匿食後、用過早飯,將前來見世尊。’尊者,於是蘇摩、薩拘羅兩姊妹在送膳之處走近我,這樣說:‘大王,那麼也請以我們的名義以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住:「蘇摩、薩拘羅兩姊妹以頭禮敬世尊雙足,問候[世尊]少病、少惱、起居輕利、有力、安樂而住。」’”“大王,願那蘇摩、薩拘羅兩姊妹安樂。”

376. Atha kho rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati [vandanti (sī. syā. kaṃ. pī.)], appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti [pucchantīti (sī. syā. kaṃ. pī.)]. ‘‘Kiṃ pana, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī aññaṃ dūtaṃ nālatthu’’nti? ‘‘Assosuṃ kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’ti. Atha kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī maṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti. ‘‘Sukhiniyo hontu tā, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī’’ti.
377PTS 2.127已對照

三七七、於是,憍薩羅王波斯匿對世尊這樣說——“尊者,我聽說過這[話]——沙門喬達摩這樣說:‘沒有任何沙門或婆羅門會是一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——此事不可能有。’尊者,那些這樣說的人——‘沙門喬達摩這樣說:「沒有任何沙門或婆羅門會是一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——此事不可能有。」’——他們是否是在轉述世尊所說的話?他們是否不曾以不實之事誹謗世尊?是否是隨法而解說法?是否沒有任何如法的論說或隨論會招致可責難之處?”“大王,那些這樣說的人——‘沙門喬達摩這樣說:「沒有任何沙門或婆羅門會是一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——此事不可能有。」’——他們並不是在轉述我所說的話,而是以不實、不真之事誹謗我。”

377. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante, samaṇo gotamo evamāha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Ye te, mahārāja, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ te asatā abhūtenā’’ti.
378PTS 2.128緬 2.329已對照

三七八、於是,憍薩羅王波斯匿召喚毗琉璃將軍(Viṭaṭūbha senāpati)——“將軍,是誰在王的內宮中說起這話題的?”“大王,是阿迦舍種的刪闍耶婆羅門(Sañjaya brāhmaṇa Ākāsagotta)。”於是,憍薩羅王波斯匿召喚某人——“喂,人啊,你來,以我的名義召喚阿迦舍種的刪闍耶婆羅門:‘尊者,憍薩羅王波斯匿召喚你。’”“是的,陛下。”那人應諾憍薩羅王波斯匿之後,來到阿迦舍種的刪闍耶婆羅門之處;到了之後,對阿迦舍種的刪闍耶婆羅門這樣說——“尊者,憍薩羅王波斯匿召喚你。”於是,憍薩羅王波斯匿對世尊這樣說——“尊者,會不會是世尊就別的某事而說,而人們卻把那[話]作別樣的理解?尊者,那麼世尊記得自己是怎樣說那話的呢?”“大王,我記得自己是這樣說那話的:‘沒有任何沙門或婆羅門會於一時便知一切、見一切——此事不可能有。’”“尊者,世尊說得合乎因由;尊者,世尊說得具有因由:‘沒有任何沙門或婆羅門會於一時便知一切、見一切——此事不可能有。’尊者,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。尊者,這四種姓之間會有殊勝、會有差別嗎?”“大王,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。大王,這四種姓之中,有兩種姓被稱為最上的——剎帝利與婆羅門——即:就禮拜、起立、合掌、恭敬之業[而言]。”“尊者,我不是問世尊現法的[事];尊者,我是問世尊來世的[事]。尊者,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。尊者,這四種姓之間會有殊勝、會有差別嗎?”

378. Atha kho rājā pasenadi kosalo viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘ko nu kho, senāpati, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, mama vacanena sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ āmantehi – ‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena sañjayo brāhmaṇo ākāsagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘siyā nu kho, bhante, bhagavatā aññadeva kiñci sandhāya bhāsitaṃ, tañca jano aññathāpi paccāgaccheyya [paccāgaccheyyāti, abhijānāmi mahārāja vācaṃ bhāsitāti (sī.)]. Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā abhijānāti vācaṃ bhāsitā’’ti? ‘‘Evaṃ kho ahaṃ, mahārāja, abhijānāmi vācaṃ bhāsitā – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ kho, mahārāja, catunnaṃ vaṇṇānaṃ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti – khattiyā ca brāhmaṇā ca – yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī’’ti [sāmicikammānanti (sī.)]. ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ diṭṭhadhammikaṃ pucchāmi; samparāyikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ pucchāmi. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti?
379PTS 2.129緬 2.330已對照

三七九、“大王,有這五種勤支。哪五種[勤支]呢?大王,在此,比丘有信,信如來的正覺:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’少病少惱,具足等熟的消化力,不太冷、不太熱,[乃是]適中而堪能精勤的;不狡詐、不虛偽,對導師或對有智的諸同梵行者如實顯露自己;為舍斷諸不善法、為成就諸善法而住於發起精進,有力、堅固勇猛,於諸善法不放下[重]擔;有慧,具足通達生滅的慧——[那是]聖的、能洞察的、能導向正確盡苦的[慧]。大王,這就是五種勤支。大王,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。若他們具足這五勤支,於此,那將成為他們長夜的利益與安樂。”“尊者,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。若他們具足這五勤支,尊者,於此他們之間會有殊勝、會有差別嗎?”“大王,於此我說他們有勤的差別。大王,猶如兩頭應調之象、或應調之馬、或應調之牛,已善調伏、已善調教;[另有]兩頭應調之象、或應調之馬、或應調之牛,未調伏、未調教。大王,你認為怎樣?那兩頭已善調伏、已善調教的應調之象、或應調之馬、或應調之牛,它們豈不是正因已調伏而會達到調伏者的作為,正因已調伏而會到達調伏之地嗎?”“是的,尊者。”“而那兩頭未調伏、未調教的應調之象、或應調之馬、或應調之牛,它們會仍未調伏就達到調伏者的作為,仍未調伏就到達調伏之地,就像那兩頭已善調伏、已善調教的應調之象、或應調之馬、或應調之牛那樣嗎?”“不會的,尊者。”“大王,正是這樣,凡是有信者、少病者、不狡詐不虛偽者、發起精進者、有慧者所應達到的,‘無信者、多病者、狡詐虛偽者、懈怠者、無慧者會達到它’——這[種]處是不存在的。”

379. ‘‘Pañcimāni, mahārāja, padhāniyaṅgāni. Katamāni pañca? Idha, mahārāja, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti; appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā – imāni kho, mahārāja, pañca padhāniyaṅgāni. Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā; ettha pana nesaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho nesāhaṃ, mahārāja, padhānavemattataṃ vadāmi. Seyyathāpissu, mahārāja, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, ye te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, api nu te dantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, dantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ye pana te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā, api nu te adantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, adantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyuṃ, seyyathāpi te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ saddhena pattabbaṃ appābādhena asaṭhena amāyāvinā āraddhavīriyena paññavatā taṃ vata [taṃ tathā so (ka.)] assaddho bahvābādho saṭho māyāvī kusīto duppañño pāpuṇissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
380PTS 2.130緬 2.331已對照

三八〇、“尊者,世尊說得合乎因由;尊者,世尊說得具有因由。尊者,有這四種姓:剎帝利、婆羅門、吠舍、首陀羅。若他們具足這五勤支,並且他們是正勤者,尊者,於此他們之間會有殊勝、會有差別嗎?”“大王,於此我不說他們有任何差別,即:[一者的]解脫與[另一者的]解脫之間。大王,猶如有人取乾的柚木(sāka)生火,使火光顯現;又有另一人取乾的娑羅木生火,使火光顯現;又有另一人取乾的芒果木生火,使火光顯現;又有另一人取乾的優曇婆羅木生火,使火光顯現。大王,你認為怎樣?那些從種種木材生起的火之間,在焰與焰、色與色、光與光上,會有任何差別嗎?”“不會的,尊者。”“大王,正是這樣,凡是由精進所鑽出、由勤所生起的那火光,我不說其中有任何差別,即:[一者的]解脫與[另一者的]解脫之間。”“尊者,世尊說得合乎因由;尊者,世尊說得具有因由。尊者,那麼有諸天嗎?”“大王,你為什麼這樣說:‘尊者,那麼有諸天嗎?’”“尊者,[我是問]那些天是會再來此[世],抑或不再來此[世]。”“大王,凡是有損害的天,那些天會再來此[世];凡是無損害的天,那些天不再來此[世]。”

380. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā te cassu sammappadhānā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho [ettha kho pana (sī.)] nesāhaṃ, mahārāja, na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimuttiṃ. Seyyathāpi, mahārāja, puriso sukkhaṃ sākakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ sālakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ ambakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ udumbarakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, siyā nu kho tesaṃ aggīnaṃ nānādāruto abhinibbattānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ acciyā vā acciṃ, vaṇṇena vā vaṇṇaṃ, ābhāya vā ābha’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ tejaṃ vīriyā nimmathitaṃ padhānābhinibbattaṃ [viriyaṃ nippharati, taṃ pacchābhinibbattaṃ (sī.)], nāhaṃ tattha kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimutti’’nti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Kiṃ pana, bhante, atthi devā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi devā’’’ti? ‘‘Yadi vā te, bhante, devā āgantāro itthattaṃ yadi vā anāgantāro itthattaṃ’’? ‘‘Ye te, mahārāja, devā sabyābajjhā te devā āgantāro itthattaṃ, ye te devā abyābajjhā te devā anāgantāro itthatta’’nti.
381已對照

三八一、這樣說時,毗琉璃將軍對世尊這樣說——“尊者,那些有損害、會再來此[世]的天,會使那些無損害、不再來此[世]的天從那處所退落,或[將其]驅逐嗎?”

381. Evaṃ vutte, viṭṭūbho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
PTS 2.131緬 2.332已對照

於是,具壽阿難這樣想:“這毗琉璃將軍是憍薩羅王波斯匿的兒子;我是世尊的兒子。這正是兒子與兒子商議的時候。”於是,具壽阿難召喚毗琉璃將軍——“那麼,將軍,我就此反問你,你認為怎樣合適,就怎樣回答。將軍,你認為怎樣?凡憍薩羅王波斯匿的領土所及之處,凡憍薩羅王波斯匿在那裡施行自在與統領的王權之處,憍薩羅王波斯匿在那裡能使沙門或婆羅門——有福者或無福者、修梵行者或不修梵行者——從那處所退落,或[將其]驅逐嗎?”“尊師,凡憍薩羅王波斯匿的領土所及之處,凡憍薩羅王波斯匿在那裡施行自在與統領的王權之處,憍薩羅王波斯匿在那裡能使沙門或婆羅門——有福者或無福者、修梵行者或不修梵行者——從那處所退落,或[將其]驅逐。”

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho viṭaṭūbho senāpati rañño pasenadissa kosalassa putto; ahaṃ bhagavato putto. Ayaṃ kho kālo yaṃ putto puttena manteyyā’’ti. Atha kho āyasmā ānando viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘tena hi, senāpati, taṃ yevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
已對照

“將軍,你認為怎樣?凡憍薩羅王波斯匿的領土以外所及之處,凡憍薩羅王波斯匿在那裡不施行自在與統領的王權之處,憍薩羅王波斯匿在那裡能使沙門或婆羅門——有福者或無福者、修梵行者或不修梵行者——從那處所退落,或[將其]驅逐嗎?”“尊師,凡憍薩羅王波斯匿的領土以外所及之處,凡憍薩羅王波斯匿在那裡不施行自在與統領的王權之處,憍薩羅王波斯匿在那裡不能使沙門或婆羅門——有福者或無福者、修梵行者或不修梵行者——從那處所退落,或[將其]驅逐。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, na tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
已對照

“將軍,你認為怎樣?你聽說過三十三天諸天嗎?”“是的,尊師,我聽說過三十三天諸天。在此,憍薩羅王波斯匿尊師也聽說過三十三天諸天。”“將軍,你認為怎樣?憍薩羅王波斯匿能使三十三天諸天從那處所退落,或[將其]驅逐嗎?”“尊師,憍薩羅王波斯匿連見三十三天諸天都不能,又怎能使[他們]從那處所退落,或[將其]驅逐呢?”“將軍,正是這樣,那些有損害、會再來此[世]的天,連見那些無損害、不再來此[世]的天都不能,又怎能使[他們]從那處所退落,或[將其]驅逐呢?”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, sutā te devā tāvatiṃsā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho. Sutā me devā tāvatiṃsā. Idhāpi bhotā raññā pasenadinā kosalena sutā devā tāvatiṃsā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, pahoti rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Dassanampi, bho, rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse nappahoti, kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vā’’ti? ‘‘Evameva kho, senāpati, ye te devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve dassanāyapi nappahonti; kuto pana tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
382PTS 2.132緬 2.333已對照

三八二、於是,憍薩羅王波斯匿對世尊這樣說——“尊者,這位比丘名叫什麼?”“大王,名叫阿難。”“諸位,真是阿難(ānanda,喜)啊!諸位,真是具有喜之性(ānandarūpa)啊!尊者,具壽阿難說得合乎因由;尊者,具壽阿難說得具有因由。尊者,那麼有梵天嗎?”“大王,你為什麼這樣說:‘尊者,那麼有梵天嗎?’”“尊者,[我是問]那梵天是會再來此[世],抑或不再來此[世]。”“大王,凡是有損害的梵天,那梵天會再來此[世];凡是無損害的梵天,那梵天不再來此[世]。”於是,某人對憍薩羅王波斯匿這樣說——“大王,阿迦舍種的刪闍耶婆羅門來了。”於是,憍薩羅王波斯匿對阿迦舍種的刪闍耶婆羅門這樣說——“婆羅門,是誰在王的內宮中說起這話題的?”“大王,是毗琉璃將軍。”毗琉璃將軍這樣說——“大王,是阿迦舍種的刪闍耶婆羅門。”於是,某人對憍薩羅王波斯匿這樣說——“大王,是乘車[啟程]的時候了。”

於是,憍薩羅王波斯匿對世尊這樣說——“尊者,我們問世尊一切知性,世尊解答了一切知性;而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。尊者,我們問世尊四種姓清淨,世尊解答了四種姓清淨;而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。尊者,我們問世尊有關諸天[之事],世尊解答了有關諸天[之事];而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。尊者,我們問世尊有關梵天[之事],世尊解答了有關梵天[之事];而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。凡是我們問世尊的任何事,世尊都一一解答了;而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。尊者,現在我們要告辭了,我們事務繁忙,有許多應做的事。”“大王,你如今認為是時候,[便請自便]。”於是,憍薩羅王波斯匿歡喜、隨喜世尊之所說,從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去。

382. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘konāmo ayaṃ, bhante, bhikkhū’’ti? ‘‘Ānando nāma, mahārājā’’ti. ‘‘Ānando vata, bho, ānandarūpo vata, bho! Heturūpaṃ, bhante, āyasmā ānando āha; saheturūpaṃ, bhante, āyasmā ānando āha. Kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’’ti? ‘‘Yadi vā so, bhante, brahmā āgantā itthattaṃ, yadi vā anāgantā itthatta’’nti? ‘‘Yo so, mahārāja, brahmā sabyābajjho so brahmā āgantā itthattaṃ, yo so brahmā abyābajjho so brahmā anāgantā itthatta’’nti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto āgato’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, brāhmaṇa, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Viṭaṭūbho, mahārāja, senāpatī’’ti. Viṭaṭūbho senāpati evamāha – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘yānakālo, mahārājā’’ti.
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sabbaññutaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, sabbaññutaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Cātuvaṇṇisuddhiṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, cātuvaṇṇisuddhiṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhideve mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhideve bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhibrahmānaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhibrahmānaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Yaṃ yadeva ca mayaṃ bhagavantaṃ apucchimhā taṃ tadeva bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti.
Kaṇṇakatthalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Rājavaggo niṭṭhito catuttho.
已對照

《普棘刺經》終,[《王品》中之]第十[經]。

《王品》終,第四[品]。

其攝頌——

伽提伽羅、賴吒和羅,摩伽提婆、摩偷羅;

菩提與鴦掘摩羅,愛生、外衣;

法莊嚴經,及第十普棘刺。

Tassuddānaṃ –
Ghaṭikāro raṭṭhapālo, maghadevo madhuriyaṃ;
Bodhi aṅgulimālo ca, piyajātaṃ bāhitikaṃ;
Dhammacetiyasuttañca, dasamaṃ kaṇṇakatthalaṃ.
5. Brāhmaṇavaggo