快樂巴利palinanda.cc

中部第89經 · 法莊嚴經 Dhammacetiyasuttaṃ

本經目錄九、法莊嚴經

364PTS 2.118緬 2.321已對照

九、法莊嚴經

三六四、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國],[有]一座名叫彌婁離(Medāḷupa)的釋迦人市鎮。那時,憍薩羅王波斯匿因某件應作之事,已來到那伽羅迦(Nagaraka)。於是,憍薩羅王波斯匿召喚長作(Dīgha Kārāyana)——“朋友長作,套好一輛輛上好的車乘,我們去園林地,觀賞美好的地方。”“是的,陛下。”長作應諾了憍薩羅王波斯匿之後,令人套好一輛輛上好的車乘,稟告憍薩羅王波斯匿——“陛下,一輛輛上好的車乘已為你套好了。[陛下]如今認為是時候,[便請自便]。”於是,憍薩羅王波斯匿登上一輛上好的車乘,乘著一輛輛上好的車乘,以盛大的王家威儀從那伽羅迦出發,前往園林。乘車走到車所能通行之處後,便下車步行進入園林。憍薩羅王波斯匿在園林中散步、遊行時,看見那些令人喜悅、令人淨信、寂靜、無喧囂、離人風、隱於人、宜於宴默的樹下。看見之後,便就世尊本人生起了憶念:“這些就是那樣令人喜悅、令人淨信、寂靜、無喧囂、離人風、隱於人、宜於宴默的樹下,我們[常]在[這樣的地方]親近那位世尊、阿羅漢、正等正覺者。”

364. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati medāḷupaṃ [metaḷūpaṃ (sī.), medaḷumpaṃ (pī.)] nāma sakyānaṃ nigamo. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo nagarakaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘yojehi, samma kārāyana, bhadrāni bhadrāni yānāni, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’’ti [subhūmidassanāyāti (dī. ni. 2.43)]. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā niyyāsi mahaccā rājānubhāvena. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi. Addasā kho rājā pasenadi kosalo ārāme jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [manussarāhaseyyakāni (sī. pī.)] paṭisallānasāruppāni. Disvāna bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘‘imāni kho tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.
365PTS 2.119已對照

三六五、於是,憍薩羅王波斯匿召喚長作——“朋友長作,這些就是那樣令人喜悅、令人淨信、寂靜、無喧囂、離人風、隱於人、宜於宴默的樹下,我們[常]在[這樣的地方]親近那位世尊、阿羅漢、正等正覺者。朋友長作,那位世尊、阿羅漢、正等正覺者現在住在哪裡呢?”“大王,有一座名叫彌婁離的釋迦人市鎮。那位世尊、阿羅漢、正等正覺者現在就住在那裡。”“朋友長作,那麼從那伽羅迦到名叫彌婁離的釋迦人市鎮有多遠?”“大王,不遠,三由旬,以白天所餘的時間就能走到。”“朋友長作,那麼套好一輛輛上好的車乘,我們要去見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者。”“是的,陛下。”長作應諾了憍薩羅王波斯匿之後,令人套好一輛輛上好的車乘,稟告憍薩羅王波斯匿——“陛下,一輛輛上好的車乘已為你套好了。[陛下]如今認為是時候,[便請自便]。”於是,憍薩羅王波斯匿登上一輛上好的車乘,乘著一輛輛上好的車乘,從那伽羅迦向名叫彌婁離的釋迦人市鎮而去,就以那白天所餘的時間到達了名叫彌婁離的釋迦人市鎮,前往園林。乘車走到車所能通行之處後,便下車步行進入園林。

365. Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘imāni kho, samma kārāyana, tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Kahaṃ nu kho, samma kārāyana, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti? ‘‘Atthi, mahārāja, medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Kīvadūre [kīvadūro (sī. syā. kaṃ. pī.)] pana, samma kārāyana, nagarakamhā medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo hotī’’ti? ‘‘Na dūre, mahārāja; tīṇi yojanāni; sakkā divasāvasesena gantu’’nti. ‘‘Tena hi, samma kārāyana, yojehi bhadrāni bhadrāni yānāni, gamissāma mayaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā yena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo tena pāyāsi. Teneva divasāvasesena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamaṃ sampāpuṇi. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi.
366PTS 2.120緬 2.322已對照

三六六、那時,眾多比丘正在露地經行。於是,憍薩羅王波斯匿來到那些比丘之處;到了之後,對那些比丘這樣說——“尊者,那位世尊、阿羅漢、正等正覺者現在住在哪裡?因為我們想見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者。”“大王,那間門戶關閉的住處[就是],你安靜地走近它,不急不緩地進入門廊,咳嗽一聲,敲敲門閂,世尊會為你開門。”於是,憍薩羅王波斯匿就在那裡把劍與頭巾交給了長作。那時,長作這樣想:“現在國王要隱秘行事了,現在我就應當留在這裡。”於是,憍薩羅王波斯匿安靜地走近那間門戶關閉的住處,不急不緩地進入門廊,咳嗽一聲,敲了敲門閂。世尊打開了門。於是,憍薩羅王波斯匿進入住處,以頭俯伏於世尊雙足,以口親吻世尊雙足、以雙手撫摩[之],並自報其名:“尊者,我是憍薩羅王波斯匿;尊者,我是憍薩羅王波斯匿。”

366. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Eso, mahārāja, vihāro saṃvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi. Vivarissati bhagavā te dvāra’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo tattheva khaggañca uṇhīsañca dīghassa kārāyanassa pādāsi. Atha kho dīghassa kārāyanassa etadahosi – ‘‘rahāyati kho dāni rājā [mahārājā (sī. syā. kaṃ. pī.)], idheva [tenidheva (sī.)] dāni mayā ṭhātabba’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṃvutadvāro tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṃ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.
367已對照

三六七、“大王,你是見到什麼義利,才對這身體作這樣最上的謙下之行、呈獻友愛的供奉呢?”“尊者,我於世尊有法的類推(dhammanvaya):‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’尊者,我在此見到一些沙門、婆羅門,行有定限的梵行十年、二十年、三十年、四十年。他們後來善沐浴、善塗香,鬚髮修整,具足、具備五欲功德而嬉遊。然而尊者,我在此見到比丘們終生、直到生命終了,行圓滿、遍淨的梵行。尊者,我在此[教法]之外,不見其他如此圓滿、遍淨的梵行。尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’”

367. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, atthavasaṃ sampassamāno imasmiṃ sarīre evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karosi, mittūpahāraṃ [cittūpahāraṃ (sī.)] upadaṃsesī’’ti? ‘‘Atthi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo – ‘hoti sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti. Idhāhaṃ, bhante, passāmi eke samaṇabrāhmaṇe pariyantakataṃ brahmacariyaṃ carante dasapi vassāni, vīsampi vassāni, tiṃsampi vassāni, cattārīsampi vassāni. Te aparena samayena sunhātā suvilittā kappitakesamassū pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṃ āpāṇakoṭikaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’ti.
368PTS 2.121緬 2.323已對照

三六八、“再者,尊者,諸王也與諸王爭鬥,諸剎帝利也與諸剎帝利爭鬥,諸婆羅門也與諸婆羅門爭鬥,諸居士也與諸居士爭鬥,母親也與兒子爭鬥,兒子也與母親爭鬥,父親也與兒子爭鬥,兒子也與父親爭鬥,兄弟也與姊妹爭鬥,姊妹也與兄弟爭鬥,朋友也與朋友爭鬥。然而尊者,我在此見到比丘們和合、和睦、無爭,成乳水[交融]之狀,以親愛之眼互相看視而住。尊者,我在此[教法]之外,不見其他如此和合的會眾。尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

368. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatayopi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassante viharante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ samaggaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
369已對照

三六九、“再者,尊者,我經由園而至園、經由園林而至園林,隨處漫步、隨處遊行。我在那裡見到一些沙門、婆羅門,消瘦、粗陋、難看、面色日益蒼黃、肢體筋脈顯露,我想,他們彷彿不能繫住人們的眼目令人[再]看。尊者,那時我這樣想:‘這些具壽必定或者是不樂地行梵行,或者是他們做了某種被隱藏的惡業;因為這些具壽是這樣消瘦、粗陋、難看、面色日益蒼黃、肢體筋脈顯露,我想,他們彷彿不能繫住人們的眼目令人[再]看。’我走近他們,這樣說:‘諸位具壽,你們為什麼這樣消瘦、粗陋、難看、面色日益蒼黃、肢體筋脈顯露,我想,你們彷彿不能繫住人們的眼目令人[再]看呢?’他們這樣說:‘大王,[這是]我們的家族病。’然而尊者,我在此見到比丘們歡喜雀躍、踴躍振奮、顯得喜樂、諸根飽滿、無所掛慮、毛已伏、以他所與而活、以如鹿之心而住。尊者,那時我這樣想:‘這些具壽必定在那位世尊的教法中了知由前而後的廣大殊勝;因為這些具壽是這樣歡喜雀躍、踴躍振奮、顯得喜樂、諸根飽滿、無所掛慮、毛已伏、以他所與而活、以如鹿之心而住。’尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

369. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ārāmena ārāmaṃ, uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. Sohaṃ tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte, na viya maññe cakkhuṃ bandhante janassa dassanāya. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto anabhiratā vā brahmacariyaṃ caranti, atthi vā tesaṃ kiñci pāpaṃ kammaṃ kataṃ paṭicchannaṃ; tathā hi ime āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhanti janassa dassanāyā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘kiṃ nu kho tumhe āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhatha janassa dassanāyā’ti? Te evamāhaṃsu – ‘bandhukarogo no [paṇḍukarogino (ka.)], mahārājā’ti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe pīṇindriye [pīṇitindriye (sī. pī.)] appossukke pannalome paradattavutte migabhūtena cetasā viharante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti; tathā hi ime āyasmanto haṭṭhapahaṭṭhā udaggudaggā abhiratarūpā pīṇindriyā appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
370PTS 2.122緬 2.324已對照

三七〇、“再者,尊者,我是已灌頂的剎帝利王,能處死該處死的,奪財該奪財的,放逐該放逐的。尊者,當我坐於斷事處時,[人們]在[我的話]中間插話。我[說]‘諸位,當我坐於斷事處時,不要在[我的話]中間插話,諸位請等我把話說完’,也得不到[遵從]。尊者,[人們]照樣在[我的話]中間插話。然而尊者,我在此見到比丘們:當世尊為數百人的會眾說法時,那時世尊的弟子們既沒有噴嚏聲,也沒有咳嗽聲。尊者,從前,世尊為數百人的會眾說法。那時,世尊的某位弟子咳嗽了。某位同梵行者便以膝碰他:‘請具壽寂靜,請具壽勿作聲;我們的導師世尊正在說法。’尊者,那時我這樣想:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!不以杖、不以刀,會眾竟真能如此善加調伏!’尊者,我在此[教法]之外,不見其他如此善加調伏的會眾。尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

370. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto; pahomi ghātetāyaṃ vā ghātetuṃ, jāpetāyaṃ vā jāpetuṃ, pabbājetāyaṃ vā pabbājetuṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātenti. Sohaṃ na labhāmi – ‘mā me bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātetha [opātentu (sī.) upariselasutte pana ‘‘opātethā’’tiyeva dissati], kathāpariyosānaṃ me bhonto āgamentū’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, antarantarā kathaṃ opātenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi; yasmiṃ samaye bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti, neva tasmiṃ samaye bhagavato sāvakānaṃ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā. Bhūtapubbaṃ, bhante, bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti. Tatraññataro bhagavato sāvako ukkāsi. Tamenaṃ aññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi – ‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi; satthā no bhagavā dhammaṃ desetī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Adaṇḍena vata kira, bho, asatthena evaṃ suvinītā parisā bhavissatī’ti! Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ suvinītaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
371PTS 2.123緬 2.325已對照

三七一、“再者,尊者,我在此見到一些剎帝利智者,[他們]精細、熟習他宗論議(kataparappavāda)、如射穿毛髮者(vālavedhirūpa)一般;他們彷彿以[自己]所得之慧擊破[他人的]諸見執而行。他們聽說——‘尊師,沙門喬達摩將要下到某個村莊或市鎮去。’他們便構造問題——‘我們要去到沙門喬達摩那裡,向他問這個問題。若他被我們這樣問而這樣回答,我們就這樣對他加以論破;若他被我們這樣問而那樣回答,我們也這樣對他加以論破。’他們聽說——‘尊師,沙門喬達摩已經下到某個村莊或市鎮了。’他們便來到世尊之處。世尊以法語對他們開示、勸導、激勵、令歡喜。他們被世尊以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,竟不向世尊問那問題,又哪裡還談得上對他加以論破呢?結果他們反而成了世尊的弟子。尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

371. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā [vobhindantā (sī.)] maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavato sāvakā sampajjanti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
372已對照

三七二、“再者,尊者,我在此見到一些婆羅門智者……乃至……居士智者……乃至……沙門智者,[他們]精細、熟習他宗論議、如射穿毛髮者一般;他們彷彿以[自己]所得之慧擊破[他人的]諸見執而行。他們聽說——‘尊師,沙門喬達摩將要下到某個村莊或市鎮去。’他們便構造問題——‘我們要去到沙門喬達摩那裡,向他問這個問題。若他被我們這樣問而這樣回答,我們就這樣對他加以論破;若他被我們這樣問而那樣回答,我們也這樣對他加以論破。’他們聽說——‘尊師,沙門喬達摩已經下到某個村莊或市鎮了。’他們便來到世尊之處。世尊以法語對他們開示、勸導、激勵、令歡喜。他們被世尊以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,竟不向世尊問那問題,又哪裡還談得上對他加以論破呢?結果他們反而向世尊乞求機會,要從在家出家、成為無家者。世尊便使他們出家。他們如是出家之後,獨一、遠離、不放逸、熱勤、自策勵而住,不久便就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。他們這樣說——‘尊師,我們險些就迷失了;尊師,我們險些就毀失了!’因為我們從前明明不是沙門,卻自稱‘我們是沙門’;明明不是婆羅門,卻自稱‘我們是婆羅門’;明明不是阿羅漢,卻自稱‘我們是阿羅漢’。‘如今我們才真是沙門,如今我們才真是婆羅門,如今我們才真是阿羅漢。’尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

372. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite…pe… gahapatipaṇḍite…pe… samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavantaṃyeva okāsaṃ yācanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Te bhagavā pabbājeti. Te tathāpabbajitā samānā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Te evamāhaṃsu – ‘manaṃ vata, bho, anassāma; manaṃ vata, bho, panassāma’. Mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇāmhāti paṭijānimhā, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇāmhāti paṭijānimhā, anarahantova samānā arahantāmhāti paṭijānimhā. ‘Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
373PTS 2.124緬 2.326已對照

三七三、“再者,尊者,這仙餘(Isidatta)、宿舊(Purāṇa)兩位木匠,吃我的飯、乘我的車,我是他們生計的給予者、名聲的帶來者;然而他們對我,卻不像對世尊那樣作謙下之行。尊者,從前我率軍出征時,為了審察這仙餘、宿舊兩位木匠,在某個狹窄的住處住宿。尊者,那時這仙餘、宿舊兩位木匠以法語度過了大半夜之後,頭朝世尊所在之方,腳朝著我而臥。尊者,那時我這樣想:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這仙餘、宿舊兩位木匠,吃我的飯、乘我的車,我是他們生計的給予者、名聲的帶來者;然而他們對我,卻不像對世尊那樣作謙下之行。這些具壽必定在那位世尊的教法中了知由前而後的廣大殊勝。’尊者,這也是我於世尊的法的類推:‘世尊是正等正覺者,法是世尊所善說的,世尊的弟子僧團是善行道的。’

373. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya [jīvitassa (sī.), jīvikaṃ (sī. aṭṭha.), jīvitaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Bhūtapubbāhaṃ, bhante, senaṃ abbhuyyāto samāno ime ca isidattapurāṇā thapatayo vīmaṃsamāno aññatarasmiṃ sambādhe āvasathe vāsaṃ upagacchiṃ. Atha kho, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā [assosuṃ kho bhagavantaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] tato sīsaṃ katvā maṃ pādato karitvā nipajjiṃsu. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
374PTS 2.125已對照

三七四、“再者,尊者,世尊是剎帝利,我也是剎帝利;世尊是憍薩羅人,我也是憍薩羅人;世尊八十歲,我也八十歲。尊者,凡世尊是剎帝利、我也是剎帝利,世尊是憍薩羅人、我也是憍薩羅人,世尊八十歲、我也八十歲——尊者,就憑這一點,我也正值得對世尊作最上的謙下之行、呈獻友愛的供奉。尊者,現在我們要告辭了,我們事務繁忙,有許多應做的事。”“大王,你如今認為是時候,[便請自便]。”於是,憍薩羅王波斯匿從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去。於是,憍薩羅王波斯匿離去不久,世尊召喚諸比丘——“諸比丘,這位憍薩羅王波斯匿說了諸法的塔廟(dhammacetiya)之後,從座而起,離去了。諸比丘,你們要受學諸法的塔廟;諸比丘,你們要通曉諸法的塔廟;諸比丘,你們要憶持諸法的塔廟。諸比丘,諸法的塔廟具有義利,是梵行之初。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

374. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavāpi khattiyo, ahampi khattiyo; bhagavāpi kosalo, ahampi kosalo; bhagavāpi āsītiko, ahampi āsītiko. Yampi, bhante, bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, bhagavāpi kosalo ahampi kosalo, bhagavāpi āsītiko ahampi āsītiko; imināvārahāmevāhaṃ [imināpāhaṃ (ka.)], bhante, bhagavati paramanipaccakāraṃ kātuṃ, mittūpahāraṃ upadaṃsetuṃ. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa bhikkhū āmantesi – ‘‘eso, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo dhammacetiyāni bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto. Uggaṇhatha, bhikkhave, dhammacetiyāni; pariyāpuṇātha, bhikkhave, dhammacetiyāni; dhāretha, bhikkhave, dhammacetiyāni. Atthasaṃhitāni, bhikkhave, dhammacetiyāni ādibrahmacariyakānī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Dhammacetiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已對照

《法莊嚴經》終,[《王品》中之]第九[經]。