快樂巴利palinanda.cc

中部第9經 · 正見經 Sammādiṭṭhisuttaṃ

本經目錄九、正見經

已對照

九、正見經

9. Sammādiṭṭhisuttaṃ
89緬 1.57已對照

八十九、如是我聞——一時，世尊住在舍衛城（Sāvatthī）的祇樹林（Jetavana）給孤獨園（Anāthapiṇḍika 之園）。在那裡，具壽舍利弗（āyasmā Sāriputta）召喚諸比丘：“賢友們，諸比丘。”“賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

89. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已對照

“賢友們，‘正見，正見’——[人們]這樣說。賢友們，聖弟子到什麼程度才是正見者（sammādiṭṭhi），其見正直，對法具足不壞淨信（aveccappasāda），來到此正法呢？”

‘‘‘Sammādiṭṭhi [sammādiṭṭhī (sī. syā.)] sammādiṭṭhī’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
已對照

“賢友，我們縱從遠處而來，也正是為了到具壽舍利弗跟前領解這話的義。善哉！願這話的義正歸於具壽舍利弗[來顯明]；諸比丘聽了具壽舍利弗[所說]，當會憶持。”“那麼，賢友們，你們聽著，好好地作意，我要說了。”“是，賢友。”那些比丘應諾具壽舍利弗。具壽舍利弗這樣說——

‘‘Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, āvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 1.47已對照

“賢友們，當聖弟子了知不善（akusala）、了知不善根、了知善、了知善根時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是不善，什麼是不善根，什麼是善，什麼是善根呢？賢友們，殺生是不善，不與取是不善，欲邪行是不善，虛妄語是不善，離間語是不善，粗惡語是不善，雜穢語是不善，貪欲是不善，瞋恚是不善，邪見是不善——賢友們，這稱為不善。賢友們，那麼什麼是不善根呢？貪是不善根，瞋是不善根，痴是不善根——賢友們，這稱為不善根。

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako akusalañca pajānāti, akusalamūlañca pajānāti, kusalañca pajānāti, kusalamūlañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, akusalaṃ, katamaṃ akusalamūlaṃ, katamaṃ kusalaṃ, katamaṃ kusalamūlaṃ? Pāṇātipāto kho, āvuso, akusalaṃ, adinnādānaṃ akusalaṃ, kāmesumicchācāro akusalaṃ, musāvādo akusalaṃ, pisuṇā vācā [pisuṇavācā (ka.)] akusalaṃ, pharusā vācā [pharusavācā (ka.)] akusalaṃ, samphappalāpo akusalaṃ, abhijjhā akusalaṃ, byāpādo akusalaṃ, micchādiṭṭhi akusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso akusalaṃ. Katamañcāvuso, akusalamūlaṃ? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso, akusalamūlaṃ.
緬 1.58已對照

“賢友們，那麼什麼是善呢？離殺生是善，離不與取是善，離欲邪行是善，離虛妄語是善，離離間語是善，離粗惡語是善，離雜穢語是善，無貪欲是善，無瞋恚是善，正見是善——賢友們，這稱為善。賢友們，那麼什麼是善根呢？無貪是善根，無瞋是善根，無痴是善根——賢友們，這稱為善根。

‘‘Katamañcāvuso, kusalaṃ? Pāṇātipātā veramaṇī kusalaṃ, adinnādānā veramaṇī kusalaṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṃ, musāvādā veramaṇī kusalaṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṃ, pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṃ, samphappalāpā veramaṇī kusalaṃ, anabhijjhā kusalaṃ, abyāpādo kusalaṃ, sammādiṭṭhi kusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso, kusalaṃ. Katamañcāvuso, kusalamūlaṃ? Alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso, kusalamūlaṃ.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知不善、這樣了知不善根、這樣了知善、這樣了知善根時，他完全舍斷貪隨眠（rāgānusaya），除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠（diṭṭhimānānusaya），舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ akusalaṃ pajānāti, evaṃ akusalamūlaṃ pajānāti, evaṃ kusalaṃ pajānāti, evaṃ kusalamūlaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
90已對照

九十、“善哉，賢友。”那些比丘歡喜、隨喜具壽舍利弗所說之後，又向具壽舍利弗問了更進一步的問題——“賢友，是否還可能有別的法門（pariyāya），由之聖弟子是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法呢？”

90. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari [uttariṃ (sī. syā. pī.)] pañhaṃ apucchuṃ [apucchiṃsu (syā.)] – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
PTS 1.48緬 1.59已對照

“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知食（āhāra）、了知食之集起、了知食之滅、了知導至食滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是食，什麼是食之集起，什麼是食之滅，什麼是導至食滅之道呢？賢友們，有這四種食，為已生（bhūta）的眾生之存續，或為求生者（sambhavesī）之資益。是哪四[種]呢？粗或細的段食（kabaḷīkāra）為第一，觸為第二，意思（manosañcetanā）為第三，識為第四。由愛之集起而有食之集起，由愛之滅而有食之滅，導至食滅之道正是這八支聖道，即：正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako āhārañca pajānāti, āhārasamudayañca pajānāti, āhāranirodhañca pajānāti, āhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, āhāro, katamo āhārasamudayo, katamo āhāranirodho, katamā āhāranirodhagāminī paṭipadā? Cattārome, āvuso, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā, sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Taṇhāsamudayā āhārasamudayo, taṇhānirodhā āhāranirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto, sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi’.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知食、這樣了知食之集起、這樣了知食之滅、這樣了知導至食滅之道時，他完全舍斷貪隨眠，除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠，舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ āhāraṃ pajānāti, evaṃ āhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ āhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ āhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
91已對照

九十一、“善哉，賢友。”那些比丘歡喜、隨喜具壽舍利弗所說之後，又向具壽舍利弗問了更進一步的問題——“賢友，是否還可能有別的法門，由之聖弟子是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法呢？”

91. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
PTS 1.49緬 1.60已對照

“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知苦、了知苦集、了知苦滅、了知導至苦滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是苦，什麼是苦集，什麼是苦滅，什麼是導至苦滅之道呢？生是苦，老是苦，死是苦，愁、悲、苦、憂、惱是苦，與不可愛者會合是苦，與可愛者別離是苦，所求不得也是苦——略言之，五取蘊是苦；賢友們，這稱為苦。賢友們，那麼什麼是苦集呢？就是那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛（taṇhā），即：欲愛、有愛、無有愛——賢友們，這稱為苦集。賢友們，那麼什麼是苦滅呢？就是那同一渴愛的無餘離貪、滅，捨棄、舍離、解脫、無執藏——賢友們，這稱為苦滅。賢友們，那麼什麼是導至苦滅之道呢？就是這八支聖道，即：正見……乃至……正定——賢友們，這稱為導至苦滅之道。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako dukkhañca pajānāti, dukkhasamudayañca pajānāti, dukkhanirodhañca pajānāti, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, dukkhaṃ, katamo dukkhasamudayo, katamo dukkhanirodho, katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [pañcupādānakkhandhāpi (ka.)] dukkhā – idaṃ vuccatāvuso, dukkhaṃ. Katamo cāvuso, dukkhasamudayo? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā [ponobhavikā (sī. pī.)] tatratatrābhinandinī [nandirāgasahagatā (sī. pī.)], seyyathidaṃ, kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhasamudayo. Katamo cāvuso, dukkhanirodho? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhanirodho. Katamā cāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ, sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知苦、這樣了知苦集、這樣了知苦滅、這樣了知導至苦滅之道時，他完全舍斷貪隨眠，除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠，舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ dukkhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhasamudayaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
92已對照

九十二、“善哉，賢友。”那些比丘歡喜、隨喜具壽舍利弗所說之後，又向具壽舍利弗問了更進一步的問題——“賢友，是否還可能有別的法門，由之聖弟子是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法呢？”

92. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
緬 1.61已對照

“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知老死（jarāmaraṇa）、了知老死之集起、了知老死之滅、了知導至老死滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是老死，什麼是老死之集起，什麼是老死之滅，什麼是導至老死滅之道呢？凡是那些眾生，於彼彼眾生類中的老、衰老之狀、齒落、發白、皮皺、壽命之衰減、諸根之老熟——賢友們，這稱為老。賢友們，那麼什麼是死呢？凡是那些眾生，從彼彼眾生類中的殞歿、歿亡之狀、破壞、消失、死、死亡、命終，諸蘊之破壞，身軀之捨棄，命根之斷絕——賢友們，這稱為死。如是，這是老，這是死——賢友們，這稱為老死。由生之集起而有老死之集起，由生之滅而有老死之滅，導至老死滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, jarāmaraṇaṃ, katamo jarāmaraṇasamudayo, katamo jarāmaraṇanirodho, katamā jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccatāvuso, jarā. Katamañcāvuso, maraṇaṃ? Yā [yaṃ (pī. ka.), satipaṭṭhānasuttepi] tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālaṃkiriyā khandhānaṃ bhedo, kaḷevarassa nikkhepo, jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccatāvuso, maraṇaṃ. Iti ayañca jarā idañca maraṇaṃ – idaṃ vuccatāvuso, jarāmaraṇaṃ. Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知老死、這樣了知老死之集起、這樣了知老死之滅、這樣了知導至老死滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
93PTS 1.50已對照

九十三、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知生（jāti）、了知生之集起、了知生之滅、了知導至生滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是生，什麼是生之集起，什麼是生之滅，什麼是導至生滅之道呢？凡是那些眾生，於彼彼眾生類中的生、出生、入胎、出現，諸蘊之顯現，諸處之獲得——賢友們，這稱為生。由有之集起而有生之集起，由有之滅而有生之滅，導至生滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

93. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, jāti, katamo jātisamudayo, katamo jātinirodho, katamā jātinirodhagāminī paṭipadā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo, āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccatāvuso, jāti. Bhavasamudayā jātisamudayo, bhavanirodhā jātinirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jātinirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
緬 1.62已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知生、這樣了知生之集起、這樣了知生之滅、這樣了知導至生滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ jātiṃ pajānāti, evaṃ jātisamudayaṃ pajānāti, evaṃ jātinirodhaṃ pajānāti, evaṃ jātinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
94已對照

九十四、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知有（bhava）、了知有之集起、了知有之滅、了知導至有滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是有，什麼是有之集起，什麼是有之滅，什麼是導至有滅之道呢？賢友們，有這三種有——欲有、色有、無色有。由取之集起而有有之集起，由取之滅而有有之滅，導至有滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

94. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako bhavañca pajānāti, bhavasamudayañca pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, bhavo, katamo bhavasamudayo, katamo bhavanirodho, katamā bhavanirodhagāminī paṭipadā? Tayome, āvuso, bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Upādānasamudayā bhavasamudayo, upādānanirodhā bhavanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知有、這樣了知有之集起、這樣了知有之滅、這樣了知導至有滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ bhavaṃ pajānāti, evaṃ bhavasamudayaṃ pajānāti, evaṃ bhavanirodhaṃ pajānāti, evaṃ bhavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
95PTS 1.51緬 1.63已對照

九十五、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知取（upādāna）、了知取之集起、了知取之滅、了知導至取滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是取，什麼是取之集起，什麼是取之滅，什麼是導至取滅之道呢？賢友們，有這四種取——欲取、見取、戒禁取、我論取。由愛之集起而有取之集起，由愛之滅而有取之滅，導至取滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

95. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako upādānañca pajānāti, upādānasamudayañca pajānāti, upādānanirodhañca pajānāti, upādānanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, upādānaṃ, katamo upādānasamudayo, katamo upādānanirodho, katamā upādānanirodhagāminī paṭipadā? Cattārimāni, āvuso, upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Taṇhāsamudayā upādānasamudayo, taṇhānirodhā upādānanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo upādānanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知取、這樣了知取之集起、這樣了知取之滅、這樣了知導至取滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ upādānaṃ pajānāti, evaṃ upādānasamudayaṃ pajānāti, evaṃ upādānanirodhaṃ pajānāti, evaṃ upādānanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
96已對照

九十六、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知愛、了知愛之集起、了知愛之滅、了知導至愛滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是愛，什麼是愛之集起，什麼是愛之滅，什麼是導至愛滅之道呢？賢友們，有這六愛身——色愛、聲愛、香愛、味愛、觸愛、法愛。由受之集起而有愛之集起，由受之滅而有愛之滅，導至愛滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

96. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako taṇhañca pajānāti, taṇhāsamudayañca pajānāti, taṇhānirodhañca pajānāti, taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, taṇhā, katamo taṇhāsamudayo, katamo taṇhānirodho, katamā taṇhānirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Vedanāsamudayā taṇhāsamudayo, vedanānirodhā taṇhānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo taṇhānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知愛、這樣了知愛之集起、這樣了知愛之滅、這樣了知導至愛滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ taṇhaṃ pajānāti, evaṃ taṇhāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ taṇhānirodhaṃ pajānāti, evaṃ taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
97緬 1.64已對照

九十七、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知受（vedanā）、了知受之集起、了知受之滅、了知導至受滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是受，什麼是受之集起，什麼是受之滅，什麼是導至受滅之道呢？賢友們，有這六受身——眼觸所生的受、耳觸所生的受、鼻觸所生的受、舌觸所生的受、身觸所生的受、意觸所生的受。由觸之集起而有受之集起，由觸之滅而有受之滅，導至受滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

97. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako vedanañca pajānāti, vedanāsamudayañca pajānāti, vedanānirodhañca pajānāti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo, phassanirodhā vedanānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.52已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知受、這樣了知受之集起、這樣了知受之滅、這樣了知導至受滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ vedanaṃ pajānāti, evaṃ vedanāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
98已對照

九十八、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知觸（phassa）、了知觸之集起、了知觸之滅、了知導至觸滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是觸，什麼是觸之集起，什麼是觸之滅，什麼是導至觸滅之道呢？賢友們，有這六觸身——眼觸、耳觸、鼻觸、舌觸、身觸、意觸。由六處之集起而有觸之集起，由六處之滅而有觸之滅，導至觸滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

98. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako phassañca pajānāti, phassasamudayañca pajānāti, phassanirodhañca pajānāti, phassanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, phasso, katamo phassasamudayo, katamo phassanirodho, katamā phassanirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Saḷāyatanasamudayā phassasamudayo, saḷāyatananirodhā phassanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo phassanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
緬 1.65已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知觸、這樣了知觸之集起、這樣了知觸之滅、這樣了知導至觸滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ phassaṃ pajānāti, evaṃ phassasamudayaṃ pajānāti, evaṃ phassanirodhaṃ pajānāti, evaṃ phassanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
99已對照

九十九、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知六處（saḷāyatana）、了知六處之集起、了知六處之滅、了知導至六處滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是六處，什麼是六處之集起，什麼是六處之滅，什麼是導至六處滅之道呢？賢友們，有這六處——眼處、耳處、鼻處、舌處、身處、意處。由名色之集起而有六處之集起，由名色之滅而有六處之滅，導至六處滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

99. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako saḷāyatanañca pajānāti, saḷāyatanasamudayañca pajānāti, saḷāyatananirodhañca pajānāti, saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, saḷāyatanaṃ, katamo saḷāyatanasamudayo, katamo saḷāyatananirodho, katamā saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā? Chayimāni, āvuso, āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Nāmarūpasamudayā saḷāyatanasamudayo, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.53已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知六處、這樣了知六處之集起、這樣了知六處之滅、這樣了知導至六處滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ saḷāyatanaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatanasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatananirodhaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
100緬 1.66已對照

一百、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知名色（nāmarūpa）、了知名色之集起、了知名色之滅、了知導至名色滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是名色，什麼是名色之集起，什麼是名色之滅，什麼是導至名色滅之道呢？受、想、思、觸、作意——賢友們，這稱為名；四大種，以及四大種所造之色——賢友們，這稱為色。如是，這是名，這是色——賢友們，這稱為名色。由識之集起而有名色之集起，由識之滅而有名色之滅，導至名色滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

100. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako nāmarūpañca pajānāti, nāmarūpasamudayañca pajānāti, nāmarūpanirodhañca pajānāti, nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, nāmarūpaṃ, katamo nāmarūpasamudayo, katamo nāmarūpanirodho, katamā nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro – idaṃ vuccatāvuso, nāmaṃ; cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso, rūpaṃ. Iti idañca nāmaṃ idañca rūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso, nāmarūpaṃ. Viññāṇasamudayā nāmarūpasamudayo, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知名色、這樣了知名色之集起、這樣了知名色之滅、這樣了知導至名色滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ nāmarūpaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpasamudayaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
101已對照

一百零一、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知識（viññāṇa）、了知識之集起、了知識之滅、了知導至識滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是識，什麼是識之集起，什麼是識之滅，什麼是導至識滅之道呢？賢友們，有這六識身——眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、意識。由行之集起而有識之集起，由行之滅而有識之滅，導至識滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

101. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako viññāṇañca pajānāti, viññāṇasamudayañca pajānāti, viññāṇanirodhañca pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, viññāṇaṃ, katamo viññāṇasamudayo, katamo viññāṇanirodho, katamā viññāṇanirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Saṅkhārasamudayā viññāṇasamudayo, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.54已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知識、這樣了知識之集起、這樣了知識之滅、這樣了知導至識滅之道時，他完全舍斷貪隨眠……乃至……就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ viññāṇaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
102緬 1.67已對照

一百零二、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知諸行（saṅkhāra）、了知行之集起、了知行之滅、了知導至行滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是諸行，什麼是行之集起，什麼是行之滅，什麼是導至行滅之道呢？賢友們，有這三種行——身行、語行、心行。由無明之集起而有行之集起，由無明之滅而有行之滅，導至行滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

102. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katame panāvuso, saṅkhārā, katamo saṅkhārasamudayo, katamo saṅkhāranirodho, katamā saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā? Tayome, āvuso, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知諸行、這樣了知行之集起、這樣了知行之滅、這樣了知導至行滅之道時，他完全舍斷貪隨眠，除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠，舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
103已對照

一百零三、“善哉，賢友。”……乃至……[他們]問了——“賢友，是否還可能……乃至……”“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知無明（avijjā）、了知無明之集起、了知無明之滅、了知導至無明滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是無明，什麼是無明之集起，什麼是無明之滅，什麼是導至無明滅之道呢？賢友們，凡是於苦的無智（aññāṇa）、於苦集的無智、於苦滅的無智、於導至苦滅之道的無智——賢友們，這稱為無明。由漏之集起而有無明之集起，由漏之滅而有無明之滅，導至無明滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

103. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako avijjañca pajānāti, avijjāsamudayañca pajānāti, avijjānirodhañca pajānāti, avijjānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, avijjā, katamo avijjāsamudayo, katamo avijjānirodho, katamā avijjānirodhagāminī paṭipadā? Yaṃ kho, āvuso, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, avijjā. Āsavasamudayā avijjāsamudayo, āsavanirodhā avijjānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo avijjānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
緬 1.68已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知無明、這樣了知無明之集起、這樣了知無明之滅、這樣了知導至無明滅之道時，他完全舍斷貪隨眠，除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠，舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ avijjaṃ pajānāti, evaṃ avijjāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ avijjānirodhaṃ pajānāti, evaṃ avijjānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
104PTS 1.55已對照

一百零四、“善哉，賢友。”那些比丘歡喜、隨喜具壽舍利弗所說之後，又向具壽舍利弗問了更進一步的問題——“賢友，是否還可能有別的法門，由之聖弟子是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法呢？”

104. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
已對照

“賢友們，是可能的。賢友們，當聖弟子了知漏（āsava）、了知漏之集起、了知漏之滅、了知導至漏滅之道時——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。賢友們，那麼什麼是漏，什麼是漏之集起，什麼是漏之滅，什麼是導至漏滅之道呢？賢友們，有這三種漏——欲漏、有漏、無明漏。由無明之集起而有漏之集起，由無明之滅而有漏之滅，導至漏滅之道正是這八支聖道，即：正見……乃至……正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako āsavañca pajānāti, āsavasamudayañca pajānāti, āsavanirodhañca pajānāti, āsavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, āsavo, katamo āsavasamudayo, katamo āsavanirodho, katamā āsavanirodhagāminī paṭipadāti? Tayome, āvuso, āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Avijjāsamudayā āsavasamudayo, avijjānirodhā āsavanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āsavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
緬 1.69已對照

“賢友們，當聖弟子這樣了知漏、這樣了知漏之集起、這樣了知漏之滅、這樣了知導至漏滅之道時，他完全舍斷貪隨眠，除遣瞋恚隨眠，拔除‘我是’這見慢隨眠，舍斷無明、生起明，就在現法中作苦的終結者——賢友們，聖弟子到此程度也就是正見者，其見正直，對法具足不壞淨信，來到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ āsavaṃ pajānāti, evaṃ āsavasamudayaṃ pajānāti, evaṃ āsavanirodhaṃ pajānāti, evaṃ āsavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
已對照

具壽舍利弗說了這[語]。那些比丘心滿意足，歡喜具壽舍利弗所說。

Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《正見經》終，[《根本法門品》中之]第九[經]。［從此以下，在某些寫本中也見有這樣的偈頌—— 苦、老死、取，六處、名色， 識——那其餘者，是“賢友，那麼什麼是（katamā panāvuso）”諸句[所攝]。 何者[為餘]？生與愛與受，加無明而成四之法； 這另外的四者，唯是“賢友，那麼什麼是”諸句。 食與有與觸，行，漏為第五； 乃至此五者，其餘是“賢友，那麼什麼是”諸句——[更]有何者？ “什麼（katamaṃ）”說為六種，“什麼（katamā）”為四種， “什麼（katamo）”說為五種；一切同為一數，[此即]五理趣之諸句。］

Sammādiṭṭhisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ. [ito paraṃ kesuci potthakesu imāpi gāthāyo§evaṃ dissanti –§dukkhaṃ jarāmaraṇaṃ upādānaṃ, saḷāyatanaṃ nāmarūpaṃ. viññāṇaṃ yā sā pare, katamā panāvuso padānaṃ§kiṃ jāti taṇhā ca vedanā, avijjāya catukkanayo. cattāri pare katamā, panāvuso padānaṃ kevalaṃ§āhāro ca bhavo phasso, saṅkhāro āsavapañcamo. yāva pañca pare katamā, panāvuso padānaṃ kiṃ§katamanti chabbidhā vuttaṃ, katamāni catubbidhāni. katamo pañcavidho vutto, sabbesaṃ ekasaṅkhānaṃ pañcanayapadāni cāti ]
← MN8 削減經MN10 大念處經 →