快樂巴利palinanda.cc

中部第83經 · 摩伽提婆經 Maghadevasuttaṃ

本經目錄三、摩伽提婆經

308PTS 2.75緬 2.262已對照

三、摩伽提婆經

三〇八、如是我聞——一時,世尊住在彌薩羅(Mithilā)的摩伽提婆芒果林(Maghadevaambavana)。那時,世尊在某處現出了微笑。那時,具壽阿難這樣想:“世尊現出微笑,究竟是什麼因、什麼緣呢?諸如來不會無緣無故現出微笑。”於是,具壽阿難偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“尊者,世尊現出微笑,究竟是什麼因、什麼緣呢?諸如來不會無緣無故現出微笑。”“阿難,從前,就在這彌薩羅,有一位名叫摩伽提婆(Maghadeva)的國王,是如法的法王,住立於法的大王;他在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。阿難,摩伽提婆王經過許多年、許多百年、許多千年之後,召喚理髮師:‘朋友理髮師,你若看見我頭上生出了白髮,就告訴我。’阿難,理髮師應諾摩伽提婆王:‘是的,陛下。’阿難,理髮師經過許多年、許多百年、許多千年之後,看見摩伽提婆王頭上生出了白髮。看見之後,對摩伽提婆王這樣說:‘陛下的天使已出現,頭上可見生出了白髮。’‘那麼,朋友理髮師,你用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在我的掌中。’阿難,理髮師應諾摩伽提婆王:‘是的,陛下。’用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在摩伽提婆王的掌中。

308. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mithilāyaṃ viharati maghadevaambavane [makhādevaambavane (sī. pī.), magghadevaambavane (ka.)]. Atha kho bhagavā aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imissāyeva mithilāyaṃ rājā ahosi maghadevo nāma dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rājānaṃ maghadevaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā, dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
309PTS 2.76緬 2.263已對照

三〇九、“阿難,於是,摩伽提婆王賜給理髮師一座上好的村莊之後,召來長子王子,這樣說:‘我兒王子啊,我的天使已出現,頭上可見生出了白髮;我已享用過人間的諸欲,[如今]是尋求天上諸欲的時候了。我兒王子啊,來吧,你來接掌這王位。而我則將剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我兒王子啊,那麼,當你也看見頭上生出了白髮時,你就賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。我兒王子啊,在哪一代人當世之時,這樣的善妙的傳統斷絕了,他就是他們之中的最後之人。我兒王子啊,因此我這樣對你說:我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。’阿難,於是,摩伽提婆王賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,就在這摩伽提婆芒果林中剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。他以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。

309. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena [abyāpajjhena (sī. syā. kaṃ. pī.), abyāpajjena (ka.)] pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi.
已對照

“阿難,摩伽提婆王作童子游戲八萬四千年,作副王八萬四千年,作國王八萬四千年,就在這摩伽提婆芒果林中從家出家、成為無家者而行梵行八萬四千年。他修習了四梵住之後,身壞命終,往生梵天界。

‘‘Rājā kho panānanda, maghadevo caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
310PTS 2.77緬 2.264已對照

三一〇、“阿難,於是,摩伽提婆王之子經過許多年、許多百年、許多千年之後,召喚理髮師:‘朋友理髮師,你若看見我頭上生出了白髮,那時就告訴我。’阿難,理髮師應諾摩伽提婆王之子:‘是的,陛下。’阿難,理髮師經過許多年、許多百年、許多千年之後,看見摩伽提婆王之子頭上生出了白髮。看見之後,對摩伽提婆王之子這樣說:‘陛下的天使已出現,頭上可見生出了白髮。’‘那麼,朋友理髮師,你用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在我的掌中。’阿難,理髮師應諾摩伽提婆王之子:‘是的,陛下。’用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在摩伽提婆王之子的掌中。

310. ‘‘Atha kho rañño, ānanda, maghadevassa putto bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kho āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa puttassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rañño maghadevassa puttaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa puttassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
PTS 2.78緬 2.265已對照

“阿難,於是,摩伽提婆王之子賜給理髮師一座上好的村莊之後,召來長子王子,這樣說:‘我兒王子啊,我的天使已出現,頭上可見生出了白髮;我已享用過人間的諸欲,[如今]是尋求天上諸欲的時候了。我兒王子啊,來吧,你來接掌這王位。而我則將剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我兒王子啊,那麼,當你也看見頭上生出了白髮時,你就賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。我兒王子啊,在哪一代人當世之時,這樣的善妙的傳統斷絕了,他就是他們之中的最後之人。我兒王子啊,因此我這樣對你說:我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。’阿難,於是,摩伽提婆王之子賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,就在這摩伽提婆芒果林中剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。他以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。阿難,摩伽提婆王之子作童子游戲八萬四千年,作副王八萬四千年,作國王八萬四千年,就在這摩伽提婆芒果林中從家出家、成為無家者而行梵行八萬四千年。他修習了四梵住之後,身壞命終,往生梵天界。

‘‘Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho, me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Rañño kho panānanda, maghadevassa putto caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
311緬 2.266已對照

三一一、“阿難,摩伽提婆王的子與孫——他的世系——八萬四千位國王,就在這摩伽提婆芒果林中剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。他們以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。他們作童子游戲八萬四千年,作副王八萬四千年,作國王八萬四千年,就在這摩伽提婆芒果林中從家出家、成為無家者而行梵行八萬四千年。他們修習了四梵住之後,身壞命終,往生梵天界。尼彌(Nimi)是他們之中的最後一位國王,是如法的法王,住立於法的大王;他在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。

311. ‘‘Rañño kho panānanda, maghadevassa puttapaputtakā tassa paramparā caturāsītirājasahassāni [caturāsītikhattiyasahassāni (sī. pī.), caturāsītisahassāni (syā. kaṃ.)] imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu. Te mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷiṃsu, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā brahmacariyamacariṃsu. Te cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpagā ahesuṃ. Nimi tesaṃ rājā [rājānaṃ (sī. pī.)] pacchimako ahosi dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa.
312PTS 2.79已對照

三一二、“阿難,從前,三十三天諸天集坐會合於善法堂(Sudhammā sabhā)時,生起了這樣的談論:‘諸位,毗提訶人(Videha)實有利得!諸位,毗提訶人實善得!他們的尼彌王是如法的法王,住立於法的大王;他在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。’阿難,於是,諸天之主帝釋召喚三十三天諸天:‘諸位尊駕,你們想見尼彌王嗎?’‘尊駕,我們想見尼彌王。’阿難,那時,尼彌王正值十五日的布薩日,洗了頭、持布薩,登上殊勝高樓的上層而坐著。阿難,於是,諸天之主帝釋——猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣——在三十三天諸天中隱沒,出現於尼彌王面前。阿難,於是,諸天之主帝釋對尼彌王這樣說:‘大王,你有利得!大王,你善得!大王,三十三天諸天在善法堂中稱揚著[你]而集坐:“諸位,毗提訶人實有利得!諸位,毗提訶人實善得!他們的尼彌王是如法的法王,住立於法的大王;他在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。”大王,三十三天諸天想要見你。大王,我將為你派遣千[馬]所駕的良種車;大王,請你無所畏懼地登上天的車乘。’阿難,尼彌王以默然表示接受。

312. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘iccheyyātha no tumhe, mārisā, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti? ‘Icchāma mayaṃ, mārisa, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti. Tena kho pana, ānanda, samayena nimi rājā tadahuposathe pannarase sīsaṃnhāto [sasīsaṃ nahāto (sī.), sīsanhāto (syā. kaṃ.)] uposathiko uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito nimissa rañño pamukhe pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘lābhā te, mahārāja, suladdhaṃ te, mahārāja. Devā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā. Tassa te ahaṃ, mahārāja, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ pahiṇissāmi; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, nimi rājā tuṇhībhāvena.
313PTS 2.80緬 2.267已對照

三一三、“阿難,於是,諸天之主帝釋知道尼彌王已經接受之後——猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣——在尼彌王面前隱沒,出現於三十三天諸天中。阿難,於是,諸天之主帝釋召喚御者摩多利(Mātali):‘來吧,朋友摩多利,你套好千[馬]所駕的良種車,去到尼彌王那裡,這樣說:“大王,這千[馬]所駕的良種車是諸天之主帝釋所派遣的;大王,請你無所畏懼地登上天的車乘。”’阿難,御者摩多利應諾諸天之主帝釋:‘是的,尊者。’套好千[馬]所駕的良種車之後,去到尼彌王那裡,這樣說:‘大王,這千[馬]所駕的良種車是諸天之主帝釋所派遣的;大王,無所畏懼地登上天的車乘吧。不過,大王,我經由哪一[條路]引領你呢?是經由造惡業者領受諸惡業之異熟的[那條路],還是經由造善業者領受諸善業之異熟的[那條路]?’‘摩多利,就經由兩[條路]引領我吧。’阿難,御者摩多利把尼彌王帶進了善法堂。阿難,諸天之主帝釋遠遠看見尼彌王走來。看見之後,對尼彌王這樣說:‘大王,請來!大王,善來!大王,三十三天諸天想要見你,在善法堂中稱揚著[你]而集坐:“諸位,毗提訶人實有利得!諸位,毗提訶人實善得!他們的尼彌王是如法的法王,住立於法的大王;他在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。”大王,三十三天諸天想要見你。大王,以天的威力在諸天之中盡情享樂吧。’‘夠了,尊駕,請就把我送回那彌薩羅。我將在那裡如是在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。’

313. ‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimissa rañño adhivāsanaṃ viditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – nimissa rañño pamukhe antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi – ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruha, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno. Api ca, mahārāja, katamena taṃ nemi, yena vā pāpakammā pāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedenti, yena vā kalyāṇakammā kalyāṇakammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedentī’ti? ‘Ubhayeneva maṃ, mātali, nehī’ti. Sampavesesi [sampāpesi (sī. pī.)] kho, ānanda, mātali, saṅgāhako nimiṃ rājānaṃ sudhammaṃ sabhaṃ. Addasā kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṃ, mahārāja. Devā te dassanakāmā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā. Abhirama, mahārāja, devesu devānubhāvenā’ti. ‘Alaṃ, mārisa, tattheva maṃ mithilaṃ paṭinetu. Tathāhaṃ dhammaṃ carissāmi brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasāmi cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti.
314PTS 2.81緬 2.268已對照

三一四、“阿難,於是,諸天之主帝釋召喚御者摩多利:‘來吧,朋友摩多利,你套好千[馬]所駕的良種車,把尼彌王送回那彌薩羅。’阿難,御者摩多利應諾諸天之主帝釋:‘是的,尊者。’套好千[馬]所駕的良種車之後,把尼彌王送回了那彌薩羅。阿難,尼彌王就在那裡,在婆羅門、居士之中,在城邑[之人]與地方[之人]之中行法;並在半月的十四日、十五日與第八日守持布薩。阿難,於是,尼彌王經過許多年、許多百年、許多千年之後,召喚理髮師:‘朋友理髮師,你若看見我頭上生出了白髮,就告訴我。’阿難,理髮師應諾尼彌王:‘是的,陛下。’阿難,理髮師經過許多年、許多百年、許多千年之後,看見尼彌王頭上生出了白髮。看見之後,對尼彌王這樣說:‘陛下的天使已出現,頭上可見生出了白髮。’‘那麼,朋友理髮師,你用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在我的掌中。’阿難,理髮師應諾尼彌王:‘是的,陛下。’用鑷子把那些白髮好好拔出來,放在尼彌王的掌中。阿難,於是,尼彌王賜給理髮師一座上好的村莊之後,召來長子王子,這樣說:‘我兒王子啊,我的天使已出現,頭上可見生出了白髮;我已享用過人間的諸欲,[如今]是尋求天上諸欲的時候了。我兒王子啊,來吧,你來接掌這王位。而我則將剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我兒王子啊,那麼,當你也看見頭上生出了白髮時,你就賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。我兒王子啊,在哪一代人當世之時,這樣的善妙的傳統斷絕了,他就是他們之中的最後之人。我兒王子啊,因此我這樣對你說:“我所立下的這善妙的傳統,你要使它延續下去,你不要成為我的最後之人。”’

314. ‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinehī’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinesi. Tatra sudaṃ, ānanda, nimi rājā dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca, uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassāti. Atha kho, ānanda, nimi rājā bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena nimissa rañño sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā nimissa rañño añjalismiṃ patiṭṭhāpesi. Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti.
315PTS 2.82緬 2.269已對照

三一五、“阿難,於是,尼彌王賜給理髮師一座上好的村莊,好好地把王位教囑給長子王子之後,就在這摩伽提婆芒果林中剃除鬚髮,披上袈裟衣,從家出家、成為無家者。他以與慈俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與慈俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。以與悲俱的心……以與喜俱的心……以與舍俱的心遍滿一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是於上、下、四方,於一切處,以一切為己,以與舍俱的心,廣、大、無量、無怨、無惱害,遍滿一切世間而住。阿難,尼彌王作童子游戲八萬四千年,作副王八萬四千年,作國王八萬四千年,就在這摩伽提婆芒果林中從家出家、成為無家者而行梵行八萬四千年。他修習了四梵住之後,身壞命終,往生梵天界。阿難,尼彌王有一個名叫迦羅羅闍那迦(Kaḷārajanaka)的兒子。他沒有從家出家、成為無家者。他斷絕了那善妙的傳統。他是他們之中的最後之人。

315. ‘‘Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Nimi kho, panānanda, rājā caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi. Nimissa kho panānananda, rañño kaḷārajanako nāma putto ahosi. Na so agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ samucchindi. So tesaṃ antimapuriso ahosi.
316PTS 2.83緬 2.270已對照

三一六、“阿難,你或許會這樣想:‘那時的摩伽提婆王想必是另一個人,他立下了那善妙的傳統。’阿難,[這事]不應這樣看。那時我就是摩伽提婆王。[我立下了那善妙的傳統,]那善妙的傳統是我所立下的;後來的人們使它延續了下去。阿難,然而那善妙的傳統不導向厭離、不導向離貪、不導向滅、不導向寂止、不導向證智、不導向正覺、不導向涅槃,只導向往生梵天界。阿難,而我如今所立下的這善妙的傳統,則一向導向厭離、離貪、滅、寂靜、證智、正覺、涅槃。阿難,什麼是我如今所立下的、一向導向厭離、離貪、滅、寂靜、證智、正覺、涅槃的善妙的傳統呢?就是這八支聖道,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。阿難,這就是我如今所立下的、一向導向厭離、離貪、滅、寂靜、證智、正覺、涅槃的善妙的傳統。阿難,因此我這樣對你們說:‘我所立下的這善妙的傳統,你們要使它延續下去,你們不要成為我的最後之人。’阿難,在哪一代人當世之時,這樣的善妙的傳統斷絕了,他就是他們之中的最後之人。阿難,因此我這樣對你們說:‘我所立下的這善妙的傳統,你們要使它延續下去,你們不要成為我的最後之人。’”

世尊說了這[番話]。具壽阿難滿意、歡喜世尊之所說。

316. ‘‘Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā maghadevo ahosi, yena taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihita’nti [yo taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihinīti (sī.)]. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā maghadevo ahosiṃ. (Ahaṃ taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihiniṃ,) [( ) natthi (ka.)] mayā taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ; pacchimā janatā anuppavattesi. Taṃ kho panānanda, kalyāṇaṃ vattaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā. Idaṃ kho panānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamañcānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ kho, ānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvattha’. Yasmiṃ kho, ānanda, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvatthā’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Maghadevasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.
已對照

《摩伽提婆經》終,[《王品》中之]第三[經]。