快樂巴利palinanda.cc

中部第81經 · 伽提伽羅經 Ghaṭikārasuttaṃ

本經目錄一、伽提伽羅經

282PTS 2.45緬 2.236已對照

一、伽提伽羅經

二八二、如是我聞——一時,世尊與大比丘僧團一同在憍薩羅國(Kosala)遊行。那時,世尊從道路走下,在某處現出了微笑。那時,具壽阿難這樣想:“世尊現出微笑,究竟是什麼因、什麼緣呢?諸如來不會無緣無故現出微笑。”於是,具壽阿難偏袒一肩,向世尊合掌,對世尊這樣說——“尊者,世尊現出微笑,究竟是什麼因、什麼緣呢?諸如來不會無緣無故現出微笑。”“阿難,從前在這地方有一座名叫鞞迦陵伽(Vegaḷiṅga)的村鎮,興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密。阿難,迦葉世尊(Kassapa bhagavā)、阿羅漢、正等正覺者依止鞞迦陵伽村鎮而住。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在這裡。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者就在這裡坐著教誡比丘僧團。”於是,具壽阿難把僧伽梨疊成四層敷設好,對世尊這樣說——“尊者,那麼,請世尊坐在這裡。這塊地方將會是兩位阿羅漢、正等正覺者所受用過的。”世尊就坐在所敷設的座位上。坐下後,世尊對具壽阿難說——

282. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena [na akāraṇe (sī.)] tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ [uttarāsaṅga (syā. kaṃ.)] katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ [vehaliṅgaṃ (sī.), vebhaligaṃ (syā. kaṃ.), vebhaliṅgaṃ (pī.)] nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadatī’’ti. Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha. Ayaṃ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
PTS 2.46已對照

“阿難,從前在這地方有一座名叫鞞迦陵伽的村鎮,興盛、繁榮、人眾多、人煙稠密。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者依止鞞迦陵伽村鎮而住。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在這裡。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者就在這裡坐著教誡比丘僧團。

‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadati.
283緬 2.237已對照

二八三、“阿難,在鞞迦陵伽村鎮,有一位名叫伽提伽羅(Ghaṭikāra)的陶師,是迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的護持者、最上護持者。阿難,陶師伽提伽羅有一位名叫光護(Jotipāla)的青年,是[他的]朋友、親愛的朋友。阿難,於是陶師伽提伽羅對光護青年說——‘來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,這樣說時,光護青年對陶師伽提伽羅這樣說——‘夠了,朋友伽提伽羅。見那剃光頭的小沙門有什麼用呢?’阿難,第二次……乃至……阿難,第三次,陶師伽提伽羅對光護青年這樣說——‘來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,第三次,光護青年對陶師伽提伽羅這樣說——‘夠了,朋友伽提伽羅。見那剃光頭的小沙門有什麼用呢?’‘那麼,朋友光護,我們帶上沐浴用的擦身石珠(sottisināni),到河邊去沐浴吧。’‘好的,朋友。’阿難,光護青年應諾陶師伽提伽羅。阿難,於是陶師伽提伽羅與光護青年帶上沐浴用的擦身石珠,到河邊去沐浴。

283. ‘‘Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro [ghaṭīkāro (sī. pī.)] nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? ‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṃ [sottiṃ sināniṃ (sī. pī.), sottisinānaṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya [āhara (ka.)] nadiṃ gamissāma sināyitu’nti. ‘Evaṃ sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṃ ādāya nadiṃ agamaṃsu sināyituṃ’.
284PTS 2.48緬 2.238已對照

二八四、“阿難,於是陶師伽提伽羅對光護青年說——‘朋友光護,這迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在不遠處。來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,這樣說時,光護青年對陶師伽提伽羅這樣說——‘夠了,朋友伽提伽羅。見那剃光頭的小沙門有什麼用呢?’阿難,第二次……乃至……阿難,第三次,陶師伽提伽羅對光護青年這樣說——‘朋友光護,這迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在不遠處。來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,第三次,光護青年對陶師伽提伽羅這樣說——‘夠了,朋友伽提伽羅。見那剃光頭的小沙門有什麼用呢?’阿難,於是陶師伽提伽羅抓住光護青年的腰囊(ovaṭṭikā),對[他]這樣說——‘朋友光護,這迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在不遠處。來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,於是光護青年掙開腰囊,對陶師伽提伽羅這樣說——‘夠了,朋友伽提伽羅。見那剃光頭的小沙門有什麼用呢?’阿難,於是陶師伽提伽羅抓住已洗了頭的光護青年的頭髮,對[他]這樣說——‘朋友光護,這迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的園林就在不遠處。來吧,朋友光護,我們前往拜見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。因為我認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’阿難,於是光護青年這樣想:‘諸位,真是稀有啊!諸位,真是未曾有啊!這陶師伽提伽羅身為出身低下者,竟會認為可以抓我們這已洗了頭之人的頭髮!看來這實在不會是小事。’便對陶師伽提伽羅這樣說——‘朋友伽提伽羅,竟至於此嗎?’‘朋友光護,竟至於此。因為我正是這樣認為見那位世尊、阿羅漢、正等正覺者是善的。’‘那麼,朋友伽提伽羅,放手吧,我們去吧。’

284. ‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ ovaṭṭikāyaṃ parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṃ vinivaṭṭetvā [viniveṭhetvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ sīsaṃnhātaṃ [sasīsaṃ nahātaṃ (sī.), sīsanhātaṃ (syā. kaṃ.)] kesesu parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yatra hi nāmāyaṃ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṃ sīsaṃnhātānaṃ kesesu parāmasitabbaṃ maññissati; na vatidaṃ kira orakaṃ maññe bhavissatī’ti; ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘yāvatādohipi [yāvetadohipi (sī. syā. kaṃ. pī.)], samma ghaṭikārā’ti? ‘Yāvatādohipi, samma jotipāla. Tathā hi pana me sādhusammataṃ tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
285緬 2.239已對照

二八五、“阿難,於是陶師伽提伽羅與光護青年來到迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者之處;到了之後,陶師伽提伽羅禮敬迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者,坐在一旁。而光護青年與迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。阿難,坐在一旁的陶師伽提伽羅對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,這位光護青年是我的朋友、親愛的朋友。願世尊為他說法。’阿難,於是迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者以法語對陶師伽提伽羅與光護青年開示、勸導、激勵、令歡喜。阿難,於是陶師伽提伽羅與光護青年被迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,歡喜、隨喜迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者之所說,從座而起,禮敬迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者,右繞之後離去。

285. ‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imassa bhagavā dhammaṃ desetū’ti. Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṃ jotipālañca māṇavaṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
286PTS 2.49已對照

二八六、“阿難,於是光護青年對陶師伽提伽羅這樣說——‘朋友伽提伽羅,你聽了這法,卻還不從家出家、成為無家者嗎?’‘朋友光護,你不是知道我奉養盲而年老的父母嗎?’‘那麼,朋友伽提伽羅,我要從家出家、成為無家者。’阿難,於是陶師伽提伽羅與光護青年來到迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者之處;到了之後,禮敬迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者,坐在一旁。阿難,坐在一旁的陶師伽提伽羅對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,這位光護青年是我的朋友、親愛的朋友。願世尊令他出家。’阿難,光護青年便在迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者座下得了出家,得了具足戒。

286. ‘‘Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘imaṃ nu tvaṃ, samma ghaṭikāra, dhammaṃ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṃ na pabbajissasī’ti? ‘Nanu maṃ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti? ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imaṃ bhagavā pabbājetū’ti. Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
287PTS 2.50緬 2.240已對照

二八七、“阿難,於是在光護青年受具足戒不久、受具足戒半個月時,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者在鞞迦陵伽隨意住了[一段時間]之後,向波羅奈(Bārāṇasī)遊行而去。依次遊行,來到波羅奈。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者就住在波羅奈仙人墮處鹿野苑(Isipatana migadāya)。阿難,迦屍王吉吉(Kikī kāsirājā)聽說:‘據說迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者已經到達波羅奈,住在波羅奈仙人墮處鹿野苑。’阿難,於是迦屍王吉吉令人套好一輛輛上好的車乘,登上一輛上好的車乘,乘著一輛輛上好的車乘,以盛大的王家威儀從波羅奈出發,為了見迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者。乘車走到車所能通行之處後,便下車步行,來到迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者之處;到了之後,禮敬迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者,坐在一旁。阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者以法語對坐在一旁的迦屍王吉吉開示、勸導、激勵、令歡喜。阿難,於是迦屍王吉吉被迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者以法語開示、勸導、激勵、令歡喜之後,對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,願世尊與比丘僧團一起接受我明日的飲食。’阿難,迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者以默然表示接受。阿難,於是迦屍王吉吉知道迦葉世尊、正等正覺者已接受,便從座而起,禮敬迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者,右繞之後離去。阿難,於是迦屍王吉吉在那一夜過後,在自己的住處備辦了上妙的嚼食、噉食——黃包稻米[的飯],去了黑粒,有眾多羹、眾多菜——然後派人向迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者通報時間:‘尊者,是時候了,飲食已經備好。’

287. ‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī tadavasari. Tatra sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā – ‘kassapo kira bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiṃ anuppatto bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye’ti. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ [bhadraṃ bhadraṃ (ka.)] yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena [mahaccā rājānubhāvena (sī.), mahatā rājānubhāvena (pī.)] kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho, ānanda, kikiṃ kāsirājānaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tuṇhībhāvena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa [paṇḍumuṭīkassa (sī. pī.), paṇḍumudikassa (syā. kaṃ.)] sālino vigatakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṃ ārocāpesi – ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’nti.
288PTS 2.51緬 2.241已對照

二八八、“阿難,於是迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者在上午穿好[下衣],取了缽與衣,來到迦屍王吉吉的住處;到了之後,與比丘僧團一同坐在所敷設的座位上。阿難,於是迦屍王吉吉以上妙的嚼食、噉食親手奉侍以佛陀為首的比丘僧團,使之飽足滿意。阿難,於是當迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者食畢,手已離缽時,迦屍王吉吉取了一個低座,坐在一旁。阿難,坐在一旁的迦屍王吉吉對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,願世尊接受我[之請]在波羅奈雨安居,僧團將會有這樣的侍奉。’‘夠了,大王。我的雨安居已經[另行]接受了。’阿難,第二次……阿難,第三次,迦屍王吉吉對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,願世尊接受我[之請]在波羅奈雨安居,僧團將會有這樣的侍奉。’‘夠了,大王。我的雨安居已經[另行]接受了。’阿難,於是迦屍王吉吉[想著]‘迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者不接受我[之請]在波羅奈雨安居’,便有了[心的]變異,有了憂。阿難,於是迦屍王吉吉對迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者這樣說——‘尊者,是否有其他任何人是比我更好的護持者呢?’

288. ‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Dutiyampi kho, ānanda… tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsa’nti ahudeva aññathattaṃ, ahu domanassaṃ. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
PTS 2.52緬 2.242已對照

“‘大王,有一座名叫鞞迦陵伽的村鎮。那裡有一位名叫伽提伽羅的陶師,他是我的護持者、最上護持者。大王,你[想著]“迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者不接受我[之請]在波羅奈雨安居”,確實有[心的]變異,有憂;而這在陶師伽提伽羅那裡沒有,也將不會有。大王,陶師伽提伽羅已皈依佛,已皈依法,已皈依僧。大王,陶師伽提伽羅遠離殺生,遠離不與取,遠離欲邪行,遠離妄語,遠離[導致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒類。大王,陶師伽提伽羅對佛具足不壞淨信,對法具足不壞淨信,對僧具足不壞淨信,具足聖者所愛樂的諸戒。大王,陶師伽提伽羅於苦無疑,於苦集無疑,於苦滅無疑,於導至苦滅之道無疑。大王,陶師伽提伽羅是一食者、梵行者、持戒者、具善法者。大王,陶師伽提伽羅已放下摩尼與黃金、已遠離金銀。大王,陶師伽提伽羅已放下杵臼,不親手掘地。凡有河岸崩落的[土]或鼠掘出的土堆,他用扁擔挑來,做成器皿,這樣說:“凡想要的人,就在這裡放下一份份稻米,或一份份綠豆,或一份份豌豆,取走他想要的[器皿]吧。”大王,陶師伽提伽羅奉養盲而年老的父母。大王,陶師伽提伽羅以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。

‘‘‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo. Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro; so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko. Tuyhaṃ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsanti attheva [atthi (sī. pī.)] aññathattaṃ, atthi domanassaṃ. Tayidaṃ ghaṭikārassa kumbhakārassa [ghaṭikāre kumbhakāre (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi ca na ca bhavissati. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṃ khaṇati [kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṃ khaṇati (syā. kaṃ. pī.), kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (ka.)]. Yaṃ hoti kūlapaluggaṃ vā mūsikukkaro [mūsikukkuro (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā taṃ kājena āharitvā bhājanaṃ karitvā evamāha – ‘‘ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni [taṇḍula pabhivattāni (sī. pī.)] vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṃ icchati taṃ haratū’’ti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
289已對照

二八九、“‘大王,有一次,我住在名叫鞞迦陵伽的村鎮。大王,那時我在上午穿好[下衣],取了缽與衣,來到陶師伽提伽羅的父母之處;到了之後,對陶師伽提伽羅的父母這樣說——“喂,這位房伽婆(Bhaggava)到哪裡去了?”“尊者,你的護持者出去了。請從鍋裡取飯,從湯器裡取湯,受用吧。”大王,於是我從鍋裡取飯,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了。大王,那時陶師伽提伽羅來到父母之處;到了之後,對父母這樣說——“是誰從鍋裡取飯,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了?”“孩子,是迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者從鍋裡取飯,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了。”大王,那時陶師伽提伽羅這樣想:“我實有利得!我實善得!迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者對我這樣信賴。”大王,於是喜樂半個月不離陶師伽提伽羅,七天不離[他的]父母。

289. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ [pakkāmiṃ (syā. kaṃ. pī.)]. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati [na vijahi (sī. syā. kaṃ. pī.)], sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
290PTS 2.53緬 2.243已對照

二九〇、“‘大王,有一次,我就住在那同一個名叫鞞迦陵伽的村鎮。大王,那時我在上午穿好[下衣],取了缽與衣,來到陶師伽提伽羅的父母之處;到了之後,對陶師伽提伽羅的父母這樣說——“喂,這位房伽婆到哪裡去了?”“尊者,你的護持者出去了。請從籃子裡取酸粥,從湯器裡取湯,受用吧。”大王,於是我從籃子裡取酸粥,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了。大王,那時陶師伽提伽羅來到父母之處;到了之後,對父母這樣說——“是誰從籃子裡取酸粥,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了?”“孩子,是迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者從籃子裡取酸粥,從湯器裡取湯,受用之後,從座而起離去了。”大王,那時陶師伽提伽羅這樣想:“我實有利得!我實善得!迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者對我這樣信賴。”大王,於是喜樂半個月不離陶師伽提伽羅,七天不離[他的]父母。

290. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
291PTS 2.54緬 2.244已對照

二九一、“‘大王,有一次,我就住在那同一個名叫鞞迦陵伽的村鎮。那時,[我的]茅屋漏雨。大王,於是我對比丘們說——“諸比丘,你們去陶師伽提伽羅的住處,看看[有沒有]草。”大王,這樣說時,那些比丘對我這樣說——“尊者,陶師伽提伽羅的住處沒有草,但他的作坊(āvesana)有草蓋的屋頂。”“諸比丘,你們去把陶師伽提伽羅作坊的草揭下來。”大王,於是那些比丘揭下了陶師伽提伽羅作坊的草。大王,那時陶師伽提伽羅的父母對那些比丘這樣說——“是誰在揭作坊的草?”“姊妹,是比丘們;迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的茅屋漏雨。”“尊者們,拿去吧!賢面者們,拿去吧!”大王,那時陶師伽提伽羅來到父母之處;到了之後,對父母這樣說——“是誰揭下了作坊的草?”“孩子,是比丘們;據說迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者的茅屋漏雨。”大王,那時陶師伽提伽羅這樣想:“我實有利得!我實善得!迦葉世尊、阿羅漢、正等正覺者對我這樣信賴。”大王,於是喜樂半個月不離陶師伽提伽羅,七天不離[他的]父母。大王,於是那整個作坊三個月都以虛空為屋頂而立,天卻不曾下雨淋入。大王,陶師伽提伽羅就是這樣的人。’‘尊者,陶師伽提伽羅實有利得;尊者,陶師伽提伽羅實善得,世尊對他這樣信賴。’”

291. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Tena kho pana samayena kuṭi [gandhakuṭi (sī.)] ovassati. Atha khvāhaṃ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṃ – ‘‘gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ jānāthā’’ti. Evaṃ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘‘natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ, atthi ca khvāssa āvesane [āvesanaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] tiṇacchadana’’ [navacchadanaṃ (sī.)] nti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇaṃ karothā’’ti. Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇamakaṃsu. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇaṃ karontī’’ti? ‘‘Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. ‘‘Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇamakaṃsū’’ti? ‘‘Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ. Atha kho, mahārāja, āvesanaṃ sabbantaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassi [na cātivassi (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti. ‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa yassa bhagavā evaṃ abhivissattho’’’ti.
292已對照

二九二、“阿難,於是迦屍王吉吉給陶師伽提伽羅送去約五百馱稻米——黃包稻米——以及與之相宜的作羹之料。阿難,於是那些王臣來到陶師伽提伽羅之處,對[他]這樣說——‘尊者,這約五百馱稻米——黃包稻米——以及與之相宜的作羹之料,是迦屍王吉吉送來的。尊者,請收下它們。’‘國王多事務、多應作之事。我已足夠了!就留給國王吧。’阿難,你或許會這樣想:‘那時的光護青年想必是另一個人。’阿難,[這事]不應這樣看。那時我就是光護青年。”

世尊說了這[番話]。具壽阿難滿意、歡喜世尊之所說。

292. ‘‘Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti [patiggaṇhātūti (sī. pī.), paṭiggaṇhātūti (syā. kaṃ.)]. ‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo. Alaṃ me! Raññova hotū’ti. Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena jotipālo māṇavo ahosi’’nti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Ghaṭikārasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
已對照

《伽提伽羅經》終,[《王品》中之]第一[經]。