快樂巴利palinanda.cc

中部第79經 · 小薩古盧陀夷經 Cūḷasakuludāyisuttaṃ

本經目錄九、小薩古盧陀夷經

269緬 2.221已對照

九、小薩古盧陀夷經

二六九、如是我聞——一時,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦蘭陀園(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那時,遊方者薩古盧陀夷(Sakuludāyī)與一大群遊方者眾一起,住在孔雀飼食處遊方者園(Moranivāpa paribbājakārāma)。那時,世尊在上午穿好[下衣],取了缽與衣,進入王舍城乞食。那時,世尊心中這樣想——“現在為乞食而行於王舍城還太早,我何不前往孔雀飼食處遊方者園,前往遊方者薩古盧陀夷之處呢?”於是世尊便前往孔雀飼食處遊方者園。

269. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako moranivāpe paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami.
PTS 2.30已對照

那時,遊方者薩古盧陀夷正與一大群遊方者眾坐在一起,[那眾會]喧譁著,發出高聲、大聲,談論著種種畜生論(tiracchānakathā)。這就是:國王論、盜賊論、大臣論、軍隊論、怖畏論、戰爭論、食物論、飲料論、衣服論、臥具論、花鬘論、香論、親戚論、車乘論、村莊論、集鎮論、城市論、國土論、女人論、勇士論、街道論、井邊論、先亡論、種種論、世界起源論、海洋起源論、如此有無論。遊方者薩古盧陀夷遠遠看見世尊走來;看見後,便安頓自己的眾會:“諸位請寂靜,諸位請勿作聲。這位沙門喬達摩來了。那位具壽喜好寂靜,稱讚寂靜。或許他知道這眾會寂靜,便會想到可以前來。”於是那些遊方者就沉默了。

Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati; appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.
270PTS 2.31緬 2.222已對照

二七〇、於是,世尊前往遊方者薩古盧陀夷之處。遊方者薩古盧陀夷便對世尊這樣說:“尊者,世尊請來!尊者,世尊善來!尊者,世尊隔了很久才作這一趟因由,即為了來到此處。尊者,請世尊就座,這座位已經敷設好了。”世尊便坐在敷設好的座位上。遊方者薩古盧陀夷也取了一個低座,坐在一旁。世尊對坐在一旁的遊方者薩古盧陀夷這樣說:“優陀夷,你們現在為了什麼談論而集坐在這裡?你們尚未說完的談論又是什麼呢?”“尊者,這個談論且擱下吧,就是我們現在集坐所談的這個談論。尊者,這個談論以後世尊也不難聽到。尊者,當我沒有來到這眾會時,這眾會就坐著談論種種畜生論;而尊者,當我來到這眾會時,這眾會就坐著只仰望我的臉:‘沙門優陀夷將為我們說什麼法,我們就聽那[法]。’而尊者,當世尊來到這眾會時,我與這眾會就坐著仰望世尊的臉:‘世尊將為我們說什麼法,我們就聽那[法]。’”

270. Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā; idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakuludāyiṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Yadāhaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ anupasaṅkanto homi athāyaṃ parisā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentī nisinnā hoti; yadā ca kho ahaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ upasaṅkanto homi athāyaṃ parisā mamaññeva mukhaṃ ullokentī nisinnā hoti – ‘yaṃ no samaṇo udāyī dhammaṃ bhāsissati taṃ [taṃ no (sī. syā. kaṃ. pī.)] sossāmā’ti; yadā pana, bhante, bhagavā imaṃ parisaṃ upasaṅkanto hoti athāhañceva ayañca parisā bhagavato mukhaṃ ullokentā [olokentī (syā. kaṃ. ka.)] nisinnā homa – ‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ sossāmā’’’ti.
271已對照

二七一、“那麼,優陀夷,就讓[一個問題]在此浮現於你吧,憑著它,[說法]會浮現於我。”“尊者,前些天、更前些天,[有一位]一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——‘我於行時、住時、睡時、醒時,知見都恆常不斷地現前。’他被我就前際提問時,以別事答別事,把話頭推到外邊去,顯露出忿、瞋與不悅。尊者,我當時就世尊本人生起了憶念:‘啊,但願世尊[能說]!啊,但願善逝[能說]!——那位於這些法極為善巧的。’”“優陀夷,那麼,那位一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——‘我於行時、住時、睡時、醒時,知見都恆常不斷地現前’——被你就前際提問時以別事答別事、把話頭推到外邊去、顯露出忿、瞋與不悅的,是誰呢?”“尊者,是尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)。”

271. ‘‘Tenahudāyi, taṃyevettha paṭibhātu yathā maṃ paṭibhāseyyā’’si. ‘‘Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So mayā [paccupaṭṭhita’’nti mayā (?)] pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato! Yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’’’ti. ‘‘Ko pana so, udāyi, sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, yo tayā pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsī’’ti? ‘Nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto’ti.
緬 2.223已對照

“優陀夷,凡能回憶起許多種宿住,即:一生、二生……乃至……如此回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住的人,他或可就前際向我提問,我或可就前際向他提問;他或可以對前際問題的解答令我的心滿意,我或可以對前際問題的解答令他的心滿意。

‘‘Yo kho, udāyi, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, so vā maṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
PTS 2.32已對照

“優陀夷,凡能以清淨、超人的天眼看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去的人,他或可就後際向我提問,我或可就後際向他提問;他或可以對後際問題的解答令我的心滿意,我或可以對後際問題的解答令他的心滿意。

‘‘Yo [so (sī. pī.)] kho, udāyi, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyya cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya, so vā maṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
已對照

“不過,優陀夷,前際且擱下,後際且擱下。我要為你說法:此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起;此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅。”

‘‘Api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto. Dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’’ti.
已對照

“尊者,我連以這個自體所經歷過的,也不能具有行相、具有細節地回憶起來,又怎能像世尊那樣回憶起許多種宿住,即:一生、二生……乃至……如此回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住呢?尊者,我如今連泥土畢舍遮(paṃsupisācaka)都看不見,又怎能像世尊那樣以清淨、超人的天眼看見眾生的死亡與投生——或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣——了知眾生隨業而去呢?尊者,而世尊對我這樣說:‘不過,優陀夷,前際且擱下,後際且擱下;我要為你說法:此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起;此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅。’——那[話]對我更加不顯明。尊者,或許我能在自己的師承上,以對問題的解答令世尊的心滿意。”

‘‘Ahañhi, bhante, yāvatakampi me iminā attabhāvena paccanubhūtaṃ tampi nappahomi sākāraṃ sauddesaṃ anussarituṃ, kuto panāhaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathāpi bhagavā? Ahañhi, bhante, etarahi paṃsupisācakampi na passāmi, kuto panāhaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānissāmi, seyyathāpi bhagavā? Yaṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto; dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’ti tañca pana me bhiyyosomattāya na pakkhāyati. Appeva nāmāhaṃ, bhante, sake ācariyake bhagavato cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.
272已對照

二七二、“優陀夷,那麼在你自己的師承中是怎樣[說]的呢?”“尊者,在我們自己的師承中是這樣[說]的:‘這是最上的色,這是最上的色。’”

272. ‘‘Kinti pana te, udāyi, sake ācariyake hotī’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’’’ti.
緬 2.224已對照

“優陀夷,你那在自己的師承中這樣[說]的‘這是最上的色,這是最上的色’——那最上的色是什麼呢?”“尊者,沒有比它更上或更殊勝的其他色,那[色]就是最上的色。”

‘‘Yaṃ pana te etaṃ, udāyi, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti, katamo so paramo vaṇṇo’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
PTS 2.33已對照

“那麼,沒有比它更上或更殊勝的其他色的那最上的色是什麼呢?”“尊者,沒有比它更上或更殊勝的其他色,那[色]就是最上的色。”

‘‘Katamo pana so paramo vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
已對照

“優陀夷,你這[話]縱然可以說得很長——你說‘尊者,沒有比它更上或更殊勝的其他色,那[色]就是最上的色’,卻不施設那色。優陀夷,譬如有人這樣說:‘這個國中凡是國中第一美女(janapadakalyāṇī),我都想要她、愛慕她。’人們便對他這樣說:‘喂,你這個人,你所想要、所愛慕的那位國中第一美女,你可知道她是剎帝利女、婆羅門女、吠舍女,還是首陀羅女?’被這樣問時,他會說‘不知道’。人們又對他這樣說:‘喂,你這個人,你所想要、所愛慕的那位國中第一美女,你可知道她名字如此、姓氏如此……乃至……或是高、是矮、是中等,是黑、是褐、還是金褐色的膚色……住在哪個村、哪個鎮、哪個城?’被這樣問時,他會說‘不知道’。人們又對他這樣說:‘喂,你這個人,你既不知道、也沒見過的人,你卻想要她、愛慕她嗎?’被這樣問時,他會說‘是的’。

‘‘Dīghāpi kho te esā, udāyi, phareyya – ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesi. Seyyathāpi, udāyi, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vāti…pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti… amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?這樣一來,那個人所說的話豈不就成了無對治之說嗎?”“尊者,確實如此;這樣一來,那個人所說的話就成了無對治之說。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi – nanu evaṃ sante, tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
已對照

“優陀夷,正是這樣,你說‘尊者,沒有比它更上或更殊勝的其他色,那[色]就是最上的色’,卻不施設那色。”

‘‘Evameva kho tvaṃ, udāyi, ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti.
已對照

“尊者,猶如一顆琉璃寶珠,美麗、純正,有八個切面,善加琢磨,置於黃褐毛毯上,照耀、熾熱、放光;自我在死後是有如此之色的、無病的。”

‘‘Seyyathāpi, bhante, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṃ vaṇṇo attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti.
273PTS 2.34緬 2.225已對照

二七三、“優陀夷,你認為怎樣?一顆琉璃寶珠,美麗、純正,有八個切面,善加琢磨,置於黃褐毛毯上,照耀、熾熱、放光,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的螢火蟲——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的這螢火蟲——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

273. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在夜晚令人目盲的黑暗中的螢火蟲,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的油燈——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的這油燈——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya telappadīpo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在夜晚令人目盲的黑暗中的油燈,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的大火聚——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的這大火聚——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在夜晚令人目盲的黑暗中的大火聚,或是於夜裡黎明時分,天高遠、雲已散盡時的太白星——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,於夜裡黎明時分,天高遠、雲已散盡時的這太白星——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
緬 2.226已對照

“優陀夷,你認為怎樣?於夜裡黎明時分,天高遠、雲已散盡時的太白星,或是在那十五日的布薩日,天高遠、雲已散盡時,正當半夜時分的月亮——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,在那十五日的布薩日,天高遠、雲已散盡時,正當半夜時分的這月亮——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido [abhide (ka. sī.), abhidosaṃ (ka.) abhidoti abhisaddena samānatthanipātapadaṃ (chakkaṅguttaraṭīkā mahāvagga aṭṭhamasuttavaṇṇanā)] aḍḍharattasamayaṃ cando – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
PTS 2.35已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在那十五日的布薩日,天高遠、雲已散盡時,正當半夜時分的月亮,或是在雨季最後一月的秋時,天高遠、雲已散盡時,正當日中時分的太陽——這兩種色中,哪一種色更超越、更殊勝呢?”“尊者,在雨季最後一月的秋時,天高遠、雲已散盡時,正當日中時分的這太陽——它在這兩種色中更超越、更殊勝。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, yo vā vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已對照

“優陀夷,那些不受用這日月之光的諸天,比[受用者]多、多得多,我了知他們。然而我不說:‘沒有比它更上或更殊勝的其他色。’然而,優陀夷,你卻對那比螢火蟲更低劣、更卑下的色說‘那就是最上的色’,卻不施設那色。”“世尊截斷了[我們的]論說,善逝截斷了[我們的]論說!”

‘‘Ato kho te, udāyi, bahū hi bahutarā devā ye imesaṃ candimasūriyānaṃ ābhā nānubhonti, tyāhaṃ pajānāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti. Atha ca pana tvaṃ, udāyi, ‘yvāyaṃ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro [hīnataro (sī. pī.)] ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti. ‘‘Acchidaṃ [acchira (ka.), acchida (?)] bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
已對照

“優陀夷,你為什麼這樣說:‘世尊截斷了[我們的]論說,善逝截斷了[我們的]論說!’?”“尊者,在我們自己的師承中是這樣[說]的:‘這是最上的色,這是最上的色。’尊者,我們在自己的師承上被世尊盤問、追問、詰問時,[便成了]空的、虛的、落敗的。”

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, evaṃ vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti.
274已對照

二七四、“那麼,優陀夷,有一向樂的世間嗎?有作證一向樂的世間的有理由的行道嗎?”“尊者,在我們自己的師承中是這樣[說]的:‘有一向樂的世間,有作證一向樂的世間的有理由的行道。’”

274. ‘‘Kiṃ panudāyi, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti.
PTS 2.36緬 2.227已對照

“優陀夷,那麼,那作證一向樂的世間的有理由的行道是什麼呢?”“尊者,在此,有人舍斷殺生,遠離殺生;舍斷不與取,遠離不與取;舍斷欲邪行,遠離欲邪行;舍斷妄語,遠離妄語;或受持某種苦行之德而行。尊者,這就是那作證一向樂的世間的有理由的行道。”

‘‘Katamā pana sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idha, bhante, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, aññataraṃ vā pana tapoguṇaṃ samādāya vattati. Ayaṃ kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在舍斷殺生、遠離殺生之時,那時自我是一向樂的,還是有樂有苦的?”“尊者,是有樂有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在舍斷不與取、遠離不與取之時,那時自我是一向樂的,還是有樂有苦的?”“尊者,是有樂有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在舍斷欲邪行、遠離欲邪行之時,那時自我是一向樂的,還是有樂有苦的?”“尊者,是有樂有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在舍斷妄語、遠離妄語之時,那時自我是一向樂的,還是有樂有苦的?”“尊者,是有樂有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?在受持某種苦行之德而行之時,那時自我是一向樂的,還是有樂有苦的?”“尊者,是有樂有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye aññataraṃ tapoguṇaṃ samādāya vattati, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已對照

“優陀夷,你認為怎樣?依於苦樂交雜的行道,能有一向樂的世間的作證嗎?”“世尊截斷了[我們的]論說,善逝截斷了[我們的]論說!”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, api nu kho vokiṇṇasukhadukkhaṃ paṭipadaṃ āgamma ekantasukhassa lokassa sacchikiriyā hotī’’ti [sacchikiriyāyāti (ka.)]? ‘‘Acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
已對照

“優陀夷,你為什麼這樣說:‘世尊截斷了[我們的]論說,善逝截斷了[我們的]論說!’?”“尊者,在我們自己的師承中是這樣[說]的:‘有一向樂的世間,有作證一向樂的世間的有理由的行道。’尊者,我們在自己的師承上被世尊盤問、追問、詰問時,[便成了]空的、虛的、落敗的。”

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti [aparaddhā (sī.), aparaddhāpi (syā. kaṃ. pī.)].
275PTS 2.37緬 2.228已對照

二七五、“那麼,尊者,有一向樂的世間嗎?有作證一向樂的世間的有理由的行道嗎?”“優陀夷,確實有一向樂的世間,有作證一向樂的世間的有理由的行道。”

275. ‘‘Kiṃ pana, bhante, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, udāyi, ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

“尊者,那麼,那作證一向樂的世間的有理由的行道是什麼呢?”“優陀夷,在此,比丘已離諸欲……乃至……成就並住於初禪;尋、伺寂止……成就並住於第二禪;離喜……成就並住於第三禪——優陀夷,這就是那作證一向樂的世間的有理由的行道。”

‘‘Katamā pana sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ kho sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

“尊者,那不是作證一向樂的世間的有理由的行道;尊者,因為到此為止,他就已作證了一向樂的世間。”“優陀夷,到此為止,他並未作證一向樂的世間;那隻不過是作證一向樂的世間的有理由的行道。”

‘‘Na [kiṃ nu (syā. kaṃ. ka.)] kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya, sacchikato hissa, bhante, ettāvatā ekantasukho loko hotī’’ti. ‘‘Na khvāssa, udāyi, ettāvatā ekantasukho loko sacchikato hoti; ākāravatītveva sā paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已對照

這樣說時,遊方者薩古盧陀夷的眾會喧譁起來,發出高聲、大聲:“在這一點上,我們連同師承都完了!在這一點上,我們連同師承都完了!我們不知道比這更上的了。”

Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā unnādinī uccāsaddamahāsaddā ahosi – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, ettha mayaṃ anassāma [panassāma (sī.)] sācariyakā! Na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.
已對照

於是,遊方者薩古盧陀夷使那些遊方者安靜下來之後,對世尊這樣說:“尊者,那麼到什麼程度,他才作證了一向樂的世間呢?”“優陀夷,在此,比丘舍斷樂……乃至……於第四禪……成就並住。凡已往生一向樂的世間的那些天神,他與那些天神共處、交談、進行討論。優陀夷,到這個程度,他就作證了一向樂的世間。”

Atha kho sakuludāyī paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā panāssa, bhante, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ… upasampajja viharati. Yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā tāhi devatāhi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati. Ettāvatā khvāssa, udāyi, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti.
276緬 2.229已對照

二七六、“尊者,比丘們想必是為了作證這一向樂的世間,才在世尊處修梵行的吧?”“優陀夷,比丘們並不是為了作證一向樂的世間,才在我處修梵行的。優陀夷,另有其他更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證那些法,才在我處修梵行的。”

276. ‘‘Etassa nūna, bhante, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Na kho, udāyi, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, udāyi, aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
PTS 2.38已對照

“尊者,那些更上、更殊勝的法是什麼呢?比丘們正是為了作證它們而在世尊處修梵行。”“優陀夷,於此,如來出現於世間,是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊……乃至……他舍斷這五蓋——心的隨煩惱、令慧羸弱者——之後,已離諸欲……乃至……成就並住於初禪。優陀夷,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。”

‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idhudāyi, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti’’.
已對照

“再者,優陀夷,比丘尋、伺寂止……乃至……第二禪……第三禪……成就並住於第四禪。優陀夷,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
已對照

“當他的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,他引導心、使心轉向於宿住隨念智。他回憶起許多種宿住,即:一生、二生……乃至……如此,他回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住。優陀夷,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
已對照

“當他的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,他引導心、使心轉向於眾生死生智。他以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣……乃至……了知眾生隨業而去。優陀夷,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
PTS 2.39緬 2.230已對照

“當他的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,他引導心、使心轉向於漏盡智。他如實了知‘此是苦’,‘此是苦之集’……乃至……‘此是苦之滅’……‘此是導至苦滅之道’……;如實了知‘此是諸漏’,‘此是漏之集’……‘此是漏之滅’……如實了知‘此是導至漏滅之道’。當他如此知、如此見時,心從欲漏解脫,心從有漏解脫,心從無明漏解脫;於解脫時,有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’優陀夷,這也是更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它而在我處修梵行。優陀夷,這些就是那些更上、更殊勝的法,比丘們正是為了作證它們而在我處修梵行。”

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti… ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti… ‘ayaṃ āsavanirodho’ti… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho, udāyi, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
277已對照

二七七、這樣說時,遊方者薩古盧陀夷對世尊這樣說:“奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,世尊以種種方式開顯了法。尊者,我皈依世尊、法與比丘僧團。尊者,願我能在世尊座下得出家,得具足戒。”

這樣說時,遊方者薩古盧陀夷的眾會對遊方者薩古盧陀夷這樣說:“優陀夷尊師,不要在沙門喬達摩處修梵行!優陀夷尊師,不要身為老師而過弟子的生活!猶如[本是]水甕(udakamaṇika)而成了汲水罐(udañcanika),優陀夷尊師的這[境況]也將是如此。優陀夷尊師,不要在沙門喬達摩處修梵行!優陀夷尊師,不要身為老師而過弟子的生活!”就這樣,遊方者薩古盧陀夷的眾會使遊方者薩古盧陀夷在世尊處[修]梵行一事上有了障礙。

277. Evaṃ vutte, sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasi. Seyyathāpi nāma udakamaṇiko [maṇiko (sī. pī. ka.)] hutvā udañcaniko [uddekaniko (sī. syā. kaṃ. pī.)] assa, evaṃ sampadamidaṃ [evaṃ sampadametaṃ (sī. pī.)] bhoto udāyissa bhavissati. Mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasī’’ti. Iti hidaṃ sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ antarāyamakāsi bhagavati brahmacariyeti.
Cūḷasakuludāyisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已對照

《小薩古盧陀夷經》終,[《遊方者品》中之]第九[經]。