快樂巴利palinanda.cc

中部第58經 · 無畏王子經 Abhayarājakumārasuttaṃ

本經目錄八、無畏王子經

83PTS 1.393緬 2.55已對照

八、無畏王子經

八十三、如是我聞——一時,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦蘭陀園(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那時,無畏王子(Abhaya rājakumāra)來到尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)之處;到了之後,禮敬尼乾陀·若提子,坐在一旁。尼乾陀·若提子對坐在一旁的無畏王子這樣說——“王子,來吧,你去對沙門喬達摩施加論難。這樣,你的善名聲將會傳揚:‘無畏王子對有如此大神通力、如此大威力的沙門喬達摩施加了論難。’”“尊者,我要如何對有如此大神通力、如此大威力的沙門喬達摩施加論難呢?”“王子,來吧,你去沙門喬達摩之處;到了之後,對沙門喬達摩這樣說:‘尊者,如來會說那對他人是不可愛、不可意的語嗎?’如果沙門喬達摩被你這樣問時這樣回答:‘王子,如來會說那對他人是不可愛、不可意的語’,你就對他這樣說:‘那麼,尊者,你與凡夫又有什麼差別呢?因為凡夫也會說那對他人是不可愛、不可意的語。’而如果沙門喬達摩被你這樣問時這樣回答:‘王子,如來不會說那對他人是不可愛、不可意的語’,你就對他這樣說:‘那麼,尊者,你為什麼記說提婆達多(Devadatta):“提婆達多是墮苦界的,提婆達多是墮地獄的,提婆達多是住劫的,提婆達多是不可救治的”?而提婆達多因你那話而憤怒、不悅。’王子,沙門喬達摩被你問了這兩端的問題,既不能吐出,也不能吞下。猶如有人的喉嚨裡卡了一枚鐵蒺藜,他既不能吐出,也不能吞下;王子,正是這樣,沙門喬達摩被你問了這兩端的問題,既不能吐出,也不能吞下。”“是的,尊者。”無畏王子應諾了尼乾陀·若提子,從座而起,禮敬尼乾陀·若提子,右繞之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。

83. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho abhayo rājakumāro yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho abhayaṃ rājakumāraṃ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca – ‘‘ehi tvaṃ, rājakumāra, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropehi. Evaṃ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati – ‘abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṃ mahiddhikassa evaṃ mahānubhāvassa vādo āropito’’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ panāhaṃ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṃ mahiddhikassa evaṃ mahānubhāvassa vādaṃ āropessāmī’’ti? ‘‘Ehi tvaṃ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ evaṃ vadehi – ‘bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṃ vācaṃ yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpā’ti? Sace te samaṇo gotamo evaṃ puṭṭho evaṃ byākaroti – ‘bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṃ vācaṃ yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpā’ti, tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṃ? Puthujjanopi hi taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpā’ti. Sace pana te samaṇo gotamo evaṃ puṭṭho evaṃ byākaroti – ‘na, rājakumāra, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpā’ti, tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘atha kiñcarahi te, bhante, devadatto byākato – ‘‘āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadatto’’ti? Tāya ca pana te vācāya devadatto kupito ahosi anattamano’ti. Imaṃ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṃ na sakkhiti ogilituṃ. Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṃ kaṇṭhe vilaggaṃ, so neva sakkuṇeyya uggilituṃ na sakkuṇeyya ogilituṃ; evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṃ ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṃ na sakkhiti ogilitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho abhayo rājakumāro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
84緬 2.56已對照

八十四、坐在一旁的無畏王子望了望太陽,心想:“今天已不是對世尊施加論難的時候了。明天我就在自己的住處對世尊施加論難。”便對世尊這樣說——“尊者,願世尊以自身為第四[人],接受我明日的飯食。”世尊以默然表示接受。於是,無畏王子知道世尊已經接受,便從座而起,禮敬世尊,右繞之後離去。於是,世尊在那一夜過後,在上午穿好[下衣],取了缽與衣,來到無畏王子的住處;到了之後,坐在所敷設的座位上。於是,無畏王子以上妙的嚼食、啖食親手奉侍世尊,使之飽足滿意。當世尊食畢、手已離缽時,無畏王子取了一個低座,坐在一旁。

84. Ekamantaṃ nisinnassa kho abhayassa rājakumārassa sūriyaṃ [suriyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] ulloketvā etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavato vādaṃ āropetuṃ. Sve dānāhaṃ sake nivesane bhagavato vādaṃ āropessāmī’’ti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya attacatuttho bhatta’’nti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho abhayo rājakumāro bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena abhayassa rājakumārassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi.
85PTS 1.394緬 2.57已對照

八十五、坐在一旁的無畏王子對世尊這樣說——“尊者,如來會說那對他人是不可愛、不可意的語嗎?”“王子,於此[不可]一向[而論]。”“尊者,在這一點上,尼乾陀們已毀滅了。”“王子,你為什麼這樣說:‘尊者,在這一點上,尼乾陀們已毀滅了’?”“尊者,在此,我曾來到尼乾陀·若提子之處;到了之後,禮敬尼乾陀·若提子,坐在一旁。尊者,尼乾陀·若提子對坐在一旁的我這樣說:‘王子,來吧,你去對沙門喬達摩施加論難。這樣,你的善名聲將會傳揚:“無畏王子對有如此大神通力、如此大威力的沙門喬達摩施加了論難。”’尊者,這樣說時,我對尼乾陀·若提子這樣說:‘尊者,我要如何對有如此大神通力、如此大威力的沙門喬達摩施加論難呢?’‘王子,來吧,你去沙門喬達摩之處;到了之後,對沙門喬達摩這樣說:“尊者,如來會說那對他人是不可愛、不可意的語嗎?”如果沙門喬達摩被你這樣問時這樣回答:“王子,如來會說那對他人是不可愛、不可意的語”,你就對他這樣說:“那麼,尊者,你與凡夫又有什麼差別呢?因為凡夫也會說那對他人是不可愛、不可意的語。”而如果沙門喬達摩被你這樣問時這樣回答:“王子,如來不會說那對他人是不可愛、不可意的語”,你就對他這樣說:“那麼,尊者,你為什麼記說提婆達多:‘提婆達多是墮苦界的,提婆達多是墮地獄的,提婆達多是住劫的,提婆達多是不可救治的’?而提婆達多因你那話而憤怒、不悅。”王子,沙門喬達摩被你問了這兩端的問題,既不能吐出,也不能吞下。猶如有人的喉嚨裡卡了一枚鐵蒺藜,他既不能吐出,也不能吞下;王子,正是這樣,沙門喬達摩被你問了這兩端的問題,既不能吐出,也不能吞下。’”

85. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṃ vācaṃ yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpā’’ti? ‘‘Na khvettha, rājakumāra, ekaṃsenā’’ti. ‘‘Ettha, bhante, anassuṃ nigaṇṭhā’’ti. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, rājakumāra, evaṃ vadesi – ‘ettha, bhante, anassuṃ nigaṇṭhā’’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho maṃ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca – ‘ehi tvaṃ, rājakumāra, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropehi. Evaṃ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati – abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṃ mahiddhikassa evaṃ mahānubhāvassa vādo āropito’ti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yathā kathaṃ panāhaṃ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṃ mahiddhikassa evaṃ mahānubhāvassa vādaṃ āropessāmī’ti? ‘Ehi tvaṃ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ evaṃ vadehi – bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṃ vācaṃ yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpāti? Sace te samaṇo gotamo evaṃ puṭṭho evaṃ byākaroti – bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṃ vācaṃ yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpāti, tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṃ? Puthujjanopi hi taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpāti. Sace pana te samaṇo gotamo evaṃ puṭṭho evaṃ byākaroti – na, rājakumāra, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā paresaṃ appiyā amanāpāti, tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – atha kiñcarahi te, bhante, devadatto byākato – āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadattoti? Tāya ca pana te vācāya devadatto kupito ahosi anattamanoti. Imaṃ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṃ na sakkhiti ogilituṃ. Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṃ kaṇṭhe vilaggaṃ, so neva sakkuṇeyya uggilituṃ na sakkuṇeyya ogilituṃ; evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṃ ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṃ na sakkhiti ogilitu’’’nti.
86PTS 1.395緬 2.58已對照

八十六、那時,一個年幼、諸根遲鈍、仰臥的童子坐在無畏王子的膝上。於是,世尊對無畏王子這樣說——“王子,你認為怎樣?若這童子由於你的放逸或由於乳母的放逸,把木片或瓦片放進口中,你會對他怎麼做?”“尊者,我會把它取出。尊者,若我不能一下子取出,就以左手扶住[他的]頭,以右手彎起手指,連著血也要取出。這是什麼緣故呢?尊者,因為我對童子懷有憐憫。”“王子,正是這樣,如來知道那是不真實、不如實、無義利的語,且那對他人是不可愛、不可意的,如來不說那語。如來知道那雖是真實、如實,卻是無義利的語,且那對他人是不可愛、不可意的,如來也不說那語。而如來知道那是真實、如實、有義利的語,且那對他人是不可愛、不可意的,對此如來是知時的,以說那語。如來知道那是不真實、不如實、無義利的語,且那對他人是可愛、可意的,如來不說那語。如來知道那雖是真實、如實,卻是無義利的語,且那對他人是可愛、可意的,如來也不說那語。而如來知道那是真實、如實、有義利的語,且那對他人是可愛、可意的,對此如來是知時的,以說那語。這是什麼緣故呢?王子,因為如來對眾生懷有憐憫。”

86. Tena kho pana samayena daharo kumāro mando uttānaseyyako abhayassa rājakumārassa aṅke nisinno hoti. Atha kho bhagavā abhayaṃ rājakumāraṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, sacāyaṃ kumāro tuyhaṃ vā pamādamanvāya dhātiyā vā pamādamanvāya kaṭṭhaṃ vā kaṭhalaṃ [kathalaṃ (ka.)] vā mukhe āhareyya, kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Āhareyyassāhaṃ, bhante. Sace, bhante, na sakkuṇeyyaṃ ādikeneva āhattuṃ [āharituṃ (syā. kaṃ.)], vāmena hatthena sīsaṃ pariggahetvā [paggahetvā (sī.)] dakkhiṇena hatthena vaṅkaṅguliṃ karitvā salohitampi āhareyyaṃ. Taṃ kissa hetu? Atthi me, bhante, kumāre anukampā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājakumāra, yaṃ tathāgato vācaṃ jānāti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ appiyā amanāpā, na taṃ tathāgato vācaṃ bhāsati. Yampi tathāgato vācaṃ jānāti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ appiyā amanāpā, tampi tathāgato vācaṃ na bhāsati. Yañca kho tathāgato vācaṃ jānāti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ appiyā amanāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya. Yaṃ tathāgato vācaṃ jānāti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ piyā manāpā, na taṃ tathāgato vācaṃ bhāsati. Yampi tathāgato vācaṃ jānāti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ piyā manāpā tampi tathāgato vācaṃ na bhāsati. Yañca tathāgato vācaṃ jānāti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ sā ca paresaṃ piyā manāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya. Taṃ kissa hetu? Atthi, rājakumāra, tathāgatassa sattesu anukampā’’ti.
87PTS 1.396已對照

八十七、“尊者,凡那些剎帝利智者、婆羅門智者、居士智者、沙門智者構造問題之後,來到如來[處]發問,尊者,世尊是預先就在心中思慮過這[事]——‘凡來到我這裡這樣問的人,我被他們這樣問時,就這樣回答’——還是如來於此[事]即時瞭然呢?”

“那麼,王子,我就此反問你,你認為怎樣合適,就怎樣回答。王子,你認為怎樣?你善巧於車的諸支節嗎?”

“是的,尊者,我善巧於車的諸支節。”

“王子,你認為怎樣?若有人來到你那裡這樣問:‘車的這個支節叫什麼?’你是預先就在心中思慮過這[事]——‘凡來到我這裡這樣問的人,我被他們這樣問時,就這樣回答’——還是此[事]會即時對你瞭然呢?”

“尊者,因為我是著稱的車手,善巧於車的諸支節。車的一切支節我都已善知。此[事]會即時對我瞭然。”

“王子,正是這樣,凡那些剎帝利智者、婆羅門智者、居士智者、沙門智者構造問題之後,來到如來[處]發問,如來於此[事]即時瞭然。這是什麼緣故呢?王子,因為如來已善通達了那法界(dhammadhātu);由於善通達了那法界,如來於此[事]即時瞭然。”

這樣說時,無畏王子對世尊這樣說——“奇哉!尊者,奇哉!尊者……乃至……從今日起,終生皈依。”

87. ‘‘Yeme, bhante, khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṃ abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti, pubbeva nu kho, etaṃ, bhante, bhagavato cetaso parivitakkitaṃ hoti ‘ye maṃ upasaṅkamitvā evaṃ pucchissanti tesāhaṃ evaṃ puṭṭho evaṃ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhātī’’ti?
‘‘Tena hi, rājakumāra, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, kusalo tvaṃ rathassa aṅgapaccaṅgāna’’nti?
‘‘Evaṃ, bhante, kusalo ahaṃ rathassa aṅgapaccaṅgāna’’nti.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, ye taṃ upasaṅkamitvā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kiṃ nāmidaṃ rathassa aṅgapaccaṅga’nti? Pubbeva nu kho te etaṃ cetaso parivitakkitaṃ assa ‘ye maṃ upasaṅkamitvā evaṃ pucchissanti tesāhaṃ evaṃ puṭṭho evaṃ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṃ paṭibhāseyyā’’ti?
‘‘Ahañhi, bhante, rathiko saññāto kusalo rathassa aṅgapaccaṅgānaṃ. Sabbāni me rathassa aṅgapaccaṅgāni suviditāni. Ṭhānasovetaṃ maṃ paṭibhāseyyā’’ti.
‘‘Evameva kho, rājakumāra, ye te khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṃ abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti, ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhāti. Taṃ kissa hetu? Sā hi, rājakumāra, tathāgatassa dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhātī’’ti.
Evaṃ vutte, abhayo rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
Abhayarājakumārasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.
已對照

《無畏王子經》終,[《居士品》中之]第八[經]。