快樂巴利palinanda.cc

中部第54經 · 波多利耶經 Potaliyasuttaṃ

本經目錄四、波多利耶經

31PTS 1.360緬 2.23已對照

四、波多利耶經

三十一、如是我聞——一時,世尊住在央瞿多羅(Aṅguttarāpa)[國],[有]一座名叫阿波那(Āpaṇa)的央瞿多羅人市鎮。於是,世尊在上午穿好[下衣],取了缽與衣,入阿波那乞食。在阿波那乞食之後,飯後從乞食處回來,為日間住而來到某一林叢。深入那林叢之後,在某棵樹下為日間住而坐。波多利耶(Potaliya)居士也穿著齊整的內衣與外衣,[撐著]傘、[穿著]鞋,正在散步、遊行,來到那林叢;到了之後,深入那林叢,來到世尊之處;到了之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,站在一旁。世尊對站在一旁的波多利耶居士這樣說:“居士,有座位;你若願意,就請坐。”這樣說時,波多利耶居士[心想]:“沙門喬達摩以‘居士’之稱來稱呼我。”便惱怒、不悅,默然不語。第二次,世尊……乃至……第三次,世尊對波多利耶居士這樣說:“居士,有座位;你若願意,就請坐。”這樣說時,波多利耶居士[心想]:“沙門喬達摩以‘居士’之稱來稱呼我。”便惱怒、不悅,對世尊這樣說:“喬達摩尊師,這是不恰當的,這是不合宜的——你以‘居士’之稱來稱呼我。”“居士,因為你有那些行相、那些特徵、那些相,正如居士[所有]的那樣。”“喬達摩尊師,可是我的一切工作都已放棄,一切[世俗]事務都已斷絕。”“居士,可是你的一切工作是怎樣放棄的,一切[世俗]事務是怎樣斷絕的呢?”“喬達摩尊師,在此,我所有的財物、穀物、銀或金,那一切都已作為遺產交付給兒子們了;在那上面,我不加教導、不加責備,只以食物與衣著為極而住。喬達摩尊師,我的一切工作就是這樣放棄的,一切[世俗]事務就是這樣斷絕的。”“居士,你所說的[世俗]事務的斷絕(vohārasamuccheda)是一種樣子,而在聖者之律中,[世俗]事務的斷絕又是另一種樣子。”“可是,尊者,在聖者之律中,[世俗]事務的斷絕是怎樣的呢?善哉,尊者,願世尊為我說法,[使我知道]在聖者之律中[世俗]事務的斷絕是怎樣的。”“那麼,居士,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”波多利耶居士應諾世尊。

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṃ piṇḍāya pāvisi. Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya. Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā. kaṃ.), ajjhogāhitvā (pī. ka.)] aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Potaliyopi kho gahapati sampannanivāsanapāvuraṇo [pāpuraṇo (sī. syā. kaṃ.)] chattupāhanāhi [chattupāhano (ka.)] jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho potaliyaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. Evaṃ vutte, potaliyo gahapati ‘‘gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā potaliyaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘saṃvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā’’ti. ‘‘Evaṃ vutte, potaliyo gahapati gahapativādena maṃ samaṇo gotamo samudācaratī’’ti kupito anattamano bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ maṃ tvaṃ gahapativādena samudācarasī’’ti. ‘‘Te hi te, gahapati, ākārā, te liṅgā, te nimittā yathā taṃ gahapatissā’’ti. ‘‘Tathā hi pana me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, gahapati, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ ahosi dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā sabbaṃ taṃ puttānaṃ dāyajjaṃ niyyātaṃ, tatthāhaṃ anovādī anupavādī ghāsacchādanaparamo viharāmi. Evaṃ kho me [evañca me (syā.), evaṃ me (ka.)], bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā’’ti. ‘‘Aññathā kho tvaṃ, gahapati, vohārasamucchedaṃ vadasi, aññathā ca pana ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
32已對照

三十二、世尊這樣說——“居士,有這八種法,導向聖者之律中[世俗]事務的斷絕。哪八種[法]呢?依止不殺生,應舍斷殺生;依止與取,應舍斷不與取;依止真實語,應舍斷妄語;依止不離間語,應舍斷離間語;依止不貪著,應舍斷貪著(giddhilobha);依止不責難激惱,應舍斷責難激惱(nindārosa);依止無忿惱,應舍斷忿惱(kodhūpāyāsa);依止無過慢,應舍斷過慢。居士,這八種法已略說,未廣分別,導向聖者之律中[世俗]事務的斷絕。”“尊者,世尊所略說、未廣分別的、導向聖者之律中[世俗]事務的斷絕的這八種法,善哉,尊者,願世尊出於悲憫,為我廣分別這八種法。”“那麼,居士,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”波多利耶居士應諾世尊。世尊這樣說——

32. Bhagavā etadavoca – ‘‘aṭṭha kho ime, gahapati, dhammā ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo; dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabbaṃ; saccavācaṃ [saccaṃ vācaṃ (syā.)] nissāya musāvādo pahātabbo; apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā; agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo; anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo; akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo; anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo. Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Ye me [ye me pana (syā. ka.)], bhante, bhagavatā aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti, sādhu me, bhante, bhagavā ime aṭṭha dhamme vitthārena [vitthāretvā (ka.)] vibhajatu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
33PTS 1.361緬 2.24已對照

三十三、“‘依止不殺生,應舍斷殺生’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為殺生者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是殺生者,以殺生為緣,自己也會責備我;以殺生為緣,智者審察之後也會呵責我;以殺生為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:殺生。凡以殺生為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對遠離殺生者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止不殺生,應舍斷殺生’——這樣所說的,就是就這個而說的。

33. ‘‘‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pāṇātipātī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva [ahañce (?)] kho pana pāṇātipātī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pāṇātipātapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū [anuvicca viññū (sī. syā. pī.)] garaheyyuṃ pāṇātipātapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pāṇātipātapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pāṇātipāto. Ye ca pāṇātipātapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apāṇātipātaṃ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
34已對照

三十四、“‘依止與取,應舍斷不與取’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為取不與者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是取不與者,以不與取為緣,自己也會責備我;以不與取為緣,智者審察之後也會呵責我;以不與取為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:不與取。凡以不與取為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對遠離不與取者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止與取,應舍斷不與取’——這樣所說的,就是就這個而說的。

34. ‘‘‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu adinnādāyī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana adinnādāyī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya adinnādānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ adinnādānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā adinnādānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ adinnādānaṃ. Ye ca adinnādānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā adinnādānā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Dinnādānaṃ nissāya adinnādānaṃ pahātabba’nti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
35PTS 1.362緬 2.25已對照

三十五、“‘依止真實語,應舍斷妄語’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為妄語者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是妄語者,以妄語為緣,自己也會責備我;以妄語為緣,智者審察之後也會呵責我;以妄語為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:妄語。凡以妄語為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對遠離妄語者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止真實語,應舍斷妄語’——這樣所說的,就是就這個而說的。

35. ‘‘‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu musāvādī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana musāvādī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya musāvādapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ musāvādapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā musāvādapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ musāvādo. Ye ca musāvādapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, musāvādā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Saccavācaṃ nissāya musāvādo pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
36已對照

三十六、“‘依止不離間語,應舍斷離間語’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為離間語者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是離間語者,以離間語為緣,自己也會責備我;以離間語為緣,智者審察之後也會呵責我;以離間語為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:離間語。凡以離間語為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對遠離離間語者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止不離間語,應舍斷離間語’——這樣所說的,就是就這個而說的。

36. ‘‘‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pisuṇavāco assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana pisuṇavāco assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya pisuṇavācāpaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ pisuṇavācāpaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pisuṇavācāpaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ pisuṇā vācā. Ye ca pisuṇavācāpaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, pisuṇāya vācāya paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Apisuṇaṃ vācaṃ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
37已對照

三十七、“‘依止不貪著,應舍斷貪著’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為貪著者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是貪著者,以貪著為緣,自己也會責備我;以貪著為緣,智者審察之後也會呵責我;以貪著為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:貪著。凡以貪著為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對離貪著者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止不貪著,應舍斷貪著’——這樣所說的,就是就這個而說的。

37. ‘‘‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu giddhilobhī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana giddhilobhī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya giddhilobhapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ giddhilobhapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā giddhilobhapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ giddhilobho. Ye ca giddhilobhapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, giddhilobhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Agiddhilobhaṃ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
38PTS 1.363緬 2.26已對照

三十八、“‘依止不責難激惱,應舍斷責難激惱’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為責難激惱者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是責難激惱者,以責難激惱為緣,自己也會責備我;以責難激惱為緣,智者審察之後也會呵責我;以責難激惱為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:責難激惱。凡以責難激惱為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對不責難激惱者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止不責難激惱,應舍斷責難激惱’——這樣所說的,就是就這個而說的。

38. ‘‘‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu nindārosī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana nindārosī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya nindārosapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ nindārosapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā nindārosapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ nindāroso. Ye ca nindārosapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anindārosissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anindārosaṃ nissāya nindāroso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
39已對照

三十九、“‘依止無忿惱,應舍斷忿惱’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為忿惱者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是忿惱者,以忿惱為緣,自己也會責備我;以忿惱為緣,智者審察之後也會呵責我;以忿惱為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:忿惱。凡以忿惱為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對無忿惱者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止無忿惱,應舍斷忿惱’——這樣所說的,就是就這個而說的。

39. ‘‘‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu kodhūpāyāsī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana kodhūpāyāsī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya kodhūpāyāsapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ kodhūpāyāsapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā kodhūpāyāsapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ kodhūpāyāso. Ye ca kodhūpāyāsapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, akkodhūpāyāsissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Akkodhūpāyāsaṃ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
40已對照

四十、“‘依止無過慢,應舍斷過慢’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?居士,在此,聖弟子這樣思察:‘我會由於那些結而成為過慢者,我正為了那些結的舍斷、斷絕而行道。而如果我是過慢者,以過慢為緣,自己也會責備我;以過慢為緣,智者審察之後也會呵責我;以過慢為緣,身壞命終之後,惡趣是可預期的。而這正是結,這正是蓋,即:過慢。凡以過慢為緣而會生起的諸漏、苦惱與熱惱,對無過慢者而言,如是他便沒有那些諸漏、苦惱與熱惱。’‘依止無過慢,應舍斷過慢’——這樣所說的,就是就這個而說的。

40. ‘‘‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu atimānī assaṃ, tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya paṭipanno. Ahañceva kho pana atimānī assaṃ, attāpi maṃ upavadeyya atimānapaccayā, anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ atimānapaccayā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā atimānapaccayā. Etadeva kho pana saṃyojanaṃ etaṃ nīvaraṇaṃ yadidaṃ atimāno. Ye ca atimānapaccayā uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, anatimānissa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’. ‘Anatimānaṃ nissāya atimāno pahātabbo’ti – iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
41PTS 1.364緬 2.27已對照

四十一、“居士,這八種法已略說、已廣分別,導向聖者之律中[世俗]事務的斷絕;但在聖者之律中,這還不是完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕。”

“可是,尊者,在聖者之律中,完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕是怎樣的呢?善哉,尊者,願世尊為我說法,[使我知道]在聖者之律中完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕是怎樣的。”“那麼,居士,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”波多利耶居士應諾世尊。世尊這樣說——

41. ‘‘Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṃkhittena vuttā, vitthārena vibhattā [avibhattā (syā. ka.)], ye ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṃvattanti; na tveva tāva ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti.
‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
Kāmādīnavakathā
42已對照

欲過患之說

四十二、“居士,猶如一隻狗為飢餓與羸弱所困,守在屠牛者的屠宰場旁。熟練的屠牛者或屠牛者的徒弟把一副被剔得精光的、無肉的、沾著血的骨鎖扔給它。居士,你認為怎樣?那隻狗舔著那副被剔得精光的、無肉的、沾著血的骨鎖,能消除飢餓與羸弱嗎?”

“不是的,尊者。”

“這是什麼緣故呢?”

“尊者,因為那副骨鎖是被剔得精光的、無肉的、沾著血的。那隻狗只會成為疲累與惱害的分受者而已。”“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如骨鎖——多苦、多惱,此中過患更多。’以正慧如實這樣見它之後,凡那種種的、依於種種的舍(upekkhā nānattā nānattasitā),他避開它;凡那單一的、依於單一的舍(upekkhā ekattā ekattasitā)——在那[舍]中,世間財的諸執取(lokāmisūpādāna)完全無餘地滅去——他就修習那舍。

42. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, kukkuro jighacchādubbalyapareto goghātakasūnaṃ paccupaṭṭhito assa. Tamenaṃ dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ upasumbheyya [upacchubheyya (sī. pī.), upacchūbheyya (syā. kaṃ.), upaccumbheyya (ka.)]. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu kho so kukkuro amuṃ aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ palehanto jighacchādubbalyaṃ paṭivineyyā’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Aduñhi, bhante, aṭṭhikaṅkalaṃ sunikkantaṃ nikkantaṃ nimmaṃsaṃ lohitamakkhitaṃ. Yāvadeva pana so kukkuro kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā [bahūpāyāsā (sī. syā. kaṃ. pī.)], ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā, yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
43緬 2.28已對照

四十三、“居士,猶如鷲、或蒼鷺、或鳶叼著一塊肉飛起。群鷲、群蒼鷺、群鳶一再追逐它,啄撕它,扯落[那塊肉]。居士,你認為怎樣?若那鷲、或蒼鷺、或鳶不趕快捨棄那塊肉,它會由此因緣遭遇死亡,或近於死亡之苦嗎?”

43. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, gijjho vā kaṅko vā kulalo vā maṃsapesiṃ ādāya uḍḍīyeyya [uḍḍayeyya (syā. pī.)]. Tamenaṃ gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitaccheyyuṃ vissajjeyyuṃ [virājeyyuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so gijjho vā kaṅko vā kulalo vā taṃ maṃsapesiṃ na khippameva paṭinissajjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 1.365已對照

“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如肉塊——多苦、多惱,此中過患更多。’以正慧如實這樣見它之後,凡那種種的、依於種種的舍,他避開它;凡那單一的、依於單一的舍——在那[舍]中,世間財的諸執取完全無餘地滅去——他就修習那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘maṃsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
44已對照

四十四、“居士,猶如有人拿著燃著的草炬逆風而行。居士,你認為怎樣?若那人不趕快捨棄那燃著的草炬,那燃著的草炬會燒他的手、或燒他的臂、或燒他其他某一大小肢體,他會由此因緣遭遇死亡,或近於死亡之苦嗎?”

44. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso ādittaṃ tiṇukkaṃ ādāya paṭivātaṃ gaccheyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, sace so puriso taṃ ādittaṃ tiṇukkaṃ na khippameva paṭinissajjeyya tassa sā ādittā tiṇukkā hatthaṃ vā daheyya bāhuṃ vā daheyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ [daheyya. aññataraṃ vā aṅgapaccaṅga (sī. pī.)] daheyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如草炬——多苦、多惱,此中過患更多。’以正慧如實這樣見它之後……乃至……他就修習那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
45已對照

四十五、“居士,猶如有一個火炭坑,深過一人身量,滿是無焰無煙的炭火。這時來了一個想活、不想死、想樂、厭苦的人。兩個強力之人抓住他的兩臂,把他拖向火炭坑。居士,你認為怎樣?那人豈不會這樣那樣地扭轉身體嗎?”

“是的,尊者。”

“這是什麼緣故呢?”

“尊者,因為那人知道:‘我若跌入這火炭坑,便會由此因緣遭遇死亡,或近於死亡之苦。’”“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如火炭坑——多苦、多惱,此中過患更多。’以正慧如實這樣見它之後……乃至……他就修習那舍。

45. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, aṅgārakāsu sādhikaporisā, pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikkūlo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, api nu so puriso iticiticeva kāyaṃ sannāmeyyā’’ti?
‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Viditañhi, bhante, tassa purisassa imañcāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchissāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
46緬 2.29已對照

四十六、“居士,猶如有人在夢中見到園林之可愛、樹林之可愛、地之可愛、蓮池之可愛。他醒來之後,什麼也見不到。居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如夢——多苦、多惱,此中過患更多。’……乃至……他就修習那舍。

46. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso supinakaṃ passeyya ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṃ. So paṭibuddho na kiñci paṭipasseyya [passeyya (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
47PTS 1.366已對照

四十七、“居士,猶如有人借來借用的財物——與男子相稱的車乘、上好的寶珠與耳環。他為那些借用的財物所簇擁、圍繞,走進市街。眾人見到他,會這樣說:‘諸位,這人真是富有啊!據說富有的人就是這樣受用財富的。’而物主們在哪裡見到他,就在那裡取回自己的東西。居士,你認為怎樣?那人足以[生起]變異嗎?”

“是的,尊者。”

“這是什麼緣故呢?”

“尊者,因為物主們取回了自己的東西。”“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如借用物——多苦、多惱,此中過患更多。’……乃至……他就修習那舍。

47. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, puriso yācitakaṃ bhogaṃ yācitvā yānaṃ vā [yānaṃ (syā. kaṃ. pī.)] poriseyyaṃ [poroseyyaṃ (sī. pī. ka.), oropeyya (syā. kaṃ.)] pavaramaṇikuṇḍalaṃ. So tehi yācitakehi bhogehi purakkhato parivuto antarāpaṇaṃ paṭipajjeyya. Tamenaṃ jano disvā evaṃ vadeyya – ‘bhogī vata, bho, puriso, evaṃ kira bhogino bhogāni bhuñjantī’ti. Tamenaṃ sāmikā yattha yattheva passeyyuṃ tattha tattheva sāni hareyyuṃ. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, alaṃ nu kho tassa purisassa aññathattāyā’’ti?
‘‘Evaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Sāmino hi, bhante, sāni harantī’’ti. ‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti…pe… tamevūpekkhaṃ bhāveti.
48PTS 1.367緬 2.30已對照

四十八、“居士,猶如在村落或市鎮不遠處有一片濃密的林叢。那裡有一棵樹,果實甘美、果實繁多,卻沒有任何果實落在地上。這時來了一個求果、尋果、遍求果實而行的人。他深入那林叢,看見那棵果實甘美、果實繁多的樹。他這樣想:‘這棵樹果實甘美、果實繁多,地上卻沒有任何落下的果實。而我會爬樹。我何不爬上這棵樹,隨其所欲地吃,並裝滿衣兜呢?’他爬上那棵樹,隨其所欲地吃,並裝滿衣兜。這時又來了第二個求果、尋果、遍求果實而行的人,拿著鋒利的斧頭。他深入那林叢,看見那棵果實甘美、果實繁多的樹。他這樣想:‘這棵樹果實甘美、果實繁多,地上卻沒有任何落下的果實。而我不會爬樹。我何不把這棵樹從根砍斷,隨其所欲地吃,並裝滿衣兜呢?’他就把那棵樹從根砍斷。居士,你認為怎樣?那先爬上樹的人,若不趕快下來,那棵樹倒下時,會折斷他的手、或折斷他的腳、或折斷他其他某一大小肢體,他會由此因緣遭遇死亡,或近於死亡之苦嗎?”

48. ‘‘Seyyathāpi, gahapati, gāmassa vā nigamassa vā avidūre tibbo vanasaṇḍo. Tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo [uppannaphalo (syā.)] ca, na cassu kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Atha puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Jānāmi kho panāhaṃ rukkhaṃ ārohituṃ [āruhituṃ (sī.)]. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ ārohitvā yāvadatthañca khādeyya ucchaṅgañca pūreyya. Atha dutiyo puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya. So taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā taṃ rukkhaṃ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṃ patitāni. Na kho panāhaṃ jānāmi rukkhaṃ ārohituṃ. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ rukkhaṃ mūlato chetvā yāvadatthañca khādeyyaṃ ucchaṅgañca pūreyya’nti. So taṃ rukkhaṃ mūlatova chindeyya. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, amuko [asu (sī. pī.)] yo so puriso paṭhamaṃ rukkhaṃ ārūḷho sace so na khippameva oroheyya tassa so rukkho papatanto hatthaṃ vā bhañjeyya pādaṃ vā bhañjeyya aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ bhañjeyya, so tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“居士,正是這樣,聖弟子這樣思察:‘世尊說諸欲如樹果——多苦、多惱,此中過患更多。’以正慧如實這樣見它之後,凡那種種的、依於種種的舍,他避開它;凡那單一的、依於單一的舍——在那[舍]中,世間財的諸執取完全無餘地滅去——他就修習那舍。

‘‘Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitā taṃ abhinivajjetvā yāyaṃ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṃ bhāveti.
49已對照

四十九、“居士,那聖弟子依止這無上的舍念清淨,回憶起許多種宿住,即:一生、二生……乃至……如此,他回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住。

49. ‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
已對照

“居士,那聖弟子依止這無上的舍念清淨,以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣……乃至……了知眾生隨業而去。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti.
已對照

“居士,那聖弟子依止這無上的舍念清淨,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。居士,到此為止,在聖者之律中就是完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕。

‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ettāvatā kho, gahapati, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti.
50PTS 1.368緬 2.31已對照

五十、“居士,你認為怎樣?如在聖者之律中完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕那樣,你在自己身上見到這樣的[世俗]事務的斷絕嗎?”“尊者,我算什麼,聖者之律中完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕又算什麼!尊者,我離聖者之律中完全地、徹底地[世俗]事務的斷絕還很遙遠。尊者,因為我們以前對其他外道的遊方者——他們本是不知[其因]者(anājānīya)——卻認為‘[他們]是知[其因]者(ājānīya)’;對本是不知[其因]者,給予知[其因]者的飲食;對本是不知[其因]者,安置於知[其因]者的位置。而對諸比丘——他們本是知[其因]者——我們卻認為‘[他們]是不知[其因]者’;對本是知[其因]者,給予不知[其因]者的飲食;對本是知[其因]者,安置於不知[其因]者的位置。尊者,而現在我們對其他外道的遊方者——他們本是不知[其因]者——將了知‘[他們]是不知[其因]者’;對本是不知[其因]者,將給予不知[其因]者的飲食;對本是不知[其因]者,將安置於不知[其因]者的位置。而對諸比丘——他們本是知[其因]者——我們將了知‘[他們]是知[其因]者’;對本是知[其因]者,將給予知[其因]者的飲食;對本是知[其因]者,將安置於知[其因]者的位置。尊者,世尊確實在我[心中]生起了對諸沙門的沙門之愛、對諸沙門的沙門之淨信、對諸沙門的沙門之尊重。奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,世尊以種種方式開顯了法。尊者,我皈依世尊、法與比丘僧團。願世尊憶持我為優婆塞,從今日起,終生皈依。”

50. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo hoti, api nu tvaṃ evarūpaṃ vohārasamucchedaṃ attani samanupassasī’’ti? ‘‘Ko cāhaṃ, bhante, ko ca ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedo! Ārakā ahaṃ, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ vohārasamucchedā. Mayañhi, bhante, pubbe aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne ājānīyāti amaññimha, anājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojimha, anājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapimha; bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne anājānīyāti amaññimha, ājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojimha, ājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapimha; idāni pana mayaṃ, bhante, aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne anājānīyāti jānissāma, anājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṃ bhojessāma, anājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Bhikkhū pana mayaṃ, bhante, ājānīyeva samāne ājānīyāti jānissāma ājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṃ bhojessāma, ājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapessāma. Ajanesi vata me, bhante, bhagavā samaṇesu samaṇappemaṃ, samaṇesu samaṇappasādaṃ, samaṇesu samaṇagāravaṃ. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ kho, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
Potaliyasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.
已對照

《波多利耶經》終,[《居士品》中之]第四[經]。