快樂巴利palinanda.cc

中部第44經 · 小毗陀羅經 Cūḷavedallasuttaṃ

本經目錄四、《小智解經》

已對照

四、《小智解經》

4. Cūḷavedallasuttaṃ
460PTS 1.299已對照

四六〇、如是我聞——一時,世尊住在王舍城竹林迦蘭陀園。那時,毗舍佉優婆塞(visākho upāsako)去到法樂比丘尼(dhammadinnā bhikkhunī)那裡;到了之後,禮敬法樂比丘尼,坐在一邊。坐在一邊的毗舍佉優婆塞對法樂比丘尼這樣說:“聖尼,人們說‘有身、有身(sakkāyo)’。聖尼,世尊所說的有身是什麼呢?”“賢友毗舍佉,世尊說這五取蘊就是有身,即:色取蘊、受取蘊、想取蘊、行取蘊、識取蘊。賢友毗舍佉,世尊說這五取蘊就是有身。”

460. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho visākho upāsako yena dhammadinnā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘‘sakkāyo sakkāyo’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Pañca kho ime, āvuso visākha, upādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime kho, āvuso visākha, pañcupādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā’’ti.
已對照

毗舍佉優婆塞對法樂比丘尼所說歡喜、隨喜之後,又向法樂比丘尼問了更進一步的問題:“聖尼,人們說‘有身集、有身集(sakkāyasamudayo)’。聖尼,世尊所說的有身集是什麼呢?”“賢友毗舍佉,就是那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛(taṇhā),即:欲愛、有愛、無有愛;賢友毗舍佉,這就是世尊所說的有身集。”

‘‘Sādhayye’’ti kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi – ‘‘‘sakkāyasamudayo sakkāyasamudayo’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Yāyaṃ, āvuso visākha, taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā; ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti.
緬 1.374已對照

“聖尼,人們說‘有身滅、有身滅(sakkāyanirodho)’。聖尼,世尊所說的有身滅是什麼呢?”

‘‘‘Sakkāyanirodho sakkāyanirodho’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,就是那同一渴愛的無餘離貪、滅,捨棄、舍離、解脫、無執藏;賢友毗舍佉,這就是世尊所說的有身滅。”

‘‘Yo kho, āvuso visākha, tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo; ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti.
已對照

“聖尼,人們說‘趣向有身滅之道、趣向有身滅之道(sakkāyanirodhagāminī paṭipadā)’。聖尼,世尊所說的趣向有身滅之道是什麼呢?”

‘‘‘Sakkāyanirodhagāminī paṭipadā sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti, ayye, vuccati. Katamā nu kho, ayye, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,世尊說正是這八支聖道就是趣向有身滅之道,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。”

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti.
PTS 1.300已對照

“聖尼,那取就是這五取蘊呢,還是取在五取蘊之外呢?”“賢友毗舍佉,那取既不就是這五取蘊,取也不在五取蘊之外。賢友毗舍佉,凡是對五取蘊的欲貪(chandarāga),那就是其中的取。”

‘‘Taññeva nu kho, ayye, upādānaṃ te [teva (sī.)] pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādāna’’nti? ‘‘Na kho, āvuso visākha, taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā, nāpi aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādānaṃ. Yo kho, āvuso visākha, pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti.
461已對照

四六一、“聖尼,那麼有身見(sakkāyadiṭṭhi)是怎樣有的呢?”“賢友毗舍佉,在此,無聞凡夫不見諸聖者,不善巧於聖者之法,未受聖者之法調教;不見諸善士,不善巧於善士之法,未受善士之法調教——他隨觀色為自我,或[隨觀]自我為有色,或[隨觀]色在自我中,或[隨觀]自我在色中。對受……乃至……對想……對諸行……他隨觀識為自我,或[隨觀]自我為有識,或[隨觀]識在自我中,或[隨觀]自我在識中。賢友毗舍佉,這樣就有有身見。”

461. ‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti? ‘‘Idhāvuso visākha, assutavā puthujjano, ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti.
已對照

“聖尼,那麼有身見是怎樣不有的呢?”

‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti?
緬 1.375已對照

“賢友毗舍佉,在此,有聞聖弟子見諸聖者,善巧於聖者之法,善受聖者之法調教;見諸善士,善巧於善士之法,善受善士之法調教——他不隨觀色為自我,不[隨觀]自我為有色,不[隨觀]色在自我中,不[隨觀]自我在色中。不對受……乃至……不對想……不對諸行……乃至……不隨觀識為自我,不[隨觀]自我為有識,不[隨觀]識在自我中,不[隨觀]自我在識中。賢友毗舍佉,這樣就沒有有身見。”

‘‘Idhāvuso visākha, sutavā ariyasāvako, ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ…pe… na saññaṃ… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti.
462已對照

四六二、“聖尼,那麼八支聖道是什麼呢?”

462. ‘‘Katamo panāyye, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,正是這八支聖道,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。”“可是聖尼,八支聖道是有為(saṅkhata)的呢,還是無為的呢?”

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti. ‘‘Ariyo panāyye, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato udāhu asaṅkhato’’ti?
PTS 1.301已對照

“賢友毗舍佉,八支聖道是有為的。”

‘‘Ariyo kho, āvuso visākha, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato’’ti.
已對照

“聖尼,是八支聖道攝三蘊呢,還是三蘊攝八支聖道呢?”

‘‘Ariyena nu kho, ayye, aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā udāhu tīhi khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,不是八支聖道攝三蘊;賢友毗舍佉,而是三蘊攝八支聖道。賢友毗舍佉,凡正語、正業、正命,這些法攝在戒蘊中;凡正精進、正念、正定,這些法攝在定蘊中;凡正見、正思惟,這些法攝在慧蘊中。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, ariyena aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā; tīhi ca kho, āvuso visākha, khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito. Yā cāvuso visākha, sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo ime dhammā sīlakkhandhe saṅgahitā. Yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi ime dhammā samādhikkhandhe saṅgahitā. Yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo, ime dhammā paññākkhandhe saṅgahitā’’ti.
已對照

“可是聖尼,什麼是定(samādhi)?哪些法是定相(samādhinimittā)?哪些法是定資具(samādhiparikkhārā)?什麼是定修習(samādhibhāvanā)?”

‘‘Katamo panāyye, samādhi, katame dhammā samādhinimittā, katame dhammā samādhiparikkhārā, katamā samādhibhāvanā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,心一境性即是定;四念處是定相;四正勤是定資具;凡對這些法的習近、修習、多作,此即此中的定修習。”

‘‘Yā kho, āvuso visākha, cittassa ekaggatā ayaṃ samādhi; cattāro satipaṭṭhānā samādhinimittā; cattāro sammappadhānā samādhiparikkhārā. Yā tesaṃyeva dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, ayaṃ ettha samādhibhāvanā’’ti.
463已對照

四六三、“可是聖尼,行(saṅkhāra)有幾種呢?”

463. ‘‘Kati panāyye, saṅkhārā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,有這三種行——身行、語行、心行。”

‘‘Tayome, āvuso visākha, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro’’ti.
已對照

“可是聖尼,什麼是身行?什麼是語行?什麼是心行?”

‘‘Katamo panāyye, kāyasaṅkhāro, katamo vacīsaṅkhāro, katamo cittasaṅkhāro’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,出入息是身行,尋與伺是語行,想與受是心行。”

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.
已對照

“可是聖尼,為什麼出入息是身行?為什麼尋與伺是語行?為什麼想與受是心行?”

‘‘Kasmā panāyye, assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti?
緬 1.376已對照

“賢友毗舍佉,出入息這些法是屬身的、與身相系的,所以出入息是身行。賢友毗舍佉,先有尋、有伺,其後才發出語來,所以尋與伺是語行。想與受這些法是屬心所的、與心相繫的,所以想與受是心行。”

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyikā ete dhammā kāyappaṭibaddhā, tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro. Pubbe kho, āvuso visākha, vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṃ bhindati, tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro. Saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittappaṭibaddhā, tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.
464已對照

四六四、“可是聖尼,想受滅等至(saññāvedayitanirodhasamāpatti)是怎樣有的呢?”

464. ‘‘Kathaṃ panāyye, saññāvedayitanirodhasamāpatti hotī’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,正在入於想受滅的比丘不會有這樣[的念]——‘我將要入想受滅’,或‘我正在入想受滅’,或‘我已入了想受滅’。而是他的心在先前就已如此修習過,那[心]便引他至於如此之性。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa bhikkhuno evaṃ hoti – ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjissa’nti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmī’ti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno’ti vā. Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī’’ti.
PTS 1.302已對照

“可是聖尼,正在入於想受滅的比丘,哪些法最先滅去——是身行呢,是語行呢,還是心行呢?”“賢友毗舍佉,正在入於想受滅的比丘,最先滅去的是語行,其次是身行,再其次是心行。”

‘‘Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa panāyye, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ nirujjhanti – yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāro’’ti.
已對照

“可是聖尼,從想受滅等至出定是怎樣有的呢?”

‘‘Kathaṃ panāyye, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṃ hotī’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,正在從想受滅等至出定的比丘不會有這樣[的念]——‘我將要從想受滅等至出定’,或‘我正在從想受滅等至出定’,或‘我已從想受滅等至出定了’。而是他的心在先前就已如此修習過,那[心]便引他至於如此之性。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṃ hoti – ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissa’nti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmī’ti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhito’ti vā. Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī’’ti.
已對照

“可是聖尼,正在從想受滅等至出定的比丘,哪些法最先生起——是身行呢,是語行呢,還是心行呢?”“賢友毗舍佉,正在從想受滅等至出定的比丘,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是語行。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa panāyye, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ uppajjanti – yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāro’’ti.
緬 1.377已對照

“可是聖尼,已從想受滅等至出定的比丘,有幾種觸觸[他]呢?”“賢友毗舍佉,已從想受滅等至出定的比丘,有三種觸觸[他]——空觸、無相觸、無願觸。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ panāyye, bhikkhuṃ kati phassā phusantī’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho, āvuso visākha, bhikkhuṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phasso’’ti.
已對照

“可是聖尼,已從想受滅等至出定的比丘,他的心趣向什麼、傾向什麼、投向什麼呢?”“賢友毗舍佉,已從想受滅等至出定的比丘,他的心趣向離(viveka),傾向離,投向離。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa panāyye, bhikkhuno kiṃninnaṃ cittaṃ hoti kiṃpoṇaṃ kiṃpabbhāra’’nti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti, vivekapoṇaṃ vivekapabbhāra’’nti.
465已對照

四六五、“可是聖尼,受有幾種呢?”

465. ‘‘Kati panāyye, vedanā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,有這三種受——樂受、苦受、不苦不樂受。”

‘‘Tisso kho imā, āvuso visākha, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā’’ti.
已對照

“可是聖尼,什麼是樂受?什麼是苦受?什麼是不苦不樂受?”

‘‘Katamā panāyye, sukhā vedanā, katamā dukkhā vedanā, katamā adukkhamasukhā vedanā’’ti?
PTS 1.303已對照

“賢友毗舍佉,凡是身的或心的樂、適悅的感受——這是樂受。賢友毗舍佉,凡是身的或心的苦、不適悅的感受——這是苦受。賢友毗舍佉,凡是身的或心的既非適悅亦非不適悅的感受——這是不苦不樂受。”

‘‘Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ sukhā vedanā. Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ dukkhā vedanā. Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā neva sātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ adukkhamasukhā vedanā’’ti.
已對照

“可是聖尼,樂受以何為樂、以何為苦?苦受以何為樂、以何為苦?不苦不樂受以何為樂、以何為苦?”

‘‘Sukhā panāyye, vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā, dukkhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā, adukkhamasukhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,樂受以住為樂、以變異為苦;苦受以住為苦、以變異為樂;不苦不樂受以知為樂、以不知為苦。”

‘‘Sukhā kho, āvuso visākha, vedanā ṭhitisukhā vipariṇāmadukkhā; dukkhā vedanā ṭhitidukkhā vipariṇāmasukhā; adukkhamasukhā vedanā ñāṇasukhā aññāṇadukkhā’’ti.
已對照

“可是聖尼,於樂受有什麼隨眠(anusaya)潛伏?於苦受有什麼隨眠潛伏?於不苦不樂受有什麼隨眠潛伏?”

‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ anusayo anuseti, dukkhāya vedanāya kiṃ anusayo anuseti, adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ anusayo anusetī’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,於樂受有貪隨眠潛伏,於苦受有瞋隨眠潛伏,於不苦不樂受有無明隨眠潛伏。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya rāgānusayo anuseti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti.
已對照

“聖尼,是於一切樂受都有貪隨眠潛伏、於一切苦受都有瞋隨眠潛伏、於一切不苦不樂受都有無明隨眠潛伏嗎?”

‘‘Sabbāya nu kho, ayye, sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti, sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,並非於一切樂受都有貪隨眠潛伏,並非於一切苦受都有瞋隨眠潛伏,並非於一切不苦不樂受都有無明隨眠潛伏。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti, na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti.
緬 1.378已對照

“可是聖尼,於樂受應舍斷什麼?於苦受應舍斷什麼?於不苦不樂受應舍斷什麼?”

‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ pahātabbaṃ, dukkhāya vedanāya kiṃ pahātabbaṃ, adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ pahātabba’’nti?
已對照

“賢友毗舍佉,於樂受應舍斷貪隨眠,於苦受應舍斷瞋隨眠,於不苦不樂受應舍斷無明隨眠。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo’’ti.
已對照

“聖尼,是於一切樂受都應舍斷貪隨眠、於一切苦受都應舍斷瞋隨眠、於一切不苦不樂受都應舍斷無明隨眠嗎?”

‘‘Sabbāya nu kho, ayye, sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo, sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo’’ti?
PTS 1.304已對照

“賢友毗舍佉,並非於一切樂受都應舍斷貪隨眠,並非於一切苦受都應舍斷瞋隨眠,並非於一切不苦不樂受都應舍斷無明隨眠。賢友毗舍佉,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪——他以此舍斷貪,於那裡便沒有貪隨眠潛伏。賢友毗舍佉,在此,比丘這樣省察——‘我什麼時候才能成就並住於那處(tadāyatana)——即諸聖者如今所成就而住的處呢?’這樣,當他對諸無上解脫生起渴慕時,便由渴慕之緣而生起憂——他以此舍斷瞋,於那裡便沒有瞋隨眠潛伏。賢友毗舍佉,在此,比丘由舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨,成就並住於第四禪——他以此舍斷無明,於那裡便沒有無明隨眠潛伏。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo, na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo. Idhāvuso visākha, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Rāgaṃ tena pajahati, na tattha rāgānusayo anuseti. Idhāvuso visākha, bhikkhu iti paṭisañcikkhati – ‘kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṃ upasampajja viharantī’ti? Iti anuttaresu vimokkhesu pihaṃ upaṭṭhāpayato uppajjati pihāppaccayā domanassaṃ. Paṭighaṃ tena pajahati, na tattha paṭighānusayo anuseti. Idhāvuso visākha, bhikkhu sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Avijjaṃ tena pajahati, na tattha avijjānusayo anusetī’’ti.
466已對照

四六六、“可是聖尼,樂受以什麼為相對者(paṭibhāga)呢?”

466. ‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,樂受以苦受為相對者。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya dukkhā vedanā paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,苦受以什麼為相對者呢?”

‘‘Dukkhāya pannāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,苦受以樂受為相對者。”

‘‘Dukkhāya kho, āvuso visākha, vedanāya sukhā vedanā paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,不苦不樂受以什麼為相對者呢?”

‘‘Adukkhamasukhāya panāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,不苦不樂受以無明為相對者。”

‘‘Adukkhamasukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya avijjā paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,無明以什麼為相對者呢?”

‘‘Avijjāya panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,無明以明為相對者。”

‘‘Avijjāya kho, āvuso visākha, vijjā paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,明以什麼為相對者呢?”

‘‘Vijjāya panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,明以解脫為相對者。”

‘‘Vijjāya kho, āvuso visākha, vimutti paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,解脫以什麼為相對者呢?”

‘‘Vimuttiyā panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已對照

“賢友毗舍佉,解脫以涅槃為相對者。”

‘‘Vimuttiyā kho, āvuso visākha, nibbānaṃ paṭibhāgo’’ti.
已對照

“可是聖尼,涅槃以什麼為相對者呢?”“賢友毗舍佉,你問過頭了(accayāsi),你不能取得諸問的邊際。賢友毗舍佉,梵行確是深入涅槃、以涅槃為歸趣、以涅槃為究竟的。賢友毗舍佉,你若願意,可以去到世尊那裡問這件事;世尊怎樣為你解答,你就那樣受持它。”

‘‘Nibbānassa panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti? ‘‘Accayāsi, āvuso [accasarāvuso (sī. pī.), accassarāvuso (syā. kaṃ.)] visākha, pañhaṃ, nāsakkhi pañhānaṃ pariyantaṃ gahetuṃ. Nibbānogadhañhi, āvuso visākha, brahmacariyaṃ, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānaṃ. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, āvuso visākha, bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, yathā ca te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti.
467PTS 1.305已對照

四六七、於是,毗舍佉優婆塞對法樂比丘尼所說歡喜、隨喜之後,從座而起,禮敬法樂比丘尼,右繞而去,去到世尊那裡;到了之後,禮敬世尊,坐在一邊。坐在一邊的毗舍佉優婆塞把他與法樂比丘尼之間所有的談話,全都告訴了世尊。這樣說了之後,世尊對毗舍佉優婆塞這樣說:“毗舍佉,法樂比丘尼是智者;毗舍佉,法樂比丘尼是大慧者。毗舍佉,你若把這件事也來問我,我也會正如法樂比丘尼所解答的那樣為你解答。這就是它的義。你就這樣受持它。”

467. Atha kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako yāvatako ahosi dhammadinnāya bhikkhuniyā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Evaṃ vutte, bhagavā visākhaṃ upāsakaṃ etadavoca – ‘‘paṇḍitā, visākha, dhammadinnā bhikkhunī, mahāpaññā, visākha, dhammadinnā bhikkhunī. Maṃ cepi tvaṃ, visākha, etamatthaṃ puccheyyāsi, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ, yathā taṃ dhammadinnāya bhikkhuniyā byākataṃ. Eso cevetassa [esovetassa (syā. kaṃ.)] attho. Evañca naṃ [evametaṃ (sī. syā. kaṃ.)] dhārehī’’ti.
已對照

世尊說了這[話]。毗舍佉優婆塞心意滿悅,歡喜世尊所說。

Idamavoca bhagavā. Attamano visākho upāsako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已對照

《小智解經》終,[《小雙品》中之]第四[經]。

Cūḷavedallasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.