快樂巴利palinanda.cc

中部第4經 · 怖駭經 Bhayabheravasuttaṃ

本經目錄四、怖駭經

已對照

四、怖駭經

4. Bhayabheravasuttaṃ
34PTS 1.17緬 1.20已對照

如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,生聞婆羅門(Jāṇussoṇi)來到世尊那裡;來到之後,與世尊互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。坐在一旁的生聞婆羅門對世尊這樣說:“喬達摩尊師,那些為歸向喬達摩尊師、出於信心從家出家、成為無家者的良家子,喬達摩尊師是他們的先導,喬達摩尊師是他們多所饒益者,喬達摩尊師是他們的勸導者;而那些人眾也隨喬達摩尊師所見而行。”“正是這樣,婆羅門,正是這樣,婆羅門!婆羅門,那些為歸向我、出於信心從家出家、成為無家者的良家子,我是他們的先導,我是他們多所饒益者,我是他們的勸導者;而那些人眾也隨我所見而行。”“喬達摩尊師,林野、叢林邊地的邊遠坐臥處實在難以居處,遠離難行,於獨一難以安樂;我想,對於不能獲得定的比丘,諸林會奪去[他的]心。”“正是這樣,婆羅門,正是這樣,婆羅門!婆羅門,林野、叢林邊地的邊遠坐臥處實在難以居處,遠離難行,於獨一難以安樂;我想,對於不能獲得定的比丘,諸林會奪去[他的]心。”

34. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [sārāṇīyaṃ (sī. syā. pī.)] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yeme, bho gotama, kulaputtā bhavantaṃ gotamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, bhavaṃ tesaṃ gotamo pubbaṅgamo, bhavaṃ tesaṃ gotamo bahukāro, bhavaṃ tesaṃ gotamo samādapetā [samādāpetā (?)]; bhoto ca pana gotamassa sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatī’’ti. ‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! Ye te, brāhmaṇa, kulaputtā mamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, ahaṃ tesaṃ pubbaṅgamo, ahaṃ tesaṃ bahukāro, ahaṃ tesaṃ samādapetā; mama ca pana sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatī’’ti. ‘‘Durabhisambhavāni hi kho, bho gotama, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno’’ti. ‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! Durabhisambhavāni hi kho, brāhmaṇa, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno’’ti.
35緬 1.21已對照

三十五、“婆羅門,在我現正覺之前、尚未現正覺、還只是菩薩的時候,我也曾這樣想:‘林野、叢林邊地的邊遠坐臥處實在難以居處,遠離難行,於獨一難以安樂;我想,對於不能獲得定的比丘,諸林會奪去[他的]心。’婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,身業不清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以身業不清淨的過失為因,而招來不善的怖駭(bhayabherava)。而我並非身業不清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是身業清淨的。凡是諸聖者身業清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這身業的清淨,便於林野住更得安泰。

35. ‘‘Mayhampi kho, brāhmaṇa, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘durabhisambhavāni hi kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno’ti. Tassa mayhaṃ brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhakāyakammantā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhakāyakammantasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ aparisuddhakāyakammanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhakāyakammantohamasmi. Ye hi vo ariyā parisuddhakāyakammantā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhakāyakammataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
36已對照

三十六、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,語業不清淨……乃至……意業不清淨……乃至……活命不清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以活命不清淨的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非活命不清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是活命清淨的。凡是諸聖者活命清淨而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這活命的清淨,便於林野住更得安泰。

36. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhavacīkammantā…pe… aparisuddhamanokammantā …pe… aparisuddhājīvā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhājīvasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ aparisuddhājīvo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhājīvohamasmi. Ye hi vo ariyā parisuddhājīvā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhājīvataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
37PTS 1.18已對照

三十七、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,有貪欲、於諸欲有強烈貪染而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以有貪欲、於諸欲有強烈貪染的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非有貪欲、於諸欲有強烈貪染而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是無貪欲的。凡是諸聖者無貪欲而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這無貪欲,便於林野住更得安泰。

37. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, abhijjhālukāmesutibbasārāgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; anabhijjhālūhamasmi. Ye hi vo ariyā anabhijjhālū araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, anabhijjhālutaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
38已對照

三十八、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,心已壞損、意思惟染汙而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以心已壞損、意思惟染汙的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非心已壞損、意思惟染汙而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是慈心的。凡是諸聖者有慈心而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這慈心,便於林野住更得安泰。

38. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, byāpannacittapaduṭṭhamanasaṅkappasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; mettacittohamasmi. Ye hi vo ariyā mettacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, mettacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
39緬 1.22已對照

三十九、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,被昏沉睡眠所纏覆而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以被昏沉睡眠所纏覆的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非被昏沉睡眠所纏覆而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是已離昏沉睡眠的。凡是諸聖者已離昏沉睡眠而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這已離昏沉睡眠,便於林野住更得安泰。

39. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā thīnamiddhapariyuṭṭhitā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, thīnamiddhapariyuṭṭhānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ thīnamiddhapariyuṭṭhito araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatathīnamiddhohamasmi. Ye hi vo ariyā vigatathīnamiddhā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatathīnamiddhataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
40已對照

四十、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,掉舉、心未寂靜而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以掉舉、心未寂靜的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非掉舉、心未寂靜而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是心已寂靜的。凡是諸聖者心已寂靜而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這心的寂靜,便於林野住更得安泰。

40. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhatā avūpasantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, uddhataavūpasantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ uddhato avūpasantacitto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vūpasantacittohamasmi. Ye hi vo ariyā vūpasantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, vūpasantacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
41PTS 1.19已對照

四十一、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,有惑、有疑而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以有惑、有疑的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非有惑、有疑而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是已度脫疑的。凡是諸聖者已度脫疑而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這已度脫疑,便於林野住更得安泰。

41. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kaṅkhī vicikicchī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, kaṅkhivicikicchisandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ kaṅkhī vicikicchī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; tiṇṇavicikicchohamasmi. Ye hi vo ariyā tiṇṇavicikicchā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, tiṇṇavicikicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
42緬 1.23已對照

四十二、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,自贊、毀他而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以自贊、毀他的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非自贊、毀他而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是不自贊、不毀他的。凡是諸聖者不自贊、不毀他而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這不自贊、不毀他,便於林野住更得安泰。

42. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā attukkaṃsakā paravambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, attukkaṃsanaparavambhanasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ attukkaṃsako paravambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; anattukkaṃsako aparavambhīhamasmi. Ye hi vo ariyā anattukkaṃsakā aparavambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, anattukkaṃsakataṃ aparavambhitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
43已對照

四十三、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,僵怖、生性怯懦而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以僵怖、生性怯懦的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非僵怖、生性怯懦而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是已離身毛豎立的。凡是諸聖者已離身毛豎立而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這已離身毛豎立,便於林野住更得安泰。

43. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā chambhī bhīrukajātikā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, chambhibhīrukajātikasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ chambhī bhīrukajātiko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatalomahaṃsohamasmi. Ye hi vo ariyā vigatalomahaṃsā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatalomahaṃsataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
44已對照

四十四、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,貪求利養、恭敬、名聲而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以貪求利養、恭敬、名聲的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非貪求利養、恭敬、名聲而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是少欲的。凡是諸聖者少欲而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這少欲,便於林野住更得安泰。

44. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, lābhasakkārasilokanikāmana [nikāmayamāna (sī. syā.)] sandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; appicchohamasmi. Ye hi vo ariyā appicchā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, appicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
45緬 1.24已對照

四十五、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,懈怠、精進低劣而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以懈怠、精進低劣的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非懈怠、精進低劣而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是已發起精進的。凡是諸聖者已發起精進而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這已發起精進,便於林野住更得安泰。

45. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kusītā hīnavīriyā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, kusītahīnavīriyasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ kusīto hīnavīriyo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; āraddhavīriyohamasmi. Ye hi vo ariyā āraddhavīriyā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, āraddhavīriyataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
46PTS 1.20已對照

四十六、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,失念、無正知而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以失念、無正知的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非失念、無正知而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是念已現起的。凡是諸聖者念已現起而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這念已現起,便於林野住更得安泰。

46. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā muṭṭhassatī asampajānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, muṭṭhassatiasampajānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ muṭṭhassati asampajāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; upaṭṭhitassatihamasmi. Ye hi vo ariyā upaṭṭhitassatī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, upaṭṭhitassatitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
47已對照

四十七、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,心不得定、心散亂而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以心不得定、心散亂的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非心不得定、心散亂而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是定具足的。凡是諸聖者定具足而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這定的具足,便於林野住更得安泰。

47. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā asamāhitā vibbhantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, asamāhitavibbhantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ asamāhito vibbhantacitto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; samādhisampannohamasmi. Ye hi vo ariyā samādhisampannā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, samādhisampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
48緬 1.25已對照

四十八、“婆羅門,那時我這樣想:‘凡是有沙門或婆羅門,惡慧、愚鈍而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,那些沙門婆羅門確實是以惡慧、愚鈍的過失為因,而招來不善的怖駭。而我並非惡慧、愚鈍而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處;我是慧具足的。凡是諸聖者慧具足而親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處,我也是他們中的一員。’婆羅門,我在自身中見到這慧的具足,便於林野住更得安泰。

48. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā duppaññā eḷamūgā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, duppaññaeḷamūgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ duppañño eḷamūgo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; paññāsampannohamasmi. Ye hi vo ariyā paññāsampannā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. Etamahaṃ, brāhmaṇa, paññāsampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.
已對照

十六理門,終。

Soḷasapariyāyaṃ niṭṭhitaṃ.
49PTS 1.21緬 1.26已對照

四十九、“婆羅門,那時我這樣想:‘我何不在那些眾所知、特加標定的夜裡——即半月的十四日、十五日與第八日——在那樣的夜裡,住在那些可怖、令[人]身毛豎立的園林塔廟、林塔廟、樹塔廟那樣的坐臥處中呢?或許我能見到怖駭。’婆羅門,後來我確實在那些眾所知、特加標定的夜裡——即半月的十四日、十五日與第八日——在那樣的夜裡,住在那些可怖、令[人]身毛豎立的園林塔廟、林塔廟、樹塔廟那樣的坐臥處中。婆羅門,我住在那裡的時候,或有獸走來,或有孔雀弄落枯枝,或有風吹動落葉殘屑;婆羅門,那時我這樣想:‘這想必就是那怖駭來了。’婆羅門,那時我這樣想:‘我究竟為何要一味期待著怖畏而住呢?我何不就在那怖駭以何種[威儀]向我到來時,便以那同一種[威儀]而除去那怖駭呢?’婆羅門,我經行時,那怖駭向我到來。婆羅門,那時我既不站立,也不坐下,也不躺臥,只是經行著除去那怖駭。婆羅門,我站立時,那怖駭向我到來。婆羅門,那時我既不經行,也不坐下,也不躺臥,只是站立著除去那怖駭。婆羅門,我坐著時,那怖駭向我到來。婆羅門,那時我既不躺臥,也不站立,也不經行,只是坐著除去那怖駭。婆羅門,我躺臥時,那怖駭向我到來。婆羅門,那時我既不坐下,也不站立,也不經行,只是躺臥著除去那怖駭。

49. ‘‘Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yā tā rattiyo abhiññātā abhilakkhitā – cātuddasī pañcadasī aṭṭhamī ca pakkhassa – tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu vihareyyaṃ appeva nāmāhaṃ bhayabheravaṃ passeyya’nti. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, aparena samayena yā tā rattiyo abhiññātā abhilakkhitā – cātuddasī pañcadasī aṭṭhamī ca pakkhassa – tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu viharāmi. Tattha ca me, brāhmaṇa, viharato mago vā āgacchati, moro vā kaṭṭhaṃ pāteti, vāto vā paṇṇakasaṭaṃ [paṇṇasaṭaṃ (sī. pī.)] ereti; tassa mayhaṃ brāhmaṇa etadahosi [tassa mayhaṃ evaṃ hoti (sī. syā.)] – ‘etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatī’ti. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi – ‘kiṃ nu kho ahaṃ aññadatthu bhayapaṭikaṅkhī [bhayapāṭikaṅkhī (sī.)] viharāmi? Yaṃnūnāhaṃ yathābhūtaṃ yathābhūtassa [yathābhūtassa yathābhūtassa (sī. syā.)] me taṃ bhayabheravaṃ āgacchati, tathābhūtaṃ tathābhūtova [yathābhūto yathābhūtova (sī. syā.)] taṃ bhayabheravaṃ paṭivineyya’nti. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, caṅkamantassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva tiṭṭhāmi na nisīdāmi na nipajjāmi, yāva caṅkamantova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, ṭhitassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva caṅkamāmi na nisīdāmi na nipajjāmi. Yāva ṭhitova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nisinnassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nipajjāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nisinnova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nipannassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nisīdāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nipannova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.
50已對照

五十、“婆羅門,又有一些沙門婆羅門,把正是夜裡的時候認作是白晝,把正是白晝的時候認作是夜裡。我說這些沙門婆羅門是住於迷亂住(sammohavihāra)中。婆羅門,而我,正是夜裡的時候便認作夜裡,正是白晝的時候便認作白晝。婆羅門,若有人要正確地說出這樣的話——‘有一無迷亂法的眾生出生於世間,是為眾人的利益、為眾人的安樂、為悲憫世間,為天與人的義利、利益、安樂’——那麼正確地說出這話所指的正是我:‘有一無迷亂法的眾生出生於世間,是為眾人的利益、為眾人的安樂、為悲憫世間,為天與人的義利、利益、安樂。’

50. ‘‘Santi kho pana, brāhmaṇa, eke samaṇabrāhmaṇā rattiṃyeva samānaṃ divāti sañjānanti, divāyeva samānaṃ rattīti sañjānanti. Idamahaṃ tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sammohavihārasmiṃ vadāmi. Ahaṃ kho pana, brāhmaṇa, rattiṃyeva samānaṃ rattīti sañjānāmi, divāyeva samānaṃ divāti sañjānāmi. Yaṃ kho taṃ, brāhmaṇa, sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti.
51PTS 1.22已對照

五十一、“婆羅門,而我所發起的精進是不退縮的,念已現起而不忘失,身輕安而不躁動,心得定而專一。婆羅門,我便已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪。

51. ‘‘Āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [appammuṭṭhā (syā.)], passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṃ, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedesiṃ; yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
52緬 1.27已對照

五十二、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於宿住隨念智(pubbenivāsānussatiñāṇa)。我回憶起許多種宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十萬生、許多壞劫(saṃvaṭṭakappa)、許多成劫(vivaṭṭakappa)、許多壞成劫(saṃvaṭṭavivaṭṭakappa)——‘我在那裡有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,投生到那裡;在那裡又有如此的名字、如此的種姓、如此的容貌、如此的食物,經歷如此的苦樂,有如此的壽量;從那裡死後,投生到這裡。’如此,我回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住。婆羅門,這便是我在夜的初分所證得的第一明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

52. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
53PTS 1.23已對照

五十三、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於眾生死生智(sattānaṃ cutūpapātañāṇa)。我以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去——‘這些眾生確實具足身惡行、具足語惡行、具足意惡行,誹謗聖者,持邪見,受持邪見之業;他們身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。而這些眾生具足身善行、具足語善行、具足意善行,不誹謗聖者,持正見,受持正見之業;他們身壞命終之後,投生於善趣、天界。’如此,我以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去。婆羅門,這便是我在夜的中分所證得的第二明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

53. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
54緬 1.28已對照

五十四、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於漏盡智(āsavānaṃ khayañāṇa)。我如實了知‘此是苦’,如實了知‘此是苦之集’,如實了知‘此是苦之滅’,如實了知‘此是導至苦滅之道’;如實了知‘此是諸漏(āsava)’,如實了知‘此是漏之集’,如實了知‘此是漏之滅’,如實了知‘此是導至漏滅之道’。當我如此知、如此見時,心從欲漏解脫,心從有漏解脫,心從無明漏解脫;於解脫時,有‘已解脫’之智。我了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’婆羅門,這便是我在夜的後分所證得的第三明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

54. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. ‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
55已對照

五十五、“婆羅門,你或許會這樣想:‘沙門喬達摩至今仍未離貪、未離瞋、未離痴,所以才親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處。’婆羅門,但這一點不應這樣看。婆羅門,我是見到兩種義利,才親近林野、叢林邊地的邊遠坐臥處的——見到自己的現法樂住,又憐憫後世的人眾。”

55. ‘‘Siyā kho pana te, brāhmaṇa, evamassa – ‘ajjāpi nūna samaṇo gotamo avītarāgo avītadoso avītamoho, tasmā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevatī’ti. Na kho panetaṃ, brāhmaṇa, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Dve kho ahaṃ, brāhmaṇa, atthavase sampassamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi – attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamāno, pacchimañca janataṃ anukampamāno’’ti.
56PTS 1.24已對照

五十六、“喬達摩尊師確實是憐憫了後世的人眾,正如阿羅漢、正等正覺者[所應憐憫的]那樣。奇哉!喬達摩尊師,奇哉!喬達摩尊師。喬達摩尊師,猶如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭開,為迷路者指示道路,在黑暗中持來油燈,使有眼者得見諸色。正是如此,喬達摩尊師以種種方式開顯了法。我皈依(saraṇa)喬達摩尊師、法(dhamma)與比丘僧團(bhikkhusaṅgha)。願喬達摩尊師憶持我為優婆塞(upāsaka),從今日起,終生皈依。”

56. ‘‘Anukampitarūpā vatāyaṃ bhotā gotamena pacchimā janatā, yathā taṃ arahatā sammāsambuddhena. Abhikkantaṃ, bho gotama! Abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
已對照

《怖駭經》終,[《根本法門品》中之]第四[經]。

Bhayabheravasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.