快樂巴利palinanda.cc

中部第38經 · 大愛盡經 Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ

本經目錄八、大愛盡經

已對照

八、大愛盡經

8. Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ
396PTS 1.257緬 1.323已對照

三九六、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。那時,有一位名叫嗏帝(Sāti)的漁夫子(kevaṭṭaputta)比丘生起了這樣的惡見執(diṭṭhigata)——“據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。”眾多比丘聽說:“據說有一位名叫嗏帝的漁夫子比丘生起了這樣的惡見執——‘據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。’”於是那些比丘往嗏帝漁夫子比丘那裡去;到了之後,對嗏帝漁夫子比丘這樣說——“嗏帝賢友,據說你生起了這樣的惡見執——‘據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他’,這是真的嗎?”“賢友,確是這樣,我這樣了知世尊所說之法:正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。”於是那些比丘想使嗏帝漁夫子比丘脫離這惡見執,便詰問(samanuyuñjanti)、責問(samanugāhanti)、諫責(samanubhāsanti)[他]——“嗏帝賢友,不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊也不會這樣說。嗏帝賢友,世尊以多種方便說識是緣起而生的(paṭiccasamuppanna),離於緣則識無有生起。”嗏帝漁夫子比丘縱被那些比丘這樣詰問、責問、諫責,仍以見的堅固力(thāmasā)、以見的執取(parāmāsā),堅持那同一惡見執而說——“賢友,確是這樣,我這樣了知世尊所說之法:正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。”

396. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sātissa nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati anañña’’nti. Assosuṃ kho sambahulā bhikkhū – ‘‘sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti. Atha kho te bhikkhū yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira te, āvuso sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti? ‘‘Evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti. Atha kho te bhikkhū sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjanti samanugāhanti samanubhāsanti – ‘‘mā evaṃ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’’ti. Evampi kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tehi bhikkhūhi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṃ diṭṭhigataṃ thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati – ‘‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati anañña’’nti.
397緬 1.324已對照

三九七、當那些比丘不能使嗏帝漁夫子比丘脫離這惡見執時,於是那些比丘往世尊那裡去;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說——“尊者,有一位名叫嗏帝的漁夫子比丘生起了這樣的惡見執——‘據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。’尊者,我們聽說:據說有一位名叫嗏帝的漁夫子比丘生起了這樣的惡見執——‘據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。’尊者,於是我們往嗏帝漁夫子比丘那裡去;到了之後,對嗏帝漁夫子比丘這樣說——‘嗏帝賢友,據說你生起了這樣的惡見執——「據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他」,這是真的嗎?’尊者,這樣說時,嗏帝漁夫子比丘對我們這樣說——‘賢友,確是這樣,我這樣了知世尊所說之法:正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。’尊者,於是我們想使嗏帝漁夫子比丘脫離這惡見執,便詰問、責問、諫責[他]——‘嗏帝賢友,不要這樣說,不要誹謗世尊;誹謗世尊是不善的,世尊也不會這樣說。嗏帝賢友,世尊以多種方便說識是緣起而生的(paṭiccasamuppanna),離於緣則識無有生起。’而尊者,嗏帝漁夫子比丘縱被我們這樣詰問、責問、諫責,仍以見的堅固力、以見的執取,堅持那同一惡見執而說——‘賢友,確是這樣,我這樣了知世尊所說之法:正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。’尊者,由於我們不能使嗏帝漁夫子比丘脫離這惡見執,所以我們把這件事稟告世尊。”

397. Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṃsu sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṃ, atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sātissa nāma, bhante, bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Assumha kho mayaṃ, bhante, sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavocumha – ‘saccaṃ kira te, āvuso sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti? Evaṃ vutte, bhante, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto amhe etadavoca – ‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjimha samanugāhimha samanubhāsimha – ‘mā evaṃ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’ti. Evampi kho, bhante, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto amhehi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṃ diṭṭhigataṃ thāmasā parāmasā abhinivissa voharati – ‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Yato kho mayaṃ, bhante, nāsakkhimha sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṃ, atha mayaṃ etamatthaṃ bhagavato ārocemā’’ti.
398PTS 1.258緬 1.325已對照

三九八、於是世尊召喚某位比丘:“來,比丘,你以我的話去召喚嗏帝漁夫子比丘——‘嗏帝賢友,導師召喚你。’”“是的,尊者。”那位比丘應諾世尊之後,便往嗏帝漁夫子比丘那裡去;到了之後,對嗏帝漁夫子比丘這樣說:“嗏帝賢友,導師召喚你。”“是的,賢友。”嗏帝漁夫子比丘應諾那位比丘之後,便往世尊那裡去;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的嗏帝漁夫子比丘這樣說:“嗏帝,據說你生起了這樣的惡見執——‘據我所了知世尊所說之法,正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他’,這是真的嗎?”“尊者,確是這樣,我這樣了知世尊所說之法:正是這同一個識在流轉、輪迴,而無其他。”“嗏帝,那個識是哪一個呢?”“尊者,即這個能言者(vado)、能受者(vedeyyo),於處處領受善惡諸業果報的[這一個]。”“愚痴人,你究竟是從誰那裡了知我這樣說法的?愚痴人,我不是以多種方便說識是緣起而生的、離於緣則識無有生起嗎?而你,愚痴人,卻以自己的惡把持(duggahita)既誹謗我們,又掘傷自己,並招致許多非福(apuñña)。愚痴人,那將使你長夜不利、受苦。”

398. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ bhikkhu, mama vacanena sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāti, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāti, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, te, sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti? ‘‘Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti. ‘‘Katamaṃ taṃ, sāti, viññāṇa’’nti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedetī’’ti. ‘‘Kassa nu kho nāma tvaṃ, moghapurisa, mayā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāsi? Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti? Atha ca pana tvaṃ, moghapurisa, attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhasi, attānañca khaṇasi, bahuñca apuññaṃ pasavasi. Tañhi te, moghapurisa, bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
399PTS 1.259緬 1.326已對照

三九九、於是世尊召喚諸比丘:“諸比丘,你們認為怎樣,這位嗏帝漁夫子比丘在此法與律中還有一點點溫熱(usmīkata)嗎?”“怎麼會有呢,尊者;沒有,尊者。”這樣說時,嗏帝漁夫子比丘默然、失色(maṅkubhūta)、垂肩、低頭、悶然、無言以對地坐著。於是世尊知道嗏帝漁夫子比丘默然、失色、垂肩、低頭、悶然、無言以對,便對嗏帝漁夫子比丘這樣說:“愚痴人,你將由這自己的惡見執而被知(paññāyissasi)。我要在此反問諸比丘了。”於是世尊召喚諸比丘:“諸比丘,你們也這樣了知我所說之法,像這位嗏帝漁夫子比丘以自己的惡把持既誹謗我們、又掘傷自己、並招致許多非福那樣嗎?”“不是的,尊者!尊者,世尊以多種方便說識是緣起而生的(paṭiccasamuppanna),離於緣則識無有生起。”“善哉,善哉,諸比丘!諸比丘,你們這樣了知我所說之法,真是善哉。諸比丘,我確實以多種方便對你們說過識是緣起而生的、離於緣則識無有生起。而這位嗏帝漁夫子比丘卻以自己的惡把持既誹謗我們,又掘傷自己,並招致許多非福。那將使那愚痴人長夜不利、受苦。

399. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto usmīkatopi imasmiṃ dhammavinaye’’ti? ‘‘Kiñhi siyā bhante? No hetaṃ, bhante’’ti. Evaṃ vutte, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi. Atha kho bhagavā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘paññāyissasi kho tvaṃ, moghapurisa, etena sakena pāpakena diṭṭhigatena. Idhāhaṃ bhikkhū paṭipucchissāmī’’ti. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘tumhepi me, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha yathāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante! Anekapariyāyena hi no, bhante, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave! Sādhu kho me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha. Anekapariyāyena hi vo, bhikkhave, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ mayā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti. Atha ca panāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṃ pasavati pasavati. Tañhi tassa moghapurisassa bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.
400已對照

四〇〇、“諸比丘,識是緣著哪一個緣而生起的,便正依那一個[緣]而算作(saṅkhyaṃ gacchati)[那樣的]識。緣著眼與諸色而生起識,便正算作‘眼識’;緣著耳與諸聲而生起識,便正算作‘耳識’;緣著鼻與諸香而生起識,便正算作‘鼻識’;緣著舌與諸味而生起識,便正算作‘舌識’;緣著身與諸所觸而生起識,便正算作‘身識’;緣著意與諸法而生起識,便正算作‘意識’。

400. ‘‘Yaṃ yadeva, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppajjati viññāṇaṃ, tena teneva viññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati [saṅkhaṃ gacchati (sī. pī.)]. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṃ, cakkhuviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṃ, manoviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati.
PTS 1.260已對照

“諸比丘,猶如火是緣著哪一個緣而燃燒的,便正依那一個[緣]而算[作那樣的火]:緣著木(kaṭṭha)而火燃燒,便正算作‘木火’;緣著木片(sakalikā)而火燃燒,便正算作‘木片火’;緣著草而火燃燒,便正算作‘草火’;緣著牛糞而火燃燒,便正算作‘牛糞火’;緣著糠(thusa)而火燃燒,便正算作‘糠火’;緣著垃圾(saṅkāra)而火燃燒,便正算作‘垃圾火’。諸比丘,正是如此:識是緣著哪一個緣而生起的,便正依那一個[緣]而算[作那樣的識]。緣著眼與諸色而生起識,便正算作‘眼識’;緣著耳與諸聲而生起識,便正算作‘耳識’;緣著鼻與諸香而生起識,便正算作‘鼻識’;緣著舌與諸味而生起識,便正算作‘舌識’。緣著身與諸所觸而生起識,便正算作‘身識’。緣著意與諸法而生起識,便正算作‘意識’。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ yadeva paccayaṃ paṭicca aggi jalati tena teneva saṅkhyaṃ gacchati. Kaṭṭhañca paṭicca aggi jalati, kaṭṭhaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; sakalikañca paṭicca aggi jalati, sakalikaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; tiṇañca paṭicca aggi jalati, tiṇaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; gomayañca paṭicca aggi jalati, gomayaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; thusañca paṭicca aggi jalati, thusaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; saṅkārañca paṭicca aggi jalati, saṅkāraggitveva saṅkhyaṃ gacchati. Evameva kho, bhikkhave, yaṃ yadeva paccayaṃ paṭicca uppajjati viññāṇaṃ, tena teneva saṅkhyaṃ gacchati. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṃ, cakkhuviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati, ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṃ, ghāṇaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati, jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati. Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati. Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṃ, manoviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati.
401已對照

“諸比丘,你們見到‘這是已生的(bhūtamidaṃ)’嗎?”

401. ‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們見到‘那[已生者]是由食而有的(tadāhārasambhavaṃ)’嗎?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們見到‘由那食之滅,凡已生者即是滅法(nirodhadhamma)’嗎?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,對‘這是已生的嗎,還是不是呢?’而猶疑(kaṅkhati)者,[他]會生起疑(vicikicchā)嗎?”

‘‘Bhūtamidaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
緬 1.327已對照

“諸比丘,對‘那[已生者]是由食而有的嗎,還是不是呢?’而猶疑(kaṅkhati)者,[他]會生起疑(vicikicchā)嗎?”

‘‘Tadāhārasambhavaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,對‘由那食之滅,凡已生者即是滅法嗎,還是不是呢?’而猶疑(kaṅkhati)者,[他]會生起疑(vicikicchā)嗎?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,對‘這是已生的’以正慧如實而見者,他那疑便被舍斷嗎?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,對‘那[已生者]是由食而有的’以正慧如實而見者,他那疑便被舍斷嗎?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,對‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’以正慧如實而見者,他那疑便被舍斷嗎?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘這是已生的’——你們於此也已無疑(nibbicikicchā)嗎?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘那[已生者]是由食而有的’——你們於此也已無疑(nibbicikicchā)嗎?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’——你們於此也已無疑(nibbicikicchā)嗎?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘這是已生的’——[你們]已以正慧如實善見了嗎?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘那[已生者]是由食而有的’——[你們]已以正慧如實善見了嗎?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,‘由那食之滅,凡已生者即是滅法’——[你們]已以正慧如實善見了嗎?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們若對這樣清淨、這樣潔白的見黏著(allīyetha)、愛玩(kelāyetha)、作財寶(dhanāyetha)、執為我所(mamāyetha),那麼,諸比丘,你們還能了知我所說的筏喻(kullūpama)之法是為度脫之故、不為執取之故嗎?”

‘‘Imaṃ ce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ allīyetha kelāyetha dhanāyetha mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṃ dhammaṃ desitaṃ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā’’ti?
已對照

“不能,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 1.261已對照

“諸比丘,你們若對這樣清淨、這樣潔白的見不黏著、不愛玩、不作財寶、不執為我所,那麼,諸比丘,你們還能了知我所說的筏喻之法是為度脫之故、不為執取之故嗎?”

‘‘Imaṃ ce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ na allīyetha na kelāyetha na dhanāyetha na mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṃ dhammaṃ desitaṃ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā’’ti?
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
402已對照

四〇二、“諸比丘,有這四種食(āhāra),為已生(bhūta)的眾生之存續,或為求生者(sambhavesī)之資益。是哪四[種]呢?粗或細的段食(kabaḷīkāra)為第一,觸為第二,意思(manosañcetanā)為第三,識為第四。

402. ‘‘Cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā, sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
已對照

“諸比丘,而這四種食,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Ime ca, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已對照

“這四種食以愛為因緣,以愛為集起,以愛為生,以愛為根源。

‘‘Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā.
已對照

“諸比丘,而這愛,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已對照

“愛以受為因緣,以受為集起,以受為生,以受為根源。

‘‘Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā.
已對照

“諸比丘,而這受,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
緬 1.328已對照

“受以觸為因緣,以觸為集起,以觸為生,以觸為根源。

‘‘Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā.
已對照

“諸比丘,而這觸,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo?
已對照

“觸以六處為因緣,以六處為集起,以六處為生,以六處為根源。

‘‘Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo.
已對照

“諸比丘,而這六處,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Saḷāyatanaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已對照

“六處以名色為因緣,以名色為集起,以名色為生,以名色為根源。

‘‘Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ.
已對照

“諸比丘,而這名色,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Nāmarūpaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已對照

“名色以識為因緣,以識為集起,以識為生,以識為根源。

‘‘Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ.
已對照

“諸比丘,而這識,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Viññāṇaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已對照

“識以行為因緣,以行為集起,以行為生,以行為根源。

‘‘Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ.
已對照

“諸比丘,而這些行,以何為因緣?以何為集起?以何為生?以何為根源?

‘‘Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已對照

“行以無明為因緣,以無明為集起,以無明為生,以無明為根源。

‘‘Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
已對照

“諸比丘,就這樣:以無明為緣而有行,以行為緣而有識,以識為緣而有名色,以名色為緣而有六處,以六處為緣而有觸,以觸為緣而有受,以受為緣而有愛,以愛為緣而有取,以取為緣而有有,以有為緣而有生,以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。”

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.’’’
403PTS 1.262緬 1.329已對照

四〇三、“‘以生為緣而有老死’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以生為緣而有老死呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以生為緣而有老死;我們於此是這樣[以為]的——以生為緣而有老死。”“‘以有為緣而有生’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以有為緣而有生呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以有為緣而有生;我們於此是這樣[以為]的——以有為緣而有生。”“‘以取為緣而有有’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以取為緣而有有呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以取為緣而有有;我們於此是這樣[以為]的——以取為緣而有有。”“‘以愛為緣而有取’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以愛為緣而有取呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以愛為緣而有取;我們於此是這樣[以為]的——以愛為緣而有取。”“‘以受為緣而有愛’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以受為緣而有愛呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以受為緣而有愛;我們於此是這樣[以為]的——以受為緣而有愛。”“‘以觸為緣而有受’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以觸為緣而有受呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以觸為緣而有受;我們於此是這樣[以為]的——以觸為緣而有受。”“‘以六處為緣而有觸’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以六處為緣而有觸呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以六處為緣而有觸;我們於此是這樣[以為]的——以六處為緣而有觸。”“‘以名色為緣而有六處’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以名色為緣而有六處呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以名色為緣而有六處;我們於此是這樣[以為]的——以名色為緣而有六處。”“‘以識為緣而有名色’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以識為緣而有名色呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以識為緣而有名色;我們於此是這樣[以為]的——以識為緣而有名色。”“‘以行為緣而有識’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以行為緣而有識呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以行為緣而有識;我們於此是這樣[以為]的——以行為緣而有識。”“‘以無明為緣而有行’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是以無明為緣而有行呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是以無明為緣而有行;我們於此是這樣[以為]的——以無明為緣而有行。”

403. ‘‘Jātipaccayā jarāmaraṇanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; jātipaccayā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha [kathaṃ vā vo ettha (?)] hotī’’ti? ‘‘Jātipaccayā, bhante, jarāmaraṇaṃ; evaṃ no ettha hoti [evaṃ no ettha hotīti (ka.)] – jātipaccayā jarāmaraṇa’’nti. ‘‘Bhavapaccayā jātīti iti kho panetaṃ vuttaṃ; bhavapaccayā nu kho, bhikkhave, jāti, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Bhavapaccayā, bhante, jāti; evaṃ no ettha hoti – bhavapaccayā jātī’’ti. ‘‘Upādānapaccayā bhavoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; upādānapaccayā nu kho, bhikkhave, bhavo, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Upādānapaccayā, bhante, bhavo; evaṃ no ettha hoti – upādānapaccayā bhavo’’ti. ‘‘Taṇhāpaccayā upādānanti iti kho panetaṃ vuttaṃ, taṇhāpaccayā nu kho, bhikkhave, upādānaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Taṇhāpaccayā, bhante, upādānaṃ; evaṃ no ettha hoti – taṇhāpaccayā upādāna’’nti. ‘‘Vedanāpaccayā taṇhāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; vedanāpaccayā nu kho, bhikkhave, taṇhā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Vedanāpaccayā, bhante, taṇhā; evaṃ no ettha hoti – vedanāpaccayā taṇhā’’ti. ‘‘Phassapaccayā vedanāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; phassapaccayā nu kho, bhikkhave, vedanā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Phassapaccayā, bhante, vedanā; evaṃ no ettha hoti – phassapaccayā vedanā’’ti. ‘‘Saḷāyatanapaccayā phassoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saḷāyatanapaccayā nu kho, bhikkhave, phasso, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saḷāyatanapaccayā, bhante, phasso; evaṃ no ettha hoti – saḷāyatanapaccayā phasso’’ti. ‘‘Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti iti kho panetaṃ vuttaṃ; nāmarūpapaccayā nu kho, bhikkhave, saḷāyatanaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Nāmarūpapaccayā, bhante, saḷāyatanaṃ; evaṃ no ettha hoti – nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’nti. ‘‘Viññāṇapaccayā nāmarūpanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; viññāṇapaccayā nu kho, bhikkhave, nāmarūpaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Viññāṇapaccayā, bhante, nāmarūpaṃ; evaṃ no ettha hoti – viññāṇapaccayā nāmarūpa’’nti. ‘‘Saṅkhārapaccayā viññāṇanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saṅkhārapaccayā nu kho, bhikkhave, viññāṇaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saṅkhārapaccayā, bhante, viññāṇaṃ; evaṃ no ettha hoti – saṅkhārapaccayā viññāṇa’’nti. ‘‘Avijjāpaccayā saṅkhārāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; avijjāpaccayā nu kho, bhikkhave, saṅkhārā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Avijjāpaccayā, bhante, saṅkhārā; evaṃ no ettha hoti – avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti.
404PTS 1.263已對照

四〇四、“善哉,諸比丘!諸比丘,就這樣,你們也這樣說,我也這樣說——此[緣]存在時此[果]便有,由此[緣]的生起此[果]便生起,即:以無明為緣而有行,以行為緣而有識,以識為緣而有名色,以名色為緣而有六處,以六處為緣而有觸,以觸為緣而有受,以受為緣而有愛,以愛為緣而有取,以取為緣而有有,以有為緣而有生,以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。

404. ‘‘Sādhu, bhikkhave. Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṃ vadetha, ahampi evaṃ vadāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
緬 1.330已對照

“正由無明的無餘離貪而滅,以無明之滅而有行之滅,以行之滅而有識之滅,以識之滅而有名色之滅,以名色之滅而有六處之滅,以六處之滅而有觸之滅,以觸之滅而有受之滅,以受之滅而有愛之滅,以愛之滅而有取之滅,以取之滅而有有之滅,以有之滅而有生之滅,以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。

‘‘Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
405PTS 1.264緬 1.331已對照

四〇五、“‘由生之滅而有老死之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由生之滅而有老死之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由生之滅而有老死之滅;我們於此是這樣[以為]的——由生之滅而有老死之滅。”“‘由有之滅而有生之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由有之滅而有生之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由有之滅而有生之滅;我們於此是這樣[以為]的——由有之滅而有生之滅。”“‘由取之滅而有有之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由取之滅而有有之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由取之滅而有有之滅;我們於此是這樣[以為]的——由取之滅而有有之滅。”“‘由愛之滅而有取之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由愛之滅而有取之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由愛之滅而有取之滅;我們於此是這樣[以為]的——由愛之滅而有取之滅。”“‘由受之滅而有愛之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由受之滅而有愛之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由受之滅而有愛之滅;我們於此是這樣[以為]的——由受之滅而有愛之滅。”“‘由觸之滅而有受之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由觸之滅而有受之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由觸之滅而有受之滅;我們於此是這樣[以為]的——由觸之滅而有受之滅。”“‘由六處之滅而有觸之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由六處之滅而有觸之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由六處之滅而有觸之滅;我們於此是這樣[以為]的——由六處之滅而有觸之滅。”“‘由名色之滅而有六處之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由名色之滅而有六處之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由名色之滅而有六處之滅;我們於此是這樣[以為]的——由名色之滅而有六處之滅。”“‘由識之滅而有名色之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由識之滅而有名色之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由識之滅而有名色之滅;我們於此是這樣[以為]的——由識之滅而有名色之滅。”“‘由行之滅而有識之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由行之滅而有識之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由行之滅而有識之滅;我們於此是這樣[以為]的——由行之滅而有識之滅。”“‘由無明之滅而有行之滅’——這[話]是這樣說過的;諸比丘,是由無明之滅而有行之滅呢,還是不是?此中[於你們]是如何呢?”“尊者,是由無明之滅而有行之滅;我們於此是這樣[以為]的——由無明之滅而有行之滅。”

405. ‘‘Jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; jātinirodhā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Jātinirodhā, bhante, jarāmaraṇanirodho; evaṃ no ettha hoti – jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’ti. ‘‘Bhavanirodhā jātinirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; bhavanirodhā nu kho, bhikkhave, jātinirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Bhavanirodhā, bhante, jātinirodho; evaṃ no ettha hoti – bhavanirodhā jātinirodho’’ti. ‘‘Upādānanirodhā bhavanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; upādānanirodhā nu kho, bhikkhave, bhavanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Upādānanirodhā, bhante, bhavanirodho; evaṃ no ettha hoti – upādānanirodhā bhavanirodho’’ti. ‘‘Taṇhānirodhā upādānanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; taṇhānirodhā nu kho, bhikkhave, upādānanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Taṇhānirodhā, bhante, upādānanirodho; evaṃ no ettha hoti – taṇhānirodhā upādānanirodho’’ti. ‘‘Vedanānirodhā taṇhānirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; vedanānirodhā nu kho, bhikkhave, taṇhānirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Vedanānirodhā, bhante, taṇhānirodho; evaṃ no ettha hoti – vedanānirodhā taṇhānirodho’’ti. ‘‘Phassanirodhā vedanānirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; phassanirodhā nu kho, bhikkhave, vedanānirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Phassanirodhā, bhante, vedanānirodho; evaṃ no ettha hoti – phassanirodhā vedanānirodho’’ti. ‘‘Saḷāyatananirodhā phassanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saḷāyatananirodhā nu kho, bhikkhave, phassanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotīti? Saḷāyatananirodhā, bhante, phassanirodho; evaṃ no ettha hoti – saḷāyatananirodhā phassanirodho’’ti. ‘‘Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; nāmarūpanirodhā nu kho, bhikkhave, saḷāyatananirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Nāmarūpanirodhā, bhante, saḷāyatananirodho; evaṃ no ettha hoti – nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’ti. ‘‘Viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; viññāṇanirodhā nu kho, bhikkhave, nāmarūpanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Viññāṇanirodhā, bhante, nāmarūpanirodho; evaṃ no ettha hoti – viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’ti. ‘‘Saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saṅkhāranirodhā nu kho, bhikkhave, viññāṇanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saṅkhāranirodhā, bhante, viññāṇanirodho; evaṃ no ettha hoti – saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’ti. ‘‘Avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; avijjānirodhā nu kho, bhikkhave, saṅkhāranirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Avijjānirodhā, bhante, saṅkhāranirodho; evaṃ no ettha hoti – avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’ti.
406已對照

四〇六、“善哉,諸比丘!諸比丘,就這樣,你們也這樣說,我也這樣說——此[緣]不存在時此[果]便不有,由此[緣]之滅此[果]便滅,即:以無明之滅而有行之滅,以行之滅而有識之滅,以識之滅而有名色之滅,以名色之滅而有六處之滅,以六處之滅而有觸之滅,以觸之滅而有受之滅,以受之滅而有愛之滅,以愛之滅而有取之滅,以取之滅而有有之滅,以有之滅而有生之滅,以生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。

406. ‘‘Sādhu, bhikkhave. Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṃ vadetha, ahampi evaṃ vadāmi – imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
407PTS 1.265已對照

四〇七、“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會追溯過去[之際](pubbanta)嗎——‘我們在過去世曾存在嗎?我們在過去世不曾存在嗎?我們在過去世是什麼?我們在過去世如何存在?我們在過去世由什麼而成為什麼?’”

407. ‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā pubbantaṃ vā paṭidhāveyyātha – ‘ahesumha nu kho mayaṃ atītamaddhānaṃ, nanu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahesumha nu kho mayaṃ atītamaddhāna’’’nti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
緬 1.332已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會追溯未來[之際](aparanta)嗎——‘我們在未來世將存在嗎?我們在未來世將不存在嗎?我們在未來世將是什麼?我們在未來世將如何存在?我們在未來世將由什麼而成為什麼?’”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā aparantaṃ vā paṭidhāveyyātha – bhavissāma nu kho mayaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kiṃ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāma nu kho mayaṃ anāgatamaddhāna’’nti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會於現今、於現在世對內懷有疑惑(kathaṃkathī)嗎——‘我究竟存在嗎?我究竟不存在嗎?我是什麼?我如何存在?這個眾生從何處來?他將往何處去?’”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā etarahi vā paccuppannamaddhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī assatha – ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃgāmī bhavissatī’’ti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會這樣說嗎——‘導師於我們是可尊的(garu),我們是出於對導師的恭敬才這樣說的’?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā evaṃ vadeyyātha – satthā no garu, satthugāravena ca mayaṃ evaṃ vademā’’ti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會這樣說嗎——‘沙門這樣說,而我們既是沙門,[所以]我們這樣說’?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā evaṃ vadeyyātha – samaṇo evamāha, samaṇā ca nāma mayaṃ evaṃ vademā’’ti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會指認(uddiseyyātha)另一位導師嗎?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā aññaṃ satthāraṃ uddiseyyāthā’’ti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,你們這樣知、這樣見,還會把種種沙門婆羅門的那些禁行(vata)、好奇之見(kotūhala)與吉兆(maṅgala)當作堅實(sāra)而回歸嗎?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ vata kotūhalamaṅgalāni tāni sārato paccāgaccheyyāthā’’ti?
已對照

“不會的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已對照

“諸比丘,凡是你們自己所知、自己所見、自己所了達的,你們不正是說那些嗎?”

‘‘Nanu, bhikkhave, yadeva tumhākaṃ sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ, tadeva tumhe vadethā’’ti.
已對照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已對照

“善哉,諸比丘!諸比丘,我已以這現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的法把你們引導[至涅槃]。‘諸比丘,此法是現見的、無時的、來見的、引導的、智者應各自證知的’——先前所說的那[話],正是緣於這[事]而說的。”

‘‘Sādhu, bhikkhave, upanītā kho me tumhe, bhikkhave, iminā sandiṭṭhikena dhammena akālikena ehipassikena opaneyyikena paccattaṃ veditabbena viññūhi. Sandiṭṭhiko ayaṃ, bhikkhave, dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi – iti yantaṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti.
408PTS 1.266緬 1.333已對照

四〇八、“諸比丘,而由三[事]的和合(sannipāta)而有入胎(gabbhassāvakkanti)。於此,父母和合,而母不在經期(utunī),乾闥婆(gandhabba)也未現前——則尚無入胎。於此,父母和合,母在經期,而乾闥婆未現前——則尚無入胎。而諸比丘,當父母和合、母在經期、乾闥婆也現前時——這樣由三[事]的和合而有入胎。諸比丘,於是母親懷著極大的[性命]疑慮,以腹部護持這胎——這沉重的負擔——九個月或十個月。諸比丘,於是母親在九個月或十個月過後,懷著極大的疑慮而生產這沉重的負擔。[那孩子]既已出生,[母親]便以自己的血養育他;諸比丘,在聖者之律中,母乳(mātuthañña)正是血。諸比丘,那童子隨著長大、隨著諸根的成熟,便玩那些童子的玩具(kīḷāpanaka),即:小犁(vaṅkaka)、擊棒(ghaṭikā)、翻筋斗(mokkhacikā)、風車(ciṅgulaka)、葉鬥(pattāḷhaka)、小車(rathaka)、小弓(dhanuka)。諸比丘,那童子隨著長大、隨著諸根的成熟,便具足、擁有五欲功德(kāmaguṇa)而享樂——眼所識的諸色,是可喜的(iṭṭha)、可樂的(kanta)、可意的(manāpa)、可愛的(piyarūpa)、與欲相應的(kāmūpasaṃhita)、能引生貪染的(rajanīya);耳所識的諸聲……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。

408. ‘‘Tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassāvakkanti hoti. Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca na utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti. Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti. Yato ca kho, bhikkhave, mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti – evaṃ tiṇṇaṃ sannipātā gabbhassāvakkanti hoti. Tamenaṃ, bhikkhave, mātā nava vā dasa vā māse gabbhaṃ kucchinā pariharati mahatā saṃsayena garubhāraṃ [garumbhāraṃ (sī. pī.)]. Tamenaṃ, bhikkhave, mātā navannaṃ vā dasannaṃ vā māsānaṃ accayena vijāyati mahatā saṃsayena garubhāraṃ. Tamenaṃ jātaṃ samānaṃ sakena lohitena poseti. Lohitañhetaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ mātuthaññaṃ. Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya yāni tāni kumārakānaṃ kīḷāpanakāni tehi kīḷati, seyyathidaṃ – vaṅkakaṃ ghaṭikaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulakaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ. Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti – cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi.
409PTS 1.267緬 1.334已對照

四〇九、“他以眼見色之後,對可愛的色起貪染,對不可愛的色起瞋恚;不使身念(kāyasati)現起而住,心狹小(parittacetaso)。他也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些惡不善法無餘地滅去。他這樣陷入了順與逆(anurodhavirodha),凡感受任何受——或樂、或苦、或不苦不樂——他歡喜那受、稱說、耽著而住;他於那受歡喜、稱說、耽著而住時,便生起歡喜(nandī)。凡於諸受中的歡喜即是取;由他的取為緣而有有,以有為緣而有生,以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。以耳聞聲之後……乃至……以鼻嗅香之後……乃至……以舌嘗味之後……乃至……以身觸所觸之後……乃至……以意識知法之後,對可愛的法起貪染,對不可愛的法起瞋恚;不使身念現起而住,心狹小。他也不如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些惡不善法無餘地滅去。他這樣陷入了順與逆,凡感受任何受——或樂、或苦、或不苦不樂——他歡喜那受、稱說、耽著而住;他於那受歡喜、稱說、耽著而住時,便生起歡喜。凡於諸受中的歡喜即是取;由他的取為緣而有有,以有為緣而有生,以生為緣而有老死、愁、悲、苦、憂、惱生起。這樣,這整個苦蘊就集起了。

409. ‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe sārajjati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhaṃ samāpanno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā vedanāsu nandī tadupādānaṃ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme sārajjati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhaṃ samāpanno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā vedanāsu nandī tadupādānaṃ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
410已對照

四一〇、“諸比丘,於此,如來(Tathāgata)出現於世間,是阿羅漢(arahaṃ)、正等正覺者(sammāsambuddho)、明行具足(vijjācaraṇasampanno)、善逝(sugato)、世間解(lokavidū)、無上者(anuttaro)、調御丈夫(purisadammasārathi)、天人導師(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddho)、世尊(bhagavā)。他自己以證智證知這個有諸天、魔(māra)、梵天(brahma)的世間,以及有沙門、婆羅門、諸天與人的人眾之後,予以宣說。他教導初善、中善、後善的,具足義理與文句的法,顯示完全圓滿、遍淨的梵行(brahmacariya)。居士(gahapati)、居士之子,或出生於其他某個家族者聽聞那法。他聽聞那法之後,獲得對如來的信心。他具足如此獲得的信心,如是思察——‘在家生活是狹窄的塵垢之道,出家則是空曠開闊的。住在家中,不容易行持完全圓滿、完全清淨、如磨光的螺貝般的梵行。我何不剃除鬚髮,披上袈裟衣,舍離俗家而出家,成為無家者呢?’後來某個時候,他捨棄少量財產或捨棄大量財產,捨棄少數親眷或捨棄眾多親眷,剃除鬚髮,披上袈裟衣,舍離俗家而出家,成為無家者。

410. ‘‘Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’’nti. So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.
411已對照

四一一、“他如此出家之後,具足比丘們的學處與共住(sikkhāsājīva),舍斷殺生(pāṇātipāta),遠離殺生,放下棍棒,放下刀劍,有慚愧,具同情心,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心而住。

411. ‘‘So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
PTS 1.268已對照

“舍斷不與取,遠離不與取,只取所與,只期待所與;他以非盜賊、清淨的自身而住。

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī athenena sucibhūtena attanā viharati.
已對照

“舍斷非梵行,是梵行者,遠行[於非梵行之外],遠離在俗之法——淫慾。

‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti, ārācārī virato methunā gāmadhammā.
緬 1.335已對照

“舍斷妄語,遠離妄語,是說真實語者、以真實連結真實者、堅定者、可信賴者、不欺世間者。

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa.
已對照

“舍斷離間語,遠離離間語;從這裡聽到的不去那裡說以離間這些人,或從那裡聽到的不來這裡說以離間那些人。他就這樣使分裂者和合、使和合者[更]相應,樂於和合,喜於和合,欣於和合,是說能成就和合之語者。

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī, samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
已對照

“舍斷粗惡語,遠離粗惡語;凡是無瑕、悅耳、可愛、沁入人心、文雅、為眾人所喜、為眾人所意的語言,他便是說這樣語言者。

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti – yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
已對照

“舍斷綺語,遠離綺語,是應時而說者、說真實者、說義利者、說法者、說律者;他是說值得藏於心中之語者,[所說]應時、有依據、有分限、具足義利。

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena, sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.
已對照

“他遠離損害種子類與草木類(bījagāmabhūtagāma),是一食者、止於[非]夜食者、遠離非時食者。遠離觀看歌舞奏樂等違逆之事,遠離佩戴、裝飾、塗飾花鬘香料脂粉之處,遠離高床大床,遠離接受金銀,遠離接受生谷,遠離接受生肉,遠離接受婦女童女,遠離接受婢奴,遠離接受山羊與綿羊,遠離接受雞與豬,遠離接受象、牛、馬與母馬,遠離接受田地與地產,遠離受使傳信與跑腿,遠離買賣,遠離假秤、假稱、假量,遠離賄賂、欺詐、詐偽、行騙,遠離砍殺、殺害、綁縛、攔路搶劫、掠奪、暴力行為[參見《中部》1.293《小象跡喻經》]。

‘‘So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti, ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti, mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti, uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti, kayavikkayā paṭivirato hoti, tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti, ukkoṭanavañcana-nikati-sāciyogā paṭivirato hoti, chedana-vadhabandhanaviparāmosa-ālopa-sahasākārā paṭivirato hoti [passa ma. ni. 1.293 cūḷahatthipadopame].
PTS 1.269緬 1.336已對照

“他滿足於護身之衣、護腹之施食(piṇḍapāta)。無論他去往何處,都只隨身攜帶[這些]而行。猶如有翼之鳥,無論飛往何處,都只以自己的雙翼為負擔而飛;正是如此,比丘滿足於護身之衣、護腹之施食,無論他去往何處,都只隨身攜帶[這些]而行。他具足這聖潔的戒蘊(sīlakkhandha),內心感受無過失之樂。

‘‘So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti, evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
已對照

“他以眼見色後,不取於相,不取隨相。若不守護眼根而住,貪與憂(abhijjhādomanassa)等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護眼根,致力於眼根的律儀。以耳聞聲後……乃至……以鼻嗅香後……乃至……以舌嘗味後……乃至……以身觸所觸後……乃至……以意識知法後,不取於相,不取隨相。若不守護意根而住,貪與憂等惡、不善法就會流入,所以他為防護它而行道,守護意根,致力於意根的律儀。他具足這聖潔的根律儀(indriyasaṃvara),內心感受無染汙之樂。

‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
已對照

“他在前進、返回時保持正知,向前看、向旁看時保持正知,屈、伸[肢體]時保持正知,持僧伽梨(saṅghāṭi)、缽與衣時保持正知,食、飲、嚼、嘗時保持正知,大便、小便時保持正知,行走、站立、坐著、睡眠、覺醒、說話、沉默時保持正知。

‘‘So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
412緬 1.337已對照

四一二、“他具足這聖潔的戒蘊,[具足這聖潔的知足(santuṭṭhi),]具足這聖潔的根律儀,具足這聖潔的念與正知之後,前往僻靜的坐臥處(senāsana)——林野(arañña)、樹下、山嶽、峽谷、山洞、墳場、叢林邊地(vanapattha)、露地、草堆[參見《中部》1.296《小象跡喻經》]。他於食後從托缽處返回,結跏趺而坐,保持其身正直,使念現起於面前。他舍斷對世間的貪欲(abhijjhā),以離貪欲之心而住,使心從貪欲中淨化。舍斷瞋恚(byāpāda)與惱恨,以無瞋之心而住,懷著利益、悲憫一切眾生生命之心,使心從瞋恚與惱恨中淨化。舍斷昏沉睡眠(thinamiddha),離昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,使心從昏沉睡眠中淨化。舍斷掉舉追悔(uddhaccakukkucca),不掉舉而住,內心寂靜,使心從掉舉追悔中淨化。舍斷疑(vicikicchā),度脫疑惑而住,對諸善法不再猶豫,使心從疑中淨化。

412. ‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, (imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato) [passa ma. ni. 1.296 cūḷahatthipadopame], iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato, vivittaṃ senāsanaṃ bhajati – araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thīnamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati ālokasaññī, sato sampajāno, thīnamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.
413PTS 1.270已對照

四一三、“他舍斷這五蓋(pañca nīvaraṇā)——心的隨煩惱(cetaso upakkilesa)、令慧羸弱者——之後,已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。諸比丘,再者,比丘尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪……乃至……第三禪……乃至……成就並住於第四禪。

413. ‘‘So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.
414PTS 1.271緬 1.338已對照

四一四、“他以眼見色之後,對可愛的色不起貪染,對不可愛的色不起瞋恚;身念現起而住,心無量(appamāṇacetaso)。他如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些惡不善法無餘地滅去。他這樣舍斷了順與逆,凡感受任何受——或樂、或苦、或不苦不樂——他不歡喜那受、不稱說、不耽著而住;他於那受不歡喜、不稱說、不耽著而住時,凡於諸受中的歡喜便滅去。由他的歡喜之滅而有取之滅,由取之滅而有有之滅,由有之滅而有生之滅,由生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。以耳聞聲之後……乃至……以鼻嗅香之後……乃至……以舌嘗味之後……乃至……以身觸所觸之後……乃至……以意識知法之後,對可愛的法不起貪染,對不可愛的法不起瞋恚;身念現起而住,心無量;他如實了知那心解脫、慧解脫——在其中他的那些惡不善法無餘地滅去。他這樣舍斷了順與逆,凡感受任何受——或樂、或苦、或不苦不樂——他不歡喜那受、不稱說、不耽著而住;他於那受不歡喜、不稱說、不耽著而住時,凡於諸受中的歡喜便滅去。由他的歡喜之滅而有取之滅,由取之滅而有有之滅,由有之滅而有生之滅,由生之滅而老死、愁、悲、苦、憂、惱便滅。這樣,這整個苦蘊就滅了。諸比丘,你們要這樣憶持我這簡略[而說]的由渴愛滅盡而解脫(taṇhāsaṅkhayavimutti)[之說];而[要憶持]嗏帝漁夫子比丘是被套在大愛網(mahātaṇhājāla)與愛結(taṇhāsaṅghāṭa)之中的。”

414. ‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe na sārajjati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhavippahīno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti, sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme na sārajjati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhavippahīno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti, sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Imaṃ kho me tumhe, bhikkhave, saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ dhāretha, sātiṃ pana bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ mahātaṇhājālataṇhāsaṅghāṭappaṭimukka’’nti.
已對照

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《大愛盡經》終,[《大雙品》中之]第八[經]。

Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.