快樂巴利palinanda.cc

中部第32經 · 大牛角娑羅林經 Mahāgosiṅgasuttaṃ

本經目錄二、《大牛角娑羅林經》

已對照

二、《大牛角娑羅林經》

2. Mahāgosiṅgasuttaṃ
332PTS 1.212緬 1.273已對照

三三二、如是我聞——一時,世尊住在牛角娑羅林苑(gosiṅgasālavanadāya),與眾多極有名聲的長老弟子們在一起,[即]與具壽舍利弗、具壽大目犍連、具壽大迦葉、具壽阿那律、具壽離婆多、具壽阿難,以及其他極有名聲的長老弟子們在一起。那時,具壽大目犍連於傍晚從靜坐中起身,便往具壽大迦葉之處去;到了之後,對具壽大迦葉這樣說——“來吧,迦葉賢友,我們往具壽舍利弗之處去聞法。”“好的,賢友。”具壽大迦葉應諾了具壽大目犍連。於是,具壽大目犍連、具壽大迦葉與具壽阿那律便往具壽舍利弗之處去聞法。具壽阿難看見具壽大目犍連、具壽大迦葉與具壽阿那律正往具壽舍利弗之處去聞法。看見之後,他便往具壽離婆多之處去;到了之後,對具壽離婆多這樣說——“離婆多賢友,那些善士正往具壽舍利弗之處去聞法。來吧,離婆多賢友,我們也往具壽舍利弗之處去聞法。”“好的,賢友。”具壽離婆多應諾了具壽阿難。於是,具壽離婆多與具壽阿難便往具壽舍利弗之處去聞法。

332. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā gosiṅgasālavanadāye viharati sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ – āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca – ‘‘āyāmāvuso, kassapa, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā mahākassapo āyasmato mahāmoggallānassa paccassosi. Atha kho āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāya. Addasā kho āyasmā ānando āyasmantañca mahāmoggallānaṃ āyasmantañca mahākassapaṃ āyasmantañca anuruddhaṃ yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamante dhammassavanāya. Disvāna yenāyasmā revato tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ revataṃ etadavoca – ‘‘upasaṅkamantā kho amū, āvuso [āyasmantāvuso (ka.)] revata, sappurisā yenāyasmā sāriputto tena dhammassavanāya. Āyāmāvuso revata, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā revato āyasmato ānandassa paccassosi. Atha kho āyasmā ca revato āyasmā ca ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāya.
333PTS 1.213緬 1.274已對照

三三三、具壽舍利弗遠遠地看見具壽離婆多與具壽阿難走來。看見之後,他對具壽阿難這樣說——“具壽阿難請來!世尊的侍者、常在世尊近旁的具壽阿難,善來!”“賢友阿難,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友阿難,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?”“賢友舍利弗,於此,比丘是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者。凡是那些初善、中善、後善的,具足義理與文句的,顯示完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。他以圓滿的詞句、以不斷絕[的相續]為四眾說法,為正斷諸隨眠。“賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

333. Addasā kho āyasmā sāriputto āyasmantañca revataṃ āyasmantañca ānandaṃ dūratova āgacchante. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘etu kho āyasmā ānando! Svāgataṃ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa! Ramaṇīyaṃ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā [sabbapāliphullā (sī.)] sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā [dhatā (sī. syā. kaṃ. pī.)], vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So catassannaṃ parisānaṃ dhammaṃ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi [appabaddhehi (sī. pī.)] anusayasamugghātāya. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
334已對照

三三四、這樣說了之後,具壽舍利弗對具壽離婆多這樣說——“離婆多賢友,具壽阿難已隨其各自的辯才(paṭibhāna)作了解答。那麼現在我們要問具壽離婆多——‘賢友離婆多,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友離婆多,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’”“賢友舍利弗,於此,比丘是樂於靜坐者、喜好靜坐者,勤修內心之止,不廢棄禪,具足毗婆舍那,是諸空閒處的增修者。“賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

334. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ revataṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso revata, āyasmatā ānandena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ revataṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṃ. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
335已對照

三三五、這樣說了之後,具壽舍利弗對具壽阿那律這樣說——“阿那律賢友,具壽離婆多已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽阿那律——‘賢友阿那律,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友阿那律,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’”“賢友舍利弗,於此,比丘以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu)觀察千個世界。賢友舍利弗,猶如有眼之人登上殊勝殿之上層,能觀察千個輪輞之圈;正是這樣,賢友舍利弗,比丘以清淨、超人的天眼觀察千個世界。“賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

335. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso anuruddha, āyasmatā revatena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ anuruddhaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso anuruddha, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso uparipāsādavaragato sahassaṃ nemimaṇḍalānaṃ volokeyya; evameva kho, āvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
336PTS 1.214緬 1.275已對照

三三六、這樣說了之後,具壽舍利弗對具壽大迦葉這樣說——“迦葉賢友,具壽阿那律已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽大迦葉——‘賢友迦葉,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友迦葉,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’”“賢友舍利弗,於此,比丘自己是林野住者(āraññika),也是林野住之狀的讚歎者;自己是常乞食者,也是常乞食之狀的讚歎者;自己是糞掃衣者,也是糞掃衣之狀的讚歎者;自己是三衣者,也是三衣之狀的讚歎者;自己是少欲者,也是少欲之狀的讚歎者;自己是知足者,也是知足之狀的讚歎者;自己是遠離者,也是遠離的讚歎者;自己是不雜處者,也是不雜處的讚歎者;自己是已發勤精進者,也是發起精進的讚歎者;自己是戒具足者,也是戒具足的讚歎者;自己是定具足者,也是定具足的讚歎者;自己是慧具足者,也是慧具足的讚歎者;自己是解脫具足者,也是解脫具足的讚歎者;自己是解脫知見具足者,也是解脫知見具足的讚歎者。“賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

336. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso kassapa, āyasmatā anuruddhena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahākassapaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso kassapa, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṃsukūliko hoti paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko hoti tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho hoti appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho hoti santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto hoti pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṃsaṭṭho hoti asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo hoti vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno hoti sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno hoti samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno hoti paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno hoti vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
337已對照

三三七、這樣說了之後,具壽舍利弗對具壽大目犍連這樣說——“目犍連賢友,具壽大迦葉已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽大目犍連——‘賢友目犍連,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友目犍連,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’”“賢友舍利弗,於此,兩位比丘談論阿毗達摩之論(abhidhammakathā)。他們互相問難,被互相問了問題便解答,而不[令對方]窘沉,他們的法語得以流轉。“賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

337. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso moggallāna, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṃ kathenti, te aññamaññaṃ pañhaṃ pucchanti, aññamaññassa pañhaṃ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṃsādenti [saṃsārenti (ka.)], dhammī ca nesaṃ kathā pavattinī hoti. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
338PTS 1.215緬 1.276已對照

三三八、於是,具壽大目犍連對具壽舍利弗這樣說——“舍利弗賢友,我們一切人都已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽舍利弗——‘賢友舍利弗,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗(dosinā ratti),諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友舍利弗,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’”“賢友目犍連,於此,比丘令心隨[己]轉,而比丘不隨心而轉。他願以哪一種住等至度上午,便以那住等至度上午;願以哪一種住等至度中午,便以那住等至度中午;願以哪一種住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。賢友目犍連,猶如國王或王之大臣有一隻裝滿種種染色之衣的衣篋(dussakaraṇḍaka)。他願在上午披哪一對衣,便在上午披那一對衣;願在中午披哪一對衣,便在中午披那一對衣;願在傍晚披哪一對衣,便在傍晚披那一對衣。正是這樣,賢友目犍連,比丘令心隨[己]轉,而比丘不隨心而轉。他願以哪一種住等至度上午,便以那住等至度上午;願以哪一種住等至度中午,便以那住等至度中午;願以哪一種住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。賢友目犍連,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

338. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ [majjhantikasamayaṃ (sī. syā. kaṃ. pī. ka.)] viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
339PTS 1.216緬 1.277已對照

三三九、於是,具壽舍利弗對那些具壽這樣說——“諸位賢友,我們一切人都已隨其各自的辯才作了解答。來吧,諸位賢友,我們往世尊之處去;到了之後,把這件事稟告世尊。世尊怎樣解答,我們便怎樣受持。”“好的,賢友。”那些具壽應諾了具壽舍利弗。於是,那些具壽便往世尊之處去;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,我遠遠地看見具壽離婆多與具壽阿難走來。看見之後,我對具壽阿難這樣說——‘具壽阿難請來!世尊的侍者、常在世尊近旁的具壽阿難,善來!賢友阿難,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗,諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友阿難,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽阿難對我這樣說——‘賢友舍利弗,於此,比丘是多聞者、憶持所聞者……乃至……為正斷諸隨眠。賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如阿難才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。舍利弗,因為阿難是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者。凡是那些初善、中善、後善的,具足義理與文句的,顯示完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達。他以圓滿的詞句、以不斷絕[的相續]為四眾說法,為正斷諸隨眠。”

339. Atha kho āyasmā sāriputto te āyasmante etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ bhagavato ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te āyasmanto āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Atha kho te āyasmanto yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘addasaṃ kho ahaṃ, bhante, āyasmantañca revataṃ āyasmantañca ānandaṃ dūratova āgacchante. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocaṃ – ‘etu kho āyasmā ānando! Svāgataṃ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa! Ramaṇīyaṃ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā ānando maṃ etadavoca – ‘idhāvuso, sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo…pe… anusayasamugghātāya. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ ānandova sammā byākaramāno byākareyya. Ānando hi, sāriputta, bahussuto sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So catassannaṃ parisānaṃ dhammaṃ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi anusayasamugghātāyā’’ti.
340緬 1.278已對照

三四〇、“尊者,這樣說了之後,我對具壽離婆多這樣說——‘離婆多賢友,具壽阿難已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽離婆多——離婆多賢友,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗,諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友離婆多,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽離婆多對我這樣說——‘賢友舍利弗,於此,比丘是樂於靜坐者、喜好靜坐者,勤修內心之止,不廢棄禪,具足毗婆舍那,是諸空閒處的增修者。賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如離婆多才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。舍利弗,因為離婆多是樂於靜坐者、喜好靜坐者,勤修內心之止,不廢棄禪,具足毗婆舍那,是諸空閒處的增修者。”

340. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ revataṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso revata āyasmatā ānandena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ revataṃ pucchāma – ramaṇīyaṃ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā maññe gandhā sampavanti. Kathaṃrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā revato maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto, anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṃ. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ revatova sammā byākaramāno byākareyya. Revato hi, sāriputta, paṭisallānārāmo paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārāna’’nti.
341PTS 1.217已對照

三四一、“尊者,這樣說了之後,我對具壽阿那律這樣說——‘阿那律賢友,具壽離婆多已[隨其各自的辯才作了解答]……乃至……賢友阿那律,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽阿那律對我這樣說——‘賢友舍利弗,於此,比丘以清淨、超人的天眼觀察千個世界。賢友舍利弗,猶如有眼之人……乃至……賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如阿那律才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。舍利弗,因為阿那律以清淨、超人的天眼觀察千個世界。”

341. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho āvuso anuruddha āyasmatā revatena…pe… kathaṃrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti. Evaṃ vutte, bhante, āyasmā anuruddho maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso…pe… evarūpena kho āvuso sāriputta bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṃ anuruddhova sammā byākaramāno byākareyya. Anuruddho hi, sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketī’’ti.
342PTS 1.218緬 1.279已對照

三四二、“尊者,這樣說了之後,我對具壽大迦葉這樣說——‘迦葉賢友,具壽阿那律已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽大迦葉……乃至……賢友迦葉,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽大迦葉對我這樣說——‘賢友舍利弗,於此,比丘自己是林野住者,也是林野住之狀的讚歎者;自己是常乞食者,也是……乃至……;自己是糞掃衣者,也是……乃至……;自己是三衣者,也是……乃至……;自己是少欲者,也是……乃至……;自己是知足者,也是……乃至……;自己是遠離者,也是……乃至……;自己是不雜處者,也是……乃至……;自己是已發勤精進者,也是……乃至……;自己是戒具足者,也是……乃至……;自己是定具足者,也是……乃至……;自己是慧具足者,也是……;自己是解脫具足者,也是……;自己是解脫知見具足者,也是解脫知見具足的讚歎者。賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如迦葉才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。舍利弗,因為迦葉自己是林野住者(āraññika),也是林野住之狀的讚歎者;自己是常乞食者,也是常乞食之狀的讚歎者;自己是糞掃衣者,也是糞掃衣之狀的讚歎者;自己是三衣者,也是三衣之狀的讚歎者;自己是少欲者,也是少欲之狀的讚歎者;自己是知足者,也是知足之狀的讚歎者;自己是遠離者,也是遠離的讚歎者;自己是不雜處者,也是不雜處的讚歎者;自己是已發勤精進者,也是發起精進的讚歎者;自己是戒具足者,也是戒具足的讚歎者;自己是定具足者,也是定具足的讚歎者;自己是慧具足者,也是慧具足的讚歎者;自己是解脫具足者,也是解脫具足的讚歎者;自己是解脫知見具足者,也是解脫知見具足的讚歎者。”

342. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso kassapa āyasmatā anuruddhena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahākassapaṃ pucchāma…pe… kathaṃ rūpena kho, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte bhante, āyasmā mahākassapo maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti…pe… attanā ca paṃsukūliko hoti…pe… attanā ca tecīvariko hoti…pe… attanā ca appiccho hoti…pe… attanā ca santuṭṭho hoti…pe… attanā ca pavivitto hoti…pe… attanā ca asaṃsaṭṭho hoti…pe… attanā ca āraddhavīriyo hoti…pe… attanā ca sīlasampanno hoti…pe… attanā ca samādhisampanno hoti…pe… attanā ca paññāsampanno hoti… attanā ca vimuttisampanno hoti… attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ kassapova sammā byākaramāno byākareyya. Kassapo hi, sāriputta, attanā ca āraññiko āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṃsukūliko paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṃsaṭṭho asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī’’ti.
343已對照

三四三、“尊者,這樣說了之後,我對具壽大目犍連這樣說——‘目犍連賢友,具壽大迦葉已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽大目犍連……乃至……賢友目犍連,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽大目犍連對我這樣說——‘賢友舍利弗,於此,兩位比丘談論阿毗達摩之論。他們互相問難,被互相問了問題便解答,而不[令對方]窘沉,他們的法語得以流轉。賢友舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如目犍連才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。舍利弗,因為目犍連是說法者。”

343. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ bhante āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ pucchāma…pe… kathaṃrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā mahāmoggallāno maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṃ kathenti. Te aññamaññaṃ pañhaṃ pucchanti, aññamaññassa pañhaṃ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṃsādenti, dhammī ca nesaṃ kathā pavattinī hoti. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṃ moggallānova sammā byākaramāno byākareyya. Moggallāno hi, sāriputta, dhammakathiko’’ti.
344PTS 1.219緬 1.280已對照

三四四、這樣說了之後,具壽大目犍連對世尊這樣說——“尊者,於是我對具壽舍利弗這樣說——‘舍利弗賢友,我們一切人都已隨其各自的辯才作了解答。那麼現在我們要問具壽舍利弗——舍利弗賢友,牛角娑羅林令人喜樂,月夜清朗,諸娑羅樹全部盛開,我想諸天香正四處飄散。賢友舍利弗,怎樣的比丘才能使牛角娑羅林光輝呢?’尊者,這樣說了之後,具壽舍利弗對我這樣說——‘賢友目犍連,於此,比丘令心隨[己]轉,而比丘不隨心而轉。他願以哪一種住等至度上午,便以那住等至度上午;願以哪一種住等至度中午,便以那住等至度中午;願以哪一種住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。賢友目犍連,猶如國王或王之大臣有一隻裝滿種種染色之衣的衣篋(dussakaraṇḍaka)。他願在上午披哪一對衣,便在上午披那一對衣;願在中午披哪一對衣,便在中午披那一對衣;願在傍晚披哪一對衣,便在傍晚披那一對衣。正是這樣,賢友目犍連,比丘令心隨[己]轉,而比丘不隨心而轉。他願以哪一種住等至度上午,便以那住等至度上午;願以哪一種住等至度中午,便以那住等至度中午;願以哪一種住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。賢友目犍連,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。’”“善哉,善哉,目犍連!正如舍利弗才會那樣正確地解答而解答[的那樣]。目犍連,因為舍利弗令心隨[己]轉,而舍利弗不隨心而轉。他願以哪一種住等至度上午,便以那住等至度上午;願以哪一種住等至度中午,便以那住等至度中午;願以哪一種住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。”

344. Evaṃ vutte, āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atha khvāhaṃ, bhante, āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ pucchāma – ramaṇīyaṃ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti. Kathaṃrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā sāriputto maṃ etadavoca – ‘idhāvuso, moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, moggallāna! Yathā taṃ sāriputtova sammā byākaramāno byākareyya. Sāriputto hi, moggallāna, cittaṃ vasaṃ vatteti no ca sāriputto cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharatī’’ti.
345緬 1.281已對照

三四五、這樣說了之後,具壽舍利弗對世尊這樣說——“尊者,那麼是誰說得善呢?”“舍利弗,你們一切人所說的,各依其理(pariyāya)都是善說。然而你們也聽我[說]:怎樣的比丘能使牛角娑羅林光輝。舍利弗,於此,比丘於食後從團食處歸來,結跏趺而坐,保持其身正直,使念現起於面前——‘我不解開這跏趺坐,直到我的心由不執取而從諸漏解脫。’舍利弗,以這樣的比丘便能使牛角娑羅林光輝。”

345. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhante, subhāsita’’nti? ‘‘Sabbesaṃ vo, sāriputta, subhāsitaṃ pariyāyena. Api ca mamapi suṇātha yathārūpena bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyya. Idha, sāriputta, bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā – ‘na tāvāhaṃ imaṃ pallaṅkaṃ bhindissāmi yāva me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccissatī’ti. Evarūpena kho, sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
已對照

世尊說了這[經]。那些具壽心滿意足,歡喜世尊所說。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te āyasmanto [te bhikkhū (ka.)] bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《大牛角娑羅林經》終,第二。

Mahāgosiṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.