快樂巴利palinanda.cc

中部第26經 · 羅網聚經 Pāsarāsisuttaṃ

本經目錄六、《羅網聚經》

已對照

六、《羅網聚經》

6. Pāsarāsisuttaṃ
272緬 1.216已對照

二七二、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園。那時,世尊在上午著衣持缽與大衣,入舍衛城行乞食。那時,眾多比丘來到具壽阿難(Ānanda)之處;到了之後,對具壽阿難這樣說——“阿難賢友,我們久已不曾當面聽聞世尊的法語了。阿難賢友,若我們能當面聽聞世尊的法語,那就好了。”“那麼,諸具壽,你們可到婆羅門藍摩迦(Rammaka)的草菴(assama)去;或許你們能當面聽聞世尊的法語。”“是,賢友。”那些比丘應諾了具壽阿難。

272. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ – ‘‘cirassutā no, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammī kathā. Sādhu mayaṃ, āvuso ānanda, labheyyāma bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Tena hāyasmanto yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatha; appeva nāma labheyyātha bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ.
PTS 1.161已對照

那時,世尊在舍衛城行乞食之後,飯後從乞食歸來,喚具壽阿難——“阿難,來吧,我們到東園(Pubbārāma)鹿子母講堂(Migāramātupāsāda)去作晝住。”“是,尊者。”具壽阿難應諾了世尊。那時,世尊便與具壽阿難一同到東園鹿子母講堂去作晝住。那時,世尊在傍晚時從靜坐(paṭisallāna)起身,喚具壽阿難——“阿難,來吧,我們到東門池(Pubbakoṭṭhaka)去沐洗肢體。”“是,尊者。”具壽阿難應諾了世尊。

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
273已對照

二七三、那時,世尊便與具壽阿難一同到東門池去沐洗肢體。在東門池沐洗了肢體、上岸之後,[世尊]只披一衣而立,晾乾著肢體。那時,具壽阿難對世尊這樣說——“尊者,婆羅門藍摩迦的草菴就在不遠。尊者,婆羅門藍摩迦的草菴是可喜的;尊者,婆羅門藍摩迦的草菴是令人淨信的。善哉,尊者,願世尊出於悲憫而前往婆羅門藍摩迦的草菴。”世尊以默然表示同意。

273. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo avidūre. Ramaṇīyo, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo; pāsādiko, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo. Sādhu, bhante, bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
緬 1.217已對照

那時,世尊便前往婆羅門藍摩迦的草菴。而那時,眾多比丘正在婆羅門藍摩迦的草菴中共坐而作法語。那時,世尊站在門屋之外,等候著談話的結束。那時,世尊知道談話已結束,便咳嗽一聲,敲了門閂。那些比丘為世尊開了門。那時,世尊進入婆羅門藍摩迦的草菴,坐在已鋪設的座位上。坐下之後,世尊喚諸比丘——“諸比丘,你們方才是共坐而作什麼談話呢?你們中斷了的是什麼話頭呢?”“尊者,我們所中斷的法語正是就世尊而起的,這時世尊便到了。”“善哉,諸比丘!諸比丘,你們這些以信從家出家而入非家的良家子,共坐而作法語,這正是與你們相稱的。諸比丘,你們既已集會,應作兩件事——[作]法語,或[持]聖默然。”

Atha kho bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū rammakassa brāhmaṇassa assame dhammiyā kathāya sannisinnā honti. Atha kho bhagavā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṃ āgamayamāno. Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṃ viditvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivariṃsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṃ. Atha kho bhagavā rammakassa brāhmaṇassa assamaṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā? Kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Bhagavantameva kho no, bhante, ārabbha dhammī kathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Etaṃ kho, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā, ariyo vā tuṇhībhāvo’’.
274已對照

二七四、“諸比丘,有這兩種遍求(pariyesanā)——聖遍求與非聖遍求。

274. ‘‘Dvemā, bhikkhave, pariyesanā – ariyā ca pariyesanā, anariyā ca pariyesanā.
PTS 1.162已對照

“諸比丘,什麼是非聖遍求呢?諸比丘,於此,有人自己是生法(jātidhamma),卻仍遍求生法;自己是老法,卻仍遍求老法;自己是病法,卻仍遍求病法;自己是死法,卻仍遍求死法;自己是愁法,卻仍遍求愁法;自己是雜染法,卻仍遍求雜染法。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, anariyā pariyesanā? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesati, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati.
已對照

“諸比丘,你們說什麼是生法呢?諸比丘,妻子是生法,婢僕是生法,山羊與綿羊是生法,雞與豬是生法,象、牛、馬、牝馬是生法,金銀是生法。諸比丘,這些依著[之物](upadhi)都是生法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是生法,卻仍遍求生法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, jātidhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, jātidhammaṃ, dāsidāsaṃ jātidhammaṃ, ajeḷakaṃ jātidhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ jātidhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ jātidhammaṃ, jātarūparajataṃ jātidhammaṃ. Jātidhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito [gadhīto (syā. ka.)] mucchito ajjhāpanno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesati.
緬 1.218已對照

“諸比丘,你們說什麼是老法呢?諸比丘,妻子是老法,婢僕是老法,山羊與綿羊是老法,雞與豬是老法,象、牛、馬、牝馬是老法,金銀是老法。諸比丘,這些依著[之物]都是老法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是老法,卻仍遍求老法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, jarādhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, jarādhammaṃ, dāsidāsaṃ jarādhammaṃ, ajeḷakaṃ jarādhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ jarādhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ jarādhammaṃ, jātarūparajataṃ jarādhammaṃ. Jarādhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati.
已對照

“諸比丘,你們說什麼是病法呢?諸比丘,妻子是病法,婢僕是病法,山羊與綿羊是病法,雞與豬是病法,象、牛、馬、牝馬是病法。諸比丘,這些依著[之物]都是病法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是病法,卻仍遍求病法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, byādhidhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, byādhidhammaṃ, dāsidāsaṃ byādhidhammaṃ, ajeḷakaṃ byādhidhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ byādhidhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ byādhidhammaṃ. Byādhidhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati.
已對照

“諸比丘,你們說什麼是死法呢?諸比丘,妻子是死法,婢僕是死法,山羊與綿羊是死法,雞與豬是死法,象、牛、馬、牝馬是死法。諸比丘,這些依著[之物]都是死法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是死法,卻仍遍求死法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, maraṇadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, maraṇadhammaṃ, dāsidāsaṃ maraṇadhammaṃ, ajeḷakaṃ maraṇadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ maraṇadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ maraṇadhammaṃ. Maraṇadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati.
已對照

“諸比丘,你們說什麼是愁法呢?諸比丘,妻子是愁法,婢僕是愁法,山羊與綿羊是愁法,雞與豬是愁法,象、牛、馬、牝馬是愁法。諸比丘,這些依著[之物]都是愁法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是愁法,卻仍遍求愁法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, sokadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, sokadhammaṃ, dāsidāsaṃ sokadhammaṃ, ajeḷakaṃ sokadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ sokadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ sokadhammaṃ. Sokadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesati.
已對照

“諸比丘,你們說什麼是雜染法呢?諸比丘,妻子是雜染法,婢僕是雜染法,山羊與綿羊是雜染法,雞與豬是雜染法,象、牛、馬、牝馬是雜染法,金銀是雜染法。諸比丘,這些依著[之物]都是雜染法;於此貪著、迷醉、陷溺的人,自己是雜染法,卻仍遍求雜染法。諸比丘,這就是非聖遍求。

‘‘Kiñca, bhikkhave, saṃkilesadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, saṃkilesadhammaṃ, dāsidāsaṃ saṃkilesadhammaṃ, ajeḷakaṃ saṃkilesadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ saṃkilesadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ saṃkilesadhammaṃ, jātarūparajataṃ saṃkilesadhammaṃ. Saṃkilesadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati. Ayaṃ, bhikkhave, anariyā pariyesanā.
275PTS 1.163緬 1.219已對照

二七五、“諸比丘,什麼是聖遍求呢?諸比丘,於此,有人自己是生法,了知了生法中的過患(ādīnava),便遍求無生、無上、安穩(yogakkhema)的涅槃;自己是老法,了知了老法中的過患,便遍求無老、無上、安穩的涅槃;自己是病法,了知了病法中的過患,便遍求無病、無上、安穩的涅槃;自己是死法,了知了死法中的過患,便遍求不死、無上、安穩的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的過患,便遍求無愁、無上、安穩的涅槃;自己是雜染法,了知了雜染法中的過患,便遍求無雜染、無上、安穩的涅槃。諸比丘,這就是聖遍求。

275. ‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā pariyesanā? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati. Ayaṃ, bhikkhave, ariyā pariyesanā.
276已對照

二七六、“諸比丘,我在正覺之前,尚未現等覺、仍是菩薩之時,也曾自己是生法,卻仍遍求生法;自己是老法,卻仍遍求老法;自己是病法,卻仍遍求病法;自己是死法,卻仍遍求死法;自己是愁法,卻仍遍求愁法;自己是雜染法,卻仍遍求雜染法。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘我自己是生法,為什麼卻仍遍求生法呢?自己是老法……乃至……是病法……是死法……是愁法……自己是雜染法,[為什麼]卻仍遍求雜染法呢?我何不自己是生法,了知了生法中的過患,便遍求無生、無上、安穩的涅槃;自己是老法,了知了老法中的過患,便遍求無老、無上、安穩的涅槃;自己是病法,了知了病法中的過患,便遍求無病、無上、安穩的涅槃;自己是死法,了知了死法中的過患,便遍求不死、無上、安穩的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的過患,便遍求無愁、無上、安穩的涅槃;自己是雜染法,了知了雜染法中的過患,便遍求無雜染、無上、安穩的涅槃呢?’

276. ‘‘Ahampi sudaṃ, bhikkhave, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesāmi, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesāmi, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesāmi, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesāmi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kiṃ nu kho ahaṃ attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno…pe… byādhidhammo samāno… maraṇadhammo samāno… sokadhammo samāno… attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesāmi? Yaṃnūnāhaṃ attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyya’nti.
277PTS 1.164緬 1.220已對照

二七七、“諸比丘,後來,我還年輕,[發]甚是黑亮,具足賢善的青春,正當第一期年歲,在父母不願、淚流滿面、哭泣[之中],剃除了鬚髮,披上袈裟衣,從家出家而入非家。如是出家之後,我為求何者是善(kiṃ kusalagavesī)、遍求無上寂靜殊勝之處(anuttaraṃ santivarapada),便前往阿羅邏·迦羅摩(Āḷāra Kālāma)之處。到了之後,我對阿羅邏·迦羅摩這樣說——‘迦羅摩賢友,我願在這法與律中行梵行。’諸比丘,這樣說時,阿羅邏·迦羅摩對我這樣說——‘具壽請住下;這法是這樣的:有智之人在其中不久便能以自己的證智作證、成就其自己老師的[所證]而住。’諸比丘,我不久、很快便通曉了那法。諸比丘,我僅以那樣動動嘴唇、復說言語的程度,便說著知論(ñāṇavāda)與長老論(theravāda),並且我自己與別人都自稱‘我知、我見’。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘阿羅邏·迦羅摩宣說這法“我以自己的證智作證、成就而住”,並不只是以單單的信;阿羅邏·迦羅摩必定是知著、見著這法而住的。’

277. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃ. So evaṃ pabbajito samāno kiṃ kusalagavesī [kiṃkusalaṃgavesī (ka.)] anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ. Upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso kālāma, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā; tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti; addhā āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ viharatī’ti.
已對照

“諸比丘,於是我便前往阿羅邏·迦羅摩之處;到了之後,我對阿羅邏·迦羅摩這樣說——‘迦羅摩賢友,您是到什麼程度而宣說“我以自己的證智作證、成就這法而住”的呢?’諸比丘,這樣說時,阿羅邏·迦羅摩宣說了無所有處。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘不只是阿羅邏·迦羅摩有信,我也有信;不只是阿羅邏·迦羅摩有精進,我也有精進;不只是阿羅邏·迦羅摩有念,我也有念;不只是阿羅邏·迦羅摩有定,我也有定;不只是阿羅邏·迦羅摩有慧,我也有慧。我何不為了作證阿羅邏·迦羅摩所宣說“我以自己的證智作證、成就而住”的那個法,而致力精勤呢?’諸比丘,我不久、很快便以自己的證智作證、成就那法而住了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti [upasampajja pavedesīti (sī. syā. pī.)]? Evaṃ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṃ, mayhaṃpatthi vīriyaṃ; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi sati, mayhaṃpatthi sati; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi samādhi, mayhaṃpatthi samādhi; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ āḷāro kālāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.
已對照

“諸比丘,於是我便前往阿羅邏·迦羅摩之處;到了之後,我對阿羅邏·迦羅摩這樣說——

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ –
已對照

‘迦羅摩賢友,您是到這個程度而宣說以自己的證智作證、成就這法的嗎?’

‘Ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
緬 1.221已對照

‘賢友,我正是到這個程度而宣說以自己的證智作證、成就這法的。’

‘Ettāvatā kho ahaṃ, āvuso, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.
已對照

‘賢友,我也是到這個程度而以自己的證智作證、成就這法而住的。’

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
PTS 1.165已對照

‘賢友,我們有所得啊!賢友,我們所得甚善啊——我們竟見到具壽這樣的同梵行者(sabrahmacārī)。如是,我以自己的證智作證、成就而宣說的那個法,您也以自己的證智作證、成就而住;您以自己的證智作證、成就而住的那個法,我也以自己的證智作證、成就而宣說。如是,我所知的那個法,您也知;您所知的那個法,我也知。如是,我怎樣,您也怎樣;您怎樣,我也怎樣。賢友,來吧,如今我們兩人一同統領這個眾(gaṇa)。’諸比丘,如是,阿羅邏·迦羅摩身為我的老師,卻把身為弟子的我安立在與自己完全平等[的地位],並且以隆重的供養供養我。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘這法不導向厭離、不[導向]離貪、不[導向]滅、不[導向]寂止、不[導向]證智、不[導向]正覺、不[導向]涅槃,而只[導向]無所有處之生。’諸比丘,我便不滿足於那法,厭離那法而離去了。

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yāhaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi. Iti yāhaṃ dhammaṃ jānāmi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi tamahaṃ dhammaṃ jānāmi. Iti yādiso ahaṃ tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso ahaṃ. Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṃ gaṇaṃ pariharāmā’ti. Iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno (attano) [( ) natthi (sī. syā. pī.)] antevāsiṃ maṃ samānaṃ attanā [attano (sī. pī.)] samasamaṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
278緬 1.222已對照

二七八、“諸比丘,我為求何者是善、遍求無上寂靜殊勝之處,便前往鬱陀迦·羅摩子(Udaka Rāmaputta)之處;到了之後,我對鬱陀迦·羅摩子這樣說——‘賢友,我願在這法與律中行梵行。’諸比丘,這樣說時,鬱陀迦·羅摩子對我這樣說——‘具壽請住下;這法是這樣的:有智之人在其中不久便能以自己的證智作證、成就其自己老師的[所證]而住。’諸比丘,我不久、很快便通曉了那法。諸比丘,我僅以那樣動動嘴唇、復說言語的程度,便說著知論與長老論,並且我自己與別人都自稱‘我知、我見’。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘羅摩(Rāma)宣說這法“我以自己的證智作證、成就而住”,並不只是以單單的信;羅摩必定是知著、見著這法而住過的。’

278. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, kiṃ kusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena udako [uddako (sī. syā. pī.)] rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso [āvuso rāma (sī. syā. ka.) mahāsatto rāmaputtameva avoca, na rāmaṃ, rāmo hi tattha gaṇācariyo bhaveyya, tadā ca kālaṅkato asanto. tenevettha rāmāyattāni kriyapadāni atītakālavasena āgatāni, udako ca rāmaputto mahāsattassa sabrahmacārītveva vutto, na ācariyoti. ṭīkāyaṃ ca ‘‘pāḷiyaṃ rāmasseva samāpattilābhitā āgatā na udakassā’’ti ādi pacchābhāge pakāsitā], imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā; tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho rāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi; addhā rāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ vihāsī’ti.
PTS 1.166已對照

“諸比丘,於是我便前往鬱陀迦·羅摩子之處;到了之後,我對鬱陀迦·羅摩子這樣說——‘賢友,羅摩是到什麼程度而宣說“我以自己的證智作證、成就這法而住”的呢?’諸比丘,這樣說時,鬱陀迦·羅摩子宣說了非想非非想處。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘不只是羅摩曾有信,我也有信;不只是羅摩曾有精進,我也有精進;不只是羅摩曾有念,我也有念;不只是羅摩曾有定,我也有定;不只是羅摩曾有慧,我也有慧。我何不為了作證羅摩所宣說“我以自己的證智作證、成就而住”的那個法,而致力精勤呢?’諸比丘,我不久、很快便以自己的證智作證、成就那法而住了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti? Evaṃ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho rāmasseva ahosi vīriyaṃ, mayhaṃpatthi vīriyaṃ; na kho rāmasseva ahosi sati, mayhaṃpatthi sati; na kho rāmasseva ahosi samādhi, mayhaṃpatthi samādhi, na kho rāmasseva ahosi paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.
已對照

“諸比丘,於是我便前往鬱陀迦·羅摩子之處;到了之後,我對鬱陀迦·羅摩子這樣說——

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ –
已對照

‘賢友,羅摩是到這個程度而宣說以自己的證智作證、成就這法的嗎?’

‘Ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
已對照

‘賢友,羅摩正是到這個程度而宣說以自己的證智作證、成就這法的。’

‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
已對照

‘賢友,我也是到這個程度而以自己的證智作證、成就這法而住的。’

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
緬 1.223已對照

‘賢友,我們有所得啊!賢友,我們所得甚善啊——我們竟見到具壽這樣的同梵行者。如是,羅摩以自己的證智作證、成就而宣說的那個法,您也以自己的證智作證、成就而住;您以自己的證智作證、成就而住的那個法,羅摩也以自己的證智作證、成就而宣說。如是,羅摩所證知的那個法,您也知;您所知的那個法,羅摩也曾證知。如是,羅摩曾怎樣,您也怎樣;您怎樣,羅摩也曾怎樣。賢友,來吧,如今就由您來統領這個眾。’諸比丘,如是,鬱陀迦·羅摩子身為我的同梵行者,卻把我安立在老師之位,並且以隆重的供養供養我。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘這法不導向厭離、不[導向]離貪、不[導向]滅、不[導向]寂止、不[導向]證智、不[導向]正覺、不[導向]涅槃,而只[導向]非想非非想處之生。’諸比丘,我便不滿足於那法,厭離那法而離去了。

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi, taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, taṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, taṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi. Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso rāmo ahosi. Ehi dāni, āvuso, tuvaṃ imaṃ gaṇaṃ pariharā’ti. Iti kho, bhikkhave, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
279PTS 1.167已對照

二七九、“諸比丘,我為求何者是善、遍求無上寂靜殊勝之處,便在摩揭陀(Magadha)依次遊行,來到了優樓頻螺(Uruvelā)的軍村(Senānigama)。在那裡我見到一片可喜的地方、一座令人淨信的叢林、一條流著清淨而有好渡口的可喜之河,四周還有可行[乞]的村落。諸比丘,那時我心裡這樣想——‘諸位,這地方實在可喜,這叢林令人淨信,這河流著清淨而有好渡口、可喜,四周還有可行[乞]的村落。這對於欲求精勤的良家子的精勤,實在是足夠了。’諸比丘,我便就在那裡坐下——[心想]‘這[地方]足以精勤了’。

279. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, kiṃ kusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṃ caramāno yena uruvelā senānigamo tadavasariṃ. Tatthaddasaṃ ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ, pāsādikañca vanasaṇḍaṃ, nadiñca sandantiṃ setakaṃ supatitthaṃ ramaṇīyaṃ, samantā [sāmantā (?)] ca gocaragāmaṃ. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ramaṇīyo vata, bho, bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, tattheva nisīdiṃ – alamidaṃ padhānāyāti.
280已對照

二八〇、“諸比丘,我自己是生法,了知了生法中的過患,遍求無生、無上、安穩的涅槃,便證得了無生、無上、安穩的涅槃;自己是老法,了知了老法中的過患,遍求無老、無上、安穩的涅槃,便證得了無老、無上、安穩的涅槃;自己是病法,了知了病法中的過患,遍求無病、無上、安穩的涅槃,便證得了無病、無上、安穩的涅槃;自己是死法,了知了死法中的過患,便證得了不死、無上、安穩的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的過患,便證得了無愁、無上、安穩的涅槃;自己是雜染法,了知了雜染法中的過患,遍求無雜染、無上、安穩的涅槃,便證得了無雜染、無上、安穩的涅槃。而我生起了智與見——‘我的解脫不可動搖,這是[我]最後一生,如今再沒有後有了。’

280. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
281PTS 1.168緬 1.224已對照

二八一、“諸比丘,那時我心裡這樣想——‘我所證得的這法甚深、難見、難覺悟、寂靜、殊勝、超越思辨之境(atakkāvacara)、微妙、唯智者能體驗。然而這世人樂於執著(ālaya)、喜於執著、欣於執著。對於樂於執著、喜於執著、欣於執著的世人,這一處實難見,即此緣性、緣起(idappaccayatā paṭiccasamuppāda);這一處也實難見,即一切行的止息、一切依(upadhi)的舍離、愛盡、離貪、滅、涅槃。假如我說法,而別人不了知我,那對我是疲勞,那對我是疲惱。’諸比丘,而且這些前所未聞的稀有之偈,顯現於我[心中]——

281. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ – idappaccayatā paṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ – sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ, pare ca me na ājāneyyuṃ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti. Apissu maṃ, bhikkhave, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
已對照

‘我所證得實為艱難,如今何須宣說;

‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;
已對照

為貪與瞋所纏者,難以覺悟此法。

Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
已對照

[此法]逆流而行,微妙、甚深、難見、精細;

‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;
已對照

為貪所染者不得見,為黑暗之蘊所覆。’

Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’’ti [āvaṭāti (sī.), āvutā (syā.)].
282已對照

二八二、“諸比丘,我如是省察時,心傾向於無所為,不傾向於說法。諸比丘,那時,娑婆主梵天(Brahmā Sahampati)以心了知我心中的思慮,便想——‘諸位,世間要毀滅了!諸位,世間要敗壞了!因為如來、阿羅漢、正等正覺者的心竟傾向於無所為,不傾向於說法。’諸比丘,那時,娑婆主梵天猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現在我面前。諸比丘,那時,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,向我合掌,對我這樣說——‘尊者,願世尊說法,願善逝說法!有少塵垢性的眾生,因不聞法而衰退;[若得聞法,]他們將成為法的了知者。’諸比丘,娑婆主梵天說了這[話]。說了這[話]之後,他又這樣說——

282. ‘‘Itiha me, bhikkhave, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya. Atha kho, bhikkhave, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati [namissati (?)], no dhammadesanāyā’ti. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
緬 1.225已對照

‘[此法]從前曾出現於摩揭陀,

‘Pāturahosi magadhesu pubbe,
已對照

[而後]為有垢者所思構,成了不淨之法;

Dhammo asuddho samalehi cintito;
已對照

請開啟這不死之門,

Apāpuretaṃ [avāpuretaṃ (sī.)] amatassa dvāraṃ,
已對照

願[他們]聽聞由無垢者所隨覺的法。

Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.
已對照

‘猶如立於石山之頂者,

‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
已對照

能遍觀四周的眾人;

Yathāpi passe janataṃ samantato;
已對照

如是,善慧者(sumedha)、普眼者啊,

Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,
已對照

請登上法所成之殿[而觀];

Pāsādamāruyha samantacakkhu;
已對照

自身已離憂者,請垂觀那沉沒於憂、

Sokāvatiṇṇaṃ [sokāvakiṇṇaṃ (syā.)] janatamapetasoko,
已對照

為生老所制伏的眾人。

Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ.
PTS 1.169已對照

‘起來吧,英雄、戰勝者!

‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
已對照

商隊之主、無債者啊,請遊行於世間;

Satthavāha aṇaṇa vicara loke;
已對照

願世尊說法,

Desassu [desetu (syā. ka.)] bhagavā dhammaṃ,
已對照

[必]將有了知者。’

Aññātāro bhavissantī’’’ti.
283緬 1.226已對照

二八三、“諸比丘,那時,我知道了梵天的勸請,又因為對眾生的悲愍,便以佛眼觀察世間。諸比丘,我以佛眼觀察世間時,看見諸眾生有少塵垢者、多塵垢者,利根者、鈍根者,善行相者、惡行相者,易教者、難教者;有一些住於見後世罪過之怖畏,有一些不住於見後世罪過之怖畏。諸比丘,猶如在青蓮池、白蓮池或紅蓮池中,有些青蓮、白蓮或紅蓮生於水中、長於水中,未出水面,沉沒水中而生長;有些青蓮、白蓮或紅蓮生於水中、長於水中,與水面齊平而立;有些青蓮、白蓮或紅蓮生於水中、長於水中,出於水面而立,不為水所染。正是如此,諸比丘,我以佛眼觀察世間時,看見諸眾生有少塵垢者、多塵垢者,利根者、鈍根者,善行相者、惡行相者,易教者、難教者;有一些住於見後世罪過之怖畏,有一些不住於見後世罪過之怖畏。諸比丘,那時我便以偈回答娑婆主梵天——

283. ‘‘Atha kho ahaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine [dassāvino (syā. kaṃ. ka.)] viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine [dassāvino (syā. kaṃ. ka.)] viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakaṃ accuggamma ṭhitāni [tiṭṭhanti (sī. syā. pī.)] anupalittāni udakena; evameva kho ahaṃ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasaṃ satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsiṃ –
已對照

‘為彼等開啟了不死之門:

‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,
已對照

諸有耳者,請發其信!

Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;
已對照

梵天,我因覺有惱害之想,

Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,
已對照

才未在人間宣說這熟習而殊勝的法。’

Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’’ti.
已對照

“諸比丘,那時,娑婆主梵天想:‘我已使世尊允可說法了。’便禮敬我,右繞之後,就在那裡隱沒。

‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
284PTS 1.170已對照

二八四、“諸比丘,那時我心裡這樣想——‘我應當先為誰說法呢?誰能很快地了知這法呢?’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘這位阿羅邏·迦羅摩是賢智者、聰敏者、賢明者,長時以來是少塵垢性者。我何不先為阿羅邏·迦羅摩說法呢?他能很快地了知這法。’諸比丘,那時有一位天神來到我面前,這樣說——‘尊者,阿羅邏·迦羅摩已在七日前命終了。’而我也生起了智與見——‘阿羅邏·迦羅摩已在七日前命終了。’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘阿羅邏·迦羅摩實是損失甚大者。若他能聽聞這法,便會很快地了知。’

284. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ayaṃ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ. So imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
緬 1.227已對照

“諸比丘,那時我心裡這樣想——‘我應當先為誰說法呢?誰能很快地了知這法呢?’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘這位鬱陀迦·羅摩子是賢智者、聰敏者、賢明者,長時以來是少塵垢性者。我何不先為鬱陀迦·羅摩子說法呢?他能很快地了知這法。’諸比丘,那時有一位天神來到我面前,這樣說——‘尊者,鬱陀迦·羅摩子已在昨夜命終了。’而我也生起了智與見——‘鬱陀迦·羅摩子已在昨夜命終了。’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘鬱陀迦·羅摩子實是損失甚大者。若他能聽聞這法,便會很快地了知。’

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ayaṃ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ. So imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘mahājāniyo kho udako rāmaputto. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
已對照

“諸比丘,那時我心裡這樣想——‘我應當先為誰說法呢?誰能很快地了知這法呢?’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘那五比丘(pañcavaggiyā bhikkhū)對我有大恩,他們曾在我致力精勤時侍奉我。我何不先為那五比丘說法呢?’諸比丘,那時我心裡這樣想——‘那五比丘如今住在哪裡呢?’諸比丘,我以清淨、超越人[眼]的天眼,見到那五比丘住在波羅奈(Bārāṇasī)的仙人墮處鹿野苑(Isipatana Migadāya)。諸比丘,那時我在優樓頻螺隨意住了[一段時候]之後,便向波羅奈遊行而去。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū, ye maṃ padhānapahitattaṃ upaṭṭhahiṃsu. Yaṃnūnāhaṃ pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyya’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kahaṃ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti? Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharante isipatane migadāye. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkamiṃ [pakkāmiṃ (syā. pī. ka.)].
285PTS 1.171已對照

二八五、“諸比丘,邪命外道優波迦(Upaka ājīvaka)在伽耶(Gayā)與菩提[樹]之間,見到我正行於長途之道。見了之後,他對我這樣說——‘賢友,你的諸根甚是明淨,膚色清淨皎潔!賢友,你是為誰[之故]而出家的呢?或者,誰是你的老師?或者,你所樂的是誰的法?’諸比丘,這樣說時,我便以諸偈對邪命外道優波迦說——

285. ‘‘Addasā kho maṃ, bhikkhave, upako ājīvako antarā [ājīviko (sī. pī. ka.)] ca gayaṃ antarā ca bodhiṃ addhānamaggappaṭipannaṃ. Disvāna maṃ etadavoca – ‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto! Kaṃsi tvaṃ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī’ti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, upakaṃ ājīvakaṃ gāthāhi ajjhabhāsiṃ –
已對照

‘我是一切勝者、一切知者,於一切法中無所染;

‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto;
已對照

我舍一切,於愛盡中解脫,自己證知,[還]應指誰[為師]?

Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto, sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.
已對照

‘我沒有老師,與我相似者不可得;

‘Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati;
已對照

在連同諸天的世間中,沒有能與我相比者。

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggalo.
已對照

‘我實是世間的阿羅漢,我是無上之師;

‘Ahañhi arahā loke, ahaṃ satthā anuttaro;
已對照

我獨自是正等正覺者,已清涼、已寂滅。

Ekomhi sammāsambuddho, sītibhūtosmi nibbuto.
已對照

‘我為轉法輪而去迦屍(Kāsi)人之城;

‘Dhammacakkaṃ pavattetuṃ, gacchāmi kāsinaṃ puraṃ;
已對照

在這已成盲暗的世間中,我要擊響不死之鼓。’

Andhībhūtasmiṃ [andhabhūtasmiṃ (sī. syā. pī.)] lokasmiṃ, āhañchaṃ amatadundubhi’nti.
已對照

‘賢友,照你所自稱的,你應當是無邊勝者(anantajina)了!’

‘Yathā kho tvaṃ, āvuso, paṭijānāsi, arahasi anantajino’ti!
已對照

‘凡已得漏盡者,他們才是像我這樣的勝者;

‘Mādisā ve jinā honti, ye pattā āsavakkhayaṃ;
已對照

諸惡法已為我所勝,優波迦,所以我是勝者。’

Jitā me pāpakā dhammā, tasmāhamupaka jino’ti.
緬 1.228已對照

“諸比丘,這樣說時,邪命外道優波迦說了‘賢友,但願如此’,便搖了搖頭,取了岔道而離去。

‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti [huveyyapāvuso (sī. pī.), huveyyāvuso (syā.)] vatvā sīsaṃ okampetvā ummaggaṃ gahetvā pakkāmi.
286已對照

二八六、“諸比丘,於是我依次遊行,來到波羅奈的仙人墮處鹿野苑,前往那五比丘之處。諸比丘,那五比丘遠遠地見到我走來。見了之後,他們互相立下約定——‘賢友們,這位沙門喬達摩來了,他是耽於豐足者、已從精勤退失、已轉向豐足。不應向他敬禮,不應起身迎接,不應接他的缽與大衣。不過還是應當放一個座位,他若願意,就會坐下。’諸比丘,可是我怎樣走近,那五比丘就怎樣不能守住他們自己的約定。有一些迎上來接了我的缽與大衣,有一些鋪設了座位,有一些備好了洗足水。不過他們仍以名字、以‘賢友’之稱呼我。

286. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṃ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃsu kho maṃ, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū dūrato āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhapesuṃ [aññamaññaṃ katikaṃ saṇṭhapesuṃ (vinayapiṭake mahāvagge)] – ‘ayaṃ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko [bāhuliko (sī. pī.) sāratthadīpanīṭīkāya sameti] padhānavibbhanto āvatto bāhullāya. So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo; nāssa pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ. Api ca kho āsanaṃ ṭhapetabbaṃ, sace ākaṅkhissati nisīdissatī’ti. Yathā yathā kho ahaṃ, bhikkhave, upasaṅkamiṃ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṃsu sakāya katikāya saṇṭhātuṃ. Appekacce maṃ paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesuṃ, appekacce āsanaṃ paññapesuṃ, appekacce pādodakaṃ upaṭṭhapesuṃ. Api ca kho maṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.
PTS 1.172緬 1.229已對照

“諸比丘,這樣時,我對那五比丘這樣說——‘諸比丘,不要以名字、以“賢友”之稱呼如來。諸比丘,如來是阿羅漢、正等正覺者。諸比丘,你們側耳[而聽],[我已]證得不死,我要教誡,我要說法。依所教誡而如是行道的人,不久便能於現法中以自己的證智作證、成就而住於——諸良家子正是為了它而正確地從家出家入非家的那個無上的——梵行的究竟。’諸比丘,這樣說時,那五比丘對我這樣說——‘喬達摩賢友,你以那樣的威儀、那樣的行道、那樣的難行,尚且未證得超人之法、足以為聖的殊勝智見;如今你既是耽於豐足者、已從精勤退失、已轉向豐足,又怎能證得超人之法、足以為聖的殊勝智見呢?’諸比丘,這樣說時,我對那五比丘這樣說——‘諸比丘,如來不是耽於豐足者,不是已從精勤退失,不是已轉向豐足。諸比丘,如來是阿羅漢、正等正覺者。諸比丘,你們側耳[而聽],[我已]證得不死,我要教誡,我要說法。依所教誡而如是行道的人,不久便能於現法中以自己的證智作證、成就而住於——諸良家子正是為了它而正確地從家出家入非家的那個無上的——梵行的究竟。’諸比丘,那五比丘第二次又對我這樣說——‘喬達摩賢友,你以那樣的威儀、那樣的行道、那樣的難行,尚且未證得超人之法、足以為聖的殊勝智見;如今你既是耽於豐足者、已從精勤退失、已轉向豐足,又怎能證得超人之法、足以為聖的殊勝智見呢?’諸比丘,我第二次也對那五比丘這樣說——‘諸比丘,如來不是耽於豐足者……乃至……成就而住。’諸比丘,那五比丘第三次又對我這樣說——‘喬達摩賢友,你以那樣的威儀、那樣的行道、那樣的難行,尚且未證得超人之法、足以為聖的殊勝智見;如今你既是耽於豐足者、已從精勤退失、已轉向豐足,又怎能證得超人之法、足以為聖的殊勝智見呢?’

‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘mā, bhikkhave, tathāgataṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha [samudācarittha (sī. syā. pī.)]. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko, na padhānavibbhanto, na āvatto bāhullāya. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Dutiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Dutiyampi kho ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko…pe… upasampajja viharissathā’ti. Tatiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti?
PTS 1.173已對照

“諸比丘,這樣說時,我對那五比丘這樣說——‘諸比丘,你們記得我在此之前曾發過這樣的話嗎?’‘不曾,尊者。’‘諸比丘,如來是阿羅漢、正等正覺者。諸比丘,你們側耳[而聽],[我已]證得不死,我要教誡,我要說法。依所教誡而如是行道的人,不久便能於現法中以自己的證智作證、成就而住於——諸良家子正是為了它而正確地從家出家入非家的那個無上的——梵行的究竟。’

‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṃ pabhāvitameta’nti [bhāsitametanti (sī. syā. vinayepi)]? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
緬 1.230已對照

“諸比丘,我能夠使那五比丘信解了。諸比丘,我教誡兩位比丘,[另]三位比丘便去行乞食;三位比丘行乞食所帶回來的,我們六人便以它維生。諸比丘,我[又]教誡三位比丘,[另]兩位比丘便去行乞食;兩位比丘行乞食所帶回來的,我們六人便以它維生。諸比丘,那時,那五比丘被我這樣教誡、這樣教導,便自己是生法,了知了生法中的過患,遍求無生、無上、安穩的涅槃,證得了無生、無上、安穩的涅槃;自己是老法,了知了老法中的過患,遍求無老、無上、安穩的涅槃,證得了無老、無上、安穩的涅槃;自己是病法……乃至……自己是死法……自己是愁法……自己是雜染法,了知了雜染法中的過患,遍求無雜染、無上、安穩的涅槃,證得了無雜染、無上、安穩的涅槃。而他們生起了智與見——‘我們的解脫不可動搖,這是[我們]最後一生,如今再沒有後有了。’

‘‘Asakkhiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṃ. Dvepi sudaṃ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, tayo bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā [chabbaggā (sī. syā.)] yāpema. Tayopi sudaṃ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema. Atha kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā attanā jātidhammā samānā jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu, attanā jarādhammā samānā jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu, attanā byādhidhammā samānā…pe… attanā maraṇadhammā samānā… attanā sokadhammā samānā… attanā saṃkilesadhammā samānā saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu. Ñāṇañca pana nesaṃ dassanaṃ udapādi – ‘akuppā no vimutti [akuppā nesaṃ vimutti (ka.)], ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
287PTS 1.174緬 1.231已對照

二八七、“諸比丘,有這五欲功德(pañca kāmaguṇā)。是哪五[種]呢?眼所識的諸色,是可喜的(iṭṭha)、可樂的(kanta)、可意的(manāpa)、可愛的(piyarūpa)、與欲相應的(kāmūpasaṃhita)、能引生貪染的(rajanīya);耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的。諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,凡有沙門或婆羅門,於這五欲功德貪著、迷醉、陷溺,不見過患、無出離之慧而受用[它們],對他們應當這樣了知——‘[他們]已陷入不幸、已陷入災禍、任波旬所欲而擺佈。’諸比丘,猶如有一頭林野之鹿被縛而臥於羅網聚(pāsarāsi)之上,對它應當這樣了知——[它]已陷入不幸、已陷入災禍、任獵師(luddaka)所欲而擺佈;而當獵師來時,它不能隨所欲而逃去。正是如此,諸比丘,凡有沙門或婆羅門,於這五欲功德貪著、迷醉、陷溺,不見過患、無出離之慧而受用[它們],對他們應當這樣了知——‘[他們]已陷入不幸、已陷入災禍、任波旬所欲而擺佈。’諸比丘,而凡有沙門或婆羅門,於這五欲功德不貪著、不迷醉、不陷溺,見過患、有出離之慧而受用[它們],對他們應當這樣了知——‘[他們]未陷入不幸、未陷入災禍、不任波旬所欲而擺佈。’

287. ‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’ [pāpimato’’ti (?)]. ‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago baddho pāsarāsiṃ adhisayeyya. So evamassa veditabbo – anayamāpanno byasanamāpanno yathākāmakaraṇīyo luddassa. Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṃ na pakkamissatī’ti. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
已對照

“諸比丘,猶如有一頭林野之鹿未被縛而臥於羅網聚之上,對它應當這樣了知——‘[它]未陷入不幸、未陷入災禍、不任獵師所欲而擺佈;而當獵師來時,它能隨所欲而逃去。’正是如此,諸比丘,凡有沙門或婆羅門,於這五欲功德不貪著、不迷醉、不陷溺,見過患、有出離之慧而受用[它們],對他們應當這樣了知——‘[他們]未陷入不幸、未陷入災禍、不任波旬所欲而擺佈。’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago abaddho pāsarāsiṃ adhisayeyya. So evamassa veditabbo – ‘na anayamāpanno na byasanamāpanno na yathākāmakaraṇīyo luddassa. Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṃ pakkamissatī’ti. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
已對照

“諸比丘,猶如一頭林野之鹿在林野、密林中游走,安然而行,安然而立,安然而坐,安然而臥。那是什麼緣故呢?諸比丘,[因為]它未入獵師的視域(anāpāthagata)。正是如此,諸比丘,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋(vitakka)、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。諸比丘,這稱為比丘已使魔盲目,已使魔眼無跡可尋而摧毀之,已去到波旬所不見之處。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago araññe pavane caramāno vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ, vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘由尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘由於一切方面超越諸色想、由諸有對想之滅沒、由於諸種種想不作意,[知]‘虛空無邊’而成就並住於空無邊處。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
緬 1.232已對照

“諸比丘,復次,比丘由於一切方面超越空無邊處,[知]‘識無邊’而成就並住於識無邊處。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘由於一切方面超越識無邊處,[知]‘無有一物’而成就並住於無所有處。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
PTS 1.175已對照

“諸比丘,復次,比丘由於一切方面超越無所有處而成就並住於非想非非想處。諸比丘,這稱為……乃至……波旬[所不見之處]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已對照

“諸比丘,復次,比丘由於一切方面超越非想非非想處而成就並住於想受滅(saññāvedayitanirodha),而他以慧見了[四諦]之後,諸漏便遍盡了。諸比丘,這稱為比丘已使魔盲目,已使魔眼無跡可尋而摧毀之,已去到波旬所不見之處。已渡世間之貪著(visattikā),[他]安然而行,安然而立,安然而坐,安然而臥。那是什麼緣故呢?諸比丘,[因為他]未入波旬的視域。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ, vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato. Tiṇṇo loke visattikaṃ vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, pāpimato’’ti.
已對照

世尊說了這[經]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《羅網聚經》終,[《譬喻品》中之]第六[經]。

Pāsarāsisuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.