快樂巴利palinanda.cc

中部第19經 · 雙尋經 Dvedhāvitakkasuttaṃ

本經目錄九、雙尋經

已對照

九、雙尋經

9. Dvedhāvitakkasuttaṃ
206已對照

二百零六、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

206. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 1.162已對照

“諸比丘,在我現正等覺之前、尚未現正等覺而正是菩薩(bodhisatta)之時,我這樣想過:‘我何不把尋(vitakka)一再分作兩分而住呢?’諸比丘,於是凡此欲尋(kāmavitakka)、凡[此]瞋尋(byāpādavitakka)、凡[此]害尋(vihiṃsāvitakka)——我把這[三者]作成一分;凡此出離尋(nekkhammavitakka)、凡[此]無瞋尋(abyāpādavitakka)、凡[此]無害尋(avihiṃsāvitakka)——我把這[三者]作成第二分。

‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dvidhā katvā dvidhā katvā vitakke vihareyya’nti. So kho ahaṃ, bhikkhave, yo cāyaṃ kāmavitakko yo ca byāpādavitakko yo ca vihiṃsāvitakko – imaṃ ekaṃ bhāgamakāsiṃ; yo cāyaṃ nekkhammavitakko yo ca abyāpādavitakko yo ca avihiṃsāvitakko – imaṃ dutiyaṃ bhāgamakāsiṃ.
207PTS 1.115已對照

二百零七、“諸比丘,當我這樣不放逸、精勤、自我策勵而住時,欲尋生起了。我這樣了知:‘我這欲尋已生起。而它轉為自害,也轉為害他,也轉為兩者之害;[它]滅慧(paññānirodhika)、屬惱害之分(vighātapakkhika)、不趣向涅槃。’諸比丘,當我省察‘[它]轉為自害’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]轉為害他’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]轉為兩者之害’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]滅慧、屬惱害之分、不趣向涅槃’時,它便歸於滅沒。諸比丘,於是凡有欲尋一生起再生起,我正是舍斷了[它]、除遣了[它]、使它成為終盡的。

207. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evaṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati kāmavitakko. So evaṃ pajānāmi – ‘uppanno kho me ayaṃ kāmavitakko. So ca kho attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati, paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko’ [anibbānasaṃvattaniko’’ti (?)]. ‘Attabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘parabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘ubhayabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati. So kho ahaṃ, bhikkhave, uppannuppannaṃ kāmavitakkaṃ pajahameva [atītakālikakiriyāpadāniyeva] vinodameva [atītakālikakiriyāpadāniyeva] byantameva [byanteva (sī. syā. pī.)] naṃ akāsiṃ.
208已對照

二百零八、“諸比丘,當我這樣不放逸、精勤、自我策勵而住時,瞋尋生起了……乃至……害尋生起了。我這樣了知:‘我這害尋已生起。而它轉為自害,也轉為害他,也轉為兩者之害;[它]滅慧、屬惱害之分、不趣向涅槃。’諸比丘,當我省察‘[它]轉為自害’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]轉為害他’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]轉為兩者之害’時,它便歸於滅沒;諸比丘,當我省察‘[它]滅慧、屬惱害之分、不趣向涅槃’時,它便歸於滅沒。諸比丘,於是凡有害尋一生起再生起,我正是舍斷了[它]、除遣了[它]、使它成為終盡的。

208. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evaṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati byāpādavitakko…pe… uppajjati vihiṃsāvitakko. So evaṃ pajānāmi – ‘uppanno kho me ayaṃ vihiṃsāvitakko. So ca kho attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati, paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko’. ‘Attabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘parabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘ubhayabyābādhāya saṃvattatī’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati; ‘paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko’tipi me, bhikkhave, paṭisañcikkhato abbhatthaṃ gacchati. So kho ahaṃ, bhikkhave, uppannuppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ pajahameva vinodameva byantameva naṃ akāsiṃ.
緬 1.163已對照

“諸比丘,比丘多所隨尋(anuvitakketi)、隨伺(anuvicāreti)的是哪一種,心便如是如是地傾向[於它]。諸比丘,若比丘多所隨尋、隨伺欲尋,他便舍斷了出離尋、多作了欲尋,他的那心便傾向於欲尋。諸比丘,若[比丘多所隨尋、隨伺]瞋尋……乃至……諸比丘,若比丘多所隨尋、隨伺害尋,他便舍斷了無害尋、多作了害尋,他的那心便傾向於害尋。諸比丘,猶如在雨季的最後一個月、秋令之時,莊稼稠密,牧牛人看守牛群。他會從這邊那邊以杖敲打(ākoṭeyya)、反打(paṭikoṭeyya)、遮止(sannirundheyya)、阻攔(sannivāreyya)那些牛。那是什麼緣故呢?諸比丘,因為那牧牛人看見由此[會有]殺害、或繫縛、或損失、或呵責。諸比丘,正是如此,我看見了不善法的過患、低劣、雜染,[以及]善法於出離中的功德(ānisaṃsa)、淨白之分(vodānapakkha)。

‘‘Yaññadeva, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, tathā tathā nati hoti cetaso. Kāmavitakkaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, pahāsi nekkhammavitakkaṃ, kāmavitakkaṃ bahulamakāsi, tassa taṃ kāmavitakkāya cittaṃ namati. Byāpādavitakkaṃ ce, bhikkhave…pe… vihiṃsāvitakkaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, pahāsi avihiṃsāvitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ bahulamakāsi, tassa taṃ vihiṃsāvitakkāya cittaṃ namati. Seyyathāpi, bhikkhave, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye kiṭṭhasambādhe gopālako gāvo rakkheyya. So tā gāvo tato tato daṇḍena ākoṭeyya paṭikoṭeyya sannirundheyya sannivāreyya. Taṃ kissa hetu? Passati hi so, bhikkhave, gopālako tatonidānaṃ vadhaṃ vā bandhanaṃ vā jāniṃ vā garahaṃ vā. Evameva kho ahaṃ, bhikkhave, addasaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ vodānapakkhaṃ.
209PTS 1.116已對照

二百零九、“諸比丘,當我這樣不放逸、精勤、自我策勵而住時,出離尋生起了。我這樣了知:‘我這出離尋已生起。而它不轉為自害,不轉為害他,不轉為兩者之害;[它]增慧(paññāvuddhika)、不屬惱害之分、趣向涅槃。’諸比丘,縱使我整夜隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。諸比丘,縱使我整日隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。諸比丘,縱使我晝夜隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。然而,我隨尋、隨伺過久,身會疲勞;身疲勞時,心會被擾動;心被擾動時,心便遠離於定。諸比丘,於是我正在內使心止住、使[它]安定、使[它]成為專一、使[它]得定。那是什麼緣故呢?[心想:]‘願我的心不被擾動。’

209. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evaṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati nekkhammavitakko. So evaṃ pajānāmi – ‘uppanno kho me ayaṃ nekkhammavitakko. So ca kho nevattabyābādhāya saṃvattati, na parabyābādhāya saṃvattati, na ubhayabyābādhāya saṃvattati, paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko’. Rattiṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Divasaṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Rattindivaṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Api ca kho me aticiraṃ anuvitakkayato anuvicārayato kāyo kilameyya. Kāye kilante [kilamante (ka.)] cittaṃ ūhaññeyya. Ūhate citte ārā cittaṃ samādhimhāti. So kho ahaṃ, bhikkhave, ajjhattameva cittaṃ saṇṭhapemi sannisādemi ekodiṃ karomi [ekodi karomi (pī.)] samādahāmi. Taṃ kissa hetu? ‘Mā me cittaṃ ūhaññī’ti [ugghāṭīti (syā. ka.), ūhanīti (pī.)].
210緬 1.164已對照

二百一十、“諸比丘,當我這樣不放逸、精勤、自我策勵而住時,無瞋尋生起了……乃至……無害尋生起了。我這樣了知:‘我這無害尋已生起。而它不轉為自害,不轉為害他,不轉為兩者之害;[它]增慧、不屬惱害之分、趣向涅槃。’諸比丘,縱使我整夜隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。諸比丘,縱使我整日隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。諸比丘,縱使我晝夜隨尋、隨伺它,我也不見由此而有的怖畏。然而,我隨尋、隨伺過久,身會疲勞;身疲勞時,心會被擾動;心被擾動時,心便遠離於定。諸比丘,於是我正在內使心止住、使[它]安定、使[它]成為專一、使[它]得定。那是什麼緣故呢?[心想:]‘願我的心不被擾動。’

210. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evaṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati abyāpādavitakko…pe… uppajjati avihiṃsāvitakko. So evaṃ pajānāmi – ‘uppanno kho me ayaṃ avihiṃsāvitakko. So ca kho nevattabyābādhāya saṃvattati, na parabyābādhāya saṃvattati, na ubhayabyābādhāya saṃvattati, paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko’. Rattiṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Divasaṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Rattindivaṃ cepi naṃ, bhikkhave, anuvitakkeyyaṃ anuvicāreyyaṃ, neva tatonidānaṃ bhayaṃ samanupassāmi. Api ca kho me aticiraṃ anuvitakkayato anuvicārayato kāyo kilameyya. Kāye kilante cittaṃ ūhaññeyya. Ūhate citte ārā cittaṃ samādhimhāti. So kho ahaṃ, bhikkhave, ajjhattameva cittaṃ saṇṭhapemi, sannisādemi, ekodiṃ karomi samādahāmi. Taṃ kissa hetu? ‘Mā me cittaṃ ūhaññī’ti.
PTS 1.117已對照

“諸比丘,比丘多所隨尋、隨伺的是哪一種,心便如是如是地傾向[於它]。諸比丘,若比丘多所隨尋、隨伺出離尋,他便舍斷了欲尋、多作了出離尋,他的那心便傾向於出離尋。諸比丘,若[比丘多所隨尋、隨伺]無瞋尋……乃至……諸比丘,若比丘多所隨尋、隨伺無害尋,他便舍斷了害尋、多作了無害尋,他的那心便傾向於無害尋。諸比丘,猶如在熱季的最後一個月、一切穀物都已收到村邊之時,牧牛人看守牛群:他到了樹下、或到了露地,所應作的唯是[生起]念——‘那些是牛。’諸比丘,正是如此,我所應作的唯是[生起]念——‘這些是[那些]法。’

‘‘Yaññadeva, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, tathā tathā nati hoti cetaso. Nekkhammavitakkañce, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, pahāsi kāmavitakkaṃ, nekkhammavitakkaṃ bahulamakāsi, tassaṃ taṃ nekkhammavitakkāya cittaṃ namati. Abyāpādavitakkañce, bhikkhave…pe… avihiṃsāvitakkañce, bhikkhave, bhikkhu bahulamanuvitakketi anuvicāreti, pahāsi vihiṃsāvitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ bahulamakāsi, tassa taṃ avihiṃsāvitakkāya cittaṃ namati. Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṃ pacchime māse sabbasassesu gāmantasambhatesu gopālako gāvo rakkheyya, tassa rukkhamūlagatassa vā abbhokāsagatassa vā satikaraṇīyameva hoti – ‘etā [ete (ka.)] gāvo’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, satikaraṇīyameva ahosi – ‘ete dhammā’ti.
211緬 1.165已對照

二百一十一、“諸比丘,而我所發起的精進是不退縮的,念已現起而不忘失,身輕安而不躁動,心得定而專一。諸比丘,我便已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺(vicāra),離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍(upekkhā),具念與正知,以身受樂,正如聖者們所說的:‘舍、具念、樂住。’成就並住於第三禪。舍斷樂與舍斷苦,先前的喜、憂已經滅沒,不苦不樂,舍念清淨(upekkhāsatipārisuddhi),成就並住於第四禪。

211. ‘‘Āraddhaṃ kho pana me, bhikkhave, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. So kho ahaṃ, bhikkhave, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṃ sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedesiṃ, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.
212已對照

二百一十二、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於宿住隨念智(pubbenivāsānussatiñāṇa)。我回憶起許多種宿住,即:一生……乃至……如此,我回憶起具有行相、具有細節的許多種宿住。諸比丘,這便是我在夜的初分所證得的第一明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

212. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
213已對照

二百一十三、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於眾生死生智(sattānaṃ cutūpapātañāṇa)。我以清淨、超人的天眼(dibbacakkhu),看見眾生的死亡與投生……乃至……‘這些眾生確實具足身惡行……’乃至……如此,我以清淨、超人的天眼,看見眾生的死亡與投生:或低賤或高貴,或美麗或醜陋,或善趣或惡趣,了知眾生隨業而去。諸比丘,這便是我在夜的中分所證得的第二明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

213. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne…pe… ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā…pe… iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāmi. Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
214緬 1.166已對照

二百一十四、“當我的心如此得定、清淨、皎潔、無穢、離隨煩惱、柔軟、適於作業、住立、達到不動時,我引導心、使心轉向於漏盡智(āsavānaṃ khayañāṇa)。我如實了知‘此是苦’,如實了知‘此是苦之集’,如實了知‘此是苦之滅’,如實了知‘此是導至苦滅之道’;如實了知‘此是諸漏(āsava)’,如實了知‘此是漏之集’,如實了知‘此是漏之滅’,如實了知‘此是導至漏滅之道’。當我如此知、如此見時,心從欲漏解脫,心從有漏解脫,心從無明漏解脫;於解脫時,有‘已解脫’之智。我了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’諸比丘,這便是我在夜的後分所證得的第三明;無明被摧破,明生起了;黑暗被摧破,光明生起了——正如對於不放逸、精勤、自我策勵而住者[所應有的]那樣。

214. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. ‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ. Ayaṃ kho me, bhikkhave, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
215已對照

二百一十五、“諸比丘,猶如在林野、大林(pavana)中有一大而低窪的池沼,有一大鹿群依止它而住。[若]有某個人出現了,[他]欲[其]無義利、欲[其]無利益、欲[其]不得安穩;凡是那[鹿群]所有的安穩、安泰(sovatthika)、可趣於喜樂的道,他便堵住那道,打開歧道(kummagga),安置誘鹿(okacara),安放誘牝鹿(okacārikā)。諸比丘,這樣一來,那一大鹿群后來便會遭到災禍毀敗。諸比丘,而對那同一大鹿群,[若]有某個人出現了,[他]欲[其]有義利、欲[其]有利益、欲[其]得安穩;凡是那[鹿群]所有的安穩、安泰、可趣於喜樂的道,他便打開那道,堵住歧道,除去誘鹿,消滅誘牝鹿。諸比丘,這樣一來,那一大鹿群后來便會得到增長、增廣、廣大。

215. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, araññe pavane mahantaṃ ninnaṃ pallalaṃ. Tamenaṃ mahāmigasaṅgho upanissāya vihareyya. Tassa kocideva puriso uppajjeyya anatthakāmo ahitakāmo ayogakkhemakāmo. So yvāssa maggo khemo sovatthiko pītigamanīyo taṃ maggaṃ pidaheyya, vivareyya kummaggaṃ, odaheyya okacaraṃ, ṭhapeyya okacārikaṃ. Evañhi so, bhikkhave, mahāmigasaṅgho aparena samayena anayabyasanaṃ [anayabyasanaṃ tanuttaṃ (sī. syā. pī.)] āpajjeyya. Tasseva kho pana, bhikkhave, mahato migasaṅghassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo. So yvāssa maggo khemo sovatthiko pītigamanīyo taṃ maggaṃ vivareyya, pidaheyya kummaggaṃ, ūhaneyya okacaraṃ, nāseyya okacārikaṃ. Evañhi so, bhikkhave, mahāmigasaṅgho aparena samayena vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.
PTS 1.118緬 1.167已對照

“諸比丘,我作這譬喻是為了使[你們]了知其義。此中之義正是這樣——諸比丘,‘大而低窪的池沼’,這是諸欲的增語(adhivacana)。諸比丘,‘一大鹿群’,這是眾生的增語。諸比丘,‘欲[其]無義利、欲[其]無利益、欲[其]不得安穩的人’,這是魔波旬(māra pāpimā)的增語。諸比丘,‘歧道’,這是八支邪道的增語,即:邪見、邪思惟、邪語、邪業、邪命、邪精進、邪念、邪定。諸比丘,‘誘鹿’,這是喜貪(nandīrāga)的增語。諸比丘,‘誘牝鹿’,這是無明的增語。諸比丘,‘欲[其]有義利、欲[其]有利益、欲[其]得安穩的人’,這是如來、阿羅漢、正等正覺者的增語。諸比丘,‘安穩、安泰、可趣於喜樂的道’,這是聖八支道的增語,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。

‘‘Upamā kho me ayaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. Ayaṃ cevettha attho – mahantaṃ ninnaṃ pallalanti kho, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. Mahāmigasaṅghoti kho, bhikkhave, sattānametaṃ adhivacanaṃ. Puriso anatthakāmo ahitakāmo ayogakkhemakāmoti kho, bhikkhave, mārassetaṃ pāpimato adhivacanaṃ. Kummaggoti kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgikassetaṃ micchāmaggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ – micchādiṭṭhiyā micchāsaṅkappassa micchāvācāya micchākammantassa micchāājīvassa micchāvāyāmassa micchāsatiyā micchāsamādhissa. Okacaroti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ. Okacārikāti kho, bhikkhave, avijjāyetaṃ adhivacanaṃ. Puriso atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmoti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. Khemo maggo sovatthiko pītigamanīyoti kho, bhikkhave, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhiyā sammāsaṅkappassa sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatiyā sammāsamādhissa.
已對照

“諸比丘,如是,安穩、安泰、可趣於喜樂的道已被我打開,歧道已被堵住,誘鹿已被除去,誘牝鹿已被消滅。諸比丘,凡是求弟子之利益者、悲憫者的導師以悲憫而應為[弟子]所作的,我已為你們作了。諸比丘,這些是樹下,這些是空屋——修禪吧,諸比丘!莫放逸,莫日後追悔。這就是我們對你們的教誡。”

‘‘Iti kho, bhikkhave, vivaṭo mayā khemo maggo sovatthiko pītigamanīyo, pihito kummaggo, ūhato okacaro, nāsitā okacārikā. Yaṃ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni; jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti.
已對照

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已對照

《雙尋經》終,[《獅子吼品》中之]第九[經]。

Dvedhāvitakkasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.