快樂巴利palinanda.cc

中部第149經 · 大六處經 Mahāsaḷāyatanikasuttaṃ

本經目錄七、大六處經

428已對照

七、大六處經

四二八、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,我要為你們說大六處[法門](mahāsaḷāyatanika)。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

428. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘mahāsaḷāyatanikaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
429已對照

四二九、“諸比丘,[人]不如實地知、見眼,不如實地知、見諸色,不如實地知、見眼識,不如實地知、見眼觸,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也不如實地知、見,便於眼起貪染,於諸色起貪染,於眼識起貪染,於眼觸起貪染,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也起貪染。

429. ‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, rūpe ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, cakkhuviññāṇaṃ ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, cakkhusamphassaṃ ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, cakkhusmiṃ sārajjati, rūpesu sārajjati, cakkhuviññāṇe sārajjati, cakkhusamphasse sārajjati, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi sārajjati.
PTS 3.288已對照

“當他貪染、被繫縛、迷惑、隨觀味著而住時,未來的五取蘊便趨於積聚。而他那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,也就增長。他身的焦慮也增長,心的焦慮也增長;身的炎熱也增長,心的炎熱也增長;身的熱惱也增長,心的熱惱也增長。他既感受身苦,也感受心苦。

‘‘Tassa sārattassa saṃyuttassa sammūḷhassa assādānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā upacayaṃ gacchanti. Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, sā cassa pavaḍḍhati. Tassa kāyikāpi darathā pavaḍḍhanti, cetasikāpi darathā pavaḍḍhanti; kāyikāpi santāpā pavaḍḍhanti, cetasikāpi santāpā pavaḍḍhanti; kāyikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti, cetasikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti. So kāyadukkhampi [kāyikadukkhampi (syā. kaṃ.), kāyikaṃ dukkhampi (ka.)] cetodukkhampi paṭisaṃvedeti.
緬 3.336已對照

“諸比丘,[人]不如實地知、見耳……乃至……諸比丘,不如實地知、見鼻……乃至……諸比丘,不如實地知、見舌……乃至……諸比丘,不如實地知、見身……乃至……諸比丘,不如實地知、見意,諸比丘,不如實地知、見諸法,諸比丘,不如實地知、見意識,諸比丘,不如實地知、見意觸,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也不如實地知、見,便於意起貪染,於諸法起貪染,於意識起貪染,於意觸起貪染,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也起貪染。

‘‘Sotaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ…pe… ghānaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ…pe… jivhaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ…pe… kāyaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ…pe… manaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, dhamme, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, manoviññāṇaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, manosamphassaṃ, bhikkhave, ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ, manasmiṃ sārajjati, dhammesu sārajjati, manoviññāṇe sārajjati, manosamphasse sārajjati, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi sārajjati.
已對照

“當他貪染、被繫縛、迷惑、隨觀味著而住時,未來的五取蘊便趨於積聚。而他那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,也就增長。他身的焦慮也增長,心的焦慮也增長;身的炎熱也增長,心的炎熱也增長;身的熱惱也增長,心的熱惱也增長。他既感受身苦,也感受心苦。

‘‘Tassa sārattassa saṃyuttassa sammūḷhassa assādānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā upacayaṃ gacchanti. Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, sā cassa pavaḍḍhati. Tassa kāyikāpi darathā pavaḍḍhanti, cetasikāpi darathā pavaḍḍhanti; kāyikāpi santāpā pavaḍḍhanti, cetasikāpi santāpā pavaḍḍhanti; kāyikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti, cetasikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti. So kāyadukkhampi cetodukkhampi paṭisaṃvedeti.
430已對照

四三〇、“諸比丘,而[人]如實地知、見眼,如實地知、見諸色,如實地知、見眼識,如實地知、見眼觸,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也如實地知、見,便不於眼起貪染,不於諸色起貪染,不於眼識起貪染,不於眼觸起貪染,凡是以眼觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也不起貪染。

430. ‘‘Cakkhuñca kho, bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, rūpe jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, cakkhuviññāṇaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, cakkhusamphassaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, cakkhusmiṃ na sārajjati, rūpesu na sārajjati, cakkhuviññāṇe na sārajjati, cakkhusamphasse na sārajjati, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi na sārajjati.
PTS 3.289已對照

“當他不貪染、不被繫縛、不迷惑、隨觀過患而住時,未來的五取蘊便趨於損減。而他那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,也就被舍斷。他身的焦慮也被舍斷,心的焦慮也被舍斷;身的炎熱也被舍斷,心的炎熱也被舍斷;身的熱惱也被舍斷,心的熱惱也被舍斷。他既感受身樂,也感受心樂。

‘‘Tassa asārattassa asaṃyuttassa asammūḷhassa ādīnavānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā apacayaṃ gacchanti. Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, sā cassa pahīyati. Tassa kāyikāpi darathā pahīyanti, cetasikāpi darathā pahīyanti; kāyikāpi santāpā pahīyanti, cetasikāpi santāpā pahīyanti; kāyikāpi pariḷāhā pahīyanti, cetasikāpi pariḷāhā pahīyanti. So kāyasukhampi cetosukhampi paṭisaṃvedeti.
431緬 3.337已對照

四三一、“凡如是者的見,那是他的正見;凡如是者的思惟,那是他的正思惟;凡如是者的精進,那是他的正精進;凡如是者的念,那是他的正念;凡如是者的定,那是他的正定。而先前,他的身業、語業與活命就已極為清淨。如是,他的這八支聖道達到修習的圓滿。

431. ‘‘Yā tathābhūtassa [yathābhūtassa (sī. pī.)] diṭṭhi sāssa hoti sammādiṭṭhi; yo tathābhūtassa [yathābhūtassa (sī. pī.)] saṅkappo svāssa hoti sammāsaṅkappo; yo tathābhūtassa [yathābhūtassa (sī. pī.)] vāyāmo svāssa hoti sammāvāyāmo; yā tathābhūtassa [yathābhūtassa (sī. pī.)] sati sāssa hoti sammāsati; yo tathābhūtassa [yathābhūtassa (sī. pī.)] samādhi svāssa hoti sammāsamādhi. Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hoti. Evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
已對照

“當他這樣修習這八支聖道時,四念處也達到修習的圓滿,四正勤也達到修習的圓滿,四神足也達到修習的圓滿,五根也達到修習的圓滿,五力也達到修習的圓滿,七覺支也達到修習的圓滿。

‘‘Tassa evaṃ imaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.
已對照

“他的這兩種法雙運而轉——止與觀。凡是應以證智遍知的諸法,他以證智遍知那些法;凡是應以證智舍斷的諸法,他以證智舍斷那些法;凡是應以證智修習的諸法,他以證智修習那些法;凡是應以證智作證的諸法,他以證智作證那些法。

‘‘Tassime dve dhammā yuganandhā [yuganaddhā (sī. syā. kaṃ.)] vattanti – samatho ca vipassanā ca. So ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti. Ye dhammā abhiññā pahātabbā te dhamme abhiññā pajahati. Ye dhammā abhiññā bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti. Ye dhammā abhiññā sacchikātabbā te dhamme abhiññā sacchikaroti.
已對照

“諸比丘,哪些是應以證智遍知的諸法呢?應當回答:‘五取蘊。’即:色取蘊、受取蘊、想取蘊、行取蘊、識取蘊。這些是應以證智遍知的諸法。

‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime dhammā abhiññā pariññeyyā.
已對照

“諸比丘,哪些是應以證智舍斷的諸法呢?無明與有愛——這些是應以證智舍斷的諸法。

‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime dhammā abhiññā pahātabbā.
已對照

“諸比丘,哪些是應以證智修習的諸法呢?止與觀——這些是應以證智修習的諸法。

‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca – ime dhammā abhiññā bhāvetabbā.
PTS 3.290已對照

“諸比丘,哪些是應以證智作證的諸法呢?明與解脫——這些是應以證智作證的諸法。

‘‘Katame, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca – ime dhammā abhiññā sacchikātabbā.
432緬 3.338已對照

四三二、“諸比丘,[人]如實地知、見耳……乃至……諸比丘,如實地知、見鼻……乃至……諸比丘,如實地知、見舌……諸比丘,如實地知、見身……諸比丘,如實地知、見意,如實地知、見諸法,如實地知、見意識,如實地知、見意觸,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——對那也如實地知、見,便不於意起貪染,不於諸法起貪染,不於意識起貪染,不於意觸起貪染,凡是以意觸為緣而生起的感受——或樂、或苦、或不苦不樂——於那也不起貪染。

432. ‘‘Sotaṃ, bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ…pe… ghānaṃ bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ…pe… jivhaṃ, bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ… kāyaṃ, bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ… manaṃ, bhikkhave, jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, dhamme jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, manoviññāṇaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, manosamphassaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ, manasmiṃ na sārajjati, dhammesu na sārajjati, manoviññāṇe na sārajjati, manosamphasse na sārajjati, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi na sārajjati.
已對照

“當他不貪染、不被繫縛、不迷惑、隨觀過患而住時,未來的五取蘊便趨於損減。而他那能導致再有、與喜貪俱行、處處歡喜的渴愛,也就被舍斷。他身的焦慮也被舍斷,心的焦慮也被舍斷;身的炎熱也被舍斷,心的炎熱也被舍斷;身的熱惱也被舍斷,心的熱惱也被舍斷。他既感受身樂,也感受心樂。

‘‘Tassa asārattassa asaṃyuttassa asammūḷhassa ādīnavānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā apacayaṃ gacchanti. Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, sā cassa pahīyati. Tassa kāyikāpi darathā pahīyanti, cetasikāpi darathā pahīyanti; kāyikāpi santāpā pahīyanti, cetasikāpi santāpā pahīyanti; kāyikāpi pariḷāhā pahīyanti, cetasikāpi pariḷāhā pahīyanti. So kāyasukhampi cetosukhampi paṭisaṃvedeti.
433緬 3.339已對照

四三三、“凡如是者的見,那是他的正見;凡如是者的思惟,那是他的正思惟;凡如是者的精進,那是他的正精進;凡如是者的念,那是他的正念;凡如是者的定,那是他的正定。而先前,他的身業、語業與活命就已極為清淨。如是,他的這八支聖道達到修習的圓滿。

“當他這樣修習這八支聖道時,四念處也達到修習的圓滿,四正勤也達到修習的圓滿,四神足也達到修習的圓滿,五根也達到修習的圓滿,五力也達到修習的圓滿,七覺支也達到修習的圓滿。

“他的這兩種法雙運而轉——止與觀。凡是應以證智遍知的諸法,他以證智遍知那些法;凡是應以證智舍斷的諸法,他以證智舍斷那些法;凡是應以證智修習的諸法,他以證智修習那些法;凡是應以證智作證的諸法,他以證智作證那些法。

“諸比丘,哪些是應以證智遍知的諸法呢?應當回答:‘五取蘊。’即:色取蘊、受取蘊、想取蘊、行取蘊、識取蘊。這些是應以證智遍知的諸法。

“諸比丘,哪些是應以證智舍斷的諸法呢?無明與有愛——這些是應以證智舍斷的諸法。

“諸比丘,哪些是應以證智修習的諸法呢?止與觀——這些是應以證智修習的諸法。

“諸比丘,哪些是應以證智作證的諸法呢?明與解脫——這些是應以證智作證的諸法。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

433. ‘‘Yā tathābhūtassa diṭṭhi sāssa hoti sammādiṭṭhi; yo tathābhūtassa saṅkappo svāssa hoti sammāsaṅkappo; yo tathābhūtassa vāyāmo svāssa hoti sammāvāyāmo; yā tathābhūtassa sati sāssa hoti sammāsati; yo tathābhūtassa samādhi svāssa hoti sammāsamādhi. Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hoti. Evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
‘‘Tassa evaṃ imaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.
‘‘Tassime dve dhammā yuganandhā vattanti – samatho ca vipassanā ca. So ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti. Ye dhammā abhiññā pahātabbā te dhamme abhiññā pajahati. Ye dhammā abhiññā bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti. Ye dhammā abhiññā sacchikātabbā te dhamme abhiññā sacchikaroti.
‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime dhammā abhiññā pariññeyyā.
‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime dhammā abhiññā pahātabbā.
‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca – ime dhammā abhiññā bhāvetabbā.
‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca – ime dhammā abhiññā sacchikātabbā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Mahāsaḷāyatanikasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.
已對照

《大六處經》終,[《六處品》中之]第七[經]。