快樂巴利palinanda.cc

中部第148經 · 六六經 Chachakkasuttaṃ

本經目錄六、六六經

420已對照

六、六六經

四二〇、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,我要為你們說法,初善、中善、後善,有義、有文,我要宣說全然圓滿遍淨的梵行,即是六六[法](cha chakkāni)。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

420. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘dhammaṃ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessāmi, yadidaṃ – cha chakkāni. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已對照

“六內處應當了知,六外處應當了知,六識身應當了知,六觸身應當了知,六受身應當了知,六愛身應當了知。

‘‘Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbāni, cha bāhirāni āyatanāni veditabbāni, cha viññāṇakāyā veditabbā, cha phassakāyā veditabbā, cha vedanākāyā veditabbā, cha taṇhākāyā veditabbā.
421緬 3.328已對照

四二一、“‘六內處應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?眼處、耳處、鼻處、舌處、身處、意處。‘六內處應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第一個六[法]。

421. ‘‘‘Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbānī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. ‘Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbānī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ paṭhamaṃ chakkaṃ.
PTS 3.281已對照

“‘六外處應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?色處、聲處、香處、味處、觸處、法處。‘六外處應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第二個六[法]。

‘‘‘Cha bāhirāni āyatanāni veditabbānī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. ‘Cha bāhirāni āyatanāni veditabbānī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ dutiyaṃ chakkaṃ.
已對照

“‘六識身應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?緣於眼與諸色而生起眼識,緣於耳與諸聲而生起耳識,緣於鼻與諸香而生起鼻識,緣於舌與諸味而生起舌識,緣於身與諸所觸而生起身識,緣於意與諸法而生起意識。‘六識身應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第三個六[法]。

‘‘‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ, ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ, jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ, kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ, manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. ‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ tatiyaṃ chakkaṃ.
已對照

“‘六觸身應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?緣於眼與諸色而生起眼識,三者的會合為觸;緣於耳與諸聲而生起耳識,三者的會合為觸;緣於鼻與諸香而生起鼻識,三者的會合為觸;緣於舌與諸味而生起舌識,三者的會合為觸;緣於身與諸所觸而生起身識,三者的會合為觸;緣於意與諸法而生起意識,三者的會合為觸。‘六觸身應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第四個六[法]。

‘‘‘Cha phassakāyā veditabbā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso; ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso; jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso; kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso; manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso. ‘Cha phassakāyā veditabbā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ catutthaṃ chakkaṃ.
PTS 3.282緬 3.329已對照

“‘六受身應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?緣於眼與諸色而生起眼識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受;緣於耳與諸聲而生起耳識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受;緣於鼻與諸香而生起鼻識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受;緣於舌與諸味而生起舌識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受;緣於身與諸所觸而生起身識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受;緣於意與諸法而生起意識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受。‘六受身應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第五個六[法]。

‘‘‘Cha vedanākāyā veditabbā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā; ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā; jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā; kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā; manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā. ‘Cha vedanākāyā veditabbā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ pañcamaṃ chakkaṃ.
已對照

“‘六愛身應當了知’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?緣於眼與諸色而生起眼識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受,以受為緣而有愛;緣於耳與諸聲而生起耳識……乃至……緣於鼻與諸香而生起鼻識……緣於舌與諸味而生起舌識……緣於身與諸所觸而生起身識……緣於意與諸法而生起意識,三者的會合為觸,以觸為緣而有受,以受為緣而有愛。‘六愛身應當了知’——這樣所說的,就是就這個而說的。這是第六個六[法]。

‘‘‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā. ‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Idaṃ chaṭṭhaṃ chakkaṃ.
422已對照

四二二、“若有誰說‘眼是我’,那不成立,因為眼的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘眼是我’。如是眼是無我。

422. ‘‘‘Cakkhu attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Cakkhussa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘cakkhu attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā.
已對照

“若有誰說‘諸色是我’,那不成立,因為諸色的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘諸色是我’。如是眼是無我,諸色是無我。

‘‘‘Rūpā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Rūpānaṃ uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘rūpā attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā, rūpā anattā.
已對照

“若有誰說‘眼識是我’,那不成立,因為眼識的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘眼識是我’。如是眼是無我,諸色是無我,眼識是無我。

‘‘‘Cakkhuviññāṇaṃ attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Cakkhuviññāṇassa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘cakkhuviññāṇaṃ attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṃ anattā.
緬 3.330已對照

“若有誰說‘眼觸是我’,那不成立,因為眼觸的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘眼觸是我’。如是眼是無我,諸色是無我,眼識是無我,眼觸是無我。

‘‘‘Cakkhusamphasso attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Cakkhusamphassassa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘cakkhusamphasso attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṃ anattā, cakkhusamphasso anattā.
PTS 3.283已對照

“若有誰說‘受是我’,那不成立,因為受的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘受是我’。如是眼是無我,諸色是無我,眼識是無我,眼觸是無我,受是無我。

‘‘‘Vedanā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Vedanāya uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘vedanā attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṃ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā.
已對照

“若有誰說‘愛是我’,那不成立,因為愛的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘愛是我’。如是眼是無我,諸色是無我,眼識是無我,眼觸是無我,受是無我,愛是無我。

‘‘‘Taṇhā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Taṇhāya uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘taṇhā attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṃ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.
423已對照

四二三、“若有誰說‘耳是我’……乃至……若有誰說‘鼻是我’……若有誰說‘舌是我’……若有誰說‘身是我’……若有誰說‘意是我’,那不成立,因為意的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘意是我’。如是意是無我。

423. ‘‘‘Sotaṃ attā’ti yo vadeyya…pe… ‘ghānaṃ attā’ti yo vadeyya… ‘jivhā attā’ti yo vadeyya… ‘kāyo attā’ti yo vadeyya… ‘mano attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Manassa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘mano attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā.
已對照

“若有誰說‘諸法是我’,那不成立,因為諸法的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘諸法是我’。如是意是無我,諸法是無我。

‘‘‘Dhammā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Dhammānaṃ uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘dhammā attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā, dhammā anattā.
緬 3.331已對照

“若有誰說‘意識是我’,那不成立,因為意識的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘意識是我’。如是意是無我,諸法是無我,意識是無我。

‘‘‘Manoviññāṇaṃ attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Manoviññāṇassa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘manoviññāṇaṃ attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṃ anattā.
已對照

“若有誰說‘意觸是我’,那不成立,因為意觸的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘意觸是我’。如是意是無我,諸法是無我,意識是無我,意觸是無我。

‘‘‘Manosamphasso attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Manosamphassassa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘manosamphasso attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṃ anattā, manosamphasso anattā.
PTS 3.284已對照

“若有誰說‘受是我’,那不成立,因為受的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘受是我’。如是意是無我,諸法是無我,意識是無我,意觸是無我,受是無我。

‘‘‘Vedanā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Vedanāya uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘vedanā attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṃ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā.
已對照

“若有誰說‘愛是我’,那不成立,因為愛的生起與滅去都被見到。而凡其生起與滅去都被見到的,於[持此說]者便成了這樣[的結論]:‘我的我既生起也滅去。’所以那不成立——若有誰說‘愛是我’。如是意是無我,諸法是無我,意識是無我,意觸是無我,受是無我,愛是無我。

‘‘‘Taṇhā attā’ti yo vadeyya taṃ na upapajjati. Taṇhāya uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṃ hoti. Tasmā taṃ na upapajjati – ‘taṇhā attā’ti yo vadeyya. Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṃ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.
424緬 3.332已對照

四二四、“諸比丘,而這就是趣向有身集之道——[他]隨觀眼為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀諸色為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀眼識為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀眼觸為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀受為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀愛為‘這是我的、這是我、這是我的自我’;隨觀耳為‘這是我的、這是我、這是我的自我’……乃至……隨觀鼻為‘這是我的、這是我、這是我的自我’……乃至……隨觀舌為‘這是我的、這是我、這是我的自我’……乃至……隨觀身為‘這是我的、這是我、這是我的自我’……乃至……隨觀意為‘這是我的、這是我、這是我的自我’,隨觀諸法為‘這是我的、這是我、這是我的自我’,隨觀意識為‘這是我的、這是我、這是我的自我’,隨觀意觸為‘這是我的、這是我、這是我的自我’,隨觀受為‘這是我的、這是我、這是我的自我’,隨觀愛為‘這是我的、這是我、這是我的自我’。

424. ‘‘Ayaṃ kho pana, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā – cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; rūpe ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; cakkhuviññāṇaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; cakkhusamphassaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; vedanaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; taṇhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati; sotaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati…pe… ghānaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati…pe… kāyaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manoviññāṇaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manosamphassaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, vedanaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, taṇhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.
PTS 3.285已對照

“諸比丘,而這就是趣向有身滅之道——[他]隨觀眼為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀諸色為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀眼識為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀眼觸為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀受為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀愛為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀耳為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’……乃至……隨觀鼻為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’……隨觀舌為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’……隨觀身為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’……隨觀意為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀諸法為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀意識為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀意觸為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀受為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。隨觀愛為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。

‘‘Ayaṃ kho pana, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā – cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Rūpe ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Cakkhuviññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Cakkhusamphassaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Vedanaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Taṇhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Sotaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… ghānaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati… jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati… kāyaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati… manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Manoviññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Manosamphassaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Vedanaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Taṇhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
425緬 3.333已對照

四二五、“諸比丘,緣於眼與諸色而生起眼識,三者的會合為觸,以觸為緣而生起感受——或樂、或苦、或不苦不樂。他被樂受所觸時,便歡喜、稱說、耽著而住。他的貪隨眠便潛伏。被苦受所觸時,便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。他的瞋隨眠便潛伏。被不苦不樂受所觸時,不如實了知那受的集起、滅沒、味著、過患與出離。他的無明隨眠便潛伏。諸比丘,他‘未舍斷於樂受的貪隨眠,未除遣於苦受的瞋隨眠,未根除於不苦不樂受的無明隨眠,未舍斷無明、未生起明,而將於現法中成為苦的終結者’——這[種]處是不存在的。

425. ‘‘Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa rāgānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. Tassa paṭighānusayo anuseti. Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa avijjānusayo anuseti. So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṃ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṃ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṃ asamūhanitvā avijjaṃ appahāya vijjaṃ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已對照

“諸比丘,緣於耳與諸聲而生起耳識……乃至……諸比丘,緣於鼻與諸香而生起鼻識……乃至……諸比丘,緣於舌與諸味而生起舌識……乃至……諸比丘,緣於身與諸所觸而生起身識……乃至……諸比丘,緣於意與諸法而生起意識,三者的會合為觸,以觸為緣而生起感受——或樂、或苦、或不苦不樂。他被樂受所觸時,便歡喜、稱說、耽著而住。他的貪隨眠便潛伏。被苦受所觸時,便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂。他的瞋隨眠便潛伏。被不苦不樂受所觸時,不如實了知那受的集起、滅沒、味著、過患與出離。他的無明隨眠便潛伏。諸比丘,他‘未舍斷於樂受的貪隨眠,未除遣於苦受的瞋隨眠,未根除於不苦不樂受的無明隨眠,未舍斷無明、未生起明,而將於現法中成為苦的終結者’——這[種]處是不存在的。

‘‘Sotañca, bhikkhave, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca, bhikkhave, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ…pe… jivhañca, bhikkhave, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe… kāyañca, bhikkhave, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ…pe… manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa rāgānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. Tassa paṭighānusayo anuseti. Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa avijjānusayo anuseti. So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṃ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṃ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṃ asamūhanitvā avijjaṃ appahāya vijjaṃ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
426PTS 3.286緬 3.334已對照

四二六、“諸比丘,緣於眼與諸色而生起眼識,三者的會合為觸,以觸為緣而生起感受——或樂、或苦、或不苦不樂。他被樂受所觸時,不歡喜、不稱說、不耽著而住。他的貪隨眠不潛伏。被苦受所觸時,不憂愁、不疲憊、[不]悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。他的瞋隨眠不潛伏。被不苦不樂受所觸時,如實了知那受的集起、滅沒、味著、過患與出離。他的無明隨眠不潛伏。諸比丘,他‘舍斷了於樂受的貪隨眠,除遣了於苦受的瞋隨眠,根除了於不苦不樂受的無明隨眠,舍斷了無明、生起了明,而將於現法中成為苦的終結者’——這[種]處是存在的。

426. ‘‘Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa rāgānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati paridevati na urattāḷiṃ kandati na sammohaṃ āpajjati. Tassa paṭighānusayo nānuseti. Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa avijjānusayo nānuseti. So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṃ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṃ samūhanitvā avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
已對照

“諸比丘,緣於耳與諸聲而生起耳識……乃至……

‘‘Sotañca, bhikkhave, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe….
已對照

“諸比丘,緣於鼻與諸香而生起鼻識……乃至……

‘‘Ghānañca, bhikkhave, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ…pe….
已對照

“諸比丘,緣於舌與諸味而生起舌識……乃至……

‘‘Jivhañca, bhikkhave, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe….
已對照

“諸比丘,緣於身與諸所觸而生起身識……乃至……

‘‘Kāyañca, bhikkhave, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ…pe….
已對照

“諸比丘,緣於意與諸法而生起意識,三者的會合為觸,以觸為緣而生起感受——或樂、或苦、或不苦不樂。他被樂受所觸時,不歡喜、不稱說、不耽著而住。他的貪隨眠不潛伏。被苦受所觸時,不憂愁、不疲憊、不悲泣,不捶胸哭泣,不陷於迷亂。他的瞋隨眠不潛伏。被不苦不樂受所觸時,如實了知那受的集起、滅沒、味著、過患與出離。他的無明隨眠不潛伏。諸比丘,他‘舍斷了於樂受的貪隨眠,除遣了於苦受的瞋隨眠,根除了於不苦不樂受的無明隨眠,舍斷了無明、生起了明,而將於現法中成為苦的終結者’——這[種]處是存在的。

‘‘Manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa rāgānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṃ kandati na sammohaṃ āpajjati. Tassa paṭighānusayo nānuseti. Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa avijjānusayo nānuseti. So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṃ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṃ samūhanitvā avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
427PTS 3.287緬 3.335已對照

四二七、“諸比丘,這樣見時,有聞的聖弟子於眼厭離,於諸色厭離,於眼識厭離,於眼觸厭離,於受厭離,於愛厭離。於耳厭離,於諸聲厭離……乃至……於鼻厭離,於諸香厭離……於舌厭離,於諸味厭離……於身厭離,於諸所觸厭離……於意厭離,於諸法厭離,於意識厭離,於意觸厭離,於受厭離,於愛厭離。由厭離而離貪,由離貪而解脫,於解脫便有‘已解脫’之智。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。而當這記說正被宣說之時,約六十位比丘的心由不執取而從諸漏解脫。

427. ‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmiṃ [cakkhusmimpi (syā. kaṃ.) evamitaresupi] nibbindati, rūpesu nibbindati, cakkhuviññāṇe nibbindati, cakkhusamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati. Sotasmiṃ nibbindati, saddesu nibbindati…pe… ghānasmiṃ nibbindati, gandhesu nibbindati… jivhāya nibbindati, rasesu nibbindati… kāyasmiṃ nibbindati, phoṭṭhabbesu nibbindati… manasmiṃ nibbindati, dhammesu nibbindati, manoviññāṇe nibbindati, manosamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati. Nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiṃ kho pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.
Chachakkasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.
已對照

《六六經》終,[《六處品》中之]第六[經]。