快樂巴利palinanda.cc

中部第140經 · 界分別經 Dhātuvibhaṅgasuttaṃ

本經目錄十、界分別經

342緬 3.281已對照

十、界分別經

三四二、如是我聞——一時,世尊在摩揭陀(Magadha)國遊行,來到王舍城(Rājagaha);來到陶師跋伽婆(Bhaggava)之處;到了之後,對陶師跋伽婆這樣說:“跋伽婆,如果對你不為難,我們想在[你的]住處住一夜。”“尊者,我不為難。但這裡有一位出家人已先來住下。若他允許,尊者,請隨意住。”

342. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari; yena bhaggavo kumbhakāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhaggavaṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘‘sace te, bhaggava, agaru viharemu āvesane [viharāmāvesane (sī. pī.), viharāma nivesane (syā. kaṃ.), viharemu nivesane (ka.)] ekaratta’’nti. ‘‘Na kho me, bhante, garu. Atthi cettha pabbajito paṭhamaṃ vāsūpagato. Sace so anujānāti, viharatha [vihara (sī. pī.)], bhante, yathāsukha’’nti.
PTS 3.238已對照

那時,有一位名叫弗迦邏娑利(Pukkusāti)的良家子,為世尊而出於信心從家出家、成為無家者。他先已來住在那陶師的住處。於是,世尊來到具壽弗迦邏娑利之處;到了之後,對具壽弗迦邏娑利這樣說:“比丘,如果對你不為難,我們想在[這]住處住一夜。”“賢友,陶師的住處是寬敞的。請具壽隨意住。”

Tena kho pana samayena pukkusāti nāma kulaputto bhagavantaṃ uddissa saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So tasmiṃ kumbhakārāvesane [kumbhakāranivesane (syā. kaṃ. ka.)] paṭhamaṃ vāsūpagato hoti. Atha kho bhagavā yenāyasmā pukkusāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pukkusātiṃ etadavoca – ‘‘sace te, bhikkhu, agaru viharemu āvesane ekaratta’’nti. ‘‘Urundaṃ, āvuso [ūrūndaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.), urūddhaṃ (ka.) dī. ni. 2 sakkapañhasuttaṭīkā oloketabbā], kumbhakārāvesanaṃ. Viharatāyasmā yathāsukha’’nti.
已對照

於是,世尊進入陶師的住處,在一旁鋪設了草墊,結跏趺而坐,保持其身正直,使念現起於面前。於是,世尊以坐度過了大半夜;具壽弗迦邏娑利也以坐度過了大半夜。

Atha kho bhagavā kumbhakārāvesanaṃ pavisitvā ekamantaṃ tiṇasanthārakaṃ [tiṇasantharikaṃ (sī.), tiṇasantharakaṃ (syā. kaṃ.)] paññāpetvā nisīdi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmesi. Āyasmāpi kho pukkusāti bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmesi.
PTS 3.239緬 3.282已對照

於是,世尊這樣想:‘這位良家子行止令人淨信。我何不問[他]呢?’於是,世尊對具壽弗迦邏娑利這樣說:“比丘,你是為誰而出家的?誰是你的導師?你喜愛誰的法?”“賢友,有沙門喬達摩——釋迦子,從釋迦家族出家者。關於那位世尊喬達摩,有這樣的善名聲傳揚:‘那位世尊亦即是阿羅漢、正等正覺者、明行具足、善逝、世間解、無上者、調御丈夫、天人導師、佛陀、世尊。’我是為那位世尊而出家的;那位世尊是我的導師;我喜愛那位世尊的法。”“比丘,那位世尊、阿羅漢、正等正覺者,現在住在哪裡呢?”“賢友,在北方諸國有一座名叫舍衛城(Sāvatthī)的城市;那位世尊、阿羅漢、正等正覺者現在就住在那裡。”“比丘,你以前見過那位世尊嗎?見了能認得嗎?”“賢友,我以前沒有見過那位世尊;見了我也不會認得。”

Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘pāsādikaṃ kho ayaṃ kulaputto iriyati. Yaṃnūnāhaṃ puccheyya’’nti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ pukkusātiṃ etadavoca – ‘‘kaṃsi tvaṃ, bhikkhu, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī’’ti? ‘‘Atthāvuso, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito. Taṃ kho pana bhagavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tāhaṃ bhagavantaṃ uddissa pabbajito. So ca me bhagavā satthā. Tassa cāhaṃ bhagavato dhammaṃ rocemī’’ti. ‘‘Kahaṃ pana, bhikkhu, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Atthāvuso, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Diṭṭhapubbo pana te, bhikkhu, so bhagavā; disvā ca pana jāneyyāsī’’ti? ‘‘Na kho me, āvuso, diṭṭhapubbo so bhagavā; disvā cāhaṃ na jāneyya’’nti.
已對照

於是,世尊這樣想:‘這位良家子正是為我而出家的。我何不為他說法呢?’於是,世尊召喚具壽弗迦邏娑利:“比丘,我要為你說法。你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是,賢友。”具壽弗迦邏娑利應諾世尊。世尊這樣說——

Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘mamañca khvāyaṃ [maṃ tvāyaṃ (sī.), mamaṃ khvāyaṃ (syā. kaṃ.), maṃ khvāyaṃ (pī.)] kulaputto uddissa pabbajito. Yaṃnūnassāhaṃ dhammaṃ deseyya’’nti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ pukkusātiṃ āmantesi – ‘‘dhammaṃ te, bhikkhu, desessāmi. Taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā pukkusāti bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
343已對照

三四三、“‘比丘,此人是六界者、六觸處者、十八意近伺(manopavicāra)者、四依處(adhiṭṭhāna)者;住立於其中,諸計執之流便不轉起;而當計執之流不轉起時,[他]被稱為寂靜的牟尼。不應放逸于慧,應守護諦,應增長施捨,他應唯學寂靜’——這是界分別的綱要。

343. ‘‘‘Chadhāturo [chaddhāturo (sī.)] ayaṃ, bhikkhu, puriso chaphassāyatano aṭṭhārasamanopavicāro caturādhiṭṭhāno; yattha ṭhitaṃ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccati. Paññaṃ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti – ayamuddeso dhātuvibhaṅgassa [chadhātuvibhaṅgassa (sī. syā. kaṃ. pī.)].
344已對照

三四四、“‘比丘,此人是六界者’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?[比丘,有這六界]——地界、水界、火界、風界、空界、識界。‘比丘,此人是六界者’——這樣所說的,就是就這個而說的。

344. ‘‘‘Chadhāturo ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? (Chayimā, bhikkhu, dhātuyo) [( ) natthi sī. pī. potthakesu] – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. ‘Chadhāturo ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
345已對照

三四五、“‘比丘,此人是六觸處者’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?眼觸處、耳觸處、鼻觸處、舌觸處、身觸處、意觸處。‘比丘,此人是六觸處者’——這樣所說的,就是就這個而說的。

345. ‘‘‘Chaphassāyatano ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhusamphassāyatanaṃ, sotasamphassāyatanaṃ, ghānasamphassāyatanaṃ, jivhāsamphassāyatanaṃ, kāyasamphassāyatanaṃ, manosamphassāyatanaṃ. ‘Chaphassāyatano ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
346PTS 3.240緬 3.283已對照

三四六、“‘比丘,此人是十八意近伺者’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?以眼見色後,近伺於處在喜悅位的色,近伺於處在憂位的色,近伺於處在舍位的色;以耳聞聲後……乃至……以鼻嗅香後……以舌嘗味後……以身觸所觸後……以意識知法後,近伺於處在喜悅位的法,近伺於處在憂位的法,近伺於處在舍位的法——如是,六喜悅近伺、六憂近伺、六舍近伺。‘比丘,此人是十八意近伺者’——這樣所說的,就是就這個而說的。

346. ‘‘‘Aṭṭhārasamanopavicāro ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhānīyaṃ rūpaṃ upavicarati, domanassaṭṭhānīyaṃ rūpaṃ upavicarati, upekkhāṭṭhānīyaṃ rūpaṃ upavicarati; sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhānīyaṃ dhammaṃ upavicarati, domanassaṭṭhānīyaṃ dhammaṃ upavicarati, upekkhāṭṭhānīyaṃ dhammaṃ upavicarati – iti cha somanassupavicārā, cha domanassupavicārā, cha upekkhupavicārā. ‘Aṭṭhārasamanopavicāro ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
347已對照

三四七、“‘比丘,此人是四依處者’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?慧依處、諦依處、施捨依處、寂止依處。‘比丘,此人是四依處者’——這樣所說的,就是就這個而說的。

347. ‘‘‘Caturādhiṭṭhāno ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Paññādhiṭṭhāno, saccādhiṭṭhāno, cāgādhiṭṭhāno, upasamādhiṭṭhāno. ‘Caturādhiṭṭhāno ayaṃ, bhikkhu, puriso’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
348已對照

三四八、“‘不應放逸于慧,應守護諦,應增長施捨,他應唯學寂靜’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?比丘,如何是不放逸于慧呢?比丘,有這六界——地界、水界、火界、風界、空界、識界。

348. ‘‘‘Paññaṃ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhu, paññaṃ nappamajjati? Chayimā, bhikkhu, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
349已對照

三四九、“比丘,什麼是地界呢?地界可以是內的,也可以是外的。比丘,什麼是內的地界呢?凡內的、屬己的、堅硬的、屬堅固性的、被執取的[東西],即:頭髮、體毛、指甲、牙齒、皮膚、肉、腱、骨、骨髓、腎、心、肝、肋膜、脾、肺、腸、腸間膜、胃中物、糞,以及其他任何內的、屬己的、堅硬的、屬堅固性的、被執取的[東西]——比丘,這稱為內的地界。而凡是內的地界,以及凡是外的地界,那[二者]正是地界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,[他]便厭離地界,使心離染於地界。

349. ‘‘Katamā ca, bhikkhu, pathavīdhātu? Pathavīdhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā pathavīdhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ [upādiṇṇaṃ (pī. ka.)], seyyathidaṃ – kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ [aṭṭhimiñjā (sī. pī.)] vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā pathavīdhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu pathavīdhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama nesohamasmi na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti.
350PTS 3.241緬 3.284已對照

三五〇、“比丘,什麼是水界呢?水界可以是內的,也可以是外的。比丘,什麼是內的水界呢?凡內的、屬己的、屬水的、屬水性的、被執取的[東西],即:膽汁、痰、膿、血、汗、脂肪、淚、膏、唾、涕、關節滑液、尿,以及其他任何內的、屬己的、屬水的、屬水性的、被執取的[東西]——比丘,這稱為內的水界。而凡是內的水界,以及凡是外的水界,那[二者]正是水界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,[他]便厭離水界,使心離染於水界。

350. ‘‘Katamā ca, bhikkhu, āpodhātu? Āpodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ seyyathidaṃ – pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu āpodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṃ virājeti.
351已對照

三五一、“比丘,什麼是火界呢?火界可以是內的,也可以是外的。比丘,什麼是內的火界呢?凡內的、屬己的、屬火的、屬火性的、被執取的[東西],即:以之而熱的、以之而老的、以之而燒的、以之而使所食、所飲、所嚼、所嘗正得消化的,以及其他任何內的、屬己的、屬火的、屬火性的、被執取的[東西]——比丘,這稱為內的火界。而凡是內的火界,以及凡是外的火界,那[二者]正是火界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,[他]便厭離火界,使心離染於火界。

351. ‘‘Katamā ca, bhikkhu, tejodhātu? Tejodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā tejodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā tejodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu tejodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṃ virājeti.
352緬 3.285已對照

三五二、“比丘,什麼是風界呢?風界可以是內的,也可以是外的。比丘,什麼是內的風界呢?凡內的、屬己的、屬風的、屬風性的、被執取的[東西],即:上行風、下行風、腹中風、腸中風、隨行肢節風,入息與出息,以及其他任何內的、屬己的、屬風的、屬風性的、被執取的[東西]——比丘,這稱為內的風界。而凡是內的風界,以及凡是外的風界,那[二者]正是風界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,[他]便厭離風界,使心離染於風界。

352. ‘‘Katamā ca, bhikkhu, vāyodhātu? Vāyodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhāsayā [koṭṭhasayā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vātā aṅgamaṅgānusārino vātā assāso passāso iti, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā vāyodhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu vāyodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṃ virājeti.
353PTS 3.242已對照

三五三、“比丘,什麼是空界(ākāsadhātu)呢?空界可以是內的,也可以是外的。比丘,什麼是內的空界呢?凡內的、屬己的虛空、屬虛空的、被執取的[東西],即:耳孔、鼻孔、口門,以及以之吞嚥所食、所飲、所嚼、所嘗的,於其中所食、所飲、所嚼、所嘗停留的,由之所食、所飲、所嚼、所嘗從下部排出的,以及其他任何內的、屬己的虛空、屬虛空的,空隙、屬空隙的,孔穴、屬孔穴的,未被血肉所觸及的、被執取的[東西]——比丘,這稱為內的空界。而凡是內的空界,以及凡是外的空界,那[二者]正是空界。對此應當以正慧如實見為‘這不是我的、這不是我、這不是我的自我’。以正慧如實這樣見了之後,[他]便厭離空界,使心離染於空界。

353. ‘‘Katamā ca, bhikkhu, ākāsadhātu? Ākāsadhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā ākāsadhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ ākāsaṃ ākāsagataṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kaṇṇacchiddaṃ nāsacchiddaṃ mukhadvāraṃ yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ ajjhoharati, yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṃ santiṭṭhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ adhobhāgaṃ [adhobhāgā (sī. syā. kaṃ. pī.) devadūtasuttena sameti] nikkhamati, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ ākāsaṃ ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaraṃ vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ maṃsalohitehi upādinnaṃ – ayaṃ vuccati bhikkhu ajjhattikā ākāsadhātu. Yā ceva kho pana ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu ākāsadhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā ākāsadhātuyā nibbindati, ākāsadhātuyā cittaṃ virājeti.
354已對照

三五四、“其後,唯有識餘留下來,清淨、皎潔。而以那識,他識知什麼呢?他識知‘樂’,識知‘苦’,識知‘不苦不樂’。比丘,緣於能感受樂的觸,樂受生起。他感受樂受時,了知‘我感受樂受’;他了知:‘由那同一能感受樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受樂的觸而生起的樂受——它滅,它寂止。’

354. ‘‘Athāparaṃ viññāṇaṃyeva avasissati parisuddhaṃ pariyodātaṃ. Tena ca viññāṇena kiṃ [tena viññāṇena kiñca (sī.)] vijānāti? ‘Sukha’ntipi vijānāti, ‘dukkha’ntipi vijānāti, ‘adukkhamasukha’ntipi vijānāti. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhu, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. So sukhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘sukhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
355已對照

三五五、“比丘,緣於能感受苦的觸,苦受生起。他感受苦受時,了知‘我感受苦受’;他了知:‘由那同一能感受苦的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受苦的觸而生起的苦受——它滅,它寂止。’

355. ‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhu, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. So dukkhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘dukkhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
356緬 3.286已對照

三五六、“比丘,緣於能感受不苦不樂的觸,不苦不樂受生起。他感受不苦不樂受時,了知‘我感受不苦不樂受’;他了知:‘由那同一能感受不苦不樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受不苦不樂的觸而生起的不苦不樂受——它滅,它寂止。’

356. ‘‘Adukkhamasukhavedaniyaṃ, bhikkhu, phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. So adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
357PTS 3.243已對照

三五七、“比丘,譬如由兩根木柴的相擦、結合,熱生起,火產生;由那同兩根木柴的分開、分離,凡與之相應的熱,它滅,它寂止;比丘,正是這樣,緣於能感受樂的觸,樂受生起。他感受樂受時,了知‘我感受樂受’;他了知:‘由那同一能感受樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受樂的觸而生起的樂受——它滅,它寂止。’

357. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭā [samphassa (sī. pī.), saṅghaṭā (syā. kaṃ.)] samodhānā usmā jāyati, tejo abhinibbattati, tesaṃyeva dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ nānābhāvā vikkhepā yā tajjā usmā sā nirujjhati, sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhu, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. So sukhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘sukhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
358已對照

三五八、“比丘,緣於能感受苦的觸,苦受生起。他感受苦受時,了知‘我感受苦受’;他了知:‘由那同一能感受苦的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受苦的觸而生起的苦受——它滅,它寂止。’

358. ‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhu, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. So dukkhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘dukkhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
359已對照

三五九、“比丘,緣於能感受不苦不樂的觸,不苦不樂受生起。他感受不苦不樂受時,了知‘我感受不苦不樂受’;他了知:‘由那同一能感受不苦不樂的觸之滅,凡與之相應的所感受——緣於能感受不苦不樂的觸而生起的不苦不樂受——它滅,它寂止。’

359. ‘‘Adukkhamasukhavedaniyaṃ, bhikkhu, phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. So adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. ‘Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati, sā vūpasammatī’ti pajānāti.
360緬 3.287已對照

三六〇、“其後,唯有舍(upekkhā)餘留下來,清淨、皎潔、柔軟、適業、光明。比丘,猶如熟練的金匠或金匠的弟子造爐;造了爐之後,點燃爐口;點燃了爐口之後,用鉗子夾取金放入爐口;他時時吹煉它,時時灑水,時時旁觀;那金便成為善吹煉的、徹底吹煉的、過失已除的、渣滓已除的,柔軟的、適業的、光明的;無論他想要哪一種裝飾品——或是頭帶,或是耳環,或是項飾,或是金鬘——它都能成就他那目的;比丘,正是這樣,其後,唯有舍餘留下來,清淨、皎潔、柔軟、適業、光明。

360. ‘‘Athāparaṃ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca. Seyyathāpi, bhikkhu, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṃ bandheyya, ukkaṃ bandhitvā ukkāmukhaṃ ālimpeyya, ukkāmukhaṃ ālimpetvā saṇḍāsena jātarūpaṃ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyya, tamenaṃ kālena kālaṃ abhidhameyya, kālena kālaṃ udakena paripphoseyya, kālena kālaṃ ajjhupekkheyya, taṃ hoti jātarūpaṃ [jātarūpaṃ dhantaṃ (sī. pī.)] sudhantaṃ niddhantaṃ nīhaṭaṃ [nihataṃ (syā. kaṃ. ka.)] ninnītakasāvaṃ [nihatakasāvaṃ (ka.)] mudu ca kammaññañca pabhassarañca, yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi paṭṭikāya [pavaṭṭikāya (sī. syā.)] yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya yadi suvaṇṇamālāya tañcassa atthaṃ anubhoti; evameva kho, bhikkhu, athāparaṃ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca.
361PTS 3.244已對照

三六一、“他這樣了知:‘若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向空無邊處,並修習隨順於它的心。如此,我的這舍依止於它、以它為執取,將長久、長時住立。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向識無邊處,並修習隨順於它的心。如此,我的這舍依止於它、以它為執取,將長久、長時住立。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向無所有處,並修習隨順於它的心。如此,我的這舍依止於它、以它為執取,將長久、長時住立。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向非想非非想處,並修習隨順於它的心。如此,我的這舍依止於它、以它為執取,將長久、長時住立。’

361. ‘‘So evaṃ pajānāti – ‘imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākāsānañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ upekkhā taṃnissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ viññāṇañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ upekkhā taṃnissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākiñcaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ upekkhā taṃnissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ upekkhā taṃnissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyyā’’’ti.
362已對照

三六二、“他這樣了知:‘若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向空無邊處,並修習隨順於它的心,這是有為的。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向識無邊處,並修習隨順於它的心,這是有為的。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向無所有處,並修習隨順於它的心,這是有為的。若我將這如此清淨、如此皎潔的舍導向非想非非想處,並修習隨順於它的心,這是有為的。’

362. ‘‘So evaṃ pajānāti – ‘imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākāsānañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ; saṅkhatametaṃ. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ viññāṇañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ; saṅkhatametaṃ. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākiñcaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ; saṅkhatametaṃ. Imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ, tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ; saṅkhatameta’’’nti.
已對照

“他既不造作它,也不為有或為無有而思謀。他不造作、不思謀為有或為無有,便不執取世間的任何東西;不執取則不戰慄;不戰慄便各自般涅槃。他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’

‘‘So neva taṃ abhisaṅkharoti, na abhisañcetayati bhavāya vā vibhavāya vā. So anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto bhavāya vā vibhavāya vā na kiñci loke upādiyati, anupādiyaṃ na paritassati, aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.
363緬 3.288已對照

三六三、“他若感受樂受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’;若感受苦受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’;若感受不苦不樂受,了知它‘是無常的’,了知‘未被耽著’,了知‘未被歡喜’。

363. ‘‘So sukhañce vedanaṃ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti. Dukkhañce vedanaṃ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedeti, ‘sā aniccā’ti pajānāti, ‘anajjhositā’ti pajānāti, ‘anabhinanditā’ti pajānāti.
364PTS 3.245已對照

三六四、“他若感受樂受,離系地感受它;若感受苦受,離系地感受它;若感受不苦不樂受,離系地感受它。他感受以身為邊際的受時,了知‘我感受以身為邊際的受’;感受以命為邊際的受時,了知‘我感受以命為邊際的受’;了知‘身壞命終之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’。

364. ‘‘So sukhañce vedanaṃ vedeti, visaṃyutto naṃ vedeti; dukkhañce vedanaṃ vedeti, visaṃyutto naṃ vedeti; adukkhamasukhañce vedanaṃ vedeti, visaṃyutto naṃ vedeti. So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, ‘kāyassa bhedā paraṃ maraṇā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti.
365已對照

三六五、“比丘,譬如依油、依燈芯,油燈燃燒;由於那同一油與燈芯的耗盡,以及不添加其他[油與燈芯],無食而熄滅;比丘,正是這樣,他感受以身為邊際的受時,了知‘我感受以身為邊際的受’;感受以命為邊際的受時,了知‘我感受以命為邊際的受’;了知‘身壞命終之後,命盡之後,一切所感受的,未被歡喜,將就在此處變得清涼’。因此,如是具足的比丘,便具足這最上的慧依處。比丘,因為這是最上的聖慧,即:對一切苦的滅盡之智。

365. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyati; tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā aññassa ca anupahārā [anupāhārā (sī. pī.), anupādānā (ka.)] anāhāro nibbāyati; evameva kho, bhikkhu, kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti, ‘kāyassa bhedā paraṃ maraṇā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti. Tasmā evaṃ samannāgato bhikkhu iminā paramena paññādhiṭṭhānena samannāgato hoti. Esā hi, bhikkhu, paramā ariyā paññā yadidaṃ – sabbadukkhakkhaye ñāṇaṃ.
366已對照

三六六、“他的那解脫住立於諦,是不動搖的。比丘,因為凡是虛妄之法的,那是虛假的;凡是不虛妄之法的——涅槃,那是真實的。因此,如是具足的比丘,便具足這最上的諦依處。比丘,因為這是最上的聖諦,即:不虛妄之法——涅槃。

366. ‘‘Tassa sā vimutti sacce ṭhitā akuppā hoti. Tañhi, bhikkhu, musā yaṃ mosadhammaṃ, taṃ saccaṃ yaṃ amosadhammaṃ nibbānaṃ. Tasmā evaṃ samannāgato bhikkhu iminā paramena saccādhiṭṭhānena samannāgato hoti. Etañhi, bhikkhu, paramaṃ ariyasaccaṃ yadidaṃ – amosadhammaṃ nibbānaṃ.
367緬 3.289已對照

三六七、“而這同一[比丘]從前作為無知者時,諸依是圓滿的、已受持的;它們於他已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。因此,如是具足的比丘,便具足這最上的施捨依處。比丘,因為這是最上的聖施捨,即:一切依的舍離。

367. ‘‘Tasseva kho pana pubbe aviddasuno upadhī honti samattā samādinnā. Tyāssa pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā evaṃ samannāgato bhikkhu iminā paramena cāgādhiṭṭhānena samannāgato hoti. Eso hi, bhikkhu, paramo ariyo cāgo yadidaṃ – sabbūpadhipaṭinissaggo.
368PTS 3.246已對照

三六八、“而這同一[比丘]從前作為無知者時,有貪欲、欲、貪染;它於他已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。而這同一[比丘]從前作為無知者時,有嫌恨、瞋恚、憎惡;它於他已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。而這同一[比丘]從前作為無知者時,有無明、愚痴;它於他已斷,根已斷,已作成如斷[頂]的多羅樹[樁],已令歸於不存在,未來不再生起之法。因此,如是具足的比丘,便具足這最上的寂止依處。比丘,因為這是最上的聖寂止,即:貪、瞋、痴的寂止。‘不應放逸于慧,應守護諦,應增長施捨,他應唯學寂靜’——這樣所說的,就是就這個而說的。

368. ‘‘Tasseva kho pana pubbe aviddasuno abhijjhā hoti chando sārāgo. Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasseva kho pana pubbe aviddasuno āghāto hoti byāpādo sampadoso. Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasseva kho pana pubbe aviddasuno avijjā hoti sammoho. Svāssa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmā evaṃ samannāgato bhikkhu iminā paramena upasamādhiṭṭhānena samannāgato hoti. Eso hi, bhikkhu, paramo ariyo upasamo yadidaṃ – rāgadosamohānaṃ upasamo. ‘Paññaṃ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
369已對照

三六九、“‘住立於其中,諸計執之流便不轉起;而當計執之流不轉起時,[他]被稱為寂靜的牟尼’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?比丘,‘我是’——這是計執;‘我就是這個’——這是計執;‘我將存在’——這是計執;‘我將不存在’——這是計執;‘我將是有色的’——這是計執;‘我將是無色的’——這是計執;‘我將是有想的’——這是計執;‘我將是無想的’——這是計執;‘我將是非想非非想的’——這是計執。比丘,計執是病,計執是癰,計執是箭。比丘,而由於超越一切計執,[他]被稱為寂靜的牟尼。比丘,而寂靜的牟尼不生、不老、不死、不動搖、不渴求。比丘,因為他沒有那[因],由之而會生;不生,怎麼會老?不老,怎麼會死?不死,怎麼會動搖?不動搖,怎麼會渴求?‘住立於其中,諸計執之流便不轉起;而當計執之流不轉起時,[他]被稱為寂靜的牟尼’——這樣所說的,就是就這個而說的。比丘,你要憶持我這簡略的六界分別。”

369. ‘‘‘Yattha ṭhitaṃ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccatī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? ‘Asmī’ti, bhikkhu, maññitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti maññitametaṃ, ‘bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘na bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘rūpī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘arūpī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘saññī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘asaññī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti maññitametaṃ. Maññitaṃ, bhikkhu, rogo maññitaṃ gaṇḍo maññitaṃ sallaṃ. Sabbamaññitānaṃ tveva, bhikkhu, samatikkamā muni santoti vuccati. Muni kho pana, bhikkhu, santo na jāyati, na jīyati, na mīyati, na kuppati, na piheti. Tañhissa, bhikkhu, natthi yena jāyetha, ajāyamāno kiṃ jīyissati, ajīyamāno kiṃ mīyissati, amīyamāno kiṃ kuppissati, akuppamāno kissa [kiṃ (ka.)] pihessati? ‘Yattha ṭhitaṃ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccatī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Imaṃ kho me tvaṃ, bhikkhu, saṃkhittena chadhātuvibhaṅgaṃ dhārehī’’ti.
370PTS 3.247緬 3.290已對照

三七〇、於是,具壽弗迦邏娑利[想]:“原來導師已來到我這裡!原來善逝已來到我這裡!原來正等正覺者已來到我這裡!”便從座而起,把衣偏袒一肩,以頭伏於世尊足下,對世尊這樣說:“尊者,罪過戰勝了我,如愚者、如痴者、如不善者——我竟以為對世尊可以用‘賢友’之稱來稱呼。尊者,願世尊接受我的罪過為罪過,以便在將來防護。”“比丘,確實,罪過戰勝了你,如愚者、如痴者、如不善者——你竟以為對我可以用‘賢友’之稱來稱呼。但是,比丘,由於你見罪過為罪過而如法悔改,我們接受你的悔過。比丘,凡是見罪過為罪過而如法悔改、於將來防護者,這在聖者之律中就是增長。”“尊者,願我能在世尊座下得具足戒。”“比丘,那麼你的缽與衣具足了嗎?”“尊者,我的缽與衣還不具足。”“比丘,諸如來不為缽與衣不具足者授具足戒。”

於是,具壽弗迦邏娑利歡喜、隨喜世尊所說之後,從座而起,禮敬世尊,右繞之後,為尋求缽與衣而離去。那時,一頭狂亂的母牛奪去了正在尋求缽與衣的具壽弗迦邏娑利的生命。於是,眾多比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘對世尊這樣說:“尊者,那位受世尊以簡略的教誡所教誡、名叫弗迦邏娑利的良家子,已命終了。他的趣是什麼?他的來世如何?”“諸比丘,良家子弗迦邏娑利是賢智者,他已行法隨法,也不因法的緣故煩擾我。諸比丘,良家子弗迦邏娑利以五下分結的滅盡而為化生者,將在那裡般涅槃,不再從彼世間還來。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

370. Atha kho āyasmā pukkusāti – ‘‘satthā kira me anuppatto, sugato kira me anuppatto sammāsambuddho kira me anuppatto’’ti uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yohaṃ bhagavantaṃ āvusovādena samudācaritabbaṃ amaññissaṃ. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha tvaṃ, bhikkhu, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yaṃ maṃ tvaṃ āvusovādena samudācaritabbaṃ amaññittha. Yato ca kho tvaṃ, bhikkhu, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, bhikkhu, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti. ‘‘Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike upasampada’’nti. ‘‘Paripuṇṇaṃ pana te, bhikkhu, pattacīvara’’nti? ‘‘Na kho me, bhante, paripuṇṇaṃ pattacīvara’’nti. ‘‘Na kho, bhikkhu, tathāgatā aparipuṇṇapattacīvaraṃ upasampādentī’’ti.
Atha kho āyasmā pukkusāti bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pattacīvarapariyesanaṃ pakkāmi. Atha kho āyasmantaṃ pukkusātiṃ pattacīvarapariyesanaṃ carantaṃ vibbhantā gāvī [bhantagāvī (sī. pī.), gāvī (syā. kaṃ.)] jīvitā voropesi. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, bhante, pukkusāti nāma kulaputto bhagavatā saṃkhittena ovādena ovadito so kālaṅkato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, pukkusāti kulaputto paccapādi dhammassānudhammaṃ, na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi [viheṭhesi (sī. syā. kaṃ.) viheseti (ka.)]. Pukkusāti, bhikkhave, kulaputto pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Dhātuvibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
已對照

《界分別經》終,[《分別品》中之]第十[經]。