快樂巴利palinanda.cc

中部第139經 · 無諍分別經 Araṇavibhaṅgasuttaṃ

本經目錄九、無諍分別經

323PTS 3.230已對照

九、無諍分別經

三二三、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城(Sāvatthī)的祇樹林(Jetavana)給孤獨園(Anāthapiṇḍika 之園)。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,我要為你們說無諍分別(araṇavibhaṅga)。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“不應致力於欲樂(kāmasukha)——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的;也不應致力於自苦的實踐(attakilamathānuyoga)——苦的、非聖的、無益的。諸比丘,不趨近這兩邊,有為如來所現正覺的中道,能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃。應了知稱揚(ussādana),應了知貶抑(apasādana);了知稱揚、了知貶抑之後,既不應稱揚,也不應貶抑,只應說法。應了知樂的抉擇(sukhavinicchaya),了知樂的抉擇後,應致力於內的樂。不應說私下之語(rahovāda),不應當面說刺耳語(khīṇa)。應只是不急促地說,而不是急促地[說]。不應執著地方語法(janapadanirutti),不應超越通稱(samaññā)——這是無諍分別的綱要(uddesa)。

323. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘araṇavibhaṅgaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
324PTS 3.231緬 3.274已對照

三二四、“‘不應致力於欲樂——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的;也不應致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?凡以與欲結合[之樂]而樂者(kāmapaṭisandhisukhin)之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。凡不致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。凡自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。凡不致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。‘不應致力於欲樂——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的;也不應致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的’——這樣所說的,就是就這個而說的。

‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ. Ete kho, bhikkhave [ete kho (sī.), ete te (syā. kaṃ. pī.)], ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya [nāpasādeyya (sī.)], dhammameva deseyya. Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyya. Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ [nātikhīṇaṃ (syā. kaṃ. ka.)] bhaṇe. Ataramānova bhāseyya, no taramāno. Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyāti – ayamuddeso araṇavibhaṅgassa.
324. ‘‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti kho panetaṃ vuttaṃ; kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. ‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogaṃ anuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
325已對照

三二五、“‘不趨近這兩邊,有為如來所現正覺的中道,能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?就是這八支聖道,即:正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。‘不趨近這兩邊,有為如來所現正覺的中道,能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃’——這樣所說的,就是就這個而說的。

325. ‘‘‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. ‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
326已對照

三二六、“‘應了知稱揚,應了知貶抑;了知稱揚、了知貶抑之後,既不應稱揚,也不應貶抑,只應說法’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?諸比丘,怎樣是有稱揚與貶抑,而不是說法呢?‘凡致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——的人,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——這樣說時,便貶抑了此處的一些人。

326. ‘‘‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ [iti paraṃ (ka.)] ittheke apasādeti.
緬 3.275已對照

“‘凡不致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——的人,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——這樣說時,便稱揚了此處的一些人。

‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
PTS 3.232已對照

“‘凡致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——的人,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——這樣說時,便貶抑了此處的一些人。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
已對照

“‘凡不致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——的人,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——這樣說時,便稱揚了此處的一些人。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
已對照

“‘凡任何人的有結(bhavasaṃyojana)未斷,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——這樣說時,便貶抑了此處的一些人。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
已對照

“‘凡任何人的有結已斷,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——這樣說時,便稱揚了此處的一些人。諸比丘,這樣就是有稱揚與貶抑,而不是說法。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti. Evaṃ kho, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā.
327已對照

三二七、“諸比丘,怎樣是既無稱揚、也無貶抑,而是說法呢?‘凡致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——的人,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——他不這樣說。‘然而致力[於此],是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道’——這樣說時,他就只是說法。

327. ‘‘Kathañca, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca [dhammadesanāva (syā. kaṃ.)]? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已對照

“‘凡不致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——的人,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——他不這樣說。‘然而不致力[於此],是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道’——這樣說時,他就只是說法。

‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
緬 3.276已對照

“‘凡致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——的人,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——他不這樣說。‘然而致力[於此],是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道’——這樣說時,他就只是說法。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已對照

“‘凡不致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——的人,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——他不這樣說。‘然而不致力[於此],是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道’——這樣說時,他就只是說法。

‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
PTS 3.233已對照

“‘凡任何人的有結未斷,他們全都是有苦、有損害、有惱、有熱惱的,是邪行道者’——他不這樣說。‘而當有結未斷時,有也是未斷的’——這樣說時,他就只是說法。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Bhavasaṃyojane ca kho appahīne bhavopi appahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
已對照

“‘凡任何人的有結已斷,他們全都是無苦、無損害、無惱、無熱惱的,是正行道者’——他不這樣說。‘而當有結已斷時,有也是已斷的’——這樣說時,他就只是說法。諸比丘,這樣就是既無稱揚、也無貶抑,而是說法。‘應了知稱揚,應了知貶抑;了知稱揚、了知貶抑之後,既不應稱揚,也不應貶抑,只應說法’——這樣所說的,就是就這個而說的。

‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Bhavasaṃyojane ca kho pahīne bhavopi pahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti. Evaṃ kho, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca. ‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
328PTS 3.234緬 3.277已對照

三二八、“‘應了知樂的抉擇,了知樂的抉擇後,應致力於內的樂’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?諸比丘,有這五欲功德。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的;耳所識的諸聲……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——諸比丘,這就是五欲功德。諸比丘,凡緣這五欲功德而生起的樂與喜悅,這稱為欲樂、糞穢之樂(mīḷhasukha)、凡夫之樂、非聖之樂。我說:‘不應串習,不應修習,不應多作;對此樂應當畏懼。’諸比丘,在此,比丘已離諸欲,離諸不善法,有尋、有伺,離生喜、樂,成就並住於初禪。尋、伺寂止,內潔淨,心專一性,無尋、無伺,定生喜、樂,成就並住於第二禪。離喜,住於舍……乃至……第三禪……成就並住於第四禪。這稱為出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂。我說:‘應串習,應修習,應多作;對此樂不應畏懼。’‘應了知樂的抉擇,了知樂的抉擇後,應致力於內的樂’——這樣所說的,就是就這個而說的。

328. ‘‘‘Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ puthujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ. ‘Na āsevitabbaṃ, na bhāvetabbaṃ, na bahulīkātabbaṃ, bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi. Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati…pe… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ. ‘Āsevitabbaṃ, bhāvetabbaṃ, bahulīkātabbaṃ, na bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi. ‘Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
329已對照

三二九、“‘不應說私下之語,不應當面說刺耳語’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?諸比丘,此中,凡[他]知道是不真實的、不如實的、無益的私下之語,那私下之語他決不應說。凡[他]知道是真實的、如實的而無益的私下之語,對那[私下之語]他也應學習不說。而凡[他]知道是真實的、如實的、有益的私下之語,於此,他應是知時者,[知]說那私下之語[的時機]。諸比丘,此中,凡[他]知道是不真實的、不如實的、無益的當面的刺耳語(khīṇavāda),那當面的刺耳語他決不應說。凡[他]知道是真實的、如實的而無益的當面的刺耳語,對那[當面的刺耳語]他也應學習不說。而凡[他]知道是真實的、如實的、有益的當面的刺耳語,於此,他應是知時者,[知]說那當面的刺耳語[的時機]。‘不應說私下之語,不應當面說刺耳語’——這樣所說的,就是就這個而說的。

329. ‘‘‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā rahovādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ [sampattaṃ (ka.)] taṃ rahovādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa rahovādassa vacanāya. Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā sammukhā khīṇavādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ taṃ sammukhā khīṇavādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa sammukhā khīṇavādassa vacanāya. ‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
330已對照

三三〇、“‘應只是不急促地說,而不是急促地[說]’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?諸比丘,此中,急促而說者,身也疲倦,心也受損,聲音也受損,喉嚨也疲苦,急促者所說的也不清晰、不可了知。諸比丘,此中,不急促而說者,身也不疲倦,心也不受損,聲音也不受損,喉嚨也不疲苦,不急促者所說的也清晰、可了知。‘應只是不急促地說,而不是急促地[說]’——這樣所說的,就是就這個而說的。

330. ‘‘‘Ataramānova bhāseyya no taramāno’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, taramānassa bhāsato kāyopi kilamati, cittampi upahaññati [ūhaññati (sī.)], saropi upahaññati [ūhaññati (sī.)], kaṇṭhopi āturīyati, avisaṭṭhampi hoti aviññeyyaṃ taramānassa bhāsitaṃ. Tatra, bhikkhave, ataramānassa bhāsato kāyopi na kilamati, cittampi na upahaññati, saropi na upahaññati, kaṇṭhopi na āturīyati, visaṭṭhampi hoti viññeyyaṃ ataramānassa bhāsitaṃ. ‘Ataramānova bhāseyya, no taramāno’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
331PTS 3.235緬 3.278已對照

三三一、“‘不應執著地方語法,不應超越通稱’——這樣說了,這是就什麼而說的呢?諸比丘,怎樣是對地方語法的執著與對通稱的超越呢?諸比丘,在此,在某些地方,對同一[器皿],人們認作‘盂(pātī)’,認作‘缽(patta)’,認作‘碗(vitta)’,認作‘甌(sarāva)’,認作‘盤(dhāropa)’,認作‘盞(poṇa)’,認作‘碟(pisīlava)’。如是,在那些地方人們無論怎樣認作它,他都以堅固力、以執取堅持而說:‘唯此是真實,餘者虛妄。’諸比丘,這樣就是對地方語法的執著與對通稱的超越。

331. ‘‘‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti, ‘vitta’nti [viṭṭhanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti ‘dhāropa’nti [harosanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti [pisīlanti (sī. pī.), pipilanti (syā. kaṃ.)] sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti tathā tathā thāmasā parāmāsā [parāmassa (sī.)] abhinivissa voharati – ‘idameva saccaṃ, moghamañña’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro.
332已對照

三三二、“諸比丘,怎樣是對地方語法的不執著與對通稱的不超越呢?諸比丘,在此,在某些地方,對同一[器皿],人們認作‘盂’,認作‘缽’,認作‘碗’,認作‘甌’,認作‘盤’,認作‘盞’,認作‘碟’。如是,在那些地方人們怎樣認作它,[他想:]‘據說這些具壽是指這個而說的’,就照那樣說,而不執取。諸比丘,這樣就是對地方語法的不執著與對通稱的不超越。‘不應執著地方語法,不應超越通稱’——這樣所說的,就是就這個而說的。

332. ‘‘Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti samaññāya ca anatisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti, ‘vitta’nti sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti, ‘dhāropa’nti sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti ‘idaṃ kira me [idaṃ kira te ca (ka.)] āyasmanto sandhāya voharantī’ti tathā tathā voharati aparāmasaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti, samaññāya ca anatisāro. ‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
333已對照

三三三、“諸比丘,此中,凡以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的(saraṇa)。諸比丘,此中,凡不致力於以與欲結合[之樂]而樂者之喜悅的實踐——下劣的、村野的、凡夫的、非聖的、無益的——這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的(araṇa)。

333. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
334緬 3.279已對照

三三四、“諸比丘,此中,凡自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡不致力於自苦的實踐——苦的、非聖的、無益的——這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

334. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
335PTS 3.236已對照

三三五、“諸比丘,此中,凡這為如來所現正覺的、能生眼、能生智,導向寂靜、證智、正覺、涅槃的中道,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

335. ‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
336已對照

三三六、“諸比丘,此中,凡這有稱揚與貶抑而不是說法的[情形],這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這既無稱揚、也無貶抑而是說法的[情形],這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

336. ‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ ussādanā ca apasādanā ca no ca dhammadesanā, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yāyaṃ nevussādanā ca na apasādanā ca dhammadesanā ca, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
337已對照

三三七、“諸比丘,此中,凡這欲樂、糞穢之樂、凡夫之樂、非聖之樂,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這出離之樂、遠離之樂、寂止之樂、正覺之樂,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

337. ‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ pothujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yamidaṃ nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
338已對照

三三八、“諸比丘,此中,凡這不真實的、不如實的、無益的私下之語,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這真實的、如實的而無益的私下之語,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這真實的、如實的、有益的私下之語,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

338. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
339PTS 3.237緬 3.280已對照

三三九、“諸比丘,此中,凡這不真實的、不如實的、無益的當面的刺耳語,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這真實的、如實的而無益的當面的刺耳語,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這真實的、如實的、有益的當面的刺耳語,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

339. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
340已對照

三四〇、“諸比丘,此中,凡這急促者所說的,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這不急促者所說的,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

340. ‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ taramānassa bhāsitaṃ, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ataramānassa bhāsitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
341已對照

三四一、“諸比丘,此中,凡這對地方語法的執著與對通稱的超越,這是有苦、有損害、有惱、有熱惱的法,是邪行道。因此,這法是有諍的。諸比丘,此中,凡這對地方語法的不執著與對通稱的不超越,這是無苦、無損害、無惱、無熱惱的法,是正行道。因此,這法是無諍的。

“因此,諸比丘,[你們應當這樣修學:]‘我們將了知有諍之法,將了知無諍之法;了知有諍之法、了知無諍之法之後,我們將行於無諍的行道。’諸比丘,你們應當這樣修學。諸比丘,而良家子須菩提(Subhūti)是行於無諍的行道者。”

世尊說了這[番話]。那些比丘滿意、歡喜世尊之所說。

341. ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca abhiniveso samaññāya ca atisāro, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca anabhiniveso samaññāya ca anatisāro, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘saraṇañca dhammaṃ jānissāma, araṇañca dhammaṃ jānissāma; saraṇañca dhammaṃ ñatvā araṇañca dhammaṃ ñatvā araṇapaṭipadaṃ paṭipajjissāmā’ti evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. Subhūti ca pana, bhikkhave, kulaputto araṇapaṭipadaṃ paṭipanno’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Araṇavibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已對照

《無諍分別經》終,[《分別品》中之]第九[經]。