快樂巴利palinanda.cc

中部第14經 · 小苦蘊經 Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ

本經目錄四、小苦蘊經

已對照

四、小苦蘊經

4. Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ
175PTS 1.91緬 1.126已對照

一七五、如是我聞——一時,世尊住在釋迦[國](Sakka)中,迦毘羅衛(Kapilavatthu)的尼拘陀園(Nigrodhārāma)。那時,釋迦族的摩訶男(Mahānāma)來到世尊之處;到了之後禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的釋迦族的摩訶男對世尊這樣說——“尊者,我長久以來這樣了知世尊所開示的法——‘貪是心的隨煩惱(upakkilesa),瞋是心的隨煩惱,痴是心的隨煩惱。’尊者,我[確實]這樣了知世尊所開示的法——‘貪是心的隨煩惱,瞋是心的隨煩惱,痴是心的隨煩惱。’然而我有時貪法也遍盡[我的]心而住立,瞋法也遍盡[我的]心而住立,痴法也遍盡[我的]心而住立。尊者,於是我這樣[想]——‘到底我內[心]還有什麼法未斷,以致我有時貪法也遍盡[我的]心而住立,瞋法也遍盡[我的]心而住立,痴法也遍盡[我的]心而住立呢?’”

175. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ, bhante, bhagavatā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti. Evañcāhaṃ [evaṃpāhaṃ (ka.)], bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti. Atha ca pana me ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘kosu nāma me dhammo ajjhattaṃ appahīno yena me ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhantī’’’ti.
176已對照

一七六、“摩訶男,正是你內[心]那個未斷之法,使你有時貪法也遍盡[你的]心而住立,瞋法也遍盡[你的]心而住立,痴法也遍盡[你的]心而住立。摩訶男,因為若你內[心]那個法已斷,你便不會住於在家,不會受用諸欲。摩訶男,正因為你內[心]那個法未斷,所以你住於在家,受用諸欲。

176. ‘‘So eva kho te, mahānāma, dhammo ajjhattaṃ appahīno yena te ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. So ca hi te, mahānāma, dhammo ajjhattaṃ pahīno abhavissa, na tvaṃ agāraṃ ajjhāvaseyyāsi, na kāme paribhuñjeyyāsi. Yasmā ca kho te, mahānāma, so eva dhammo ajjhattaṃ appahīno tasmā tvaṃ agāraṃ ajjhāvasasi, kāme paribhuñjasi.
177緬 1.127已對照

一七七、“摩訶男,縱使聖弟子已如實以正慧善見‘諸欲味少而苦多、惱多,此中過患更甚’,但他若未證得離諸欲、離諸不善法[而有]的喜與樂,或比那更寂靜的其他[法],那麼他於諸欲便還不成為不迴轉者(anāvaṭṭī)。摩訶男,而當聖弟子已這樣如實以正慧善見‘諸欲味少而苦多、惱多,此中過患更甚’,並且證得了離諸欲、離諸不善法[而有]的喜與樂,或比那更寂靜的其他[法],那麼他於諸欲便成為不迴轉者。

177. ‘‘‘Appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo [bahūpāyāsā (sī. syā. pī.)] ettha bhiyyo’ti – iti cepi, mahānāma, ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca [sova (ka.)] aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ nādhigacchati, aññaṃ vā tato santataraṃ; atha kho so neva tāva anāvaṭṭī kāmesu hoti. Yato ca kho, mahānāma, ariyasāvakassa ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ adhigacchati aññaṃ vā tato santataraṃ; atha kho so anāvaṭṭī kāmesu hoti.
PTS 1.92已對照

“摩訶男,我自己也是這樣:在正覺之前,還是未成正覺的菩薩時,[我]已這樣如實以正慧善見‘諸欲味少而苦多、惱多,此中過患更甚’,但我未證得離諸欲、離諸不善法[而有]的喜與樂,或比那更寂靜的其他[法],那時我便還不自認於諸欲已成不迴轉者。摩訶男,而當我已這樣如實以正慧善見‘諸欲味少而苦多、惱多,此中過患更甚’,並且證得了離諸欲、離諸不善法[而有]的喜與樂,或比那更寂靜的其他[法],我這才自認於諸欲已成不迴轉者。

‘‘Mayhampi kho, mahānāma, pubbeva sambodhā, anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ nājjhagamaṃ, aññaṃ vā tato santataraṃ; atha khvāhaṃ neva tāva anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṃ. Yato ca kho me, mahānāma, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ ahosi, so ca [sova (ka.)] aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ ajjhagamaṃ, aññaṃ vā tato santataraṃ; athāhaṃ anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṃ.
178已對照

一七八、“摩訶男,什麼是諸欲的味著呢?摩訶男,有這五欲功德(kāmaguṇa)。哪五種呢?眼所識的諸色,是可喜的(iṭṭha)、可樂的(kanta)、可意的(manāpa)、可愛的(piyarūpa)、與欲相應的(kāmūpasaṃhita)、能引生貪染的(rajanīya);耳所識的諸聲……乃至……鼻所識的諸香……舌所識的諸味……身所識的諸觸,是可喜的、可樂的、可意的、可愛的、與欲相應的、能引生貪染的——摩訶男,這就是五欲功德。摩訶男,緣這五欲功德而生起的樂與喜悅,這就是諸欲的味著。

178. ‘‘Ko ca, mahānāma, kāmānaṃ assādo? Pañcime, mahānāma, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā; sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, mahānāma, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, mahānāma, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ kāmānaṃ assādo.
已對照

“摩訶男,什麼是諸欲的過患呢?摩訶男,在此,良家子(kulaputta)以某種技藝之處(sippaṭṭhāna)謀生——或以手印(muddā),或以計算(gaṇanā),或以估算(saṅkhāna),或以農耕,或以經商,或以牧牛,或以射術(issattha),或以王家職事(rājaporisa),或以某種其他技藝——[他]置身寒冷之前,置身炎熱之前,為虻、蚊、風、日與爬蟲之觸所傷,為飢渴所逼而瀕於死。摩訶男,這也是諸欲現前可見的(sandiṭṭhika)過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Ko ca, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo? Idha, mahānāma, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāya mīyamāno; ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
緬 1.128已對照

“摩訶男,如果那位良家子這樣努力、奮鬥、精進,而那些財物不得成就,他便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂——‘我的努力真是白費了,我的精進真是無果了。’摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Tassa ce mahānāma kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti, so socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati ‘moghaṃ vata me uṭṭhānaṃ, aphalo vata me vāyāmo’ti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“摩訶男,如果那位良家子這樣努力、奮鬥、精進,而那些財物得以成就,他便以守護那些財物為緣由而感受苦與憂——‘怎樣才能使我的財物既不被諸王奪去,也不被盜賊奪去,不被火燒,不被水衝,不被不親愛的諸嗣(dāyāda)奪去呢?’他這樣守護、看守,那些財物卻仍被諸王奪去,或被盜賊奪去,或被火燒,或被水衝,或被不親愛的諸嗣奪去。他便憂愁、疲憊、悲泣,捶胸哭泣,陷於迷亂——‘我曾有的,如今連那也沒有了。’摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti. So tesaṃ bhogānaṃ ārakkhādhikaraṇaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti – ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi daheyya, na udakaṃ vaheyya, na appiyā vā dāyādā hareyyu’nti. Tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati – ‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“摩訶男,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,諸王也與諸王爭鬥,諸剎帝利也與諸剎帝利爭鬥,諸婆羅門也與諸婆羅門爭鬥,諸居士也與諸居士爭鬥,母親也與兒子爭鬥,兒子也與母親爭鬥,父親也與兒子爭鬥,兒子也與父親爭鬥,兄弟也與兄弟爭鬥,兄弟也與姊妹爭鬥,姊妹也與兄弟爭鬥,朋友也與朋友爭鬥。他們在那裡陷於爭吵、衝突與爭論,互相也以手攻擊,也以土塊攻擊,也以棍杖攻擊,也以刀劍攻擊。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
緬 1.129已對照

“摩訶男,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]取刀與盾,佩上弓與箭袋,衝入雙方列陣的戰場,在箭矢紛飛之時,在長矛紛飛之時,在刀劍閃耀之時。他們在那裡也被箭射穿,也被長矛刺穿,[頭顱]也被刀劍砍斷。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṃ saṅgāmaṃ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“摩訶男,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]取刀與盾,佩上弓與箭袋,衝向塗著溼泥的牆基凸堡(addāvalepanā upakāriyo),在箭矢紛飛之時,在長矛紛飛之時,在刀劍閃耀之時。他們在那裡也被箭射穿,也被長矛刺穿,也被滾燙的牛糞澆淋,也被百齒之器(abhivagga)壓碎,[頭顱]也被刀劍砍斷。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已對照

“摩訶男,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]也挖穿牆壁,也劫掠財物,也行單家劫掠,也埋伏於路上[攔劫],也侵犯他人之妻。諸王抓住他,便施以種種刑罰(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤條打,也用半截棍杖打;也砍斷[他的]手,也砍斷腳,也砍斷手與腳,也割去耳,也割去鼻,也割去耳與鼻;也施以酸粥鍋刑(bilaṅgathālika),也施以貝禿刑(saṅkhamuṇḍika),也施以羅睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草繩刑(erakavattika),也施以樹皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以鉤肉刑(baḷisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇika),也施以鹼削刑(khārāpatacchika),也施以門閂旋轉刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka);也用滾燙的油澆[他],也令狗噬[他],也把[他]活著釘在樁上,也用刀砍斷[他的]頭。他們在那裡也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩訶男,這也是諸欲現前可見的過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti. Tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti – kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
緬 1.130已對照

“摩訶男,再者,以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因,[人們]以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行。他們以身行惡行、以語行惡行、以意行惡行之後,身壞命終,往生苦界、惡趣、墮處、地獄。摩訶男,這也是諸欲關涉來世的(samparāyika)過患,[是]以欲為因、以欲為因緣、以欲為緣由,正以諸欲為因的苦蘊。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti. Te kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā, apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
179PTS 1.93已對照

一七九、“摩訶男,有一次我住在王舍城的靈鷲山(Gijjhakūṭa)。而那時,有眾多尼乾陀(nigaṇṭha)在仙人山(Isigili)側的黑石(Kāḷasilā)常立不坐,感受著由[自]加行[而生]的苦、猛、粗、辛的諸受。摩訶男,那時我於傍晚從靜坐(paṭisallāna)中起身,前往仙人山側的黑石、前往那些尼乾陀之處;到了之後對那些尼乾陀這樣說——‘賢友們,諸尼乾陀,你們為什麼常立不坐,感受由[自]加行[而生]的苦、猛、粗、辛的諸受呢?’摩訶男,這樣說時,那些尼乾陀對我這樣說——‘賢友,尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)是一切知者、一切見者,自稱有無餘的知見——“我於行時、住時、睡時、醒時,知見都恆常不斷地現前。”他這樣說——“諸尼乾陀,你們確有從前所作的惡業,要以這辛苦的難行之行把它消盡;而此中如今[你們]以身防護、以語防護、以意防護,那就是未來不作惡業。如是,由苦行使諸舊業終盡,由不作諸新業,未來便無流漏;未來無流漏則業盡,業盡則苦盡,苦盡則受盡,受盡則一切苦將被消盡。”而這[話]正是我們所樂、所忍可的,我們因此心滿意足。’

179. ‘‘Ekamidāhaṃ, mahānāma, samayaṃ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā nigaṇṭhā [niganthā (syā. ka.)] isigilipasse kāḷasilāyaṃ ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti. Atha khvāhaṃ, mahānāma, sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena isigilipasse kāḷasilā yena te nigaṇṭhā tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā te nigaṇṭhe etadavocaṃ – ‘kinnu tumhe, āvuso, nigaṇṭhā ubbhaṭṭhakā āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayathā’ti? Evaṃ vutte, mahānāma, te nigaṇṭhā maṃ etadavocuṃ – ‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto [nāthaputto (sī. pī.)] sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’’nti. So evamāha – ‘‘atthi kho vo [atthi kho bho (syā. ka.)], nigaṇṭhā, pubbe pāpakammaṃ kataṃ, taṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha [nijjaretha (sī. syā. pī.)]; yaṃ panettha [mayaṃ panettha (ka.)] etarahi kāyena saṃvutā vācāya saṃvutā manasā saṃvutā taṃ āyatiṃ pāpassa kammassa akaraṇaṃ; iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantibhāvā, navānaṃ kammānaṃ akaraṇā, āyatiṃ anavassavo; āyatiṃ anavassavā kammakkhayo, kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī’’ti. Tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camha attamanā’ti.
180緬 1.131已對照

一八〇、“摩訶男,這樣說時,我對那些尼乾陀這樣說——‘賢友們,諸尼乾陀,那麼你們知道“我們從前確實存在過,並非不存在”嗎?’‘賢友,這倒不[知道]。’‘賢友們,諸尼乾陀,那麼你們知道“我們從前確實作過惡業,並非未作過”嗎?’‘賢友,這倒不[知道]。’‘賢友們,諸尼乾陀,那麼你們知道“我們作過這樣那樣的惡業”嗎?’‘賢友,這倒不[知道]。’‘賢友們,諸尼乾陀,那麼你們知道“已消盡了這麼多苦,還應消盡這麼多苦,或消盡了這麼多苦時一切苦將被消盡”嗎?’‘賢友,這倒不[知道]。’‘賢友們,諸尼乾陀,那麼你們知道“就在現法中斷除諸不善法、成就諸善法”嗎?’‘賢友,這倒不[知道]。’

180. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, mahānāma, te nigaṇṭhe etadavocaṃ – ‘kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe na nāhuvamhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ na nākaramhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ, ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampada’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
PTS 1.94已對照

“‘賢友們,諸尼乾陀,這樣看來,你們既不知道“我們從前確實存在過,並非不存在”,也不知道“我們從前確實作過惡業,並非未作過”,也不知道“我們作過這樣那樣的惡業”,也不知道“已消盡了這麼多苦,還應消盡這麼多苦,或消盡了這麼多苦時一切苦將被消盡”;[你們]不知道“就在現法中斷除諸不善法、成就諸善法”。賢友們,諸尼乾陀,既然如此,那麼世間凡兇暴的、手染血的、作殘酷業的[人],生為人時,[便是]在諸尼乾陀中出家的了嗎?’‘喬達摩賢友,樂不可由樂而證得,樂要由苦才可證得;喬達摩賢友,若樂可由樂而證得,那麼摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅便該證得樂了,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅比喬達摩尊者更是樂住者。’

‘‘‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe na nāhuvamhāti, na jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ na nākaramhāti, na jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti, na jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ, ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti. Na jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ. Evaṃ sante, āvuso nigaṇṭhā, ye loke luddā lohitapāṇino kurūrakammantā manussesu paccājātā te nigaṇṭhesu pabbajantī’ti? ‘Na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’ti.
已對照

“‘諸位尼乾陀尊者確實是倉促地、未加省思便說出了這話——“喬達摩賢友,樂不可由樂而證得,樂要由苦才可證得;喬達摩賢友,若樂可由樂而證得,那麼摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅便該證得樂了,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅比喬達摩尊者更是樂住者。”其實在這裡應當反問我——諸位尊者,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅與喬達摩尊者,究竟哪一位更是樂住者呢?’‘喬達摩賢友,我們確實是倉促地、未加省思便說出了這話——“喬達摩賢友,樂不可由樂而證得,樂要由苦才可證得;喬達摩賢友,若樂可由樂而證得,那麼摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅便該證得樂了,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅比喬達摩尊者更是樂住者。”不過這[話]且置一邊,現在我們就來問喬達摩尊者——諸位尊者,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅與喬達摩尊者,究竟哪一位更是樂住者呢?’

‘‘‘Addhāyasmantehi nigaṇṭhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā – na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’’ti. Api ca ahameva tattha paṭipucchitabbo – ko nu kho āyasmantānaṃ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo’ti? Addhāvuso gotama, amhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā, na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenāti. Api ca tiṭṭhatetaṃ, idānipi mayaṃ āyasmantaṃ gotamaṃ pucchāma – ko nu kho āyasmantānaṃ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo’ti?
緬 1.132已對照

“‘那麼賢友們,諸尼乾陀,我就在這[事]上反問你們,你們覺得怎樣合適就那樣解答。賢友們,諸尼乾陀,你們認為怎樣:摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅能夠身不動、口不言,七晝夜感受一向樂(ekantasukha)而住嗎?’‘賢友,這倒不[能]。’

‘‘‘Tena hāvuso nigaṇṭhā, tumheva tattha paṭipucchissāmi, yathā vo khameyya tathā naṃ byākareyyātha. Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro, aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, satta rattindivāni ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharitu’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
已對照

“‘賢友們,諸尼乾陀,你們認為怎樣:摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅能夠身不動、口不言,六晝夜……乃至……五晝夜……四晝夜……三晝夜……二晝夜……一晝夜感受一向樂而住嗎?’‘賢友,這倒不[能]。’

‘‘‘Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro, aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, cha rattindivāni…pe… pañca rattindivāni… cattāri rattindivāni… tīṇi rattindivāni… dve rattindivāni… ekaṃ rattindivaṃ ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharitu’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
PTS 1.95已對照

“‘賢友們,諸尼乾陀,我卻能夠身不動、口不言,一晝夜感受一向樂而住。賢友們,諸尼乾陀,我能夠身不動、口不言,二晝夜……三晝夜……四晝夜……五晝夜……六晝夜……七晝夜感受一向樂而住。賢友們,諸尼乾陀,你們認為怎樣:既然如此,摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅與我,誰更是樂住者呢?’‘既然如此,喬達摩尊者比摩揭陀王洗尼耶·頻婆娑羅更是樂住者。’”

‘‘‘Ahaṃ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, ekaṃ rattindivaṃ ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharituṃ. Ahaṃ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, dve rattindivāni… tīṇi rattindivāni… cattāri rattindivāni… pañca rattindivāni… cha rattindivāni… satta rattindivāni ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharituṃ. Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, evaṃ sante ko sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro ahaṃ vā’ti? ‘Evaṃ sante āyasmāva gotamo sukhavihāritaro raññā māgadhena seniyena bimbisārenā’’’ti.
已對照

世尊說了這[經]。釋迦族的摩訶男滿意、歡喜世尊之所說。

Idamavoca bhagavā. Attamano mahānāmo sakko bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已對照

《小苦蘊經》終,[《獅子吼品》中之]第四[經]。

Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.